Τῇ Τετάρτῃ ἑσπέρας τῆς πέμπτης ἑβδομάδος τῶν νηστειῶν,
ἀναγινώσκομεν τὸ Μικρὸν Ἀπόδειπνον ὡς συνήθως,
ἀμέσως δὲ μετὰ τὸ Πιστεύω καὶ τὸ Ἄξιόν ἐστιν ἀρχόμεθα
ψάλλοντες τὸν Μέγαν Κανόνα μετὰ στίχου
εἰς ἕκαστον τροπάριον· Ἐλέησόν με, ὁ Θεός, ἐλέησόν με.
 

ᾨδὴ α´. Ἦχος πλ. β´. Ὁ Εἱρμός.

« Βοηθὸς καὶ σκεπαστὴς
» ἐγένετό μοι εἰς σωτηρίαν·
» οὗτός μου Θεός,
» καὶ δοξάσω αὐτόν·
» Θεὸς τοῦ Πατρός μου,
» καὶ ὑψώσω αὐτόν·
» ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται.

Πόθεν ἄρξομαι θρηνεῖν
τὰς τοῦ ἀθλίου μου βίου πράξεις;
ποίαν ἀπαρχὴν
ἐπιθήσω, Χριστέ,
τῇ νῦν θρηνῳδίᾳ;
ἀλλ᾿ ὡς εὔσπλαγχνός μοι δὸς
παραπτωμάτων ἄφεσιν.

Δεῦρο, τάλαινα ψυχή,
σὺν τῇ σαρκί σου τῷ πάντων Κτίστῃ
ἐξομολογοῦ·
καὶ ἀπόσχου λοιπὸν
τῆς πρὶν ἀλογίας,
καὶ προσάγαγε Θεῷ
ἐν μετανοίᾳ δάκρυα.

Τὸν πρωτόπλαστον Ἀδὰμ
τῇ παραβάσει παραζηλώσας,
ἔγνων ἐμαυτὸν
γυμνωθέντα Θεοῦ
καὶ τῆς ἀιδίου
βασιλείας καὶ τρυφῆς
διὰ τὰς ἁμαρτίας μου.

Οἴμοι, τάλαινα ψυχή!
τί ὡμοιώθης τῇ πρώτῃ Εὔᾳ;
εἶδες γὰρ κακῶς
καὶ ἐτρώθης πικρῶς,
καὶ ἥψω τοῦ ξύλου,
καὶ ἐγεύσω προπετῶς
τῆς παραλόγου βρώσεως.

Ἀντὶ Εὔας αἰσθητῆς
ἡ νοητή μοι κατέστη Εὔα,
ὁ ἐν τῇ σαρκὶ
ἐμπαθὴς λογισμός,
δεικνὺς τὰ ἡδέα,
καὶ γευόμενος ἀεὶ
τῆς πικρᾶς καταπόσεως.

Ἐπαξίως τῆς Ἐδὲμ
προεξερρίφη ὡς μὴ φυλάξας
μίαν σου, Σωτήρ,
ἐντολὴν ὁ Ἀδάμ·
ἐγὼ δὲ τί πάθω,
ἀθετῶν διαπαντὸς
τὰ ζωηρά σου λόγια;

Τὴν τοῦ Κάϊν ὑπελθὼν
μιαιφονίαν τῇ προαιρέσει,
γέγονα φονεὺς
συνειδότι ψυχῆς,
ζωώσας τὴν σάρκα
καὶ στρατεύσας κατ᾿ αὐτῆς
ταῖς πονηραῖς μου πράξεσι.

Τῇ τοῦ Ἄβελ, Ἰησοῦ,
οὐχ ὡμοιώθην δικαιοσύνῃ·
δῶρά σοι δεκτὰ
οὐ προσῆξα ποτέ,
οὐ πράξεις ἐνθέους,
οὐ θυσίαν καθαράν,
οὐ βίον ἀνεπίληπτον.

Ὡς ὁ Κάϊν καὶ ἡμεῖς,
ψυχὴ ἀθλία, τῷ πάντων Κτίστῃ
πράξεις ρυπαρὰς
καὶ θυσίαν ψεκτὴν
καὶ ἄχρηστον βίον
προσηγάγομεν ὁμοῦ·
διὸ καὶ κατεκρίθημεν.

Τὸν πηλόν, ὁ κεραμεύς,
ζωοπλαστήσας ἐνέθηκάς μοι,
σάρκα καὶ ὀστᾶ,
καὶ πνοὴν καὶ ζωήν.
Ἀλλ᾿ ὦ Ποιητά μου,
Λυτρωτά μου καὶ Κριτά,
μετανοοῦντα δέξαι με.

Ἐξαγγέλλω σοι, Σωτήρ,
τὰς ἁμαρτίας, ἃς εἰργασάμην,
καὶ τὰς τῆς ψυχῆς
καὶ τοῦ σώματός μου
πληγάς, ἅς μοι ἔνδον
μιαιφόνοι λογισμοὶ
λῃστρικῶς ἐναπέθηκαν.

Εἰ καὶ ἥμαρτον, Σωτήρ,
ἀλλ᾿ οἶδα ὅτι φιλάνθρωπος εἶ·
πλήττεις συμπαθῶς
καὶ σπλαγχνίζῃ θερμῶς·
δακρύοντα βλέπεις
καὶ προστρέχεις ὡς Πατὴρ
ἀνακαλῶν τὸν Ἄσωτον.

Ἐρριμμένον με, Σωτήρ,
πρὸ τῶν πυλῶν σου, κἂν ἐν τῷ γήρει,
μή με ἀπορρίψῃς
εἰς ᾍδου κενόν·
ἀλλὰ πρὸ τοῦ τέλους
ὡς φιλάνθρωπός μοι δὸς
παραπτωμάτων ἄφεσιν.

Ὁ λῃσταῖς περιπεσὼν
ἐγὼ ὑπάρχω τοῖς λογισμοῖς μου·
ὅλως ὑπ᾿ αὐτῶν
τετραυμάτισμαι νῦν·
ἐπλήσθην μωλώπων.
Ἀλλ᾿ αὐτός μοι ἐπιστάς,
Χριστὲ Σωτήρ, ἰάτρευσον.

Ἱερεύς με προϊδὼν
ἀντιπαρῆλθε, καὶ ὁ Λευΐτης
βλέπων ἐν δεινοῖς
ὑπερεῖδε γυμνόν.
Ἀλλ᾿ ὁ ἐκ Μαρίας
ἀνατείλας Ἰησοῦς,
σὺ ἐπιστάς με οἴκτειρον.

Ὁ Ἀμνὸς ὁ τοῦ Θεοῦ,
ὁ αἴρων πάντων τὰς ἁμαρτίας,
ἆρον τὸν κλοιὸν
ἀπ᾿ ἐμοῦ τὸν βαρύν,
τὸν τῆς ἁμαρτίας,
καὶ ὡς εὔσπλαγχνός μοι δὸς
παραπτωμάτων ἄφεσιν.

Μετανοίας ὁ καιρός·
προσέρχομαί σοι, τῷ Πλαστουργῷ μου·
ἆρον τὸν κλοιὸν
ἀπ᾿ ἐμοῦ τὸν βαρύν,
τὸν τῆς ἁμαρτίας,
καὶ ὡς εὔσπλαγχνός μοι δὸς
παραπτωμάτων ἄφεσιν.

Μὴ βδελύξῃ με, Σωτήρ,
μὴ ἀπορρίψῃς τοῦ σοῦ προσώπου·
ἆρον τὸν κλοιὸν
ἀπ᾿ ἐμοῦ τὸν βαρύν,
τὸν τῆς ἁμαρτίας,
καὶ ὡς εὔσπλαγχνός μοι δὸς
παραπτωμάτων ἄφεσιν.

Τὰ ἑκούσια, Σωτήρ,
καὶ τὰ ἀκούσια πταίσματά μου,
καὶ τὰ φανερὰ
καὶ κρυπτά, καὶ γνωστὰ
καὶ ἄγνωστα πάντα
συγχωρήσας ὡς Θεός,
ἱλάσθητι καὶ σῶσόν με.

Ἐκ νεότητος, Σωτήρ,
τὰς ἐντολάς σου ἐπαρωσάμην·
ὅλον ἐμπαθῶς
ἀμελῶν, ρᾳθυμῶν,
παρῆλθον τὸν βίον·
διὸ κράζω σοι, Σωτήρ·
κἂν ἐν τῷ τέλει σῶσόν με.

Τὴν οὐσίαν τῆς ψυχῆς
καταναλώσας ταῖς ἀσωτίαις,
ἔρημός εἰμι
ἀρετῶν εὐσεβῶν·
λιμώττων δὲ κράζω·
Ὁ Πατὴρ τῶν οἰκτιρμῶν,
προφθάσας σύ με οἴκτειρον.

Σοὶ προσπίπτω, Ἰησοῦ·
Ἡμάρτηκά σοι, ἱλάσθητί μοι·
ἆρον τὸν κλοιόν,
ἀπ᾿ ἐμοῦ τὸν βαρύν,
τὸν τῆς ἁμαρτίας,
καὶ ὡς εὔσπλαγχνός μοι δὸς
δάκρυα κατανύξεως.

Μὴ εἰσέλθῃς μετ᾿ ἐμοῦ
ἐν κρίσει, φέρων μου τὰ πρακτέα,
λόγους ἐκζητῶν,
καὶ εὐθύνων ὁρμάς·
ἀλλ᾿ ἐν οἰκτιρμοῖς σου
παρορῶν μου τὰ δεινά,
σῶσόν με, Παντοδύναμε.

Δόξα.

Ὑπερούσιε Τριάς,
ἡ ἐν Μονάδι προσκυνουμένη,
ἆρον τὸν κλοιὸν
ἀπ᾿ ἐμοῦ τὸν βαρύν,
τὸν τῆς ἁμαρτίας·
καὶ ὡς εὔσπλαγχνός μοι δὸς
δάκρυα κατανύξεως.

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.

Θεοτόκε, ἡ ἐλπὶς
καὶ προστασία τῶν σὲ ὑμνούντων,
ἆρον τὸν κλοιὸν
ἀπ᾿ ἐμοῦ τὸν βαρύν,
τὸν τῆς ἁμαρτίας·
καὶ ὡς Δέσποινα ἁγνή,
μετανοοῦντα δέξαι με.


Ὠδὴ α´. Ἦχος πλ. β´. Εἱρμός.

Ἔγινε βοηθὸς καὶ σκεπαστής μου
ὁδηγώντας με στὴ σωτηρία
ὁ ἀληθινὸς Θεός μου,
γι᾿ αὐτὸ θὰ Τὸν δοξάσω.
Εἶν᾿ ὁ Θεὸς τῶν πατέρων μου,
γι᾿ αὐτὸ θὰ Τὸν φυλάξω ψηλὰ στὴν καρδιά μου,
μιὰ καὶ μὲ δοξολογίες δοξάζεται.

Ποῦθε ν᾿ ἀρχίσω νὰ θρηνῶ
τὶς πράξεις τῆς ἄθλιας ζωῆς μου;
Ποιά νὰ βάλω,
Χριστέ μου, πρώτη
σ᾿ αὐτό μου τὸν θρῆνο;
Σπλαχνικὸς ὅμως καθὼς εἶσαι, δῶσ᾿ μου
τῶν ἁμαρτημάτων μου τὴν ἄφεση.

Ἐμπρός, ταλαίπωρη ψυχή,
μὲ τὸ σῶμα σου στὸν Δημιουργὸ τῶν πάντων
ἐξομολογήσου.
Καὶ δῶσε πιὰ ὑπόσχεση ἀποχῆς
ἀπὸ τ᾿ ἄλογα πάθη ποὺ ἐνεργοῦσες.
Καὶ δεῖξε μετάνοια
προσφέροντας στὸν Θεὸ δάκρυα.

Ἔνιωσα τὸν ἑαυτό μου,
καθὼς προσπαθοῦσε νὰ ξεπεράσει
στὴν παράβαση τῆς ἐντολῆς
τὸν πρωτόπλαστο Ἀδάμ,
νὰ μένει γυμνὸς ἀπ᾿ τὴ χάρη τοῦ Θεοῦ
καὶ νὰ χάνει,
γιὰ τὶς ἁμαρτίες μου,
τὴν αἰώνια βασιλεία καὶ ἀπόλαυση.

Ἀλίμονο, ταλαίπωρη ψυχή!
Γιατί μιμήθηκες τὴν πρώτη Εὔα;
Κοίταξες πονηρὰ
καὶ πληγώθηκες πικρά.
Ἅπλωσες τὸ χέρι στὸ δέντρο νὰ πάρεις τὸν καρπό.
Καὶ γεύτηκες μ᾿ αὐθάδεια
τὴν ἀπατηλὴ τροφὴ (τὴν ἁμαρτία).

Ἀντὶ γιὰ τὴν αἰσθητὴ
θρονιάστηκε μέσα μου ἡ νοητὴ Εὔα,
τῆς σάρκας
ὁ ἐμπαθὴς λογισμός,
ποὺ μοῦ δείχνει τὰ εὐχάριστα,
καὶ γεύεται συνεχῶς
τὴν πικρὴ τροφὴ τῆς ἁμαρτίας.

Δίκαια πετάχτηκε
ἔξω ἀπ᾿ τὴν Ἐδέμ, Σωτήρα μου,
τότε ὁ Ἀδάμ,
ποὺ δὲν φύλαξε τὴν ἐντολή Σου.
Ἐγὼ ὅμως τί θὰ πάθω,
ποὺ ἀθετῶ ὁλοχρονὶς
τὰ ζωηφόρα λόγια Σου;

Τοῦ Κάιν ἀντιγράφοντας
μὲ τὴν προαίρεσή μου τὸν φριχτὸ φόνο,
τῆς συνειδήσεώς μου
ἔγινα φονιάς.
Κολάκεψα τὶς ὀρέξεις τῆς σάρκας
καὶ μὲ τὶς πονηρές μου πράξεις
τὴν ὁδήγησα στὴν ἀπώλεια.

Δὲν ἔμοιασα, Ἰησοῦ μου,
τοῦ Ἄβελ στὴ δικαιοσύνη.
Δῶρα εὐπρόσδεχτα
ποτέ μου δὲν Σοῦ πρόσφερα.
Οὔτε πράξεις θεάρεστες,
οὔτε θυσία καθαρή,
οὔτε ζωὴ ἀψεγάδιαστη.

Ὅπως ὁ Κάιν ἔτσι κι ἐμεῖς,
ψυχή μου ἄθλια, στὸν Κτίστη ὅλης τῆς δημιουργίας,
μαζὶ προσφέραμε
ἔργα ἀκάθαρτα,
θυσία ἀξιοκατάκριτη
καὶ βίο χωρὶς καμιὰ ἀξία.
Γι᾿ αὐτὸ κατακριθήκαμε.

Τὴ λάσπη, θεῖε Κεραμέα,
πλάθοντας ὕπαρξη, μοῦ ᾿δωσες
σάρκες, κόκαλα,
πνοὴ καὶ ζωή.
Σὺ τώρα, Πλάστη μου,
Λυτρωτή μου καὶ Κριτή,
δέξου μου τὴ μετάνοια.

Σὲ Σένα ἀπαριθμῶ Σωτήρα μου,
τὶς ἁμαρτίες ποὺ ᾿πραξα.
Τὶς πληγὲς τῆς ψυχῆς
καὶ τοῦ σώματος
ποὺ μέσα μου
σὰν ληστὲς ἄνοιξαν,
οἱ ἀκάθαρτοι λογισμοί.

Ἁμάρτησα, Σωτήρα μου!
Γνωρίζω ὅμως τὴ φιλανθρωπία Σου.
Τιμωρεῖς μὲ συμπάθεια
καὶ σπλαχνίζεσαι μὲ θερμότητα.
Βλέπεις τὰ δάκρυα
καὶ τρέχεις σὰν Πατέρας στοργικὸς
γιὰ νὰ φέρεις πίσω τὸν ἄσωτο.

Ἦρθα κι ἔπεσα, Σωτήρα μου,
τώρα στὰ γεράματά μου μπροστὰ στὴν πόρτα τοῦ ἐλέους Σου.
Μὴ μὲ πετάξεις
χωρὶς ἔλεος στὸν ἅδη·
δῶσ᾿ μου Σύ, Φιλάνθρωπε,
τὴν ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν μου,
πρὶν ἔρθει ἡ ὥρα τοῦ θανάτου μου.

Ἐγὼ εἶμαι ἐκεῖνος ποὺ ἀπ᾿ τοὺς λογισμούς μου,
σὰν ἀπὸ ληστές, κυριεύτηκα!
Κι αὐτὴ τὴν ὥρα βρίσκομαι τραυματισμένος,
γεμάτος πληγές,
ποὺ μοῦ ἄφησαν αὐτοί.
Σὺ ὅμως, Χριστὲ καὶ Σωτήρα μου,
φτάσε καὶ γιάτρεψέ με.

Ἱερέας μὲ εἶδε πρῶτος
καὶ προσπέρασε. Καὶ ὁ Λευίτης,
βλέποντάς με σὲ κατάσταση φριχτή,
μὲ παράτησε γυμνό!
Ἀλλά, Σύ, Ἰησοῦ μου,
ποὺ ἀπ᾿ τὰ σπλάχνα τῆς Μαρίας σὰν ἄλλος ἥλιος ἀνέτειλες,
φτάσε κι ἐλέησέ με.

Σὺ Κύριέ μου, τοῦ Θεοῦ ὁ Ἀμνός,
ποὺ σηκώνεις ὅλων τὶς ἁμαρτίες,
πάρε ἀπὸ πάνω μου
τὸν βαρὺ χαλκὰ
τῆς ἁμαρτίας ποὺ μὲ πνίγει.
Καὶ καθὼς εἶσαι σπλαχνικὸς
συγχώρεσέ μου τ᾿ ἁμαρτήματα.

Τῆς μετανοίας εἶναι καιρός!
Σὲ Σένα καταφεύγω, τὸν Πλαστουργό μου.
Πάρε ἀπὸ πάνω μου
τὸν βαρὺ χαλκὰ
τῆς ἁμαρτίας ποὺ μὲ πνίγει.
Καὶ καθὼς εἶσαι σπλαχνικὸς
συγχώρεσέ μου τ᾿ ἁμαρτήματα.

Σωτήρα μου, μὴ μὲ ἀποστραφεῖς!
Μὴ μὲ πετάξεις μακριὰ ἀπ᾿ τὸ θεῖο πρόσωπό Σου!
Πάρε ἀπὸ πάνω μου
τὸν βαρὺ χαλκὰ
τῆς ἁμαρτίας ποὺ μὲ πνίγει.
Καὶ καθὼς εἶσαι σπλαχνικὸς
συγχώρεσέ μου τ᾿ ἁμαρτήματα.

Συγχώρεσε, Σωτήρα μου, τὰ ἁμαρτήματά μου.
Ὅλα ὅσα κάνω μὲ τὴ θέλησή μου
ἢ χωρὶς αὐτήν. Ὅσα φανερὰ
καὶ ὅσα κρυφά, ὅσα γνωρίζω
καὶ ὅσα δὲν γνωρίζω. Ὅλα
συγχώρεσὲ τα ὡς Θεός.
Γίνε εὔσπλαχνος καὶ σῶσε με.

Ἀπ᾿ τὰ χρόνια τῆς νιότης, Σωτήρα μου,
περιφρόνησα τὶς ἐντολές Σου!
Πέρασα τὴ ζωή μου ὁλόκληρη
δουλεύοντας στὰ πάθη,
μ᾿ ἀμέλεια καὶ τεμπελιά!
Γι᾿ αὐτὸ φωνάζω δυνατά, Σωτήρα μου:
Ἔστω καὶ στὸ τέλος τῆς ζωῆς μου σῶσε με.

Τὰ δῶρα τῆς ἀθάνατης ψυχῆς
ξόδεψα στὶς ἀσωτίες.
Εἶμαι ἄδειος
ἀπὸ εὐσέβεια καὶ ἀρετή!
Πεινασμένος πνευματικὰ φωνάζω δυνατά:
Σὺ ὁ Πατέρας ὁ σπλαχνικὸς
φτάσε κι ἐλέησέ με.

Στὰ πόδια Σου πέφτω, Ἰησοῦ!
Σὲ Σένα ἔχω ἁμαρτήσει, γίνε εὔσπλαχνος.
Πάρε ἀπὸ πάνω μου
τὸν βαρὺ χαλκὰ
τῆς ἁμαρτίας ποὺ μὲ πνίγει.
Καὶ σὰν σπλαχνικὸς ποὺ ᾿σαι δῶσ᾿ μου
δάκρυα κατανύξεως.

Μὴν καταπιαστεῖς μὲ μένα νὰ μὲ κρίνεις, Παντο-
φέρνοντας στὸ φῶς τὶς πράξεις μου     [δύναμε,
ἢ ἐξετάζοντας τὰ λόγια μου
καὶ καλώντας με νὰ λογοδοτήσω γιὰ τὶς ὁρμές μου.
Ἀλλὰ μέσα στὸ ἔλεός Σου τὸ πολὺ
παράβλεψε τὰ φοβερὰ ἁμαρτήματά μου
καὶ σῶσε με.

Δόξα ἀνήκει στὸν Πατέρα
καὶ τὸν Υἱὸ καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα.

Τριάδα, ποὺ ἡ οὐσία Σου εἶναι ἀπρόσιτη,
Σὲ προσκυνοῦμε ὡς Μονάδα.
Πάρε ἀπὸ πάνω μου
τὸν βαρὺ χαλκὰ
τῆς ἁμαρτίας ποὺ μὲ πνίγει.
Καὶ σὰν σπλαχνικὴ ποὺ ᾿σαι δῶσ᾿ μου
δάκρυα κατανύξεως.

Καὶ τώρα καὶ πάντοτε καὶ στοὺς
ἀτέλειωτους αἰῶνες. Ἀμήν. Θεοτοκίο.

Θεοτόκε, ἡ ἐλπίδα
καὶ προστασία ὅσων σὲ ὑμνοῦν,
πάρε ἀπὸ πάνω μου
τὸν βαρὺ χαλκὰ
τῆς ἁμαρτίας ποὺ μὲ πνίγει.
Καὶ σὰν πάναγνη Δέσποινα
δέξου μου τὴ μετάνοια.


ᾨδὴ β´. Ὁ Εἱρμός.

« Πρόσεχε, Οὐρανέ, καὶ λαλήσω,
» καὶ ἀνυμνήσω Χριστόν,
» τὸν ἐκ Παρθένου
» σαρκὶ ἐπιδημήσαντα.

Πρόσεχε, Οὐρανέ, καὶ λαλήσω·
γῆ, ἐνωτίζου φωνῆς
μετανοούσης Θεῷ
καὶ ἀνυμνούσης αὐτόν.

Πρόσχες μοι, ὁ Θεός, ὡς οἰκτίρμων,
ἱλέῳ ὄμματί σου,
καὶ δέξαι μου
τὴν θερμὴν ἐξομολόγησιν.

Ἡμάρτηκα ὑπὲρ πάντας ἀνθρώπους·
μόνος ἡμάρτηκά σοι·
ἀλλ᾿ οἴκτειρον ὡς Θεός,
Σωτήρ, τὸ ποίημά σου.

Ζάλη με, τῶν κακῶν περιέχει,
εὔσπλαγχνε Κύριε·
ἀλλ᾿ ὡς τῷ Πέτρῳ, κἀμοὶ
τὴν χεῖρα ἔκτεινον.

Τὰ δάκρυα τὰ τῆς Πόρνης, Οἰκτίρμον,
κἀγὼ προβάλλομαι·
Ἱλάσθητί μοι, Σωτήρ,
τῇ εὐσπλαγχνίᾳ σου.

Ἠμαύρωσα τῆς ψυχῆς τὸ ὡραῖον
ταῖς τῶν παθῶν ἡδοναῖς,
καὶ ὅλως ὅλον τὸν νοῦν
χοῦν ἀπετέλεσα.

Διέρρηξα νῦν τὴν στολήν μου τὴν πρώτην,
ἣν ἐξυφάνατό μοι
ὁ Πλαστουργὸς ἐξ ἀρχῆς,
καὶ ἔνθεν κεῖμαι γυμνός.

Ἐνδέδυμαι διερρηγμένον χιτῶνα,
ὃν ἐξυφάνατό μοι
ὁ ὄφις τῇ συμβουλῇ,
καὶ καταισχύνομαι.

Προσέβλεψα τοῦ φυτοῦ τὸ ὡραῖον,
καὶ ἠπατήθην τὸν νοῦν·
καὶ ἔνθεν κεῖμαι γυμνός,
καὶ καταισχύνομαι.

Ἐτέκταινον ἐπὶ τὸν νῶτόν μου πάντες
οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κακῶν,
μακρύνοντες κατ᾿ ἐμοῦ
τὴν ἀνομίαν αὐτῶν.

Ἀπώλεσα τὸ πρωτόκτιστον κάλλος
καὶ τὴν εὐπρέπειάν μου·
καὶ ἄρτι κεῖμαι γυμνός,
καὶ καταισχύνομαι.

Κατέρραψε τοὺς δερματίνους χιτῶνας
ἡ ἁμαρτία κἀμοί,
γυμνώσασά με τῆς πρὶν
θεοϋφάντου στολῆς.

Περίκειμαι τὸν στολισμὸν τῆς αἰσχύνης,
καθάπερ φύλλα συκῆς,
εἰς ἔλεγχον τῶν ἐμῶν
αὐτεξουσίων παθῶν.

Ἐστόλισμαι κατεστιγμένον χιτῶνα
καὶ ᾑμαγμένον αἰσχρῶς
τῇ ρύσει τῆς ἐμπαθοῦς
καὶ φιληδόνου ζωῆς.

Ἐσπίλωσα τὸν τῆς σαρκός μου χιτῶνα
καὶ κατερρύπωσα
τὸ κατ᾿ εἰκόνα, Σωτήρ,
καὶ καθ᾿ ὁμοίωσιν.

Ὑπέπεσα τῇ τῶν παθῶν ἀχθηδόνι
καὶ τῇ ἐνύλῳ φθορᾷ·
καὶ ἔνθεν νῦν ὁ ἐχθρὸς
καταπιέζει με.

Φιλόϋλον καὶ φιλοκτήμονα βίον
τῆς ἀκτησίας, Σωτήρ,
προκρίνας, νῦν τὸν βαρὺν
κλοιὸν περίκειμαι.

Ἐκόσμησα τὸν τῆς σαρκὸς ἀνδριάντα
τῇ τῶν αἰσχρῶν λογισμῶν
ποικίλῃ περιβολῇ
καὶ κατακρίνομαι.

Τῆς ἔξωθεν ἐπιμελῶς εὐκοσμίας
μόνης ἐφρόντισα,
τῆς ἔνδον ὑπεριδὼν
θεοτυπώτου σκηνῆς.

Μορφώσας μου τὴν τῶν παθῶν ἀμορφίαν,
ταῖς φιληδόνοις ὁρμαῖς
ἐλυμηνάμην τοῦ νοῦ
τὴν ὡραιότητα.

Κατέχρωσα τῆς πρὶν εἰκόνος τὸ κάλλος,
Σῶτερ, τοῖς πάθεσιν·
ἀλλ᾿ ὥς ποτε τὴν δραχμὴν
ἀναζητήσας εὑρέ.

Ἡμάρτηκα, ὥσπερ ἡ Πόρνη βοῶ σοι·
μόνος ἡμάρτηκά σοι·
ὡς μύρον δέχου, Σωτήρ,
κἀμοῦ τὰ δάκρυα.

Ὠλίσθησα ὡς ὁ Δαυῒδ ἀκολάστως,
καὶ βεβορβόρωμαι·
ἀλλ᾿ ἀποπλύναις κἀμέ,
Σωτήρ, τοῖς δάκρυσι.

Ἱλάσθητι, ὡς ὁ Τελώνης βοῶ σοι,
Σῶτερ, ἱλάσθητί μοι·
οὐδεὶς γὰρ τῶν ἐξ Ἀδὰμ
ὡς ἐγὼ ἥμαρτέ σοι.

Οὐ δάκρυα, οὐδὲ μετάνοιαν ἔχω,
οὐδὲ κατάνυξιν·
αὐτός μοι ταῦτα, Σωτήρ,
ὡς Θεὸς δώρησαι.

Τὴν θύραν σου μὴ ἀποκλείσῃς μοι τότε,
Κύριε, Κύριε·
ἀλλ᾿ ἄνοιξόν μοι αὐτὴν
μετανοοῦντί σοι.

Φιλάνθρωπε, ὁ πάντας θέλων σωθῆναι,
σὺ ἀνακάλεσαί με,
καὶ δέξαι ὡς ἀγαθὸς
μετανοοῦντά με.

Ἐνώτισαι τοὺς στεναγμοὺς τῆς ψυχῆς μου,
καὶ τῶν ἐμῶν ὀφθαλμῶν
προσδέχου τοὺς σταλαγμούς,
Σωτήρ, καὶ σῶσόν με.

Θεοτοκίον.

Ἄχραντε, Θεοτόκε Παρθένε,
μόνη πανύμνητε,
ἱκέτευε ἐκτενῶς
εἰς τὸ σωθῆναι ἡμᾶς.

Εἱρμὸς ἄλλος.

«Ἴδετε, ἴδετε,
» ὅτι ἐγώ εἰμι Θεός,
» ὁ μάννα ἐπομβρήσας
» καὶ τὸ ὕδωρ ἐκ πέτρας
» πηγάσας πάλαι ἐν ἐρήμῳ τῷ λαῷ μου,
» τῇ μόνῃ δεξιᾷ
» καὶ τῇ ἰσχύι τῇ ἐμῇ.

Ἴδετε, ἴδετε,
ὅτι ἐγώ εἰμι Θεός·
ἐνωτίζου, ψυχή μου,
τοῦ Κυρίου βοῶντος·
καὶ ἀποσπάσθητι τῆς πρώτης ἁμαρτίας,
καὶ φοβοῦ ὡς δικαστὴν
καὶ ὡς κριτὴν καὶ Θεόν.

Τίνι ὡμοιώθης,
πολυαμάρτητε ψυχή;
εἰμὴ τῷ πρώτῳ Κάϊν,
καὶ τῷ Λάμεχ ἐκείνῳ,
λιθοκτονήσασα τὸ σῶμα κακουργίαις
καὶ κτείνασα τὸν νοῦν
ταῖς παραλόγοις ὁρμαῖς.

Πάντας τοὺς πρὸ νόμου
παραδραμοῦσα, ὦ ψυχή,
τῷ Σὴθ οὐχ ὡμοιώθης,
οὐ τὸν Ἐνὼς ἐμιμήσω,
οὐ τὸν Ἐνὼχ τῇ μεταθέσει, οὐ τὸν Νῶε·
ἀλλ᾿ ὤφθης πενιχρὰ
τῆς τῶν δικαίων ζωῆς.

Μόνη ἐξήνοιξας
τοὺς καταρράκτας τῆς ὀργῆς
τοῦ Θεοῦ σου, ψυχή μου,
καὶ κατέκλυσας πᾶσαν,
ὡς γῆν, τὴν σάρκα καὶ τὰς πράξεις καὶ τὸν βίον·
καὶ ἔμεινας ἐκτὸς
τῆς σωστικῆς Κιβωτοῦ.

Ἄνδρα ἀπέκτεινα,
φησίν, εἰς μώλωπα ἐμοί,
καὶ νεανίσκον εἰς τραῦμα,
Λάμεχ θρηνῶν ἐβόα·
σὺ δὲ οὐ τρέμεις, ὦ ψυχή μου, ρυπωθεῖσα
τὴν σάρκα καὶ τὸν νοῦν
κατασπιλώσασα.

Ὢ πῶς ἐζήλωσα
Λάμεχ τὸν πρῴην φονευτήν,
τὴν ψυχὴν ὥσπερ ἄνδρα,
τὸν νοῦν ὡς νεανίσκον,
ὡς ἀδελφὸν δέ μου τὸ σῶμα ἀποκτείνας,
ὡς Κάϊν ὁ φονεύς,
ταῖς φιληδόνοις ὁρμαῖς!

Πύργον ἐσοφίσω
οἰκοδομῆσαι, ὦ ψυχή,
καὶ ὀχύρωμα πῆξαι
ταῖς σαῖς ἐπιθυμίαις,
εἰμὴ συνέχεεν ὁ Κτίστης τὰς βουλάς σου,
καὶ κατέαξεν εἰς γῆν
τὰ μηχανήματά σου.

Τέτρωμαι, πέπληγμαι·
ἰδοὺ τὰ βέλη τοῦ ἐχθροῦ
τὰ καταστίξαντά μου
τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα·
ἰδοὺ τὰ τραύματα, τὰ ἕλκη, αἱ πηρώσεις
βοῶσοι τὰς πληγὰς
τῶν αὐθαιρέτων μου παθῶν.

Ἔβρεξε Κύριος
παρὰ Κυρίου πῦρ ποτε,
ἀνομίαν ὀργῶσαν
πυρπολήσας Σοδόμων·
σὺ δὲ τὸ πῦρ ἐξέκαυσας τὸ τῆς γεέννης,
ἐν ᾧ μέλλεις, ψυχή,
συγκατακαίεσθαι πικρῶς.

Γνῶτε καὶ ἴδετε,
ὅτι ἐγώ εἰμι Θεός,
ὁ ἐρευνῶν καρδίας
καὶ κολάζων ἐννοίας,
ἐλέγχων πράξεις καὶ φλογίζων ἁμαρτίας,
καὶ κρίνων ὀρφανὸν
καὶ ταπεινὸν καὶ πτωχόν.

Δόξα.

Ἄναρχε, ἄκτιστε
Τριάς, ἀμέριστε Μονάς,
μετανοοῦντά με δέξαι,
ἡμαρτηκότα σῶσον·
σόν εἰμι πλάσμα· μὴ παρίδῃς,
ἀλλὰ φεῖσαι καὶ ρῦσαι
τοῦ πυρὸς τῆς καταδίκης με.

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.

Ἄχραντε Δέσποινα,
Θεογεννῆτορ, ἡ ἐλπὶς
τῶν εἰς σὲ προστρεχόντων
καὶ λιμὴν τῶν ἐν ζάλῃ,
τὸν ἐλεήμονα καὶ Κτίστην καὶ Υἱόν σου
ἱλέωσαι κἀμοὶ
ταῖς ἱκεσίαις ταῖς σαῖς.


Ὠδὴ β´. Εἱρμός.

Οὐρανέ, δῶσε προσοχὴ τώρα ποὺ θὰ λαλήσω·
θὰ ἀνυμνήσω τὸν Χριστό.
Κεῖνον ποὺ ἀπ᾿ τὰ σπλάχνα τῆς Παρθένου
ὡς ἄνθρωπος ἦρθε στὸν κόσμο.

Οὐρανέ, δῶσε προσοχὴ τώρα ποὺ θὰ λαλήσω·
Γῆ, ἄκουσε φωνὴ ἀνθρώπου
ποὺ στὸν Θεὸ μετανοεῖ
καὶ ἀνυμνεῖ τὴ δόξα Του.

Θεέ μου σπλαχνικέ, ρίξε πάνω μου
τὸ βλέμμα σου τὸ συγχωρητικὸ
καὶ δέξου
τὴ θερμή μου ἐξομολόγηση.

Ἁμάρτησα πιότερο ἀπ᾿ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους!
Ἐγὼ μόνος ἔχω σὲ Σένα ἁμαρτήσει.
Ἀλλὰ ὡς Θεός, Σωτήρα μου,
σπλαχνίσου τὸ δικό Σου δημιούργημα.

Βρίσκομαι κυκλωμένος στὴ ζάλη τῶν κακῶν,
εὔσπλαχνε Κύριε.
Γι᾿ αὐτό, ὅπως στὸν Πέτρο, καὶ σὲ μένα
ἅπλωσε τὸ χέρι Σου.

Τὰ δάκρυα τῆς Πόρνης, Πολυέλεε,
Σοῦ προσφέρω κι ἐγώ.
Μὲς στὴν πολλὴ εὐσπλαχνία Σου,
Σωτήρα μου, συγχώρεσέ με.

Μὲ τὶς ἐμπαθεῖς ἡδονὲς
ἀμαύρωσα τῆς ψυχῆς μου τὴν ὡραιότητα.
Κι ὁλότελα τὸν νοῦ μου ὁλόκληρο
τὸν ἔσυρα μὲς στὴ λάσπη.

Ξέσκισα τὴν πρώτη μου στολή,
ποὺ μοῦ ὕφανε
ὁ Πλαστουργὸς ἀπ᾿ τὴν ὥρα τῆς δημιουργίας!
Ἔτσι εἶμαι πεσμένος χάμω γυμνός!

Ἔχω ντυθεῖ χιτώνα ξεσκισμένο,
ποὺ μοῦ ὕφανε
ὁ διάβολος μὲ τὴν πονηρή του συμβουλή,
καὶ ντρέπομαι γιὰ τὴν κατάστασή μου.

Κοίταξα τὴν ὀμορφιὰ τοῦ δέντρου
καὶ ξεγελάστηκε ὁ νοῦς μου.
Ἀπ᾿ αὐτὸ εἶμαι πεσμένος χάμω γυμνὸς
καὶ γιὰ τὴν κατάστασή μου ντρέπομαι.

Μηχανεύονταν πίσω ἀπ᾿ τὴν πλάτη μου ὅλοι
οἱ ἀρχηγοὶ τῶν κακῶν,
καὶ παρέτειναν γιὰ πολὺ εἰς βάρος μου
τὴν ἀνομία τὴ δική τους.

Ἔχασα τὴν πρώτη ἐκείνη ὀμορφιὰ
καὶ τὴν εὐπρέπεια ποὺ μοῦ ᾿δωσε ὁ Κτίστης.
Καὶ τώρα εἶμαι πεσμένος χάμω γυμνὸς
καὶ ντρέπομαι γιὰ τὴν κατάστασή μου.

Ἔραψε τοὺς δερμάτινους χιτῶνες
καὶ σὲ μένα ἡ ἁμαρτία,
ἀφοῦ νωρίτερα μὲ γύμνωσε
ἀπ᾿ τὴ θεοΰφαντη στολή μου.

Περιβλήθηκα τῆς ντροπῆς τὸν στολισμὸ
σὰν φύλλα συκιᾶς,
κι ἔτσι γίνονται φανερὰ
τὰ θεληματικά μου πάθη.

Στολίστηκα χιτώνα κηλιδωμένο
καὶ λερωμένο ἀπ᾿ τὰ αἵματα
τῶν αἰσχρῶν παθῶν
τῆς φιλήδονης ζωῆς.

Σπίλωσα τῆς σάρκας μου τὸν χιτώνα
καὶ γέμισα ἀπὸ κηλίδες,
Σωτήρα μου, τὸ «κατ᾿ εἰκόνα»
καὶ τὸ «καθ᾿ ὁμοίωσιν».

Ὑπέκυψα στῶν παθῶν τὴν ἀθλιότητα
καὶ στὰ φθαρτὰ τὰ ὑλικά.
Καὶ γι᾿ αὐτὸ τώρα ὁ ἐχθρὸς
μὲ πιέζει ἀφάνταστα.

Ἀντὶ τῆς ἀκτημοσύνης, Σωτήρα μου,
διάλεξα τῆς ὕλης καὶ τῆς πλεονεξίας τὴ ζωή.
Γι᾿ αὐτὸ καὶ τώρα
βρίσκομαι δεμένος μὲ βαριὰ ἁλυσίδα.

Στόλισα τὴ σάρκα ποὺ μὲ περιβάλλει
μὲ τῶν αἰσχρῶν λογισμῶν
τὴν παρδαλὴ φορεσιά.
Γι᾿ αὐτὸ καταδικάζομαι.

Μόνο τοῦ ἔξω ἀνθρώπου φρόντισα
περίτεχνα τὸν στολισμό,
παραβλέποντας τοῦ μέσα ἀνθρώπου
τὴ θεοτύπωτη σκηνή.

Μορφοποίησα μὲ τὶς φιλήδονες ὁρμὲς
τὰ ἄτακτα πάθη.
Ἔτσι ἀφάνισα
τοῦ νοῦ τὴν ὀμορφιά.

Μόλυνα τῆς εἰκόνας τοῦ Θεοῦ τὸ κάλλος,
Σωτήρα, μὲ τὰ πάθη μου.
Ἀλλ᾿ ὅπως κάποτε τὴ χαμένη δραχμὴ
ψάξε νὰ μὲ ἀνεύρεις.

Ὅπως ἡ Πόρνη φωνάζω δυνατά: Ἁμάρτησα!
Ἔχω ἁμαρτήσει σὲ Σένα μονάχος μου.
Ὅπως ἀπὸ κείνη τὸ μύρο, Σωτήρα μου,
δέξου κι ἀπὸ μένα τὰ δάκρυα.

Γλίστρησα στὴν ἀκολασία ὅπως ὁ Δαβὶδ
καὶ κυλίστηκα μέσα στὸν βοῦρκο!
Εἴθε κι ἐμένα ν᾿ ἀποπλύνεις,
Σωτήρα, μὲ τὰ δάκρυα.

Ὅπως ὁ Τελώνης φωνάζω δυνατά: Σπλαχνίσου·
Σωτήρα μου, σπλαχνίσου με.
Γιατὶ κανένας ἀπ᾿ τοὺς ἀπογόνους τοῦ Ἀδάμ,
ὅπως ἐγὼ σὲ Σένα, δὲν ἁμάρτησε.

Οὔτε δάκρυα, οὔτε μετάνοια,
οὔτε κατάνυξη ἔχω!
Σύ, Σωτήρα μου, ὡς Θεός,
χάρισέ μου τα.

Κύριε! Μὴ μοῦ κλείσεις τότε,
Κύριε, τὴ θύρα τοῦ νυμφώνα Σου.
Ἀλλ᾿ ἄνοιξέ μου την,
βλέποντας τὴ μετάνοιά μου.

Φιλάνθρωπε, ποὺ θέλεις ὅλοι νὰ σωθοῦν,
Σὲ παρακαλῶ νὰ μὲ ξαναφέρεις κοντά Σου
καὶ νὰ δεχτεῖς σὰν ἀγαθὸς
τὴ μετάνοιά μου.

Ἄκουσε μὲ προσοχὴ τοὺς στεναγμοὺς τῆς ψυχῆς μου
καὶ κάνε δεχτὰ τὰ δάκρυα,
ποὺ στάζουν ἀπ᾿ τὰ μάτια μου.
Κι ἔτσι, Σωτήρα, σῶσε με.

Θεοτοκίο.

Ἄχραντη παρθένε Θεοτόκε,
σὺ ποὺ ξεχωριστὰ κι ἀτέλειωτα ὑμνεῖσαι,
ἱκέτευε ἀκατάπαυστα
γιὰ νὰ σωθοῦμε ἐμεῖς οἱ ἄνθρωποι.

Εἱρμὸς ἄλλος.

Κοιτάξτε! Κοιτάξτε,
γιὰ νὰ βεβαιωθεῖτε ὅτι ἐγὼ ᾿μαι ὁ Θεός,
ποὺ ᾿βρεξα τὸ μάννα
κι ἔκανα νὰ ξεπηδήσει παλαιότερα γιὰ χάρη τοῦ
μὲς στὴν ἔρημο ἀπ᾿ τὴν πέτρα τὸ νερό,            [λαοῦ μου
μὲ τὸ δεξί μου χέρι μόνο
καὶ τὴ δική μου δύναμη!

Κοιτάξτε! Κοιτάξτε,
γιὰ νὰ βεβαιωθεῖτε ὅτι ἐγὼ ᾿μαι ὁ Θεός!
Ἄκουσε μὲ προσοχή, ψυχή μου,
τὸν Κύριο ποὺ φωνάζει δυνατά!
Ξεκόλλησε ἀπ᾿ τὴ ζωὴ τῆς ἁμαρτίας ποὺ ζεῖς ὣς
Φοβήσου τον ὡς δικαστὴ  [τώρα.
καὶ ὡς κριτὴ καὶ Θεό!

Μὲ ποιόν ἔγινες ὅμοια,
ψυχή μου, γεμάτη ἁμαρτίες;
Ἀλίμονο! Τοῦ Κάιν τοῦ παλιοῦ
κι ἐκείνου τοῦ Λάμεχ ἔμοιασες!
Λιθοβόλησες καὶ θανάτωσες τὸ σῶμα μὲ τὶς κακὲς
καὶ σκότωσες τὸν νοῦ       [σου πράξεις
μὲ τὶς παράλογες ὁρμές!

Ὅλους τοὺς δίκαιους, ποὺ ἔζησαν πρὶν νὰ δοθεῖ
παρέτρεξες, ψυχή μου, ἀστόχαστα!       [ὁ νόμος,
Δὲν ἔμοιασες τοῦ Σήθ.
Δὲν μιμήθηκες τὸν Ἐνώς.
Οὔτε τοῦ Ἐνὼχ τὴ μετάθεση στοὺς οὐρανούς,
Ἀποδείχτηκες φτωχή,        [οὔτε τὸν Νῶε.
συγκρινόμενη μὲ τῶν δικαίων τὸν βίο.

Μόνη σου ἄνοιξες,
ψυχή μου, τοὺς καταρράχτες
τῆς θεϊκῆς ὀργῆς.
Κι ὅπως τότε κατακλύστηκε ἡ γῆ, ἔτσι τώρα
πλημμύρισες τὸ σῶμα ὁλόκληρο, τὶς πράξεις καὶ
κι ἔμεινες ἔξω         [τὸν βίο
ἀπ᾿ τὴ σωστικὴ Κιβωτό.

Ὁ Λάμεχ θρηνώντας φώναζε δυνατὰ
κι ἔλεγε:
σκότωσα ἄνθρωπο γιὰ δικό μου κακὸ
καὶ νέο γιὰ δική μου συμφορά.
Καὶ σύ, ψυχή μου, πῶς δὲν τρέμεις,
ποὺ λερώθηκες καταμολύνοντας
τὴ σάρκα καὶ τὸν νοῦ;

Ἀλίμονο! Πῶς ζήλεψα
τὸν ἀρχαῖο Λάμεχ τὸν φονιά!
Τὴν ψυχή μου, ὅπως ἐκεῖνος τὸν ἄντρα,
τὸν νοῦ, ὅπως τὸν νεανίσκο,
καὶ τὸ σῶμα μου, ὅπως ὁ Κάιν ὁ φονιάς,
σὰν ἀδελφό μου δολοφόνησα
μὲ τὶς φιλήδονες ὁρμές!

Πύργο σοφίστηκες
νὰ χτίσεις, ψυχή μου,
καὶ νὰ στήσεις κάστρο
μὲ τὶς ἁμαρτωλές σου ἐπιθυμίες,
ἂν δὲν ἔφερνε σύγχυση ὁ Κτίστης στὶς βουλές σου
καὶ δὲν σώριαζε κάτω στὴ γῆ
τὰ πονηρά σου σχέδια.

Τραυματίστηκα! Πληγώθηκα!
Νὰ καὶ τὰ βέλη τοῦ ἐχθροῦ,
ποὺ κατατρύπησαν
τὴν ψυχή μου καὶ τὸ σῶμα.
Νὰ τὰ τραύματα, οἱ φλεγμονές, τὰ σακατέματα.
Φανερώνουν τὰ χτυπήματα
τῶν ἀκυβέρνητων παθῶν μου.

Ἔβρεξε κάποτε
ὁ Κύριος, κατὰ παραχώρηση τοῦ Πατέρα Του,
κι ἔκαψε τῶν Σοδόμων      [φωτιὰ
τὴ μανιασμένη ἀνομία.
Καὶ σύ, ψυχή μου, ἄναψες τῆς γέεννας τὸ πῦρ,
μὲς στὸ ὁποῖο πρόκειται
νὰ καίγεσαι μὲ τοὺς Σοδομίτες πικρά.

Μάθετε ρωτώντας καὶ στοχαστεῖτε
ὅτι ἐγὼ ᾿μαι ὁ Θεός,
ποὺ ἐρευνᾶ τὶς καρδιὲς
καὶ τιμωρεῖ λογισμούς.
Ἐλέγχει πράξεις καὶ κατακαίει ἁμαρτίες.
Καὶ ὑπερασπίζεται τὸ δίκιο τοῦ ὀρφανοῦ,
τοῦ ταπεινοῦ καὶ τοῦ φτωχοῦ.

Δόξα ἀνήκει στὸν Πατέρα...

Τριάδα, ποὺ οὔτε ἀρχὴ ἔχεις οὔτε εἶσαι κτίσμα·
Μονάδα, ποὺ μένεις ἀδιαίρετη,
δέξου μου τὴ μετάνοια.
Σῶσε με τὸν ἁμαρτωλό.
Πλάσμα δικό Σου εἶμαι· μὴ μὲ παραβλέψεις.
Ἀλλὰ λυπήσου καὶ λύτρωσέ με
ἀπ᾿ τὴ φωτιὰ τῆς αἰώνιας καταδίκης.

Καὶ τώρα... Θεοτοκίο.

Ἄχραντη θεογεννήτρια Δέσποινα,
ἡ ἐλπίδα κείνων
ποὺ σὲ σένα καταφεύγουν
καὶ τὸ λιμάνι κείνων ποὺ παραδέρνονται στὸ πέλα-
κάνε νὰ γίνει καὶ σὲ μένα σπλαχνικὸς [γος τοῦ βίου,
μὲ τὶς δικές σου ἱκεσίες
ὁ ἐλεήμονας Κύριος καὶ Κτίστης καὶ Υἱός σου.


ᾨδὴ γ´. Ὁ Εἱρμός.

«Ἐπὶ τὴν ἀσάλευτον, Χριστέ,
» πέτραν τῶν ἐντολῶν σου
» τὴν Ἐκκλησίαν σου στερέωσον.

Πῦρ παρὰ Κυρίου, ψυχή,
Κύριος ἐπιβρέξας,
τὴν γῆν Σοδόμων πρὶν κατέφλεξεν.

Εἰς τὸ ὄρος σῴζου, ψυχή,
ὥσπερ ὁ Λὼτ ἐκεῖνος,
καὶ εἰς Σηγὼρ προανασώθητι.

Φεῦγε ἐμπρησμόν, ὦ ψυχή,
φεῦγε Σοδόμων καῦσιν,
φεῦγε φθορὰν θείας φλογώσεως.

Ἐξομολογοῦμαί σοι, Σωτήρ·
Ἥμαρτον, ἥμαρτόν σοι·
ἀλλ᾿ ἄνες, ἄφες μοι ὡς εὔσπλαγχνος.

Ἥμαρτόν σοι μόνος ἐγώ,
ἥμαρτον ὑπὲρ πάντας·
Χριστὲ Σωτήρ, μὴ ὑπερίδῃς με.

Σὺ εἶ ὁ Ποιμὴν ὁ καλός·
ζήτησόν με τὸν ἄρνα,
καὶ πλανηθέντα μὴ παρίδῃς με.

Σὺ εἶ ὁ γλυκὺς Ἰησοῦς,
σὺ εἶ ὁ Πλαστουργός μου·
ἐν σοί, Σωτήρ, δικαιωθήσομαι.

Ἁγία Τριάς, ὁ Θεός, ἐλέησον ἡμᾶς.

Ὦ Τριὰς Μονάς, ὁ Θεός,
σῶσον ἡμᾶς ἐκ πλάνης,
καὶ πειρασμῶν καὶ περιστάσεων.

Ὑπεραγία Θεοτόκε, σῶσον ἡμᾶς.

Χαῖρε, θεοδόχε γαστήρ·
χαῖρε, θρόνε Κυρίου·
χαῖρε, ἡ μήτηρ τῆς ζωῆς ἡμῶν.

Εἱρμὸς ἄλλος.

« Στερέωσον, Κύριε,
» ἐπὶ τὴν πέτραν τῶν ἐντολῶν σου
» σαλευθεῖσαν τὴν καρδίαν μου·
» ὅτι μόνος
» ἅγιος ὑπάρχεις καὶ Κύριος.

Πηγὴν ζωῆς κέκτημαι
σὲ τοῦ θανάτου τὸν καθαιρέτην,
καὶ βοῶ σοι ἐκ καρδίας μου
πρὸ τοῦ τέλους·
Ἥμαρτον, ἱλάσθητι, σῶσόν με.

Τοὺς ἐπὶ Νῶε, Σωτήρ,
ἠσελγηκότας ἐμιμησάμην,
τὴν ἐκείνων κληρωσάμενος
καταδίκην
ἐν κατακλυσμῷ καταδύσεως.

Ἡμάρτηκα, Κύριε,
ἡμάρτηκά σοι, ἱλάσθητί μοι·
οὐ γὰρ ἔστιν ὅς τις ἥμαρτεν
ἐν ἀνθρώποις,
ὃν οὐχ ὑπερέβην τοῖς πταίσμασι.

Τὸν Χὰμ ἐκεῖνον, ψυχή,
τὸν πατραλοίαν μιμησαμένη,
τὴν αἰσχύνην οὐκ ἐκάλυψας
τοῦ πλησίον,
ὀπισθοφανῶς ἀνακάμψασα.

Τὴν εὐλογίαν τοῦ Σὴμ
οὐκ ἐκληρώσω, ψυχὴ ἀθλία·
οὐ πλατεῖαν τὴν κατάσχεσιν,
ὡς Ἰάφεθ,
ἔσχες ἐν τῇ γῇ τῆς ἀφέσεως.

Ἐκ γῆς Χαρρὰν ἔξελθε,
τῆς ἁμαρτίας, ψυχή μου, δεῦρο
εἰς γῆν ρέουσαν ἀείζωον
ἀφθαρσίαν,
ἣν ὁ Ἀβραὰμ ἐκληρώσατο.

Τὸν Ἀβραὰμ ἤκουσας
πάλαι, ψυχή μου, καταλιπόντα
γῆν πατρῴαν, καὶ γενόμενον
μετανάστην·
τούτου τὴν προαίρεσιν μίμησαι.

Ἐν τῇ δρυῒ τῇ Μαμβρῇ,
φιλοξενήσας ὁ Πατριάρχης
τοὺς Ἀγγέλους, ἐκληρώσατο
μετὰ γῆρας
τῆς ἐπαγγελίας τὸ θήραμα.

Τὸν Ἰσαάκ, τάλαινα,
γνοῦσα, ψυχή μου, καινὴν θυσίαν
μυστικῶς ὁλοκαρπούμενον
τῷ Κυρίῳ,
μίμησαι αὐτοῦ τὴν προαίρεσιν.

Τὸν Ἰσμαὴλ ἤκουσας,
νῆφε, ψυχή μου, ἐκδιωχθέντα,
ὡς παιδίσκης ἀποκύημα·
βλέπε, μήπως
ὅμοιόν τι πάθῃς λαγνεύουσα.

Τῇ Ἄγαρ πάλαι, ψυχή,
τῇ Αἰγυπτίᾳ παρωμοιώθης,
δουλωθεῖσα τὴν προαίρεσιν,
καὶ τεκοῦσα
νέον Ἰσμαήλ, τὴν αὐθάδειαν.

Τὴν Ἰακὼβ κλίμακα
ἔγνως, ψυχή μου, δεικνυομένην
ἀπὸ γῆς πρὸς τὰ οὐράνια·
τί μὴ ἔσχες
βάσιν ἀσφαλῆ τὴν εὐσέβειαν;

Τὸν ἱερέα Θεοῦ
καὶ βασιλέα μεμονωμένον,
τοῦ Χριστοῦ τὸ ἀφομοίωμα,
τοῦ ἐν κόσμῳ,
βίου ἐν ἀνθρώποις, μιμήθητι.

Μὴ γένῃ στήλη ἁλός,
ψυχή, στραφεῖσα εἰς τὰ ὀπίσω·
τὸ ὑπόδειγμα φοβείτω σε
τῶν Σοδόμων·
ἄνω εἰς Σηγὼρ διασώθητι.

Τὸν ἐμπρησμόν, ὥσπερ Λώτ,
φεῦγε, ψυχή μου, τῆς ἁμαρτίας·
φεῦγε Σόδομα καὶ Γόμορρα·
φεῦγε φλόγα
πάσης παραλόγου ὀρέξεως.

Ἐλέησον, Κύριε,
ἐλέησόν με, ἀναβοῶ σοι,
ὅτε ἥξεις μετ᾿ Ἀγγέλων σου
ἀποδοῦναι
πᾶσι κατ᾿ ἀξίαν τῶν πράξεων.

Τὴν δέησιν, Δέσποτα,
τῶν σὲ ὑμνούντων μὴ ἀπορρίψῃς·
ἀλλ᾿ οἰκτείρησον, φιλάνθρωπε,
καὶ παράσχου
πίστει αἰτουμένοις τὴν ἄφεσιν.

Δόξα.

Μονὰς ἁπλῆ, ἄκτιστε,
ἄναρχε φύσις, ἡ ἐν Τριάδι,
ὑμνουμένη ὑποστάσεων,
ἡμᾶς σῶσον
πίστει προσκυνοῦντας τὸ κράτος σου.

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.

Τὸν ἐκ Πατρὸς ἄχρονον
Υἱὸν ἐν χρόνῳ, Θεοκυῆτορ,
ἀπειράνδρως ἀπεκύησας·
ξένον θαῦμα!
μείνασα Παρθένος θηλάζουσα.


Ὠδὴ γ´. Εἱρμός.

Ἀπάνω στὸν ἀσάλευτο βράχο
τῶν ἐντολῶν Σου, Χριστέ,
στερέωσε τὴν Ἐκκλησία Σου.

Φωτιά, ψυχή μου, παλαιότερα
ἔβρεξε ὁ Κύριος
καὶ κατέκαψε τὴ χώρα τῶν Σοδόμων.

Ὅπως ὁ παλιὸς ἐκεῖνος Λώτ, ψυχή μου,
τρέξε στὸ βουνὸ γιὰ νὰ σωθεῖς
καὶ στὴ Σηγὼρ νὰ φτάσεις σώα γρήγορα.

Φύγε τὸν ἐμπρησμό, ψυχή μου!
Φύγε τῶν Σοδόμων τὸ κάψιμο!
Φύγε τὴν καταστροφὴ τῆς θεϊκῆς φωτιᾶς!

Σοῦ ἐξομολογοῦμαι, Σωτήρα μου.
Ἁμάρτησα! Ἁμάρτησα σὲ Σένα!
Λευτέρωσέ με καὶ συγχώρεσέ με ὡς εὔσπλαχνος.

Μόνος ἐγὼ σὲ Σένα ἁμάρτησα!
Ἁμάρτησα πιότερο ἀπ᾿ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους
Χριστὲ Σωτήρα, μὴ μὲ καταφρονήσεις.

Σύ ᾿σαι ὁ Ποιμένας ὁ καλός.
Ἀναζήτησέ με, τὸ ἀρνί Σου.
Καὶ πλανεμένο μὴ μὲ παραβλέψεις.

Σύ ᾿σαι ὁ γλυκός μου Ἰησοῦς,
σύ ᾿σαι ὁ Πλαστουργός μου.
Κοντά Σου θὰ δικαιωθῶ, Σωτήρα μου.

Ἁγία Τριάδα, ὁ ἀληθινὸς Θεός, ἐλέησέ μας.

Τριάδα καὶ συγχρόνως Μονάδα, ὁ ἀληθινὸς Θεός,
σῶσε μας ἀπὸ πλάνη
καὶ πειρασμοὺς καὶ περιστάσεις δύσκολες.

Ὑπεραγία Θεοτόκε, σῶσε μας.

Χαῖρε κοιλιά, ποὺ δέχτηκες τὴ Θεότητα.
Χαῖρε σύ, ποὺ ἔγινες τοῦ Κυρίου θρόνος.
Χαῖρε ἡ Μητέρα τῆς ζωῆς, τοῦ Χριστοῦ μας.

Εἱρμὸς ἄλλος.

Στερέωσε, Κύριε,
πάνω στὴν πέτρα τῶν ἐντολῶν Σου
τὴν καρδιά μου ποὺ κλονίζεται ἀπ᾿ τὴν ἀπιστία.
Σὺ εἶσαι ὁ μόνος Ἅγιος
καὶ ὁ μόνος Κύριος.

Πηγὴ ζωῆς ἔχω
Ἐσένα, τὸν νικητὴ τοῦ θανάτου,
καὶ Σοῦ φωνάζω δυνατὰ μέσ᾿ ἀπ᾿ τὰ βάθη τῆς καρ-
πρὶν ἀπ᾿ τὴν ὕστατη στιγμή: Ἁμάρτησα!          [διᾶς μου
Συγχώρεσέ με! Σῶσε με!

Σωτήρα μου, μιμήθηκα κείνους,
ποὺ ἀσέλγησαν στὴν ἐποχὴ τοῦ Νῶε.
Γι᾿ αὐτὸ καὶ μοῦ δόθηκε
ἡ καταδίκη ἐκείνων,
τὸ βούλιαγμα μὲς στὸν κατακλυσμό.

Ἁμάρτησα, Κύριε!
Ἁμάρτησα! Συγχώρεσέ με!
Γιατὶ δὲν ὑπάρχει ἄλλος ἀπ᾿ τοὺς ἀνθρώπους
ποὺ ν᾿ ἁμάρτησε,
καὶ νὰ μὴν τὸν ξεπέρασα στὶς ἁμαρτίες.

Τὸν παλιὸ ἐκεῖνο Χάμ,
μιμήθηκες, ψυχή, τὸν πατροκτόνο!
Δὲν σκέπασες τὴ ντροπὴ
τοῦ πλησίον
κλίνοντας πρὸς τὰ πίσω.

Τὴν εὐλογία τοῦ Σὴμ
δὲν κληρονόμησες, ἄθλια ψυχή μου.
Καὶ μερίδα μεγάλη,
ὅπως ὁ Ἰάφεθ,
δὲν ἀπόχτησες πάνω στὴ γῆ τῆς ἀφέσεως.

Ἐμπρός, ψυχή μου, ἀναχώρησε
ἀπ᾿ τὴ γῆ τῆς Χαρράν, ποὺ ᾿ναι ἡ ἁμαρτία.
Κι ἔλα στὴ γῆ, ὅπου ρέει
πάντοτε ἡ ἄφθαρτη ζωή,
κείνη ποὺ κληρονόμησε κι ὁ Ἀβραάμ.

Ἄκουσες, ψυχή μου,
ὅτι ὁ Ἀβραὰμ παλιὰ ἐγκατέλειψε
τὰ χώματα τὰ πατρικὰ
κι ἔγινε μετανάστης.
Τούτου νὰ μιμηθεῖς τὴν προαίρεση.

Κοντὰ στὴ βαλανιδιὰ τοῦ Μαμβρῆ
φιλοξένησε ὁ Πατριάρχης
τοὺς Ἀγγέλους. Ἔτσι ἔλαβε,
ἔχοντας πιὰ γεράσει,
τὸν καρπὸ τῆς ὑποσχέσεως.

Τὸν Ἰσαὰκ βλέποντας,
ταλαίπωρη ψυχή μου, πρωτοφανὲς θύμα,
μυστικὰ νὰ θυσιάζεται
στὸν Κύριο,
μιμήσου ἐκείνου τὴ διάθεση.

Ψυχή μου, πρόσεχε! Ὁ Ἰσμαὴλ
ἄκουσες ὅτι διώχτηκε
γιατὶ ἦταν δούλας γέννημα.
Βλέπε καλὰ μήπως κάτι
παρόμοιο πάθεις ὄντας ἀκόλαστη.

Τῆς Ἄγαρ τῆς παλιᾶς ἐκείνης ἔμοιασες,
ψυχή μου, τῆς Αἰγύπτιας.
Ὑποτάχτηκε ἡ θέλησή σου
καὶ γέννησες
νέο Ἰσμαήλ, τὴν αὐθάδεια.

Τοῦ Ἰακὼβ ἡ σκάλα,
ψυχή μου, ἔμαθες ὅτι φάνηκε
νὰ στηρίζεται στὴ γῆ καὶ νὰ φτάνει στὰ οὐράνια.
Γιατὶ σὺ δὲν ἀπόχτησες
τὴν εὐσέβεια θεμέλιο ἀκλόνητο;

Τὸν ἱερέα τοῦ Θεοῦ
καὶ βασιλιά, τὸν τύπο τοῦ Χριστοῦ,
ποὺ ᾿ζησε ἀποκομμένος
ἀπ᾿ τὴ ζωὴ τοῦ κόσμου, στοὺς ἀνθρώπους ἀνάμεσα,
πρέπει νὰ μιμηθεῖς.

Ψυχή μου, πρόσεξε μὴ γίνεις ἄγαλμα ἀπὸ ἁλάτι,
γυρνώντας νὰ κοιτάξεις πίσω.
Τὸ φοβερὸ παράδειγμα τῶν Σοδόμων
ἂς σὲ φοβίζει.
Γι᾿ αὐτὸ τρέξε ψηλὰ στὴ Σηγὼρ γιὰ νὰ σωθεῖς.

Ὅπως ὁ Λώτ, ψυχή μου, ἀπόφευγε
τὴ φοβερὴ φωτιὰ τῆς ἁμαρτίας!
Φύγε μακριὰ ἀπ᾿ τὰ Σόδομα καὶ Γόμορρα!
Ἀπόφευγε τὴ φλόγα ποὺ ἀνάβει
κάθε ἁμαρτωλὴ ὄρεξη.

Ἐλέησε, Κύριε!
Δυνατὰ Σοῦ φωνάζω: Ἐλέησέ με,
ὅταν θὰ ἔρθεις μὲ τοὺς ἀγγέλους Σου
γιὰ ν᾿ ἀνταποδώσεις
στοὺς ἀνθρώπους ὅλους σύμφωνα μὲ τὰ ἔργα τους.

Τὴ δέηση κείνων ποὺ Σὲ ὑμνοῦν,
Κύριε, μὴν περιφρονήσεις!
Νὰ φανεῖς σπλαχνικός, Φιλάνθρωπε!
Δῶσε τὴν ἄφεση
σ᾿ ὅσους μὲ πίστη τὴ ζητοῦν.

Δόξα ἀνήκει στὸν Πατέρα...

Μονάδα ἁπλὴ καὶ ἄκτιστη·
Φύση χωρὶς ἀρχή,
ποὺ σὲ τρεῖς ὑποστάσεις ὑμνεῖσαι,
σῶσε ὅλους ἐμᾶς,
ποὺ μὲ πίστη προσκυνοῦμε τὴ δύναμή Σου.

Καὶ τώρα... Θεοτοκίο.

Τὸν Υἱὸ ποὺ γεννήθηκε ἄχρονα ἀπ᾿ τὸν Πατέρα
ἔφερες στὸν κόσμο μέσα στὸν χρόνο,
Θεογεννήτρια, χωρὶς νὰ γνωρίσεις ἄνδρα.
Φοβερὸ καὶ παράδοξο θαῦμα!
Ἔμεινες Παρθένος καὶ συνάμα θήλαζες!


ᾨδὴ δ´. Ὁ Εἱρμός.

«Ἀκήκοεν ὁ Προφήτης
» τὴν ἔλευσίν σου, Κύριε, καὶ ἐφοβήθη,
» ὅτι μέλλεις ἐκ Παρθένου τίκτεσθαι
» καὶ ἀνθρώποις δείκνυσθαι, καὶ ἔλεγεν·
» Ἀκήκοα τὴν ἀκοήν σου καὶ ἐφοβήθην·
» δόξα τῇ δυνάμει σου, Κύριε.

Τὰ ἔργα σου μὴ παρίδῃς·
τὸ πλάσμα σου μὴ παρόψῃ, Δικαιοκρίτα·
εἰ καὶ μόνος ἥμαρτον ὡς ἄνθρωπος
ὑπὲρ πάντα ἄνθρωπον, Φιλάνθρωπε·
ἀλλ᾿ ἔχεις, ὡς Κύριος πάντων, τὴν ἐξουσίαν
ἀφιέναι ἁμαρτήματα.

Ἐγγίζει, ψυχή, τὸ τέλος,
ἐγγίζει καὶ οὐ φροντίζεις, οὐχ ἑτοιμάζῃ·
ὁ καιρὸς συντέμνει, διανάστηθι·
ἐγγὺς ἐπὶ θύραις ὁ Κριτής ἐστιν·
ὡς ὄναρ, ὡς ἄνθος ὁ χρόνος τοῦ βίου τρέχει·
τί μάτην ταραττόμεθα;

Ἀνάνηψον ὦ ψυχή μου·
τὰς πράξεις σου, ἃς εἰργάσω, ἀναλογίζου
καὶ ταύτας ἐπ᾿ ὄψεσι προσάγαγε
καὶ σταγόνας στάλαξον δακρύων σου·
εἰπὲ παρρησίᾳ τὰς πράξεις, τὰς ἐνθυμήσεις
Χριστῷ καὶ δικαιώθητι.

Οὐ γέγονεν ἐν τῷ βίῳ
ἁμάρτημα, οὐδὲ πρᾶξις, οὐδὲ κακία,
ἣν ἐγώ, Σωτήρ, οὐκ ἐπλημμέλησα
κατὰ νοῦν καὶ λόγον καὶ προαίρεσιν,
καὶ θέσει καὶ γνώμῃ καὶ πράξει ἐξαμαρτήσας,
ὡς ἄλλος οὐδεὶς πώποτε.

Ἐντεῦθεν καὶ κατεκρίθην,
ἐντεῦθεν κατεδικάσθην ἐγὼ ὁ τάλας
ὑπὸ τῆς οἰκείας συνειδήσεως,
ἧς οὐδὲν ἐν κόσμῳ βιαιότερον.
Κριτά, λυτρωτά μου καὶ γνῶστα, φεῖσαι καὶ ρῦσαι
καὶ σῶσόν με τὸν δοῦλόν σου.

Ἡ κλῖμαξ, ἣν εἶδε πάλαι
ὁ μέγας ἐν Πατριάρχαις, δεῖγμα, ψυχή μου,
πρακτικῆς ὑπάρχει ἐπιβάσεως,
γνωστικῆς τυγχάνει ἀναβάσεως·
εἰ θέλεις οὖν πράξει, καὶ γνώσει καὶ θεωρίᾳ
βιοῦν, ἀνακαινίσθητι.

Τὸν καύσωνα τῆς ἡμέρας
ὑπέμεινε δι᾿ ἔνδειαν ὁ Πατριάρχης,
καὶ τὸν παγετὸν τῆς νυκτὸς ἤνεγκε,
καθ᾿ ἡμέραν κλέμματα ποιούμενος,
ποιμαίνων, πυκτεύων, δουλεύων, ἵνα τὰς δύω
γυναῖκας εἰσαγάγηται.

Γυναῖκάς μοι δύω νόει,
τὴν πρᾶξίν τε καὶ τὴν γνῶσιν ἐν θεωρίᾳ·
τὴν μὲν Λείαν πρᾶξιν ὡς πολύτεκνον·
τὴν Ραχὴλ δὲ γνῶσιν ὡς πολύπονον·
καὶ γὰρ ἄνευ πόνων οὐ πρᾶξις, οὐ θεωρία,
ψυχή, κατορθωθήσεται.

Γρηγόρησον, ὦ ψυχή μου,
ἀρίστευσον ὡς ὁ μέγας ἐν Πατριάρχαις,
ἵνα κτήσῃ πρᾶξιν μετὰ γνώσεως,
ἵνα χρηματίσῃς νοῦς ὁρῶν τὸν Θεόν,
καὶ φθάσῃς τὸν ἄδυτον γνόφον ἐν θεωρίᾳ,
καὶ γένῃ μεγαλέμπορος.

Τοὺς δώδεκα Πατριάρχας
ὁ μέγας ἐν Πατριάρχαις παιδοποιήσας,
μυστικῶς ἐστήριξέ σοι κλίμακα
πρακτικῆς, ψυχή μου, ἀναβάσεως,
τοὺς παῖδας ὡς βάθρα, τὰς βάσεις ὡς ἀναβάσεις
πανσόφως ὑποθέμενος.

Ἠσαῦ τὸν μεμισημένον
ζηλοῦσα, ψυχή, ἀπέδου τῷ πτερνιστῇ σου
τὰ τοῦ πρώτου κάλλους πρωτοτόκια,
καὶ τῆς πατρικῆς εὐχῆς ἐξέπεσας,
καὶ δὶς ἐπτερνίσθης, ἀθλία, πράξει καὶ γνώσει·
διὸ νῦν μετανόησον.

Ἐδὼμ ὁ Ἠσαῦ ἐκλήθη
δι᾿ ἄκραν θηλυμανίας ἐπιμιξίαν·
ἀκρασίᾳ γὰρ ἀεὶ πυρούμενος
καὶ ταῖς ἡδοναῖς κατασπιλούμενος,
Ἐδὼμ ὠνομάσθη, ὃ λέγεται θερμασία
ψυχῆς φιλαμαρτήμονος.

Ἰὼβ τὸν ἐπὶ κοπρίας
ἀκούσασα, ὦ ψυχή μου, δικαιωθέντα,
τὴν αὐτοῦ ἀνδρείαν οὐκ ἐζήλωσας,
τὸ στερρὸν οὐκ ἔσχες τῆς προθέσεως
ἐν πᾶσιν, οἷς ἔγνως, οἷς οἶδας, οἷς ἐπειράσθης,
ἀλλ᾿ ὤφθης ἀκαρτέρητος.

Ὁ πρότερον ἐπὶ θρόνου
γυμνὸς νῦν ἐπὶ κοπρίας καθηλκωμένος·
ὁ πολὺς ἐν τέκνοις καὶ περίβλεπτος,
ἄπαις καὶ φερέοικος αἰφνίδιον·
παλάτιον γὰρ τὴν κοπρίαν, καὶ μαργαρίτας
τὰ ἕλκη ἐλογίζετο.

Βασίλειον τὴν ἀξίαν,
διάδημα καὶ πορφύραν ἠμφιεσμένος,
πολυκτήμων ἄνθρωπος καὶ δίκαιος,
πλούτῳ ἐπιβρίθων καὶ βοσκήμασιν
ἐξαίφνης τὸν πλοῦτον, τὴν δόξαν, τὴν βασιλείαν
πτωχεύσας ἀπεκείρατο.

Εἰ δίκαιος ἦν ἐκεῖνος
καὶ ἄμεμπτος παρὰ πάντας, καὶ οὐκ ἀπέδρα
τὰ τοῦ πλάνου ἔνεδρα καὶ σκάμματα·
σὺ φιλαμαρτήμων οὖσα, τάλαινα
ψυχή, τί ποιήσεις, ἐάν τι τῶν ἀδοκήτων
συμβῇ ἐπενεχθῆναί σοι;

Τὸ σῶμα κατερρυπώθην,
τὸ πνεῦμα κατεσπιλώθην, ὅλος ἡλκώθην·
ἀλλ᾿ ὡς ἰατρός, Χριστέ, ἀμφότερα
διὰ μετανοίας μοι θεράπευσον,
ἀπόλουσον, κάθαρον, πλῦνον· δεῖξον χιόνος,
Σωτήρ μου, καθαρώτερον.

Τὸ Σῶμά σου καὶ τὸ Αἷμα
σταυρούμενος ὑπὲρ πάντων ἔθηκας, Λόγε·
τὸ μὲν Σῶμα, ἵνα ἀναπλάσῃς με,
τὸ δὲ Αἷμα, ἵνα ἀποπλύνῃς με·
τὸ πνεῦμα παρέδωκας, ἵνα ἐμὲ προσάξῃς,
Χριστέ, τῷ σῷ Γεννήτορι.

Εἰργάσω τὴν σωτηρίαν
ἐν μέσῳ τῆς γῆς, ὁ Κτίστης, ἵνα σωθῶμεν·
ἑκουσίως ξύλῳ ἀνεσταύρωσαι·
ἡ Ἐδὲμ κλεισθεῖσα ἀνεῴγνυτο·
τὰ ἄνω, τὰ κάτω, ἡ κτίσις, τὰ ἔθνη πάντα
σωθέντα προσκυνοῦσί σε.

Γενέσθω μοι κολυμβήθρα
τὸ Αἷμα τὸ ἐκ πλευρᾶς σου,
ἅμα καὶ πόμα, τὸ πηγάσαν ὕδωρ τῆς ἀφέσεως,
ἵνα ἑκατέρωθεν καθαίρωμαι,
χριόμενος, πίνων, ὡς χρῖσμα καὶ πόμα, Λόγε,
τὰ ζωηρά σου λόγια.

Γυμνός εἰμι τοῦ Νυμφῶνος,
γυμνός εἰμι καὶ τοῦ γάμου, ἅμα καὶ δείπνου·
ἡ λαμπὰς ἐσβέσθη ὡς ἀνέλαιος·
ἡ παστὰς ἐκλείσθη μοι καθεύδοντι·
τὸ δεῖπνον ἐβρώθη· ἐγὼ δὲ χεῖρας καὶ πόδας
δεθεὶς ἔξω ἀπέρριμμαι.

Κρατῆρα ἡ Ἐκκλησία
ἐκτήσατο τὴν Πλευράν σου τὴν ζωηφόρον,
ἐξ ἧς ὁ διπλοῦς ἡμῖν ἐξέβλυσε
κρουνὸς τῆς ἀφέσεως καὶ γνώσεως,
εἰς τύπον τῆς πάλαι, τῆς νέας, τῶν δύω ἅμα
Διαθηκῶν, Σωτὴρ ἡμῶν.

Ὁ χρόνος ὁ τῆς ζωῆς μου
ὀλίγος καὶ πλήρης πόνων καὶ πονηρίας·
ἀλλ᾿ ἐν μετανοίᾳ με παράλαβε
καὶ ἐν ἐπιγνώσει ἀνακάλεσαι·
μὴ γένωμαι κτῆμα, μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου·
Σωτήρ, αὐτός με οἴκτειρον.

Ὑψήγορος νῦν ὑπάρχω,
θρασὺς δὲ καὶ τὴν καρδίαν εἰκῇ καὶ μάτην·
μὴ τῷ Φαρισαίῳ συγκαταδικάσῃς με,
μᾶλλον τοῦ Τελώνου τὴν ταπείνωσιν
παράσχου μοι, μόνε Οἰκτίρμον, δικαιοκρίτα,
καὶ τούτῳ συναρίθμησον.

Ἐξήμαρτον ἐνυβρίσας
τὸ σκεῦος τὸ τῆς σαρκός μου, οἶδα, Οἰκτίρμον·
ἀλλ᾿ ἐν μετανοίᾳ με παράλαβε
καὶ ἐν ἐπιγνώσει ἀνακάλεσαι·
μὴ γένωμαι κτῆμα, μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου·
Σωτήρ, αὐτός με οἴκτειρον.

Αὐτείδωλον ἐγενόμην,
τοῖς πάθεσι τὴν ψυχήν μου βλάπτων, Οἰκτίρμον·
ἀλλ᾿ ἐν μετανοίᾳ με παράλαβε,
καὶ ἐν ἐπιγνώσει ἀνακάλεσαι·
μὴ γένωμαι κτῆμα, μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου·
Σωτήρ, αὐτός με οἴκτειρον.

Οὐκ ἤκουσα τῆς φωνῆς σου,
παρήκουσα τῆς γραφῆς σου, τοῦ Νομοθέτου·
ἀλλ᾿ ἐν μετανοίᾳ με παράλαβε,
καὶ ἐν ἐπιγνώσει ἀνακάλεσαι·
μὴ γένωμαι κτῆμα, μὴ βρῶμα τοῦ ἀλλοτρίου·
Σωτήρ, αὐτός με οἴκτειρον.

Δόξα.

Ἀμέριστον τῇ οὐσίᾳ,
ἀσύγχυτον τοῖς προσώποις θεολογῶ σε
τὴν Τριαδικὴν μίαν Θεότητα,
ὡς ὁμοβασίλειον καὶ σύνθρονον·
βοῶ σοι τὸ ᾎσμα τὸ μέγα, τὸ ἐν ὑψίστοις
τρισσῶς ὑμνολογούμενον.

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.

Καὶ τίκτεις, καὶ παρθενεύεις,
καὶ μένεις δι᾿ ἀμφοτέρων φύσει Παρθένος·
ὁ τεχθεὶς καινίζει νόμους φύσεως,
ἡ νηδὺς δὲ κύει μὴ λοχεύουσα.
Θεὸς ὅπου θέλει, νικᾶται φύσεως τάξις·
ποιεῖ γὰρ ὅσα βούλεται.


Ὠδὴ δ´. Εἱρμός.

Ὁ Προφήτης ἄκουσε, Κύριε,
τὸν ἐρχομό Σου καὶ φοβήθηκε.
Ὅτι ἔμελλες δηλαδὴ νὰ γεννηθεῖς ἀπ᾿ τὴν Παρθένο
καὶ νὰ φανερωθεῖς στοὺς ἀνθρώπους. Κι ἔλεγε:
Ἄκουσα τὸν λόγο ποὺ βγῆκε ἀπ᾿ τὸ στόμα Σου καὶ
Δόξα ἀνήκει στὴ δύναμή Σου, Κύριε!    [φοβήθηκα!

Μὴν παραβλέψεις τὰ ἔργα Σου!
Τὸ πλάσμα Σου, Κριτὴ δίκαιε, μὴν παραθεωρήσεις!
Ὁμολογῶ! Ἁμάρτησα μόνος ἐγὼ ὡς ἄνθρωπος,
Φιλάνθρωπε, πιότερο ἀπὸ κάθε ἄλλον ἄνθρωπο!
Ὅμως Σὺ ὡς Κύριος τῶν ὅλων ἔχεις τὴν ἐξουσία
νὰ συγχωρεῖς ἁμαρτήματα.

Ψυχή μου, ζυγώνει τὸ τέλος τῆς ζωῆς σου!
Ζυγώνει, κι ὅμως δὲν νοιάζεσαι. Δὲν ἑτοιμάζεσαι!
Ὁ καιρὸς λιγοστεύει! Σήκω ἀπάνω!
Ὅπου νὰ ᾿ναι, ὁ Κριτὴς ἔρχεται!
Σὰν ὄνειρο, σὰν λουλούδι τρέχει ὁ χρόνος τῆς ζωῆς!
Γιατί ταραζόμαστε μάταια;

Ψυχή μου, ἔλα στὰ λογικά σου!
Στοχάσου τὶς πράξεις ποὺ ᾿κανες.
Εἰκόνισέ τες στὰ μάτια σου μπροστὰ
καὶ χύσε δάκρυα γι᾿ αὐτές.
Φανέρωσε στὸν Χριστὸ χωρὶς νὰ ντρέπεσαι
τὶς πράξεις καὶ τοὺς λογισμοὺς γιὰ νὰ δικαιωθεῖς!

Στὸν βίο τοῦτο, Σωτήρα μου, δὲν ὑπάρχει
ἁμάρτημα οὔτε πράξη οὔτε κακία,
ποὺ νὰ μὴν τὴν ἔκανα ἐγώ!
Καὶ νοερὰ καὶ μὲ τὸν λόγο καὶ τὴ διάθεση,
καὶ μὲ τὴ θέληση καὶ μὲ τὰ ἔργα ἁμάρτησα,
ὅσο κανεὶς ἄλλος ποτέ!

Γι᾿ αὐτὸ καὶ κατακρίθηκα!
Γι᾿ αὐτὸ ὁ ταλαίπωρος ἐγὼ καταδικάστηκα
ἀπ᾿ τὴ συνείδησή μου, ἀπ᾿ τὴν ὁποία
τίποτε στὸν κόσμο δὲν ὑπάρχει πιὸ βασανιστικό.
Λυτρωτή μου καὶ Κριτὴ καὶ γνώστη τῆς ζωῆς μου,
λυπήσου καὶ γλύτωσε καὶ σῶσε με τὸν δοῦλο Σου.

Ἡ σκάλα, ποὺ εἶδε παλαιά, ψυχή μου,
ὁ μεγάλος Πατριάρχης Ἰακώβ, φανερώνει
τὴν ἀνηφόρα ποὺ ἔχει ἡ ἀρετὴ στὴν πράξη
καὶ συμβολίζει τὸ ὕψος, στὸ ὁποῖο ὁδηγεῖ ἡ γνώση.
Ἂν θέλεις, λοιπόν, νὰ ζεῖς μὲ πράξη καὶ γνώση καὶ
φρόντισε νὰ γίνεις καινούργιος ἄνθρωπος.   [θεωρία,

Τὸ κάμα τῆς ἡμέρας ἀπὸ ἀνάγκη
ὑπέμεινε ὁ Πατριάρχης
καὶ τῆς νύχτας τὴν παγωνιὰ ὑπέφερε,
κάνοντας καθημερινὰ τεχνάσματα,
βόσκοντας, παλεύοντας, δουλεύοντας,
γιὰ νὰ μπορέσει νὰ πάρει καὶ τὶς δυὸ γυναῖκες.

Οἱ δυὸ γυναῖκες γιὰ μένα συμβολίζουν
τὴν πράξη καὶ τὴ γνώση ποὺ ἀποκτιέται μὲ θεωρία.
Ἡ Λεία, σὰν πολύτεκνη, τὴν πράξη.
Κι ἡ Ραχήλ, γιὰ τὴν ὁποία δούλεψε περισσότερο,
Κι ὅλα αὐτὰ γιατὶ χωρὶς κόπους οὔτε ἡ            [τὴ γνώση.
ψυχή μου, κατορθώνεται. [πράξη οὔτε κι ἡ θεωρία,

Μένε ἄγρυπνη, ψυχή μου!
Ὅπως ὁ μεγάλος Πατριάρχης, δεῖξε ἀνδρεία
γιὰ ν᾿ ἀποχτήσεις πράξη γνωστική.
Γιὰ νὰ γενεῖς νοῦς ποὺ βλέπει τὸν Θεό.
Νὰ μπεῖς στὸν ἄδυτο γνόφο μὲ θεωρία
κι ἔτσι νὰ γίνεις ἔμπορος μεγάλων δωρεῶν.

Ὁ μεγάλος Πατριάρχης Ἰακὼβ μὲ τὸ νὰ γεννήσει
τοὺς δώδεκα Πατριάρχες, τὰ παιδιά του,
ἔστησε μυστικὰ γιὰ σένα, ψυχή μου,
σκάλα γιὰ ν᾿ ἀνεβαίνεις στὴν πρακτικὴ ἀρετή·
τὰ παιδιὰ γιὰ σκαλοπάτια, τὶς πατημασιὲς σὰν
πολὺ σοφὰ ὑποδεικνύοντας.       [τρόπο ἀναβάσεως

Τὸν μισημένο Ἠσαῦ, ψυχή μου,
θέλοντας νὰ μιμηθεῖς, πρόσφερες σ᾿ αὐτὸν ποὺ σὲ
τὰ ἀρχικὰ ὡραῖα πρωτοτόκια.     [ξεγέλασε
Στερήθηκες τὴν πατρικὴ εὐλογία.
Δυὸ φορές, ἄθλια, ξεγελάστηκες, στὴν πράξη καὶ
Γι᾿ αὐτὸ τώρα μετανόησε.            [στὴ γνώση.

Ἐδὼμ ὁ Ἠσαῦ ὀνομάστηκε
γιὰ τὴ μανιώδη προσκόλλησή του στὶς γυναῖκες.
Διότι μὲ τὸ νὰ καίγεται συνεχῶς ἀπ᾿ τὴ σαρκικὴ
καὶ νὰ λερώνεται ἀπ᾿ τὶς ἡδονὲς            [ἐπιθυμία
ὀνομάστηκε Ἐδώμ, ποὺ σημαίνει πύρωση
ψυχῆς ποὺ ρέπει πρὸς τὴν ἁμαρτία.

Ἂν καὶ ἄκουσες, ψυχή μου, ὅτι δικαιώθηκε
ὁ Ἰώβ, ποὺ ᾿χε καταντήσει νὰ κάθεται στὴν κοπριὰ
δὲν ζήλεψες τὴν ἀνδρεία του.      [ἐπάνω,
Δὲν ἀπόχτησες τὴν πρόθεσή του τὴν ἀκλόνητη
σ᾿ ὅλα ὅσα ἔμαθες καὶ γνώρισες καὶ δοκιμάστηκες.
Ἀντίθετα, φάνηκες νὰ μὴν ἔχεις καρτερία.

Ἐκεῖνος ποὺ πρωτύτερα καθότανε σὲ θρόνο,
τώρα γυμνὸς στὴν κοπριὰ καὶ καταπληγωμένος!
Ἐκεῖνος ποὺ ᾿χε πολλὰ παιδιὰ καὶ τ᾿ ὄνομά του ἦταν
ἔμεινε ξαφνικὰ χωρὶς παιδιὰ καὶ σπίτι!            [μεγάλο,
Γιὰ παλάτι τὴν κοπριὰ καὶ γιὰ μαργαριτάρια
εἶχε τὶς πληγές.

Μὲ βασιλικὴ ἀξία,
ντυμένος στέμμα καὶ πορφύρα·
ἄνθρωπος πλούσιος καὶ δίκαιος,
γεμάτος ἀγαθὰ καὶ ζωντανά,
ξαφνικὰ φτώχυνε χάνοντας τὰ πλούτη,
τὴ δόξα καὶ τὴ βασιλεία κι ἔκοψε τὰ μαλλιά του.

Ἂν ἐκεῖνος ποὺ ἦταν δίκαιος
καὶ μέσα σ᾿ ὅλους τοὺς ἀνθρώπους ὁ πιὸ ἄμωμος,
ὅμως δὲν διέφυγε τὶς παγίδες καὶ τοὺς λάκκους τοῦ
σύ, ταλαίπωρη ψυχή, ποὺ ἀγαπᾶς         [διαβόλου·
τί θὰ κάνεις,  ἂν συμβεῖ νὰ σὲ βρεῖ        [τὴν ἁμαρτία,
ἀπροσδόκητα καμιὰ συμφορά;

Ὁλάκερο τὸ σῶμα ἀτίμασα!
Τὸ πνεῦμα κατασπίλωσα! Ὁλόκληρος γέμισα πληγές!
Ἀλλὰ σὰν γιατρός, Χριστέ μου, καὶ τὰ δυὸ
μὲ τὴ μετάνοια γιάτρεψὲ τα.
Καθάρισε! Πλύνε! Κάνε με κι ἀπ᾿ τὸ χιόνι,
Σωτήρα μου, πιὸ καθαρό!

Τὸ σῶμα καὶ τὸ αἷμα Σου,
Λόγε τοῦ Θεοῦ, θυσίασες, μὲ τὸ νὰ σταυρωθεῖς, γιὰ
Τὸ σῶμα γιὰ νὰ μὲ ἀναπλάσεις. [χάρη ὅλων!
Τὸ αἷμα γιὰ νὰ μὲ καθαρίσεις.
Καὶ τὸ πνεῦμα Σου παρέδωσες, Χριστέ,
γιὰ νὰ μὲ ὁδηγήσεις στὸν Πατέρα Σου.

Ἔφερες τὴ σωτηρία Σύ, ὁ Κτίστης,
φανερὰ στὸ κέντρο τῆς γῆς, τὴν Ἱερουσαλήμ, γιὰ νὰ
Ἑκούσια σταυρώθηκες πάνω στὸ ξύλο!           [σωθοῦμε.
Ἡ Ἐδέμ, ποὺ ᾿ταν κλεισμένη, ἀνοίχτηκε.
Τὰ οὐράνια, τὰ ἐπίγεια, ἡ κτίση, ὅλα τὰ ἔθνη
σώθηκαν καὶ Σὲ προσκυνοῦν.

Ἂς μοῦ γίνει κολυμβήθρα
καὶ συνάμα πόμα τὸ αἷμα ποὺ ξεπήδησε ἀπ᾿ τὴν
καὶ ἔγινε πηγὴ τοῦ νεροῦ ποὺ χαρίζει  [πλευρά Σου
Γιὰ νὰ καθαρίζομαι κι ἀπ᾿ τὰ δυό,          [τὴν ἄφεση.
χριζόμενος γιὰ χρίσμα καὶ πίνοντας γιὰ πόμα,
τὰ ζωηφόρα λόγια Σου.    [Λόγε τοῦ Θεοῦ,

Εἶμαι γυμνὸς γιὰ νὰ εἰσέλθω στὸν νυμφώνα!
Εἶμαι γυμνὸς γιὰ νὰ περάσω στὸν γάμο καὶ τὸ δεῖπνο!
Τὸ λυχνάρι μου σβήστηκε μιὰ καὶ δὲν εἶχε λάδι.
Ἔκλεισε ὁ θάλαμος ὁ νυφικὸς τὴν ὥρα ποὺ κοιμόμουν!
Τὸ δεῖπνο τέλειωσε. Κι ἐμένα, ἀφοῦ μοῦ δέσανε
χέρια καὶ πόδια, μὲ πέταξαν ἔξω.

Κρατήρα ἡ Ἐκκλησία
ἀπόχτησε τὴ ζωηφόρα Σου πλευρά,
ἀπ᾿ τὴν ὁποία ξεπήδησε γιὰ μᾶς ὁ διπλὸς
κρουνὸς τῆς ἀφέσεως καὶ τῆς γνώσεως,
εἰς τύπον τῆς παλιᾶς καὶ τῆς νέας, καὶ τῶν δυὸ μαζί,
Σωτήρα μας, Διαθηκῶν.

Ὁ χρόνος τῆς ζωῆς μου εἶναι λίγος
καὶ γεμάτος κόπους καὶ ἔργα πονηρά.
Γι᾿ αὐτὸ σὲ ὥρα μετανοίας πάρε με
καὶ σὲ κατάσταση ἐπιγνώσεως κάλεσέ με.
Μὴν ἐπιτρέψεις νὰ γίνω ἀπόχτημα καὶ τροφὴ τοῦ
Σωτήρα, Σὺ λυπήσου με.  [διαβόλου.

Εἶμαι ἀλαζόνας
καὶ στὴν καρδιὰ αὐθάδης χωρὶς κανένα λόγο.
Μὴ μὲ καταδικάσεις μαζὶ μὲ τὸν Φαρισαῖο.
Δῶσ᾿ μου τοῦ Τελώνη τὴν ταπείνωση,
μόνε Φιλάνθρωπε καὶ δίκαιε Κριτή,
καὶ μαζὶ μ᾿ αὐτὸν ἀρίθμησέ με.

Ἁμάρτησα καὶ πρόσβαλα μὲ πράξεις ἀτιμωτικὲς
τὸ σκεῦος τοῦ σώματός μου. Τὸ γνωρίζω, Εὔσπλαχνε.
Γι᾿ αὐτὸ σὲ ὥρα μετανοίας πάρε με
καὶ σὲ κατάσταση ἐπιγνώσεως κάλεσέ με.
Μὴν ἐπιτρέψεις νὰ γίνω ἀπόχτημα καὶ τροφὴ τοῦ
Σωτήρα, Σὺ λυπήσου με.  [διαβόλου.

Ἔκανα ὁ ἴδιος τὸν ἑαυτό μου εἴδωλο,
βλάπτοντας τὴν ψυχή μου μὲ τὰ πάθη, Πολυέλεε.
Γι᾿ αὐτὸ σὲ ὥρα μετανοίας πάρε με
καὶ σὲ κατάσταση ἐπιγνώσεως κάλεσέ με.
Μὴν ἐπιτρέψεις νὰ γίνω ἀπόχτημα καὶ τροφὴ τοῦ
Σωτήρα, Σὺ λυπήσου με.  [διαβόλου.

Δὲν ἄκουσα ποὺ μοῦ μιλοῦσες,
δὲν ἔδωσα προσοχὴ στὴ Γραφή Σου, Νομοθέτη.
Γι᾿ αὐτὸ σὲ ὥρα μετανοίας πάρε με
καὶ σὲ κατάσταση ἐπιγνώσεως κάλεσέ με.
Μὴν ἐπιτρέψεις νὰ γίνω ἀπόχτημα καὶ τροφὴ τοῦ
Σωτήρα, Σὺ λυπήσου με.  [διαβόλου.

Δόξα ἀνήκει στὸν Πατέρα...

Ἀδιαίρετη στὴν οὐσία
κι ἀσύγχυτη στὰ πρόσωπα
Σὲ θεολογῶ τὴ μία καὶ Τριαδικὴ Θεότητα,
μὲ μία βασιλεία κι ἕναν θρόνο.
Σοῦ φωνάζω δυνατὰ τὸ μεγάλο ἄσμα, ποὺ στὰ
τριπλὰ ψάλλεται.   [ὕψιστα μέρη τ᾿ οὐρανοῦ

Καὶ τώρα... Θεοτοκίο.

Καὶ γεννᾶς καὶ διατηρεῖσαι παρθένος
καὶ ἐξακολουθεῖς νὰ μένεις μέχρι τέλος Παρθένος.
Αὐτὸς ποὺ γεννήθηκε, καινουργώνει τοὺς νόμους           [τῆς φύσεως.
Ἡ κοιλιὰ γεννᾶ χωρὶς νὰ ἔχει τὰ φαινόμενα           [τῆς λοχείας.
Ὅπου θέλει ὁ Θεός, ἡ τάξη τῶν φυσικῶν νόμων           [νικιέται.
Διότι Ἐκεῖνος κάνει ὅσα θέλει.


ᾨδὴ ε´. Ὁ Εἱρμός.

«Ἐκ νυκτὸς ὀρθρίζοντα, Φιλάνθρωπε,
» φώτισον, δέομαι,
» καὶ ὁδήγησον κἀμέ,
» ἐν τοῖς προστάγμασί σου·
» καὶ δίδαξόν με, Σωτήρ,
» ποιεῖν τὸ θέλημά σου.

Ἐν νυκτὶ τὸν βίον μου διῆλθον ἀεί·
σκότος γὰρ γέγονε
καὶ βαθεῖά μοι ἀχλὺς
ἡ νὺξ τῆς ἁμαρτίας·
ἀλλ᾿ ὡς ἡμέρας υἱόν,
Σωτήρ, ἀνάδειξόν με.

Τὸν Ρουβὶμ μιμούμενος ὁ τάλας ἐγὼ
ἔπραξα ἄθεσμον
καὶ παράνομον βουλὴν
κατὰ Θεοῦ Ὑψίστου,
μιάνας κοίτην ἐμὴν
ὡς τοῦ πατρὸς ἐκεῖνος.

Ἐξομολογοῦμαί σοι, Χριστὲ Βασιλεῦ·
Ἥμαρτον, ἥμαρτον,
ὡς οἱ πρὶν τοῦ Ἰωσὴφ
ἀδελφοὶ πεπρακότες
τὸν τῆς ἁγνείας καρπὸν
καὶ τὸν τῆς σωφροσύνης.

Ὑπὸ τῶν συγγόνων ἡ δικαία ψυχὴ
δέδοτο· πέπρατο
εἰς δουλείαν ὁ γλυκύς,
εἰς τύπον τοῦ Κυρίου·
αὐτὴ δὲ ὅλη, ψυχή,
ἐπράθης τοῖς κακοῖς σου.

Ἰωσὴφ τὸν δίκαιον, καὶ σώφρονα νοῦν
μίμησαι, τάλαινα
καὶ ἀδόκιμε ψυχή,
καὶ μὴ ἀκολασταίνου
ταῖς παραλόγοις ὁρμαῖς
ἀεὶ παρανομοῦσα.

Εἰ καὶ λάκκῳ ᾤκησέ ποτε Ἰωσήφ,
Δέσποτα Κύριε,
ἀλλ᾿ εἰς τύπον τῆς Ταφῆς
καὶ τῆς Ἐγέρσεώς σου·
ἐγὼ δὲ τί σοί ποτε
τοιοῦτο προσενέγκω;

Τοῦ Μωσέως ἤκουσας τὴν θίβην, ψυχή,
ὕδασι, κύμασι
φερομένην ποταμοῦ,
ὡς ἐν θαλάμῳ πάλαι,
φυγοῦσαν δρᾶμα πικρὸν
βουλῆς Φαραωνίτου.

Εἰ τὰς μαίας ἤκουσας κτεινούσας ποτὲ
ἄνηβον, τάλαινα,
τὴν ἀρρενωπόν, ψυχή,
τῆς σωφροσύνης πρᾶξιν·
νῦν ὡς ὁ μέγας Μωσῆς
τιθηνοῦ τὴν σοφίαν.

Ὡς Μωσῆς ὁ μέγας τὸν Αἰγύπτιον νοῦν
πλήξασα, τάλαινα,
οὐκ ἀπέκτεινας, ψυχή·
καὶ πῶς οἰκήσεις, λέγε,
τὴν ἔρημον τῶν παθῶν
διὰ τῆς μετανοίας;

Τὰς ἐρήμους ᾤκησεν ὁ μέγας Μωσῆς·
δεῦρο δὴ μίμησαι
τὴν αὐτοῦ διαγωγήν,
ἵνα καὶ τῆς ἐν βάτῳ
θεοφανείας, ψυχή,
ἐν θεωρίᾳ γένῃ.

Τὴν Μωσέως ράβδον εἰκονίζου, ψυχή,
πλήττουσαν θάλασσαν
καὶ πηγνύουσαν βυθὸν
τύπῳ Σταυροῦ τοῦ θείου,
δι᾿ οὗ δυνήσῃ καὶ σὺ
μεγάλα ἐκτελέσαι.

Ἀαρὼν προσέφερε τὸ πῦρ τῷ Θεῷ
ἄμωμον, ἄδολον·
ἀλλ᾿ Ὀφνεὶ καὶ Φινεὲς
ὡς σύ, ψυχή, προσῆγον
ἀλλότριον τῷ Θεῷ,
ρερυπωμένον βίον.

Ὡς βαρὺς τῇ γνώμῃ Φαραὼ τῷ πικρῷ
γέγονα, Δέσποτα,
Ἰαννὴς καὶ Ἰαμβρής,
τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα,
καὶ ὑποβρύχιον νοῦν·
ἀλλὰ βοήθησόν μοι.

Τῷ πηλῷ συμπέφυρμαι ὁ τάλας τὸν νοῦν·
πλῦνόν με, Δέσποτα,
τῷ λουτῆρι τῶν ἐμῶν
δακρύων, δέομαί σου,
τὴν τῆς σαρκός μου στολὴν
λευκάνας ὡς χιόνα.

Ἐὰν ἐρευνήσω μου τὰ ἔργα, Σωτήρ,
ἅπαντα ἄνθρωπον
ὑπερβάντα ἐμαυτὸν
ὁρῶ ταῖς ἁμαρτίαις,
ὅτι ἐν γνώσει φρενῶν
ἥμαρτον, οὐκ ἀγνοίᾳ.

Φεῖσαι, φεῖσαι, Κύριε, τοῦ πλάσματός σου·
ἥμαρτον, ἄνες μοι,
ὁ τῇ φύσει καθαρὸς
αὐτὸς ὑπάρχεις μόνος,
καὶ ἄλλος πλήν σου οὐδεὶς
ὑπάρχει ἔξω ρύπου.

Δι᾿ ἐμέ, Θεὸς ὤν, ἐμορφώθης ἐμέ·
ἔδειξας θαύματα
ἰασάμενος λεπροὺς
καὶ παραλύτους σφίγξας,
Αἱμόρρου στήσας, Σωτήρ,
ἁφῇ κρασπέδου ρῦσιν.

Τὴν Αἱμόρρουν μίμησαι, ἀθλία ψυχή·
πρόσδραμε, κράτησον
τοῦ κρασπέδου τοῦ Χριστοῦ,
ἵνα ρυσθῇς μαστίγων,
ἀκούσῃς δὲ παρ᾿ αὐτοῦ·
Ἡ πίστις σου σέσωκέ σε.

Τὴν χαμαὶ συγκύπτουσαν μιμοῦ, ὦ ψυχή·
πρόσελθε, πρόσπεσον
τοῖς ποσὶ τοῦ Ἰησοῦ,
ἵνα σε ἀνορθώσῃ,
καὶ βηματίσεις ὀρθῶς,
τὰς τρίβους τοῦ Κυρίου.

Εἰ καὶ φρέαρ, Δέσποτα, ὑπάρχεις βαθύ,
βλῦσόν μοι νάματα
ἐξ ἀχράντων σου φλεβῶν,
ἵν᾿ ὡς ἡ Σαμαρεῖτις,
μηκέτι πίνων διψῶ·
ζωῆς γὰρ ρεῖθρα βλύζεις.

Σιλωὰμ γενέσθω μοι τὰ δάκρυά μου,
Δέσποτα Κύριε,
ἵνα νίψωμαι κἀγὼ
τὰς κόρας τῆς ψυχῆς μου
καὶ ἴδω σε νοερῶς
τὸ φῶς τὸ πρὸ αἰώνων.

Δόξα.

Σέ, Τριάς, δοξάζομεν, τὸν ἕνα Θεόν·
Ἅγιος, Ἅγιος,
Ἅγιος εἶ, ὁ Πατήρ,
ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα·
ἁπλῆ οὐσία, Μονὰς
ἀεὶ προσκυνουμένη.

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.

Ἐκ σοῦ ἠμφιάσατο τὸ φύραμά μου,
ἄφθορε, ἄνανδρε
Μητροπάρθενε, Θεὸς
ὁ κτίσας τοὺς αἰῶνας,
καὶ ἥνωσεν ἑαυτῷ
τὴν τῶν ἀνθρώπων φύσιν.


Ὠδὴ ε´. Εἱρμός.

Ἀπ᾿ τὰ βαθιὰ χαράματα ξυπνῶ, Φιλάνθρωπε,
καὶ παρακαλῶ: Φώτισε
καὶ ὁδήγησέ με
στὴν τήρηση τῶν ἐντολῶν Σου.
Καὶ δίδαξέ με, Σωτήρα,
νὰ κάνω τὸ θέλημά Σου.

Στὴ νύχτα μέσα πάντοτε πέρασα τὴ ζωή μου.
Σκοτάδι μοῦ ᾿φερε
καὶ βαθιὰ θολούρα
ἡ ἁμαρτία, ποὺ μοιάζει μὲ τὴ νύχτα.
Ἀλλὰ γιὸ τῆς ἡμέρας
Σύ, Σωτήρα, ἀνάδειξέ με.

Τὸν Ρουβὶμ μιμήθηκα ὁ ταλαίπωρος.
Διέπραξα ἔργο
παράνομο κι ἁμαρτωλὸ
ἐνάντια στὸν ὕψιστο Θεό.
Ἀτίμασα τὸ κρεβάτι μου,
ὅπως ἐκεῖνος τοῦ πατέρα του.

Χριστὲ βασιλιά, ἐξομολογοῦμαι σὲ Σένα:
Ἁμάρτησα! Ἁμάρτησα
ὅπως τ᾿ ἀδέρφια τοῦ Ἰωσήφ,
ποὺ πούλησαν παλιότερα
τῆς ἁγνότητας καὶ
τῆς σωφροσύνης τὸ τέκνο.

Ἀπ᾿ τ᾿ ἀδέρφια του ἡ δίκαιη ψυχή,
ὁ γλυκὸς Ἰωσήφ, δόθηκε·
πουλήθηκε σκλάβος
προεικονίζοντας τὸν Κύριο.
Καὶ σύ, ψυχή μου, ὁλάκερη
σκλαβώθηκες στὰ πάθη σου.

Τὸν δίκαιο Ἰωσὴφ μὲ τὸν σώφρονα νοῦ
νὰ μιμηθεῖς, ταλαίπωρη
κι ἀκατάστατη ψυχή μου.
Πάψε ν᾿ ἁμαρτάνεις,
καταπατώντας συνεχῶς τὸν νόμο τοῦ Θεοῦ
μὲ τὶς αἰσχρὲς ὁρμές.

Στὸν λάκκο μέσα, Δέσποτα Κύριε, κάποτε
κατοίκησε ὁ Ἰωσήφ,
προτυπώνοντας ἔτσι τὴν ταφὴ
καὶ τὴν ἀνάστασή Σου.
Ἐγὼ ὅμως τί ἀνάλογο
θὰ μπορέσω κάποτε νὰ Σοῦ προσφέρω;

Τοῦ Μωυσῆ τὸ καλάθι, ψυχή μου, ἄκουσες
ὅτι παλιὰ περιφερόταν πάνω
στὰ νερὰ καὶ τὰ κύματα τοῦ ποταμοῦ,
σὰν νὰ ᾿τανε μέσα σὲ θάλαμο.
Ἔτσι ξέφυγε τὴ σκληρὴ μεταχείριση,
ποὺ ὅριζε ἡ ἀπόφαση τοῦ Φαραώ.

Ἂν εἶχες ἀκούσει, ταλαίπωρη ψυχή,
ὅτι οἱ μαῖες κάποτε σκότωναν
σὲ νηπιακὴ ἡλικία τ᾿ ἀγόρια
ποὺ ᾿ταν καρποὶ νόμιμου γάμου,
(θὰ εἶχες πρόφαση γιὰ τὶς κακές σου πράξεις).
Ἀλλὰ τώρα, ὅπως ὁ μεγάλος Μωυσῆς,
ἀγάπησε σὰν παιδί σου τὴ σοφία.

Χτυπώντας, ταλαίπωρη ψυχή, δὲν σκότωσες
τὸ φιλόκοσμο φρόνημα,
ὅπως ὁ μεγάλος Μωυσῆς τὸν Αἰγύπτιο.
Λέγε, λοιπόν, πῶς θὰ μπορέσεις νὰ φτάσεις ἔτσι
τὴν ἀπάθεια
μὲ τὴ μετάνοια;

Τὶς ἐρήμους εἶχε γιὰ κατοικία ὁ μεγάλος Μωυσῆς.
Ἐμπρός, λοιπόν, μιμήσου
κείνου τὸν τρόπο τῆς ζωῆς, ψυχή μου,
γιὰ ν᾿ ἀξιωθεῖς νὰ δεῖς,
ὅπως ἐκεῖνος,
τὴ θεωρία τοῦ Θεοῦ, ὅταν φανερώθηκε στὴ βάτο.

Ψυχή μου, νὰ μοιάζεις
μὲ τὸ ραβδὶ τοῦ Μωυσῆ, ποὺ χτύπησε
τὴ θάλασσα σὲ τύπο τοῦ Τιμίου Σταυροῦ
καὶ τὴν ἔκανε ξηρά.
Μ᾿ αὐτὸν θὰ μπορέσεις καὶ σὺ
μεγάλα θαύματα νὰ κάνεις.

Ὁ Ἀαρὼν πρόσφερε στὸν Θεὸ τὴν ἄμωμη
καὶ καθαρὴ φωτιά.
Ἀλλὰ ὁ Ὀφνεὶ κι ὁ Φινεές,
ψυχή μου, ἔδειχναν, ὅπως καὶ σύ,
ξένο πρὸς τὸν Θεὸ
καὶ ἀκάθαρτο βίο.

Ὅπως ὁ Ἰαννὴς καὶ ὁ Ἰαμβρὴς
στὴ συμβουλή τους πρὸς τὸν κακὸ Φαραώ,
ἔτσι κι ἐγὼ ἔγινα, Δέσποτα, βαρὺς
στὴν ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα
καὶ ὁ νοῦς μου βυθίστηκε.
Γι᾿ αὐτὸ βοήθησέ με.

Ἔσυρα ὁ δυστυχὴς τὸν νοῦ μου μὲς στὴ λάσπη!
Σὲ ἱκετεύω, Δέσποτα:
Πλύνε με
μὲ τὸ λουτρὸ τῶν δακρύων μου
καὶ κάνε λευκὴ σὰν τὸ χιόνι
τὴ στολὴ τῆς σάρκας μου.

Σωτήρα μου, ἂν ἐξετάσω τὰ ἔργα μου,
βλέπω τὸν ἑαυτό μου
νὰ ᾿χει ξεπεράσει στὶς ἁμαρτίες
ὅλους τοὺς ἄλλους ἀνθρώπους,
γιατὶ ἁμάρτησα ἔχοντας γνώση
καὶ ὄχι ἀπὸ ἄγνοια.

Λυπήσου! Λυπήσου, Κύριε, τὸ πλάσμα Σου!
Ἁμάρτησα! Συγχώρεσέ με,
γιατὶ Σὺ εἶσαι ὁ μόνος
κι ἀπολύτως καθαρὸς
καὶ κανένας ἄλλος ἐκτὸς ἀπὸ Σένα
δὲν ὑπάρχει χωρὶς ρύπο.

Γιὰ χάρη μου, ὄντας Θεός, πῆρες τὴ μορφή μου.
Ἔκανες θαύματα.
Γιάτρεψες λεπροὺς
καὶ στήριξες παραλύτους.
Καὶ τὸ αἷμα τῆς Αἱμορροούσας, Σωτήρα μου,           [σταμάτησες,
ὅταν ἀκούμπησε τὴν ἄκρη τοῦ ἐνδύματός Σου.

Τὴν Αἱμορροούσα γυναίκα μιμήσου, ἄθλια ψυχή.
Τρέξε καὶ πιάσε
τὸ ἄκρο τοῦ ρούχου τοῦ Χριστοῦ
γιὰ νὰ λυτρωθεῖς ἀπ᾿ τὰ πάθη
καὶ ν᾿ ἀκούσεις ἀπ᾿ τὰ χείλη Του:
Ἡ πίστη σου σὲ ἔσωσε!

Τὴν καμπουριασμένη ἄρρωστη νὰ μιμηθεῖς,
Ἔλα καὶ πέσε           [ψυχὴ μου.
στὰ πόδια τοῦ Ἰησοῦ,
γιὰ νὰ σὲ σηκώσει πάνω,
καὶ νὰ περπατήσεις σωστὰ
τὸν δρόμο τοῦ Κυρίου.

Σὺ εἶσαι τὸ βαθὺ πηγάδι, Δέσποτα.
Ἀνάβλυσέ μου νάματα
ἀπ᾿ τὶς φλέβες Σου τὶς ἄχραντες,
ὥστε πίνοντας, ὅπως ἡ Σαμαρείτιδα,
ποτὲ νὰ μὴ διψάσω.
Σὺ ἀναβλύζεις τὸ νερὸ τῆς αἰώνιας ζωῆς.

Κολυμβήθρα τοῦ Σιλωὰμ ἂς γίνουν τὰ δάκρυά μου,
Δέσποτα Κύριε,
γιὰ νὰ νίψω κι ἐγὼ
τὰ μάτια τῆς ψυχῆς μου
καὶ νὰ μπορέσω ἔτσι νοερὰ νὰ δῶ
Σένα, τὸ φῶς τὸ προαιώνιο.

Δόξα ἀνήκει στὸν Πατέρα...

Σένα, Τριάδα, δοξάζουμε τὸν ἕνα Θεό.
Ἅγιος, Ἅγιος,
Ἅγιος εἶσαι ὁ Πατέρας,
ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα·
ἁπλὴ οὐσία, Μονάδα,
ποὺ πάντοτε Τὴν προσκυνοῦμε.

Καὶ τώρα... Θεοτοκίο.

Κόρη, ποὺ δὲ γνώρισες φθορὰ τῆς παρθενίας καὶ δὲν
μητέρα καὶ συνάμα παρθένος,    [ἔλαβες πείρα ἄνδρα,
ἀπὸ σένα ντύθηκε τὸ σῶμα μου ὁ Θεός,
ποὺ δημιούργησε τοὺς αἰῶνες
κι ἕνωσε στὸν ἑαυτό Του
τὴ φύση τῶν ἀνθρώπων.


ᾨδὴ Ϛ´. Ὁ Εἱρμός.

«Ἐβόησα ἐν ὅλῃ καρδίᾳ μου
» πρὸς τὸν οἰκτίρμονα Θεόν,
» καὶ ἐπήκουσέ μου
» ἐξ ᾍδου κατωτάτου,
» καὶ ἀνήγαγεν
» ἐκ φθορᾶς τὴν ζωήν μου.

Τὰ δάκρυα, Σωτήρ, τῶν ὀμμάτων μου
καὶ τοὺς ἐκ βάθους στεναγμοὺς
καθαρῶς προσφέρω,
βοώσης τῆς καρδίας·
Ὁ Θεὸς ἡμάρτηκά σοι,
ἱλάσθητί μοι.

Ἐξένευσας, ψυχή, τοῦ Κυρίου σου,
ὥσπερ Δαθὰν καὶ Ἀβειρών·
ἀλλὰ φεῖσαι κράξον
ἐξ ὅλης τῆς καρδίας,
ἵνα μὴ τὸ χάσμα
τῆς γῆς σε συγκαλύψῃ.

Ὡς δάμαλις, ψυχή, παροιστρήσασα,
ἐξωμοιώθης τῷ Ἐφραίμ·
ὡς δορκὰς ἐκ βρόχων,
ἀνάσωσον τὸν βίον,
πτερωθεῖσα πράξει
καὶ νῷ καὶ θεωρίᾳ.

Ἡ χεὶρ ἡμᾶς Μωσέως πιστώσεται,
ψυχή, πῶς δύναται Θεὸς
λεπρωθέντα βίον
λευκάναι καὶ καθάραι·
καὶ μὴ ἀπογνῷς
σεαυτὴν κἂν ἐλεπρώθης.

Τὰ κύματα, Σωτήρ, τῶν πταισμάτων μου,
ὡς ἐν θαλάσσῃ Ἐρυθρᾷ
ἐπαναστραφέντα
ἐκάλυψέ με ἄφνω,
ὡς τοὺς Αἰγυπτίους
ποτὲ καὶ τοὺς τριστάτας.

Ἀγνώμονα, ψυχὴ τὴν προαίρεσιν
ἔσχες ὡς πρὶν ὁ Ἰσραήλ·
τοῦ γὰρ θείου μάννα
προέκρινας ἀλόγως
τὴν φιλήδονον
τῶν παθῶν ἀδηφαγίαν.

Τὰ ὕεια κρέα καὶ τοὺς λέβητας
καὶ τὴν Αἰγύπτιον τροφὴν
τῆς ἐπουρανίου
προέκρινας, ψυχή μου,
ὡς ὁ πρὶν ἀγνώμων
λαὸς ἐν τῇ ἐρήμῳ.

Τὰ φρέατα, ψυχή, προετίμησας
τῶν Χαναναίων ἐννοιῶν
τῆς φλεβὸς τῆς πέτρας·
ἐξ ἧς ὁ τῆς σοφίας
ποταμὸς προχέει
κρουνοὺς θεολογίας.

Ὡς ἔπληξε Μωσῆς ὁ θεράπων σου
ράβδῳ τὴν πέτραν, τυπικῶς
τὴν ζωοποιόν σου
Πλευρὰν προδιετύπου,
ἐξ ἧς πάντες πόμα
ζωῆς, Σωτήρ, ἀντλοῦμεν.

Ἐρεύνησον, ψυχή, κατασκόπευσον,
ὡς Ἰησοῦς ὁ τοῦ Ναυῆ,
τῆς κληροδοσίας
τὴν γῆν, ὁποία ἐστί,
καὶ κατοίκησον
ἐν αὐτῇ δι᾿ εὐνομίας.

Ἀνάστηθι καὶ καταπολέμησον,
ὡς Ἰησοῦς τὸν Ἀμαλήκ,
τῆς σαρκὸς τὰ πάθη,
καὶ τοὺς Γαβαωνίτας,
τοὺς ἀπατηλοὺς
λογισμοὺς ἀεὶ νικῶσα.

Διάβηθι, τοῦ χρόνου τὴν ρέουσαν
φύσιν, ὡς πρὶν ἡ Κιβωτός,
καὶ τῆς γῆς ἐκείνης
γενοῦ ἐν κατασχέσει
τῆς ἐπαγγελίας,
ψυχή· Θεὸς κελεύει.

Ὡς ἔσωσας τὸν Πέτρον βοήσαντα,
σῶσον προφθάσας με, Σωτήρ·
τοῦ θηρός με ρῦσαι
ἐκτείνας σου τὴν χεῖρα,
καὶ ἀνάγαγε
τοῦ βυθοῦ τῆς ἁμαρτίας.

Λιμένα σε γινώσκω γαλήνιον,
Δέσποτα, Δέσποτα Χριστέ·
ἀλλ᾿ ἐκ τῶν ἀδύτων
βυθῶν τῆς ἁμαρτίας
καὶ τῆς ἀπογνώσεώς με
προφθάσας ρῦσαι.

Ἐγώ εἰμι, Σωτήρ, ἣν ἀπώλεσας
πάλαι βασίλειον δραχμήν·
ἀλλ᾿ ἀνάψας λύχνον
τὸν Πρόδρομόν σου, Λόγε,
ἀναζήτησον
καὶ εὑρὲ τὴν σὴν εἰκόνα.

Δόξα.

Τριάς εἰμι ἁπλῆ, ἀδιαίρετος,
διαιρετὴ προσωπικῶς,
καὶ Μονὰς ὑπάρχω
τῇ φύσει ἡνωμένη,
ὁ Πατήρ, φησίν,
ὁ Υἱὸς καὶ θεῖον Πνεῦμα.

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.

Ἡ μήτρα σου Θεὸν ἡμῖν ἔτεκε
μεμορφωμένον καθ᾿ ἡμᾶς·
ὃν ὡς Κτίστην πάντων
δυσώπει, Θεοτόκε,
ἵνα ταῖς πρεσβείαις
ταῖς σαῖς δικαιωθῶμεν.


Ὠδὴ στ´. Εἱρμός.

Φώναξα δυνατὰ μὲ ὅλη τὴν καρδιά μου
ἀπ᾿ τὰ κατώτατα μέρη τοῦ Ἅδη
πρὸς τὸν σπλαχνικὸ Θεὸ
καὶ μ᾿ ἄκουσε.
Κι ἔσωσε ἀνεβάζοντας
ἀπ᾿ τὴν ἄβυσσο τῆς καταστροφῆς τὴ ζωή μου.

Σωτήρα μου, Σοῦ προσφέρω μὲ εἰλικρίνεια
τὰ δάκρυα τῶν ματιῶν μου
καὶ τοὺς στεναγμοὺς ἀπ᾿ τὰ βάθη τῆς ψυχῆς,
φωνάζοντας δυνατὰ μέσ᾿ ἀπ᾿ τὴν καρδιά μου:
Ἁμάρτησα μπροστὰ στὰ μάτια Σου!
Συγχώρεσέ με!

Ψυχή μου, ἀποστράφηκες τὸν Κύριό σου,
ὅπως ὁ Δαθὰν κι ὁ Ἀβειρών.
Φώναξε ὅμως δυνατὰ μὲ ὅλη τὴν καρδιά σου
«λυπήσου με»,
γιὰ νὰ μὴν ἀνοίξει ἡ γῆ
καὶ σὲ καταπιεῖ.

Ὅπως ἡ δαμάλα, ψυχή μου, ἐξαγριώθηκες
καὶ ἔμοιασες πρὸς τὸν Ἐφραίμ!
Ὅπως τὸ ζαρκάδι ἀπ᾿ τὶς θηλιές,
ἐλευθέρωσε τὴ ζωή σου
ἀποκτώντας φτερὰ ἀπ᾿ τὴν πράξη,
τὴ νοερὴ ἐργασία καὶ τὴ θεωρία.

Τὸ χέρι τοῦ Μωυσῆ, ψυχή μου, θὰ μᾶς βεβαιώσει
πὼς ὁ Θεὸς μπορεῖ
νὰ πλύνει καὶ νὰ καθαρίσει
ζωὴ ποὺ ἔγινε λεπρὴ (ἀπ᾿ τὴν ἁμαρτία).
Ἔτσι καὶ σύ, ἂν προσβλήθηκες ἀπ᾿ τὴ λέπρα
μὴν ἔρθεις σὲ ἀπόγνωση. [τῆς ἁμαρτίας,

Τὰ κύματα, Σωτήρα, τῶν ἁμαρτημάτων μου,
ὅπως στὴν Ἐρυθρὰ θάλασσα,
ξαναγύρισαν
καὶ ξαφνικὰ μὲ σκέπασαν,
ὅπως τοὺς Αἰγυπτίους τότε
καὶ τοὺς ἡγήτορές τους.

Ἀχάριστη διάθεση, ψυχή μου,
ἀπόχτησες, ὅπως παλιὰ ὁ Ἰσραήλ.
Γιατὶ ἀπ᾿ τὸ θεῖο μάννα
προτίμησες παράλογα
τὴ φιλήδονη λαιμαργία
τῶν αἰσχρῶν παθῶν.

Ἀντὶ τῆς ἐπουράνιας τροφῆς
προτίμησες, ψυχή μου,
τὰ χοιρινὰ κρέατα καὶ τὰ καζάνια
καὶ τὶς τροφὲς τῆς Αἰγύπτου,
ὅπως ὁ ἀχάριστος λαὸς
παλιὰ μέσα στὴν ἔρημο.

Ἀντὶ τῆς φλέβας ποὺ βγαίνει ἀπ᾿ τὴν πέτρα,
ἀπ᾿ ὅπου ξεχύνεται
ὁ ποταμὸς τῆς σοφίας
καὶ οἱ κρουνοὶ τῆς θεολογίας,
ἐσύ, ψυχή, προτίμησες τοὺς σκοτεινοὺς λογισμούς,
ὅπως οἱ Χαναναῖοι τὰ φρέατα.

Ὅταν ὁ δοῦλος Σου Μωυσῆς χτύπησε
μὲ τὸ ραβδὶ τὴν πέτρα,
προεικόνιζε
τὴ ζωοποιὸ πλευρά Σου,
ἀπ᾿ τὴν ὁποία ὅλοι ἐμεῖς, Σωτήρα μου,
ἀντλοῦμε τὸ πιοτὸ τῆς αἰώνιας ζωῆς.

Ψυχή μου, ψάξε! Κατασκόπευσε,
ὅπως ὁ Ἰησοῦς τοῦ Ναυῆ,
ποιά εἶναι ἡ γῆ
ποὺ κληρονόμησες.
Καὶ κατοίκησε
σ᾿ αὐτὴ μὲ εὐταξία.

Ἐπάνω σήκω καὶ πολέμησε ἀμείλικτα
τῆς σάρκας τὰ πάθη,
νικώντας πάντοτε
(καὶ) τοὺς ἀπατηλοὺς λογισμούς,
ὅπως ὁ Ἰησοῦς τὸν Ἀμαλὴκ
καὶ τοὺς Γαβαωνίτες.

Πέρνα, ψυχή μου, τὴ ρέουσα φύση τοῦ χρόνου,
ὅπως παλιὰ ἡ Κιβωτός,
ποὺ κατάκτησε
τὴ γῆ ἐκείνη
τῆς ἐπαγγελίας.
Τὸ διατάσσει ὁ Θεός!

Ὅπως ἔσωσες τὸν Πέτρο ποὺ κραύγασε
«σῶσε με», καὶ μένα πρόφτασε, Σωτήρα,
καὶ σῶσε με ἀπ᾿ τὰ νύχια τοῦ διαβόλου,
ἁπλώνοντας τὸ χέρι Σου,
καὶ βγάλε με
ἀπ᾿ τὸν βοῦρκο τῆς ἁμαρτίας.

Δέσποτα! Δέσποτα Χριστέ μου,
Σὺ ᾿σαι τὸ λιμάνι τὸ γαλήνιο!
Γι᾿ αὐτὸ πρόφτασε καὶ βγάλε με
ἀπ᾿ τὸν κατασκότεινο
βυθὸ τῆς ἁμαρτίας
καὶ τῆς ἀπογνώσεως.

Ἐγὼ εἶμαι, Σωτήρα μου, ἡ βασιλικὴ δραχμή,
ποὺ ἔχασες παλιά.
Ἄναψε γιὰ λυχνάρι
τὸν Πρόδρομό Σου, Λόγε·
ἀναζήτησε
καὶ βρὲς τὴ δική Σου εἰκόνα.

Δόξα ἀνήκει στὸν Πατέρα...

Εἶμαι Τριάδα ἁπλή, ἀδιαίρετη στὴν οὐσία,
ἀλλὰ διαιρετὴ σὲ πρόσωπα.
Συνάμα εἶμαι καὶ Μονάδα
στὴ φύση ἑνωμένη,
λέγει ὁ Πατέρας,
ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα.

Καὶ τώρα... Θεοτοκίο.

Ἡ μήτρα σου τὸν Θεὸ γιὰ χάρη μας γέννησε
μὲ τὴ δική μας ἀνθρώπινη μορφή.
Ἐκεῖνον, ὡς Κτίστη ὅλων τῶν ὄντων,
Θεοτόκε, νὰ παρακαλεῖς,
γιὰ νὰ δικαιωθοῦμε
μὲ τὶς προσευχές Σου.


Κοντάκιον αὐτόμελον. Ἦχος πλ. β´.

Ψυχή μου, ψυχή μου,
ἀνάστα, τί καθεύδεις;
τὸ τέλος ἐγγίζει
καὶ μέλλεις θορυβεῖσθαι·
ἀνάνηψον οὖν, ἵνα φείσηταί σου Χριστὸς ὁ Θεός,
ὁ πανταχοῦ παρὼν
καὶ τὰ πάντα πληρῶν.


Κοντάκιο αὐτόμελο. Ἦχος πλ. β´.

Ψυχή μου! Ψυχή μου!
Σήκω ἐπάνω! Γιατί κοιμᾶσαι;
Τὸ τέλος τῆς ζωῆς σου φτάνει
καὶ σ᾿ ἀναμένει ταραχή!
Ξύπνα, λοιπόν! Γιὰ νὰ σὲ λυπηθεῖ ὁ Χριστὸς
Κεῖνος ποὺ βρίσκεται παντοῦ     [καὶ Θεός.
καὶ τὰ πάντα γεμίζει μὲ τὴν παρουσία Του.


Εἶτα ψάλλομεν τοὺς Μακαρισμοὺς καὶ τὰ Τροπάρια,
ὡς ἕπεται, μετὰ τῶν μετανοιῶν ἀνὰ ἑκάστῳ.

.

Ἦχος πλ. β´.

Ἐν τῇ Βασιλείᾳ σου μνήσθητι ἡμῶν, Κύριε,
ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ Βασιλείᾳ σου.

Λῃστὴν τοῦ Παραδείσου, Χριστέ, πολίτην,
ἐπὶ Σταυροῦ σοι βοήσαντα
τὸ Μνήσθητί μου, προαπειργάσω·
αὐτοῦ τῆς μετανοίας
ἀξίωσον κἀμὲ τὸν ἀνάξιον.

Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι,
ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν.

Τὸν Μανωὲ ἀκούεις πάλαι, ψυχή μου,
Θεοῦ ἐν φαντασίᾳ γενόμενον,
καὶ τὸν ἐκ στείρας τότε λαβόντα
καρπὸν ἐπαγγελίας·
αὐτοῦ τὸ εὐσεβὲς μιμησώμεθα.

Μακάριοι οἱ πενθοῦντες,
ὅτι αὐτοὶ παρακληθήσονται.

Τὴν τοῦ Σαμψὼν ζηλώσασα ρᾳθυμίαν,
τὴν δόξαν ἀπεκείρω τῶν ἔργων σου,
ψυχή, προδοῦσα τοῖς ἀλλοφύλοις
διὰ φιληδονίας
τὴν σώφρονα ζωὴν καὶ μακάριον.

Μακάριοι οἱ πραεῖς,
ὅτι αὐτοὶ κληρονομήσουσι τὴν γῆν.

Ὁ πρὶν ἐν σιαγόνι ὄνου νικήσας
τοὺς ἀλλοφύλους, νῦν παρανάλωμα
τῆς ἐμπαθοῦς λαγνείας εὑρέθη·
ἀλλ᾿ ἔκφυγε, ψυχή μου,
τὴν μίμησιν, τὴν πρᾶξιν, τὴν χαύνωσιν.

Μακάριοι οἱ πεινῶντες
καὶ διψῶντες τὴν δικαιοσύνην,
ὅτι αὐτοὶ χορτασθήσονται.

Βαρὰκ καὶ Ἰεφθάε οἱ στρατιάρχαι
κριταὶ τοῦ Ἰσραὴλ προεκρίθησαν,
μεθ᾿ ὧν Δεββώρα ἡ ἀρρενόφρων·
αὐτῶν ταῖς ἀριστείαις,
ψυχή, ἀρρενωθεῖσα κρατύνθητι.

Μακάριοι οἱ ἐλεήμονες,
ὅτι αὐτοὶ ἐλεηθήσονται.

Τὴν Ἰαὴλ ἀνδρείαν ἔγνως, ψυχή μου,
τὴν τὸν Σισάρα πρὶν σκολοπίσασαν
καὶ σωτηρίαν ἐργασαμένην·
τὸν πάσσαλον ἀκούεις,
δι᾿ οὗ σοι ὁ Σταυρὸς εἰκονίζεται.

Μακάριοι οἱ καθαροὶ τῇ καρδίᾳ,
ὅτι αὐτοὶ τὸν Θεὸν ὄψονται.

Θῦσον, ψυχή, θυσίαν ἐπαινουμένην·
πρᾶξιν ὡς θυγατέρα προσάγαγε
τῆς Ἰεφθάε καθαρωτέραν,
καὶ σφάξον ὥσπερ θῦμα
τὰ πάθη τῆς σαρκὸς τῷ Κυρίῳ σου.

Μακάριοι οἱ εἰρηνοποιοί,
ὅτι αὐτοὶ υἱοὶ Θεοῦ κληθήσονται.

Τοῦ Γεδεὼν τὸν πόκον νόει, ψυχή μου·
ἐξ οὐρανοῦ τὴν δρόσον ὑπόδεξαι
καὶ κῦψον ὥσπερ κύων καὶ πίε
τὸ νᾶμα τὸ ἐκ νόμου,
ρυὲν τῇ ἀποθλίψει τοῦ γράμματος.

Μακάριοι οἱ δεδιωγμένοι ἕνεκεν δικαιοσύνης,
ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ Βασιλεία τῶν οὐρανῶν.

Ἠλεὶ τοῦ Ἱερέως τὴν καταδίκην,
ψυχή μου ἐπεσπάσω δι᾿ ἔνδειαν
φρενῶν, ἀνασχομένη τὰ πάθη
ἐν σοί, ὥσπερ ἐκεῖνος
τὰ τέκνα, ἐνεργεῖν τὰ παράνομα.

Μακάριοι ἐστε, ὅταν ὀνειδίσωσιν ὑμᾶς καὶ διώξωσι
καὶ εἴπωσι πᾶν πονηρὸν ρῆμα καθ᾿ ὑμῶν, ψευδόμενοι ἕνεκεν ἐμοῦ.

Ἐν τοῖς κριταῖς Λευίτης δι᾿ ἐμμελείας
τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ταῖς δώδεκα
φυλαῖς διεῖλε, ψυχή μου,
ἵνα τὸ μῦσος θριαμβεύσῃ
τὸ ἐκ Βενιαμὶν τὸ παράνομον.

Χαίρετε καὶ ἀγαλλιᾶσθε,
ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς Οὐρανοῖς.

Ἡ φιλοσώφρων Ἄννα προσευχομένη
τὰ χείλη μὲν ἐκίνει πρὸς αἴνεσιν,
φωνὴ δὲ ταύτης οὐκ ἐξηχεῖτο·
ἀλλ᾿ ὅμως στεῖρα οὖσα
υἱὸν τῆς προσευχῆς τίκτει ἄξιον.

Μνήσθητι ἡμῶν, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ Βασιλείᾳ σου.

Ἐν τοῖς κριταῖς ὁ Ἄννης ἐκρίθη γόνος,
ὁ μέγας Σαμουήλ, ὃν ἐθρέψατο
ἡ Ἀρμαθὲμ ἐν οἴκῳ Κυρίου·
αὐτὸν ζήλου, ψυχή μου,
καὶ κρῖναι πρὸς τῶν ἄλλων τὰ ἔργα σου.

Μνήσθητι ἡμῶν, Δέσποτα, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ Βασιλείᾳ σου.

Δαυῒδ εἰς Βασιλέα ἐκλελεγμένος
βασιλικῶς ἐχρίσθη τῷ κέρατι
τοῦ θείου μύρου· σὺ οὖν, ψυχή μου,
τὴν ἄνω βασιλείαν εἰ θέλεις,
μύρῳ χρίσαι τοῖς δάκρυσιν.

Μνήσθητι ἡμῶν, Ἅγιε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ Βασιλείᾳ σου.

Ἐλέησον τὸ πλάσμα σου, Ἐλεῆμον·
οἴκτειρον τῶν χειρῶν σου τὸ ποίημα
καὶ φεῖσαι πάντων ἡμαρτηκότων,
κἀμοῦ τοῦ ὑπὲρ πάντας
τοῖς σοῖς ὑπεριδόντος προστάγμασι.

Δόξα.

Ἀνάρχῳ καὶ γεννήσει τε καὶ προόδῳ,
Πατέρα προσκυνῶ τὸν γεννήσαντα,
Υἱὸν δοξάζω τὸν γεννηθέντα,
ὑμνῶ τὸ συνεκλάμπον
Πατρί τε καὶ Υἱῷ Πνεῦμα Ἅγιον.

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.

Τὸν ὑπὲρ φύσιν τόκον σου προσκυνοῦμεν,
τὴν κατὰ φύσιν δόξαν τοῦ βρέφους σου
μὴ διαιροῦντες Θεογεννῆτορ·
ὁ εἷς γὰρ τῷ προσώπῳ
διττὸς ὁμολογεῖται ταῖς φύσεσιν.

Ἦχος πλ. β´.

Θυμήσου μας, Κύριε, στὴ Βασιλεία Σου.
Θυμήσου μας, Κύριε ὅταν ἔρθεις μὲ τὴ δόξα τῆς Βασιλείας σου.

Τοῦ Παραδείσου πρῶτο πολίτη, Χριστέ μου, ἔκανες
τὸν ληστή, ὅταν ἐπάνω στὸν σταυρὸ
Σοῦ φώναξε τὸ «μνήσθητί μου».
Ἐκείνου τὴ μετάνοια
κάνε ν᾿ ἀποχτήσω κι ἐγὼ ὁ ἀνάξιος.

Μακάριοι εἶναι κεῖνοι ποὺ ἔχουν ταπεινὸ φρόνημα,
διότι σ᾿ αὐτοὺς ἀνήκει ἡ Βασιλεία τῶν οὐρανῶν.

Ἀκοῦς, ψυχή μου, ἀπ᾿ τὴ Γραφή, ὅτι παλιὰ ὁ
εἶδε μὲ τὰ μάτια του τὸν Θεὸ       [Μανωὲ
κι ἀπόχτησε τὸν καρπὸ τῆς ὑποσχέσεως
ἀπὸ στείρα γυναίκα.
Κείνου ἂς μιμηθοῦμε τὴν εὐσέβεια.

Μακάριοι εἶναι κεῖνοι ποὺ πενθοῦν γιὰ τὶς ἁμαρτίες τους,
διότι αὐτοὶ θὰ παρηγορηθοῦν ἀπ᾿ τὸν Θεό.

Στερήθηκες, ψυχή, τὴ δόξα τῶν ἔργων σου,
μὲ τὸ νὰ ζηλέψεις τὴ ραθυμία τοῦ Σαμψών.
Παρέδωσες στοὺς ἀλλοφύλους
τὴ μακάρια ζωὴ τῆς σωφροσύνης
καὶ προτίμησες τὴ φιληδονία.

Μακάριοι εἶναι οἱ πράοι, διότι αὐτοὶ θὰ λάβουν
ὡς κληρονομιὰ τὴν ἄνω γῆ τῆς ἐπαγγελίας (= τὴ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ).

Κεῖνος ποὺ πρὶν μὲ τὸ σαγόνι τοῦ γαϊδάρου νίκησε
τοὺς ἀλλοφύλους, ἔγινε τώρα παρανάλωμα
τοῦ πάθους τῆς ἀκολασίας.
Γι᾿ αὐτό, ψυχή μου, σὺ ἀπέφυγε
τὴ μίμηση, τὴν πράξη καὶ τὴ χαύνωση.

Μακάριοι εἶναι κεῖνοι ποὺ ποθοῦν τὴ δικαιοσύνη τόσο βαθιά,
ὅσο κεῖνοι ποὺ ζητᾶνε τροφὴ καὶ διψᾶνε γιὰ νερό,
διότι ὁ Θεὸς θὰ ἱκανοποιήσει ἀπόλυτα τὸν πόθο τους.

Ὁ Βαρὰκ καὶ ὁ Ἰεφθάε, οἱ ἡγέτες τοῦ στρατοῦ,
καὶ κοντὰ σ᾿ αὐτοὺς ἡ ἀτρόμητη Δεββώρα
προκρίθηκαν ἀρχηγοὶ τοῦ Ἰσραήλ.
Μ᾿ αὐτῶν τ᾿ ἀνδραγαθήματα
ἐνισχύσου, ψυχή, καὶ γίνε ἀρρενωπή.

Μακάριοι εἶναι κεῖνοι ποὺ βοηθοῦν τὸν πλησίον τους
στὴν ὥρα τῆς ἀνάγκης, διότι αὐτοὶ θὰ ἐλεηθοῦν ἀπ᾿ τὸν Θεό.

Γιὰ τὴν ἀνδρεία τῆς Ἰαήλ, ψυχή μου, ἔμαθες,
ποὺ παλιὰ κάρφωσε τὸν Σισάρα μὲ τὸν πάσσαλο
καὶ πέτυχε τὴ σωτηρία τοῦ λαοῦ.           [στὴ γῆ
Ἀκοῦς γιὰ τὸν πάσσαλο,
μὲ τὸν ὁποῖο συμβολίζεται ὁ σταυρός.

Μακάριοι εἶναι κεῖνοι ποὺ ἔχουν τὴν καρδιά τους καθαρὴ
(ἀπὸ ἁμαρτωλὰ πάθη), διότι αὐτοὶ θὰ (ἀξιωθοῦν νὰ) δοῦν τὸν Θεό.

Θυσίασε, ψυχή μου, θυσία ἀξιέπαινη.
Γιὰ θυγατέρα πρόσφερε τὴν πράξη,
θυσία καθαρότερη ἀπ᾿ τοῦ Ἰεφθάε,
καὶ σφάξε γιὰ σφάγιο πρὸς τὸν Κύριό σου
τὰ πάθη τῆς σάρκας.

Μακάριοι εἶναι κεῖνοι ποὺ εἰρηνεύουν τοὺς ἀνθρώπους μεταξύ τους
καὶ μὲ τὸν Θεό, διότι αὐτοὶ θὰ ὀνομαστοῦν ἀπ᾿ τὸν Θεὸ παιδιά Του.

Φέρε στὸν νοῦ σου, ψυχή μου, τὸ ποκάρι τοῦ Γεδεών.
Δέξου τὴ δροσιὰ ποὺ ἔρχεται ἀπ᾿ τὸν οὐρανὸ
καὶ σκύψε, ὅπως ὁ σκύλος, καὶ πιὲς
τὸ νάμα τοῦ νόμου ποὺ ξεπήδησε
μὲ τὴν ἀπόθλιψη τοῦ γράμματός του.

Μακάριοι εἶναι κεῖνοι ποὺ δοκίμασαν διωγμοὺς ἐξαιτίας τῆς εὐσέβειας
καὶ τῆς ἀρετῆς, διότι σ᾿ αὐτοὺς ἀνήκει ἡ Βασιλεία τῶν οὐρανῶν.

Τοῦ ἱερέα Ἠλεὶ τὴν καταδίκη
ἐπέσυρες, ψυχή μου, μὲ τὸ ν᾿ ἀνεχτεῖς
ἀπὸ ἔλλειψη φρονήσεως νὰ ἐνεργοῦν
τὰ παράνομα πάθη μέσα σου,
ὅπως ἐκεῖνος τὰ παιδιά του.

Μακάριοι εἶστε, ὅταν ἐξαιτίας μου οἱ ἄνθρωποι σᾶς χλευάσουν καὶ σᾶς
διώξουν καὶ σᾶς κατηγορήσουν λέγοντας κάθε εἴδους ψέματα ἐναντίον σας.

Ὁ Λευίτης στὸ βιβλίο τῶν Κριτῶν
κομμάτιασε, ψυχή μου, τὴ γυναίκα του
μὲ ἐπιμέλεια στὶς δώδεκα φυλές,
γιὰ νὰ φανερώσει σ᾿ ὅλους τὴν αἰσχρὴ
καὶ παράνομη πράξη, ποὺ διέπραξε ὁ Βενιαμίν.

Νὰ χαίρεστε καὶ νὰ σκιρτᾶτε ἀπὸ ἀγαλλίαση (ὅταν οἱ ἄνθρωποι σᾶς διώξουν
ἐξαιτίας μου), διότι ἡ ἀνταμοιβή σας στὴν οὐράνια Βασιλεία θὰ εἶναι μεγάλη.

Ἡ Ἄννα ποὺ ἀγάπησε τὴ σωφροσύνη, ὅταν προσευ-
κινοῦσε τὰ χείλη της γιὰ νὰ ὑμνήσει τὸν Θεό.           [χόταν
Φωνὴ ὅμως ἀπ᾿ τὸ στόμα της δὲν ἔβγαινε.
Ἔτσι, στείρα ὄντας,
γέννησε γιὸ τῆς προσευχῆς ἀντάξιο.

Θυμήσου μας, Κύριε, ὅταν ἔρθεις μὲ τὴ δόξα τῆς Βασιλείας Σου.

Μεταξὺ τῶν Κριτῶν κατατάχτηκε ὁ γόνος τῆς
ὁ μεγάλος Σαμουήλ, ποὺ ἀνατράφηκε [Ἄννας,
στὴν Ἀρμαθὲμ μέσα στὸν οἶκο τοῦ Κυρίου.
Αὐτὸν προσπάθησε νὰ μιμηθεῖς, ψυχή μου,
καὶ κρίνε τὰ ἔργα σου συγκρίνοντὰς τα μὲ τὰ ἔργα           [τῶν ἄλλων.

Θυμήσου μας, Δέσποτα, ὅταν ἔρθεις μὲ τὴ δόξα τῆς Βασιλείας Σου.

Ὁ Δαβὶδ ποὺ ἐκλέχτηκε βασιλιάς,
χρίστηκε βασιλικὰ μὲ τὸ κέρατο
τοῦ θείου μύρου. Καὶ σὺ λοιπόν, ψυχή μου,
ἂν ποθεῖς τὴν οὐράνια Βασιλεία,
χρίσου, ἀντὶ γιὰ μύρο μὲ τὰ δάκρυα.

Θυμήσου μας, Ἅγιε, ὅταν ἔρθεις μὲ τὴ δόξα τῆς Βασιλείας Σου.

Ἐλεήμονα, ἐλέησε τὸ πλάσμα Σου!
Σπλαχνίσου τῶν χεριῶν Σου τὸ δημιούργημα!
Καὶ λυπήσου ὅλους τοὺς ἁμαρτωλούς!
Καὶ μένα ποὺ περισσότερο ἀπ᾿ ὅλους
περιφρόνησα τὶς ἐντολές Σου.

Δόξα ἀνήκει στὸν Πατέρα...

Ἄναρχη τὴ γέννηση καὶ τὴν πρόοδο (ὁμολογώντας),
προσκυνῶ τὸν Πατέρα ποὺ γέννησε,
δοξάζω τὸν Υἱὸ ποὺ γεννήθηκε
καὶ ὑμνῶ τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο,
ποὺ τὸ φῶς μαζὶ μὲ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸ σκορπᾶ.

Καὶ τώρα... Θεοτοκίο.

Προσκυνοῦμε, Θεογεννήτρια, τὴ γέννα σου,           [ποὺ στάθηκε
πάνω ἀπ᾿ τοὺς νόμους τῆς φύσεως, χωρὶς νὰ           [διαιροῦμε
τὴ δόξα τῶν δυὸ φύσεων τοῦ βρέφους σου.
Αὐτὸν ποὺ εἶναι ἕνα πρόσωπο,
Τὸν ὁμολογοῦμε μὲ δυὸ φύσεις.


ᾨδὴ ζ´. Ὁ Εἱρμός.

«Ἡμάρτομεν, ἠνομήσαμεν,
» ἠδικήσαμεν ἐνώπιόν σου·
» οὐδὲ συνετηρήσαμεν,
» οὐδὲ ἐποιήσαμεν,
» καθὼς ἐνετείλω ἡμῖν.
» Ἀλλὰ μὴ παραδῴης ἡμᾶς εἰς τέλος,
» ὁ τῶν Πατέρων Θεός.

Ἡμάρτηκα, ἐπλημμέλησα
καὶ ἠθέτησα τὴν ἐντολήν σου·
ὅτι ἐν ἁμαρτίαις προήχθην
καὶ προσέθηκα τοῖς μώλωψι
τραῦμα ἐμοί.
Ἀλλ᾿ αὐτός με ἐλέησον ὡς εὔσπλαγχνος,
ὁ τῶν Πατέρων Θεός.

Τὰ κρύφια τῆς καρδίας μου
ἐξηγόρευσά σοι τῷ Κριτῇ μου·
ἴδε μου τὴν ταπείνωσιν,
ἴδε καὶ τὴν θλῖψίν μου
καὶ πρόσχες τῇ κρίσει μου νῦν·
καὶ αὐτός με ἐλέησον ὡς εὔσπλαγχνος,
ὁ τῶν Πατέρων Θεός.

Σαούλ ποτε ὡς ἀπώλεσε
τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, ψυχή, τὰς ὄνους,
πάρεργον τὸ βασίλειον
εὗρε πρὸς ἀνάρρησιν.
Ἀλλ᾿ ὅρα μὴ λάθῃς σαυτήν,
τὰς κτηνώδεις ὀρέξεις σου προκρίνουσα
τῆς βασιλείας Χριστοῦ.

Δαυΐδ ποτε ὁ πατρόθεος
εἰ καὶ ἥμαρτε διττῶς, ψυχή μου,
βέλει μὲν τοξευθεὶς τῆς μοιχείας,
τῷ δὲ δόρατι ἁλοὺς
τῆς τοῦ φόνου ποινῆς.
Ἀλλ᾿ αὐτὴ τὰ βαρύτερα τῶν ἔργων νοσεῖς
ταῖς κατὰ γνώμην ὁρμαῖς.

Συνῆψε μὲν ὁ Δαυΐδ ποτε
ἀνομήματι τὴν ἀνομίαν·
φόνῳ γὰρ τὴν μοιχείαν ἐκίρνα,
τὴν μετάνοιαν εὐθὺς
παραδείξας διπλῆν.
Ἀλλ᾿ αὐτὴ πονηρότερα εἰργάσω, ψυχή,
μὴ μεταγνοῦσα Θεῷ.

Δαυΐδ ποτε ἀνεστήλωσε
συγγραψάμενος ὡς ἐν εἰκόνι
ὕμνον, δι᾿ οὗ τὴν πρᾶξιν ἐλέγχει,
ἣν εἰργάσατο
κραυγάζων, Ἐλέησόν με·
σοὶ γὰρ μόνῳ ἐξήμαρτον τῷ πάντων Θεῷ·
αὐτὸς καθάρισόν με.

Ἡ Κιβωτὸς ὡς ἐφέρετο
ἐπιδίφριος, ὁ Ζᾶν ἐκεῖνος
ὅτε, ἀνατραπέντος τοῦ μόσχου,
μόνον ἥψατο
Θεοῦ ἐπειράθη ὀργῆς.
Ἀλλ᾿ αὐτοῦ τὴν αὐθάδειαν φυγοῦσα, ψυχή,
σέβου τὰ θεῖα καλῶς.

Ἀκήκοας τοῦ Ἀβεσσαλὼμ
πῶς τῆς φύσεως ἀντεξανέστη·
ἔγνως τὰς ἐναγεῖς αὐτοῦ πράξεις,
αἷς ἐξύβρισε
τὴν κοίτην Δαυῒδ τοῦ πατρός.
Ἀλλ᾿ αὐτὴ ἐμιμήσω τὰς αὐτοῦ ἐμπαθεῖς
καὶ φιληδόνους ὁρμάς.

Ὑπέταξας τὸ ἀδούλωτον
σοῦ ἀξίωμα τῷ σώματί σου·
ἄλλον γὰρ Ἀχιτόφελ εὑροῦσα
τὸν ἐχθρόν, ψυχή,
συνῆλθες ταῖς τούτου βουλαῖς·
ἀλλ᾿ αὐτὰς διεσκέδασεν αὐτὸς ὁ Χριστός,
ἵνα σὺ πάντως σωθῇς.

Ὁ Σολομὼν ὁ θαυμάσιος,
ὁ καὶ χάριτος σοφίας πλήρης,
οὗτος τὸ πονηρὸν ἐναντίον
τοῦ Θεοῦ ποτε
ποιήσας ἀπέστη αὐτοῦ·
ᾧ αὐτὴ τὸν ἐπάρατόν σου βίον,
ψυχή, προσαφωμοίωσας.

Ταῖς ἡδοναῖς ἐξελκόμενος
τῶν παθῶν αὐτοῦ κατερρυποῦτο·
οἴμοι! ὁ ἐραστὴς τῆς σοφίας
ἐραστὴς πορνῶν
γυναικῶν καὶ ξένος Θεοῦ·
ὃν αὐτὴ ἐμιμήσω κατὰ νοῦν, ὦ ψυχή,
ἡδυπαθείαις αἰσχραῖς.

Τὸν Ροβοὰμ παρεζήλωσας
ἀλογήσαντα βουλῆς πατρῴας,
ἅμα δὲ καὶ τὸν κάκιστον
δοῦλον Ἱεροβοὰμ
τὸν πρὶν ἀποστάτην, ψυχή.
Ἀλλὰ φεῦγε τὴν μίμησιν καὶ κράζε Θεῷ·
Ἥμαρτον, οἴκτειρόν με.

Τὸν Ἀχαὰβ παρεζήλωσας
τοῖς μιάσμασι, ψυχή μου· οἴμοι!
γέγονας σαρκικῶν μολυσμάτων
καταγώγιον
καὶ σκεῦος αἰσχρὸν τῶν παθῶν.
Ἀλλ᾿ ἐκ βάθους σου στέναξον
καὶ λέγε Θεῷ τὰς ἁμαρτίας σου.

Ἐνέπρησεν Ἠλιού ποτε
δὶς πεντήκοντα τῆς Ἰεζάβελ,
ὅτε τοὺς τῆς αἰσχύνης προφήτας
κατηνάλωσεν
εἰς ἔλεγχον τοῦ Ἀχαάβ.
Ἀλλὰ φεῦγε τὴν μίμησιν τῶν δύο,
ψυχή, καὶ κραταιώθητι.

Ἐκλείσθη σοι οὐρανός, ψυχή,
καὶ λιμὸς Θεοῦ κατέλαβέ σε,
ὅτε τοῖς Ἠλιοὺ τοῦ Θεσβίτου
ὡς ὁ Ἀχαὰβ
ἠπείθησας λόγοις ποτέ.
Ἀλλὰ τὴν Σαραφθίαν μιμουμένη
θρέψον Προφήτου ψυχήν.

Τοῦ Μανασσῆ ἐπεσώρευσας
τὰ ἐγκλήματα τῇ προαιρέσει,
στήσασα ὡς βδελύγματα πάθη
καὶ πληθύνουσα,
ψυχή, προσοχθίσματα·
Ἀλλ᾿ αὐτοῦ τὴν μετάνοιαν ζηλοῦσα θερμῶς
κτῆσαι κατάνυξιν.

Προσπίπτω σοι καὶ προσάγω σοι
ὥσπερ δάκρυα τὰ ρήματά μου·
Ἥμαρτον ὡς ἥμαρτε Πόρνη
καὶ ἠνόμησα
ὡς ἄλλος οὐδεὶς ἐπὶ γῆς.
Ἀλλ᾿ οἰκτείρησον, Δέσποτα, τὸ ποίημά σου
καὶ ἀνακάλεσαί με.

Κατέχρωσα τὴν εἰκόνα σου
καὶ παρέφθειρα τὴν ἐντολήν σου·
ὅλον ἀπημαυρώθη τὸ κάλλος
καὶ τοῖς πάθεσιν
ἐσβέσθη, Σωτήρ, ἡ λαμπάς.
Ἀλλ᾿ οἰκτείρας ἀπόδος μοι, ὡς ψάλλει
Δαυΐδ, τὴν ἀγαλλίασιν.

Ἐπίστρεψον, μετανόησον,
ἀνακάλυψον τὰ κεκρυμμένα·
λέγε Θεῷ τῷ τὰ πάντα εἰδότι·
Σὺ γινώσκεις μου
τὰ κρύφια, μόνε Σωτήρ·
καὶ αὐτός με ἐλέησον, ὡς ψάλλει Δαυΐδ,
κατὰ τὸ ἔλεός σου.

Ἐξέλιπον αἱ ἡμέραι μου
ὡς ἐνύπνιον ἐγειρομένου·
ὅθεν ὡς Ἐζεκίας δακρύω
ἐπὶ κλίνης μου,
προσθεῖναί μοι χρόνους ζωῆς.
Ἀλλὰ τίς Ἡσαΐας παραστήσεταί σοι, ψυχή,
εἰ μὴ ὁ πάντων Θεός;

Δόξα.

Τριὰς ἁπλῆ, ἀδιαίρετε,
ὁμοούσιε καὶ φύσις μία,
φῶτα καὶ φῶς, καὶ ἅγια τρία,
καὶ ἓν ἅγιον
ὑμνεῖται Θεὸς ἡ Τριάς.
Ἀλλ᾿ ἀνύμνησον, δόξασον ζωὴν καὶ ζωάς,
ψυχή, τὸν πάντων Θεόν.

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.

Ὑμνοῦμέν σε, εὐλογοῦμέν σε,
προσκυνοῦμέν σε, Θεογεννῆτορ,
ὅτι τῆς ἀχωρίστου Τριάδος
ἀπεκύησας
τὸν ἕνα Υἱὸν καὶ Θεόν·
καὶ αὐτὴ προανέῳξας ἡμῖν
τοῖς ἐν γῇ τὰ ἐπουράνια.


Ὠδὴ ζ´. Εἱρμός.

Ἁμαρτήσαμε! Παρανομήσαμε!
Ἀδικήσαμε μπροστὰ στὰ μάτια Σου!
Δὲν τηρήσαμε πιστὰ
καὶ δὲν ἐκτελέσαμε
τὶς ἐντολές Σου, ποὺ μᾶς ἔδωσες.
Σὺ ὅμως, ὁ Θεὸς τῶν Πατέρων μας,
μὴ μᾶς παραδώσεις σὲ θάνατο κι ἀφανισμό.

Ἁμάρτησα! Ἔσφαλα
καὶ ἀθέτησα τὴν ἐντολή Σου!
Στὴ ζωὴ πορεύτηκα ἀπὸ τὴ μιὰ στὴν ἄλλη ἁμαρτία
καὶ στὶς πληγές μου πρόσθεσα
κι ἄλλα τραύματα.
Ἀλλὰ Σύ, ὁ Θεὸς τῶν Πατέρων μου,
σὰν σπλαχνικὸς ἐλέησέ με.

Σὲ Σένα τὸν Κριτή μου ἐξαγόρευσα
τῆς καρδιᾶς μου τ᾿ ἀπόκρυφα.
Δὲς τὴν ταπείνωσή μου.
Δὲς καὶ τὴ θλίψη μου
καὶ δῶσε τώρα προσοχὴ στὴν περίπτωσή μου.
Καὶ σύ, ὁ Θεὸς τῶν Πατέρων μου,
σὰν σπλαχνικὸς ἐλέησέ με.

Ὁ Σαούλ, ψυχή μου, ὅταν κάποτε
ἔχασε τὰ γαϊδούρια τοῦ πατέρα του,
ἀντὶ γι᾿ αὐτὰ βρῆκε συμπτωματικὰ τὸ βασιλικὸ
στὸ ὁποῖο κι ἀνέβηκε.        [ἀξίωμα,
Πρόσεχε λοιπὸν καὶ σὺ μὴν ξεχαστεῖς
καὶ προτιμήσεις τὶς κτηνώδεις ὀρέξεις σου
ἀπ᾿ τὴ βασιλεία τοῦ Χριστοῦ.

Ὁ Δαβίδ, ὁ πρόγονος τοῦ Χριστοῦ, ψυχή μου,
διπλὰ κάποτε ἁμάρτησε.
Τοξεύτηκε ἀπ᾿ τὰ βέλη τῆς μοιχείας
καὶ νικήθηκε ἀπ᾿ τὸ δόρυ
τῆς ποινῆς τοῦ φόνου.
Ἀλλὰ σὺ ἔχεις ἁμαρτήματα βαρύτερα,
τὶς κακὲς ὁρμὲς ποὺ φωλιάζουν στὴν προαίρεσή σου.

Πρόσθεσε κάποτε ὁ Δαβὶδ
στὴ μιὰ ἁμαρτία κι ἄλλη.
Ἐκτὸς ἀπ᾿ τὴ μοιχεία ἔκανε καὶ φόνο,
ἀλλ᾿ ἀμέσως ἔδειξε
καὶ τὴ μετάνοια διπλή.
Σὺ ὅμως,  ψυχή μου, ἔκανες μεγαλύτερες ἁμαρτίες,
χωρὶς νὰ δείξεις στὸν Θεὸ μετάνοια.

Ὁ Δαβὶδ τότε ὕψωσε
σὰν ἄλλη εἰκόνα τὸν ὕμνο ποὺ συνέθεσε,
μὲ τὸν ὁποῖο ἐλέγχει τὴν πράξη
ποὺ ᾿κανε
φωνάζοντας δυνατά: «Ἐλέησέ με».
Σὲ Σένα μόνο ἁμάρτησα, τὸν Θεὸ τῶν ὅλων.
Σὺ ἀπ᾿ τὴν ἁμαρτία μου καθάρισέ με.

Ὅταν μεταφερόταν ἡ κιβωτὸς
πάνω στὸ ἅρμα καὶ τόλμησε ἐκεῖνος ὁ Ὀζά,
τὴ στιγμὴ ποὺ τὸ βόδι τὴν ταρακούνησε,
μόνο νὰ τὴν ἀγγίξει,
δοκίμασε τὴν ὀργὴ τοῦ Θεοῦ.
Ἀλλὰ φεῦγε μακριά, ψυχή μου, ἀπ᾿ τὴν αὐθάδεια ἐ-
καὶ μὴν πάψεις νὰ σέβεσαι σωστὰ τὰ θεῖα.     [κείνου

Ἄκουσες γιὰ τὸν Ἀβεσσαλώμ,
μὲ ποιό τρόπο ἐπαναστάτησε ἐνάντια σ᾿ ἐκεῖνον ποὺ
Γνώρισες τὶς βδελυρές του πράξεις,      [τὸν γέννησε.
μὲ τὶς ὁποῖες πρόσβαλε
τὸ κρεβάτι τοῦ πατέρα του Δαβίδ.
Ἀλλὰ καὶ σὺ μιμήθηκες τὶς ἐμπαθεῖς
καὶ φιλήδονες ὁρμές του.

Ὑπέταξες τὴ θέλησή σου
τὴν κυρίαρχη στὸ σῶμα σου.
Γιατὶ σὰν ἄλλον  Ἀχιτόφελ βρίσκοντας,
ψυχή μου, τὸν ἐχθρὸ τῶν ἀνθρώπων (διάβολο)
ἀκολούθησες τὰ σχέδιά του.
Ἀλλ᾿ αὐτὰ τὰ διάλυσε ὁ ἴδιος ὁ Χριστὸς
γιὰ νὰ μπορέσεις σὺ μ᾿ ἀσφάλεια νὰ σωθεῖς.

Ὁ ἀξιοθαύμαστος Σολομών,
ὁ γεμάτος ἀπὸ χάρη καὶ σοφία·
αὐτὸς κάποτε ἔκανε τὸ πονηρὸ
μπροστὰ στὰ μάτια τοῦ Θεοῦ
κι ἀπομακρύνθηκε ἀπὸ κοντά Του.
Ἐκεῖνον καὶ σὺ ἀκολούθησες τυφλά,
ψυχή, μὲ τὴν ἀπαίσια ζωή σου.

Στὶς ἡδονὲς ἀγκιστρωμένος
μολυνόταν ἀπ᾿ τὰ πάθη του.
Τί κρίμα! Ὁ ἐραστὴς τῆς σοφίας ἔγινε
ἐραστὴς πορνῶν γυναικῶν,
ἀποξενωμένος ἀπ᾿ τὸν Θεό!
Αὐτὸν καὶ σὺ ἡ ἴδια μιμήθηκες, ψυχή μου,
νοερά, μὲ τὶς αἰσχρὲς ἡδυπάθειες.

Τὸν Ροβοὰμ μιμήθηκες,
ποὺ καταφρόνησε τὴν πατρικὴ συμβουλή.
Συνάμα καὶ τὸν κάκιστο
δοῦλο Ἱεροβοάμ,
ποὺ ἀπ᾿ τὴν ἀρχὴ ἦταν, ψυχή μου, ἀποστάτης.
Ἀλλὰ φεῦγε τὴ μίμησή τους καὶ φώναζε δυνατὰ
Ἁμάρτησα! Σπλαχνίσου με.         [πρὸς τὸν Θεό:

Ἀλίμονο, ψυχή μου!
Μιμήθηκες τὸν Ἀχαὰβ στὰ μολύσματα.
Ἔγινες ἄντρο
σαρκικῶν ἀκαθαρσιῶν
κι ὄργανο τῶν αἰσχρῶν παθῶν.
Στέναξε λοιπὸν βαθιά! Καὶ λέγε στὸν Θεὸ
τὶς ἁμαρτίες σου.

Ἔκαψε κάποτε ὁ Ἠλίας
δυὸ φορὲς ἀπὸ πενήντα (στρατιῶτες) τῆς Ἰεζάβελ,
τότε ποὺ κατέσφαξε
τοὺς ἱερεῖς τῆς αἰσχύνης
γιὰ νὰ ἐλέγξει τὸν Ἀχαάβ.
Ἀλλὰ φεῦγε καὶ τῶν δυὸ τὴ μίμηση,
ψυχή, καὶ πάρε δύναμη.

Σοῦ κλείστηκε ὁ οὐρανός, ψυχή μου,
καὶ σὲ κατέλαβε πείνα Θεοῦ,
γιατὶ ἀπείθησες στὰ λόγια
τοῦ Ἠλία τοῦ Θεσβίτη,
ὅπως παλιὰ ὁ Ἀχαάβ.
Ὅμως τώρα μιμήσου τὴ Σαραφθία
καὶ θρέψε τοῦ Προφήτη τὴν ψυχή.

Τοῦ Μανασσῆ τὰ ἁμαρτήματα
μὲ τὴν προαίρεσή σου ἐπισώρευσες.
Ἔστησες ἀντὶ γιὰ εἴδωλα τὰ πάθη
καὶ πλήθυνες, ψυχή,
τὰ ὁμοιώματα τῶν ψεύτικων θεῶν.
Ὅμως τώρα μιμήσου μὲ θέρμη καὶ τὴ μετάνοια ποὺ
καὶ γίνε πλούσια σὲ κατάνυξη.  [ἔδειξε

Πέφτω στὰ πόδια Σου! Καὶ Σοῦ προσφέρω
γιὰ δάκρυα τὰ λόγια μου:
Ἁμάρτησα ὅπως ἁμάρτησε ἡ Πόρνη.
Κι ἀθέτησα τὸν νόμο Σου,
ὅσο κανεὶς ἄλλος στὴ γῆ.
Ἀλλὰ λυπήσου, Κύριε, τὸ πλάσμα Σου
καὶ ξαναφέρε με κοντά Σου.

Κηλίδωσα τὴν εἰκόνα Σου
κι ἀτίμασα τὴν ἐντολή Σου.
Τὸ κάλλος ὁλόκληρο ἀμαυρώθηκε
καὶ μὲ τὰ πάθη
σβήστηκε, Σωτήρα, ἡ λαμπάδα.
Λυπήσου με, λοιπόν, καί, ὅπως ψάλλει ὁ Δαβίδ,
δῶσ᾿ μου τὴν ἀγαλλίαση.

Γύρισε! Μετανόησε!
Φανέρωσε ὅ,τι ἔχεις μέσα σου.
Λέγε στὸν Θεὸ ποὺ τὰ πάντα γνωρίζει:
Σὺ μόνο ξέρεις
τ᾿ ἀπόκρυφα τῆς καρδιᾶς μου, Σωτήρα.
Καὶ Σὺ ἐλέησέ με, ὅπως ψάλλει ὁ Δαβίδ,
κατὰ τὸ ἔλεός Σου.

Τέλειωσαν οἱ μέρες τῆς ζωῆς μου,
ὅπως τὸ ὄνειρο ἐκείνου ποὺ ξυπνᾶ.
Ἔτσι, ὅπως ὁ Ἐζεκίας, κλαίω
πάνω στὸ κρεβάτι μου
νὰ μοῦ προσθέσει ὁ Θεὸς χρόνια ζωῆς.
Ἀλλὰ ποιός Ἡσαΐας νὰ σοῦ παρασταθεῖ, ψυχή,
παρὰ τῶν ὅλων ὁ Θεός;

Δόξα στὸν Πατέρα...

Τριάδα ἁπλὴ καὶ ἀδιαίρετη,
μία οὐσία καὶ μία φύση·
φῶτα καὶ φῶς, τρία ἅγια πρόσωπα
καὶ μία ἅγια φύση
ὑμνεῖται ἡ Τριάδα Θεός.
Ἀλλὰ πλέξε ἐγκώμια καὶ δοξολογίες, ψυχή, στὴ μία
καὶ στὶς τρεῖς ζωές, τὸν Θεὸ τῶν ὅλων.            [ζωὴ

Καὶ τώρα... Θεοτοκίο.

Σὲ ὑμνοῦμε. Σ᾿ εὐλογοῦμε
καὶ σὲ προσκυνοῦμε, Θεογεννήτρια,
γιατὶ ἀπ᾿ τὴν ἀχώριστη Τριάδα
γέννησες
τὸν Ἕνα, τὸν Υἱὸ καὶ Θεό.
Καὶ σὺ πρώτη ἄνοιξες σ᾿ ἐμᾶς,
τὰ πλάσματα τῆς γῆς, τὰ ἐπουράνια.


ᾨδὴ η´. Ὁ Εἱρμός.

«Ὃν Στρατιαὶ Οὐρανῶν δοξάζουσι
» καὶ φρίττει τὰ Χερουβὶμ
» καὶ τὰ Σεραφίμ,
» πᾶσα πνοὴ καὶ κτίσις,
» ὑμνεῖτε, εὐλογεῖτε
» καὶ ὑπερυψοῦτε
» εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας.

Ἡμαρτηκότα, Σωτήρ, ἐλέησον·
διέγειρόν μου τὸν νοῦν
πρὸς ἐπιστροφήν·
δέξαι μετανοοῦντα,
οἰκτείρησον βοῶντα·
Ἥμαρτόν σοι μόνῳ,
ἠνόμησα, ἐλέησόν με.

Ὁ διφρηλάτης Ἠλίας ἅρματι
ταῖς ἀρεταῖς ἐπιβὰς
ὡς εἰς Οὐρανοὺς
ἤγετο ὑπεράνω
ποτὲ τῶν ἐπιγείων·
τούτου οὖν, ψυχή μου,
τὴν ἄνοδον ἀναλογίζου.

Τοῦ Ἰορδάνου τὸ ρεῖθρον πρότερον
τῇ μηλωτῇ Ἠλιοὺ
δι᾿ Ἐλισσαιὲ
ἔστη ἔνθα καὶ ἔνθα·
αὐτὴ δέ, ὦ ψυχή μου,
ταύτης οὐ μετέσχες
τῆς χάριτος δι᾿ ἀκρασίαν.

Ὁ Ἐλισσαῖός ποτε δεξάμενος
τὴν μηλωτὴν Ἠλιοὺ
ἔλαβε διπλῆν
χάριν παρὰ Κυρίου·
αὐτὴ δέ, ὦ ψυχή μου,
ταύτης οὐ μετέσχες
τῆς χάριτος δι᾿ ἀκρασίαν.

Ἡ Σωμανῖτίς ποτε τὸν δίκαιον
ἐξένισεν, ὦ ψυχή,
γνώμῃ ἀγαθῇ·
σὺ δὲ οὐκ εἰσῳκίσω
οὐ ξένον οὐχ ὁδίτην·
ὅθεν τοῦ νυμφῶνος
ριφήσῃ ἔξω θρηνῳδοῦσα.

Τοῦ Γιεζῆ ἐμιμήσω, τάλαινα,
τὴν γνώμην τὴν ρυπαρὰν
πάντοτε, ψυχή·
οὗ τὴν φιλαργυρίαν
ἀπώθου κἂν ἐν γήρει·
φεῦγε τῆς γεέννης
τὸ πῦρ ἐκστᾶσα τῶν κακῶν σου.

Σὺ τὸν Ὀζίαν, ψυχή, ζηλώσασα,
τὴν τούτου λέπραν ἐν σοὶ
ἔσχες ἐν διπλῷ·
ἄτοπα γὰρ λογίζῃ,
παράνομα δὲ πράττεις·
ἄφες ἃ κατέχεις
καὶ πρόσδραμε τῇ μετανοίᾳ.

Τοὺς Νινευίτας, ψυχή, ἀκήκοας
μετανοοῦντας Θεῷ
σάκκῳ καὶ σποδῷ·
τούτους οὐκ ἐμιμήσω,
ἀλλ᾿ ὤφθης σκαιοτέρα
πάντων τῶν πρὸ νόμου
καὶ μετὰ νόμον ἐπταικότων.

Τὸν ἐν τῷ λάκκῳ βορβόρου ἤκουσας
Ἱερεμίαν, ψυχή,
πόλιν τὴν Σιὼν
θρήνοις καταβοῶντα
καὶ δάκρυα ζητοῦντα·
μίμησαι τὸν τούτου
θρηνῴδη βίον καὶ σωθήσῃ.

Ὁ Ἰωνᾶς εἰς Θαρσεῖς ἀπέδραμε
προγνοὺς τὴν ἐπιστροφὴν
τῶν Νινευιτῶν·
ἔγνω γὰρ ὡς προφήτης
Θεοῦ τὴν εὐσπλαγχνίαν·
ὅθεν παρεζήλου
τὴν προφητείαν μὴ ψευσθῆναι.

Τὸν Δανιὴλ ἐν τῷ λάκκῳ ἤκουσας,
πῶς ἔφραξεν, ὦ ψυχή,
στόματα θηρῶν·
ἔγνωκας πῶς οἱ Παῖδες
οἱ περὶ Ἀζαρίαν
ἔσβεσαν τῇ πίστει
καμίνου φλόγα καιομένης.

Τῆς παλαιᾶς Διαθήκης ἅπαντας
παρήγαγόν σοι, ψυχή,
πρὸς ὑπογραμμόν·
μίμησαι τῶν δικαίων
τὰς φιλοθέους πράξεις·
ἔκφυγε δὲ πάλιν
τῶν πονηρῶν τὰς ἁμαρτίας.

Δικαιοκρίτα, Σωτήρ, ἐλέησον
καὶ ρῦσαί με τοῦ πυρὸς
καὶ τῆς ἀπειλῆς,
ἧς μέλλω ἐν τῇ κρίσει
δικαίως ὑποστῆναι·
ἄνες μοι πρὸ τέλους
δι᾿ ἀρετῆς καὶ μετανοίας.

Ὡς ὁ Λῃστὴς ἐκβοῶ σοι τὸ Μνήσθητι·
ὡς Πέτρος κλαίω πικρῶς·
Ἄνες μοι, Σωτήρ,
κράζω ὡς ὁ Τελώνης·
δακρύω ὡς ἡ Πόρνη·
δέξαι μου τὸν θρῆνον,
καθώς ποτε τῆς Χαναναίας.

Τὴν σηπεδόνα, Σωτήρ, θεράπευσον
τῆς ταπεινῆς μου ψυχῆς,
μόνε ἰατρέ·
μάλαγμά μοι ἐπίθες
καὶ ἔλαιον καὶ οἶνον,
ἔργα μετανοίας,
κατάνυξιν μετὰ δακρύων.

Τὴν Χαναναίαν κἀγὼ μιμούμενος,
Ἐλέησόν με, βοῶ,
τῷ Υἱῷ Δαυΐδ·
ἅπτομαι τοῦ κρασπέδου
ὡς ἡ Αἱμορροοῦσα·
κλαίω ὡς ἡ Μάρθα
καὶ Μαρία ἐπὶ Λαζάρου.

Τὸ τῶν δακρύων, Σωτήρ, ἀλάβαστρον
ὡς μύρον κατακενῶν
ἐπὶ κεφαλῆς
κράζω σοι ὡς ἡ Πόρνη
τὸν ἔλεον ζητοῦσα·
δέησιν προσάγω
καὶ ἄφεσιν αἰτῶ λαβεῖν με.

Εἰ καὶ μηδεὶς ὡς ἐγώ σοι ἥμαρτεν,
ἀλλ᾿ ὅμως δέξαι κἀμέ,
εὔσπλαγχνε Σωτήρ,
φόβῳ μετανοοῦντα
καὶ πόθῳ κεκραγότα·
Ἥμαρτόν σοι μόνῳ,
ἠνόμησα, ἐλέησόν με.

Φεῖσαι, Σωτήρ, τοῦ ἰδίου πλάσματος
καὶ ζήτησον ὡς ποιμὴν
τὸ ἀπολωλὸς
πρόβατον· πλανηθέντα
ἐξάρπασον τοῦ λύκου,
ποίησόν με θρέμμα
ἐν τῇ νομῇ τῶν σῶν προβάτων.

Ὅταν Κριτὴς καθίσῃς ὡς εὔσπλαγχνος
καὶ δείξῃς τὴν φοβερὰν
δόξαν σου Χριστέ,
ὢ ποῖος φόβος τότε!
καμίνου καιομένης,
πάντων δειλιώντων
τὸ ἄστεκτον τοῦ βήματός σου.

Εὐλογοῦμεν Πατέρα,
Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα.

Ἄναρχε Πάτερ, Υἱὲ συνάναρχε,
Παράκλητε ἀγαθέ,
Πνεῦμα τὸ εὐθές,
Λόγου Θεοῦ Γεννῆτορ,
Πατρὸς ἀνάρχου Λόγε,
Πνεῦμα ζῶν καὶ κτίζον,
Τριὰς Μονάς, ἐλέησόν με.

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.

Ὡς ἐκ βαφῆς ἁλουργίδος, Ἄχραντε,
ἡ νοητὴ πορφυρὶς
τοῦ Ἐμμανουὴλ
ἔνδον ἐν τῇ γαστρί σου
ἡ σὰρξ συνεξυφάνθη·
ὅθεν Θεοτόκον
ἐν ἀληθείᾳ σὲ τιμῶμεν.


Ὠδὴ η´. Ὁ Εἱρμός.

Κεῖνον ποὺ οἱ στρατιὲς τῶν οὐρανῶν δοξάζουν
καὶ τρέμουν τὰ Χερουβὶμ
καὶ τὰ Σεραφίμ,
καθετὶ ποὺ ἀναπνέει καὶ ἡ κτίση ὁλάκερη·
ὑμνεῖτε, εὐλογεῖτε
καὶ διατηρεῖτε στὰ ὕψη τοῦ πνεύματός σας
ἀκατάπαυστα.

Ἐμένα ποὺ ἁμάρτησα, Σωτήρα μου, ἐλέησε.
Τὸν νοῦ μου παρακίνησε νὰ θελήσει
νὰ ἐπιστρέψω κοντά Σου.
Δέξε με τώρα ποὺ μετανοῶ.
Δεῖξε εὐσπλαχνία σὲ μένα ποὺ Σοῦ φωνάζω
Ἁμάρτησα σὲ Σένα μόνο! [δυνατά:
Παρέβηκα τὸν Νόμο! Ἐλέησέ με.

Ὁ ἁρματηλάτης Ἠλίας ποὺ ἀνέβηκε
στὸ ἅρμα τῶν ἀρετῶν,
τὸ ὁδηγοῦσε τότε
πάνω ἀπὸ τὰ ἐπίγεια
πρὸς τοὺς οὐρανούς.
Τοῦ Προφήτη, ψυχή μου,
ν᾿ ἀναλογίζεσαι τὴν ἄνοδο.

Τοῦ Ἰορδάνη τὰ νερὰ τότε
χωρίστηκαν ἀπ᾿ τὴ μιὰ κι ἀπ᾿ τὴν ἄλλη
μὲ τὴν προβιὰ τοῦ Ἠλία
γιὰ χάρη τοῦ Ἐλισαίου.
Σὺ ὅμως, ψυχή μου,
δὲν ἀπέχτησες τὴ χάρη τούτη
γιατὶ δὲν ἐγκρατεύτηκες.

Ὁ Ἐλισαῖος ὅταν δέχτηκε
τὴν προβιὰ τοῦ Ἠλία,
ἔλαβε χάρη
διπλὴ ἀπὸ τὸν Κύριο.
Σὺ ὅμως, ψυχή μου,
τὴ χάρη τούτη δὲν ἀπέχτησες
γιατὶ δὲν ἐγκρατεύτηκες.

Ἡ γυναίκα ἀπ᾿ τὴν πόλη Σουνὰμ κάποτε φιλοξένησε
τὸν δίκαιο Ἐλισαῖο, ψυχή μου,
μ᾿ ἀγαθὴ διάθεση.
Σὺ ὅμως δὲν ἔμπασες στὸ σπίτι σου
οὔτε ξένο οὔτε στρατοκόπο.
Γι᾿ αὐτὸ θὰ πεταχτεῖς ἔξω ἀπ᾿ τὸν νυμφώνα
θρηνώντας γοερά.

Τοῦ Γιεζῆ μιμήθηκες σ᾿ ὅλη σου τὴ ζωὴ
τὴν ἀκάθαρτη διάθεση,
ταλαίπωρη ψυχή μου.
Πέταξε ἀπὸ πάνω σου, ἔστω καὶ στὰ γεράματά σου,
τὴ φιλαργυρία ποὺ εἶχε κι ἐκεῖνος.
Φύγε μακριὰ ἀπ᾿ τὴ φωτιὰ
τῆς κολάσεως, ξεκόβοντας ἀπ᾿ τὰ πάθη σου.

Τὸν Ὀζία, ψυχή μου, μιμήθηκες.
Γι᾿ αὐτὸ κι ἀπέχτησες
τὴ λέπρα του διπλή·
καὶ στὸν λογισμό, ὅπου λογίζεσαι ἄτοπα,
καὶ στὸ σῶμα, μὲ τὸ ὁποῖο κάνεις παρανομίες.
Ἄφησε ὅ,τι κατέχεις ἄδικα
καὶ πρόστρεξε στὴ μετάνοια.

Γιὰ τοὺς Νινευίτες, ψυχή μου, ἄκουσες,
πὼς μετανόησαν πρὸς τὸν Θεὸ
μὲ σάκο καὶ μὲ στάχτη.
Ὅμως δὲν τοὺς μιμήθηκες,
ἀλλ᾿ ἀποδείχτηκες χειρότερη
ἀπ᾿ ὅλους ποὺ καὶ πρὶν
καὶ μετὰ τὸν νόμο ἔφταιξαν.

Γιὰ τὸν Ἱερεμία, ψυχή μου, ἄκουσες
πὼς μέσ᾿ ἀπ᾿ τὸν λάκκο τοῦ βορβόρου
μὲ θρήνους φώναζε
πρὸς τὴν πόλη τῆς Σιὼν
καὶ ζητοῦσε δάκρυα.
Μιμήσου καὶ σὺ
τὴ θρηνώδη ζωή του, καὶ θὰ σωθεῖς.

Ὁ Ἰωνᾶς ἀναχώρησε στὴ Θαρσεὶς
μὲ τὸ νὰ ξέρει τὴν ἐπιστροφὴ
τῶν Νινευιτῶν.
Γνώριζε ὡς Προφήτης
τὴν εὐσπλαχνία τοῦ Θεοῦ.
Γι᾿ αὐτὸ μὲ ζῆλο φρόντιζε
νὰ μὴ διαψευστεῖ ἡ προφητεία.

Γιὰ τὸν Δανιήλ, ψυχή μου, ἄκουσες
πῶς μὲς στὸν λάκκο ἔφραξε
τὰ στόματα τῶν λιονταριῶν.
Ἀκόμη ἔμαθες, πῶς οἱ τρεῖς νέοι,
ὁ Ἀζαρίας, ὁ Ἀνανίας κι ὁ Μισαήλ,
ἔσβησαν μὲ τὴν πίστη τους
τὴ φλόγα τοῦ ἀναμμένου καμινιοῦ.

Τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ὅλους τοὺς ἄνδρες
σοῦ τοὺς ἔφερα, ψυχή μου,
γιὰ παράδειγμα.
Μιμήσου τῶν δικαίων
τὶς φιλόθεες πράξεις
κι ἀπόφυγε
τὶς ἁμαρτίες τῶν πονηρῶν.

Δίκαιε Κριτὴ καὶ Σωτήρα μου, ἐλέησε
καὶ λύτρωσέ με ἀπ᾿ τὴ φωτιὰ
καὶ τὴν ἀπειλή,
ποὺ πρόκειται τὴ μέρα τῆς κρίσεως
δίκαια νὰ ὑποστῶ.
Λύτρωσέ με πρὶν ἀπ᾿ τὴν τελευταία μου στιγμὴ
μὲ τὴν ἀρετὴ καὶ τὴ μετάνοια.

Ὅπως ὁ ληστὴς Σοῦ φωνάζω δυνατὰ τὸ
Ὅπως ὁ Πέτρος κλαίω πικρά.     [«Μνήσθητι».
Ὅπως ὁ Τελώνης κράζω:
«Λύτρωσέ με, Σωτήρα μου».
Ὅπως ἡ Πόρνη δακρύζω.
Καὶ ὅπως παλιὰ τῆς Χαναναίας
δέξου τὸν θρῆνο μου.

Τὴ σαπίλα γιάτρεψε
τῆς ταπεινῆς μου ψυχῆς, Σωτήρα μου,
Σὺ ὁ μοναδικὸς γιατρός.
Βάλε μου κατάπλασμα
καὶ λάδι καὶ κρασὶ
ἔργα μετανοίας,
κατάνυξη καὶ δάκρυα.

Τῆς Χαναναίας τὸ παράδειγμα κι ἐγὼ ἀντιγρά-
φωνάζω δυνατὰ πρὸς τὸν Γιὸ τοῦ Δαβίδ:         [φοντας,
«Ἐλέησέ με».
Ἀκουμπῶ στὴν ἄκρη τοῦ ἐνδύματος,
ὅπως ἡ Αἱμορροούσα.
Κλαίω ὅπως ἡ Μάρθα
καὶ ἡ Μαρία γιὰ τὸν Λάζαρο.

Ἀδειάζοντας στὸ κεφάλι Σου ἐπάνω,
Σωτήρα μου, ὡς μύρο
τὸ ἀλάβαστρο τῶν δακρύων μου,
Σοῦ φωνάζω δυνατὰ ὅπως ἡ Πόρνη,
ζητώντας τὴ συμπάθειά Σου.
Σοῦ προσφέρω τὴ δέησή μου
καὶ ζητῶ νὰ λάβω τὴν ἄφεση.

Ἂν καὶ κανείς, ὅπως ἐγώ, δὲν ἁμάρτησε σὲ Σένα,
σπλαχνικὲ Σωτήρα μου,
ὅμως δέξου με
τώρα, ποὺ μετανοῶ μὲ φόβο
καὶ μὲ πόθο ψυχῆς φωνάζω δυνατά:
Ἁμάρτησα σὲ Σένα μόνο!
Ἀθέτησα τὸν Νόμο! Ἐλέησέ με.

Λυπήσου, Σωτήρα, τὸ δικό Σου πλάσμα.
Καὶ σὰν ποιμένας ἀναζήτησε
τὸ χαμένο πρόβατο.
Ἐμένα ποὺ πλανήθηκα,
γλίτωσέ με ἀπ᾿ τοῦ λύκου τὰ δόντια.
Κάνε κι ἐγὼ νὰ τρέφομαι
ἀπ᾿ τὸ λιβάδι τῶν δικῶν Σου προβάτων.

Ὅταν θὰ καθίσεις ὡς σπλαχνικὸς Κριτὴς
καὶ θὰ δείξεις, Χριστέ μου,
τὴ φοβερὴ δόξα Σου,
τί φόβος τότε ἀνέκφραστος
ἀπ᾿ τὸ καμίνι ποὺ θὰ καίει!
Ὅλοι θὰ τρέμουν
γιατὶ δὲν θὰ μποροῦν νὰ ὑποφέρουν τὸ κριτήριό Σου.

Εὐλογοῦμε τὸν Πατέρα,
τὸν Υἱὸ καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, τὸν ἕνα Κύριο.

Πατέρα ἄναρχε, Υἱὲ συνάναρχε,
Παράκλητε ἀγαθέ,
τὸ εὐθὲς Πνεῦμα·
Πατέρα, Γεννήτορα τοῦ Θεοῦ Λόγου,
Λόγε τοῦ ἄναρχου Πατέρα,
Πνεῦμα ζωντανὸ καὶ δημιουργικό,
Τριάδα καὶ Μονάδα, ἐλέησέ με.

Καὶ τώρα... Θεοτοκίο.

Σὰν ἀπὸ βαφὴ ἁλουργίδας, Ἄχραντε,
ἡ νοητὴ πορφύρα,
τὸ σῶμα τοῦ Ἐμμανουήλ,
ὑφάνθηκε μὲ τὸ δικό σου
μέσα στὴν κοιλιά σου.
Γι᾿ αὐτὸ καὶ ὡς Θεοτόκο
ἀληθινὰ σὲ τιμοῦμε.


ᾨδὴ θ´. Ὁ Εἱρμός.

«Ἀσπόρου συλλήψεως
» ὁ τόκος ἀνερμήνευτος,
» Μητρὸς ἀνάνδρου
» ἄφθορος ἡ κύησις·
» Θεοῦ γὰρ ἡ γέννησις
» καινοποιεῖ τὰς φύσεις·
» διό σε πᾶσαι αἱ γενεαὶ
» ὡς Θεόνυμφον Μητέρα
» ὀρθοδόξως μεγαλύνομεν.

Ὁ νοῦς τετραυμάτισται,
τὸ σῶμα μεμαλάκισται,
νοσεῖ τὸ πνεῦμα·
ὁ λόγος ἠσθένησεν,
ὁ βίος νενέκρωται,
τὸ τέλος ἐπὶ θύραις·
διό μοι, τάλαινα ψυχή,
τί ποιήσεις, ὅταν ἔλθῃ
ὁ Κριτὴς ἀνερευνῆσαι τὰ σά;

Μωσέως παρήγαγον,
ψυχή, τὴν κοσμογένεσιν
καὶ ἐξ ἐκείνου
πᾶσαν ἐνδιάθετον
γραφὴν ἱστοροῦσάν σοι
δικαίους καὶ ἀδίκους·
ὧν τοὺς δευτέρους, ὦ ψυχή,
ἐμιμήσω, οὐ τοὺς πρώτους,
εἰς Θεὸν ἐξαμαρτήσασα.

Ὁ Νόμος ἠσθένησεν,
ἀργεῖ τὸ Εὐαγγέλιον,
Γραφὴ δὲ πᾶσα
ἐν σοὶ παρημέληται,
Προφῆται ἠτόνησαν
καὶ πᾶς δικαίου λόγος·
αἱ τραυματίαι σου, ὦ ψυχή,
ἐπληθύνθησαν, οὐκ ὄντος
ἰατροῦ τοῦ ὑγιοῦντός σε.

Τῆς Νέας παράγω σοι
Γραφῆς τὰ ὑποδείγματα,
ἐνάγοντά σε,
ψυχή, πρὸς κατάνυξιν·
δικαίους οὖν ζήλωσον,
ἁμαρτωλοὺς ἐκτρέπου
καὶ ἐξιλέωσαι Χριστὸν
προσευχαῖς τε καὶ νηστείαις,
καὶ ἁγνείᾳ καὶ σεμνότητι.

Χριστὸς ἐνηπίασε
σαρκὶ προσομιλήσας μοι,
καὶ πάντα ὅσα
ὑπάρχει τῆς φύσεως,
βουλήσει ἐπλήρωσε
τῆς ἁμαρτίας δίχα·
ὑπογραμμόν σοι, ὦ ψυχή,
καὶ εἰκόνα προδεικνύων
τῆς αὐτοῦ συγκαταβάσεως.

Χριστὸς ἐνηνθρώπησε
καλέσας εἰς μετάνοιαν,
λῃστὰς καὶ πόρνας·
ψυχὴ μετανόησον,
ἡ θύρα ἠνέῳκται
τῆς Βασιλείας ἤδη·
καὶ προαρπάζουσιν αὐτὴν
Φαρισαῖοι καὶ Τελῶναι
καὶ μοιχοὶ μεταποιούμενοι.

Χριστὸς Μάγους ἔσωσε,
Ποιμένας συνεκάλεσε,
Νηπίων δήμους
ἀπέδειξε Μάρτυρας,
Πρεσβύτην ἐδόξασε
καὶ γηραλέαν Χήραν·
ὧν οὐκ ἐζήλωσας, ψυχή,
οὐ τὰς πράξεις, οὐ τὸν βίον·
ἀλλ᾿ οὐαί σοι ἐν τῷ κρίνεσθαι!

Νηστεύσας ὁ Κύριος
ἡμέρας τεσσαράκοντα
ἐν τῇ ἐρήμῳ,
ὕστερον ἐπείνασε
δεικνὺς τὸ ἀνθρώπινον.
Ψυχή, μὴ ἀθυμήσῃς·
ἄν σοι προσβάλῃ ὁ ἐχθρός,
προσευχαῖς τε καὶ νηστείαις
ἐκ ποδῶν ἀποκρουσθήτω σοι.

Χριστὸς ἐπειράζετο,
Διάβολος ἐπείραζε
δεικνὺς τοὺς λίθους,
ἵνα ἄρτοι γένωνται·
εἰς ὄρος ἀνήγαγεν
ἰδεῖν τὰς βασιλείας
τοῦ κόσμου πάσας ἐν ριπῇ.
Φοβοῦ, ὦ ψυχή, τὸ δρᾶμα·
νῆφε, εὔχου, πᾶσαν ὥραν Θεῷ.

Τρυγὼν ἡ φιλέρημος,
φωνὴ βοῶντος ἤχησε,
Χριστοῦ ὁ λύχνος
κηρύττων μετάνοιαν·
Ἡρῴδης ἠνόμησε
σὺν τῇ Ἡρωδιάδι.
Βλέπε, ψυχή μου, μὴ παγῇς
τῶν ἀνόμων ταῖς παγίσιν,
ἀλλ᾿ ἀσπάζου τὴν μετάνοιαν.

Τὴν ἔρημον ᾤκησεν
ὁ Πρόδρομος τῆς χάριτος·
καὶ Ἰουδαία
πᾶσα καὶ Σαμάρεια
ἀκούοντες ἔτρεχον
καὶ ἐξωμολογοῦντο
τὰς ἁμαρτίας ἑαυτῶν,
βαπτιζόμενοι προθύμως·
οὓς αὐτὴ οὐκ ἐμιμήσω, ψυχή.

Ὁ γάμος μὲν τίμιος,
ἡ κοίτη δὲ ἀμίαντος·
ἀμφότερα γὰρ
Χριστὸς προευλόγησε,
σαρκὶ ἑστιώμενος
ἐν τῆς Κανᾶ τῷ γάμῳ,
τὸ ὕδωρ οἶνον ἐκτελῶν
καὶ δεικνύων πρῶτον θαῦμα,
ἵνα σὺ μετατεθῇς, ὦ ψυχή.

Παράλυτον ἔσφιγξε
Χριστὸς τὴν κλίνην ἄραντα
καὶ νεανίσκον
θανόντα ἐξήγειρε,
τῆς χήρας τὸ κύημα
καὶ τοῦ Ἑκατοντάρχου,
καὶ Σαμαρείτιδι φανεὶς
τὴν ἐν πνεύματι λατρείαν
σοί, ψυχή, προεζωγράφησεν.

Αἱμόρρουν ἰάσατο
ἁφῇ κρασπέδου Κύριος·
λεπροὺς καθῆρε,
τυφλοὺς καὶ χωλεύοντας
φωτίσας ἀνώρθωσε,
κωφούς τε καὶ ἀλάλους
καὶ τὴν συγκύπτουσαν χαμαὶ
ἐθεράπευσε τῷ λόγῳ,
ἵνα σὺ σωθῇς, ἀθλία ψυχή.

Τὰς νόσους ἰώμενος
πτωχοῖς εὐηγγελίζετο
Χριστὸς ὁ Λόγος·
κυλλοὺς ἐθεράπευσε,
τελώναις συνήσθιεν,
ἁμαρτωλοῖς ὡμίλει·
τῆς Ἰαείρου θυγατρὸς
τὴν ψυχὴν προμεταστᾶσαν
ἐπανήγαγεν ἁφῇ τῆς χειρός.

Τελώνης ἐσῴζετο
καὶ Πόρνη ἐσωφρόνιζε,
καὶ Φαρισαῖος
αὐχῶν κατεκρίνετο·
ὁ μὲν γάρ, Ἱλάσθητι,
ἡ δέ, Ἐλέησόν με·
ὁ δὲ ἐκόμπαζε βοῶν·
Ὁ Θεὸς εὐχαριστῶ σοι·
καὶ ἑξῆς τὰ τῆς ἀνοίας ρητά.

Ζακχαῖος Τελώνης ἦν,
ἀλλ᾿ ὅμως διεσῴζετο,
καὶ Φαρισαῖος
ὁ Σίμων ἐσφάλλετο,
καὶ Πόρνη ἐλάμβανε
τὰς ἀφεσίμους λύσεις
παρὰ τοῦ ἔχοντος ἰσχὺν
ἀφιέναι ἁμαρτίας·
ὅν, ψυχή, σαυτῇ ἱλέωσαι.

Τὴν Πόρνην, ὦ τάλαινα
ψυχή μου, οὐκ ἐζήλωσας,
ἥτις λαβοῦσα
μύρου τὸ ἀλάβαστρον,
σὺν δάκρυσιν ἤλειψε
τοὺς πόδας τοῦ Κυρίου·
ἐξέμαξε δὲ ταῖς θριξί,
τῶν ἀρχαίων ἐγκλημάτων
τὸ χειρόγραφον ρηγνύντος αὐτῇ.

Τὰς πόλεις, αἷς ἔδωκε
Χριστὸς τὸ Εὐαγγέλιον,
ψυχή μου, ἔγνως,
ὅπως κατηράθησαν·
φοβοῦ τὸ ὑπόδειγμα,
μὴ γένῃ ὡς ἐκεῖναι·
ταῖς ἐν Σοδόμοις γὰρ αὐτὰς
ὁ Δεσπότης παρεικάσας
ἕως ᾍδου κατεδίκασε.

Μὴ χείρων, ὦ ψυχή μου,
φανῇς δι᾿ ἀπογνώσεως,
τῆς Χαναναίας
τὴν πίστιν ἀκούσασα,
δι᾿ ἧς τὸ θυγάτριον
λόγῳ Θεοῦ ἰάθη.
Υἱὲ Δαυΐδ, σῶσον κἀμέ,
ἀναβόησον ἐκ βάθους
τῆς καρδίας, ὡς ἐκείνη, Χριστῷ.

Σπλαγχνίσθητι, σῶσόν με·
Υἱὲ Δαυΐδ, ἐλέησον,
ὁ δαιμονῶντας
λόγῳ ἰασάμενος·
φωνὴν δὲ τὴν εὔσπλαγχνον,
ὡς τῷ Λῃστῇ, μοι φράσον·
Ἀμήν σοι λέγω, μετ᾿ ἐμοῦ
ἔσῃ ἐν τῷ Παραδείσῳ,
ὅταν ἔλθω ἐν τῇ δόξῃ μου.

Λῃστὴς κατηγόρει σοι,
Λῃστὴς ἐθεολόγει σοι·
ἀμφότεροι γὰρ
σταυρῷ συνεκρέμαντο.
Ἀλλ᾿ ὦ Πολυεύσπλαγχνε,
ὡς τῷ πιστῷ Λῃστῇ σου
τῷ ἐπιγνόντι σε Θεόν,
κἀμοὶ ἄνοιξον τὴν θύραν
τῆς ἐνδόξου βασιλείας σου.

Ἡ Κτίσις συνείχετο
σταυρούμενόν σε βλέπουσα·
ὄρη καὶ πέτραι
φόβῳ διερρήγνυντο·
καὶ γῆ συνεσείετο
καὶ ᾍδης ἐγυμνοῦτο·
καὶ συνεσκότασε τὸ φῶς
ἐν ἡμέρᾳ, καθορῶν σε,
Ἰησοῦ, προσηλωμένον σαρκί.

Ἀξίους μετανοίας
καρποὺς μὴ ἀπαιτήσῃς με·
ἡ γὰρ ἰσχύς μου
ἐν ἐμοὶ ἐξέλιπε·
καρδίαν μοι δώρησαι
ἀεὶ συντετριμμένην·
πτωχείαν δὲ πνευματικήν,
ἵνα ταῦτά σοι προσοίσω
ὡς δεκτὴν θυσίαν, μόνε Σωτήρ.

Κριτά μου καὶ γνῶστά μου,
ὁ μέλλων πάλιν ἔρχεσθαι
σὺν τοῖς Ἀγγέλοις
κρῖναι Κόσμον ἅπαντα,
ἱλέῳ σου ὄμματι
τότε ἰδών με φεῖσαι·
καὶ οἴκτειρόν με, Ἰησοῦ,
τὸν ὑπὲρ τὴν πᾶσαν φύσιν
τῶν ἀνθρώπων ἁμαρτήσαντα.

Δόξα.

Τριὰς ὁμοούσιε,
Μονὰς ἡ τρισυπόστατος,
σὲ ἀνυμνοῦμεν
Πατέρα δοξάζοντες,
Υἱὸν μεγαλύνοντες
καὶ Πνεῦμα προσκυνοῦντες,
τὸν ἕνα φύσει ἀληθῶς
Θεόν, ζωήν τε καὶ ζωάς,
βασιλείαν ἀτελεύτητον.

Καὶ νῦν. Θεοτοκίον.

Τὴν Πόλιν σου φύλαττε,
Θεογεννῆτορ ἄχραντε·
ἐν σοὶ γὰρ αὕτη
πιστῶς βασιλεύουσα,
ἐν σοὶ καὶ κρατύνεται,
καὶ διὰ σοῦ νικῶσα
τροποῦται πάντα πειρασμὸν
καὶ σκυλεύει πολεμίους
καὶ διέπει τὸ ὑπήκοον.

Εἶτα ψάλλομεν ἀργῶς καὶ οἱ δύο χοροὶ τὸν Εἱρμόν·
Ἀσπόρου συλλήψεως ὁ τόκος ἀνερμήνευτος... (σελ. 164).


Ὠδὴ θ´. Εἱρμός.

Τῆς χωρὶς σπέρμα σύλληψης
εἶναι καὶ ἡ γέννα ἀνερμήνευτη.
Τῆς Μητέρας ποὺ δὲν γνώρισε ἄνδρα
εἶναι καὶ ἡ κυοφορία ἄφθορη.
Ὁ Θεὸς ποὺ γεννήθηκε
δημιουργεῖ νέους ὅρους στὶς φύσεις.
Γι᾿ αὐτὸ ὅλες οἱ γενεὲς τῶν ἀνθρώπων
σὲ δοξάζουν ὀρθόδοξα
ὡς Θεόνυμφη Μητέρα.

Ὁ νοῦς μου τραυματισμένος,
τὸ σῶμα ἐξασθενημένο,
τὸ πνεῦμα μου νοσεῖ.
Ἡ φωνή μου ἀτόνησε,
ἡ ζωή μου νεκρώθηκε,
ἔρχετ᾿ ὁ θάνατος.
Γι᾿ αὐτό, ταλαίπωρη ψυχή,
τί θὰ κάνεις, ὅταν θὰ ἔρθει
ὁ Κριτὴς νὰ ἐξετάσει τὰ ἔργα σου;

Τοῦ Μωυσῆ ἔφερα μπροστά σου,
ψυχή μου, τὴν περιγραφὴ τῆς δημιουργίας τοῦ
Καὶ ἀπὸ κεῖνον ἔλαβα       [κόσμου.
κάθε σημαντικὴ γραφὴ
ποὺ ἐξιστορεῖ τὴ ζωὴ
ἀνδρῶν δικαίων καὶ ἁμαρτωλῶν.
Ἀπ᾿ αὐτούς, ψυχή μου, μιμήθηκες
τοὺς δεύτερους κι ὄχι τοὺς πρώτους.
Ἔτσι ἁμάρτησες πρὸς τὸν Θεό.

Ὁ Νόμος ἀδράνησε.
Τὸ Εὐαγγέλιο δὲν κάνει τίποτε.
Ὁλόκληρη ἡ Γραφὴ
στὴ ζωή σου παραμελήθηκε.
Οἱ Προφῆτες ἀτόνησαν
καὶ κάθε δίκαιου ἄνδρα λόγος.
Τὰ τραύματά σου, ψυχή μου,
πλήθυναν, μὴ ἔχοντας
γιατρὸ γιὰ νὰ σὲ θεραπεύσει.

Ἀπ᾿ τὴν Καινὴ Διαθήκη
φέρνω μπροστά σου, ψυχή μου,
τὰ ὑποδείγματα ποὺ σ᾿ ὁδηγοῦνε
σὲ κατάνυξη.
Προσπάθησε νὰ μιμηθεῖς τοὺς δίκαιους
καὶ ν᾿ ἀποφεύγεις τοὺς ἁμαρτωλούς.
Καὶ νὰ ἐξιλεώσεις τὸν Χριστὸ
μὲ προσευχὲς καὶ νηστεῖες,
μὲ ἁγνότητα καὶ σεμνότητα.

Ὁ Χριστὸς ἔγινε βρέφος.
Μὲ τὸ σῶμα ποὺ πῆρε ἔγινε ὅμοιος μὲ μένα.
Καὶ ὅλα ἐκεῖνα
ποὺ ἀνήκουνε στὴ φύση τὴν ἀνθρώπινη
μὲ τὴ θέλησή Του τὰ ἀνέλαβε,
μ᾿ ἐξαίρεση μόνο τὴν ἁμαρτία.
Ἔτσι, ψυχή μου, σοῦ φανέρωσε
ὑπογραμμὸ καὶ εἰκόνα
τῆς δικῆς Του συγκατάβασης.

Ὁ Χριστὸς ἔγινε ἄνθρωπος
καὶ κάλεσε σὲ μετάνοια
ληστὲς καὶ πόρνες.
Ψυχή μου, μετανόησε.
Ἡ θύρα τῆς Βασιλείας
ἔχει ἤδη ἀνοιχτεῖ.
Καὶ οἱ πρῶτοι ποὺ τὴν κερδίζουν
εἶναι Φαρισαῖοι καὶ Τελῶνες
καὶ μοιχοὶ ποὺ ἀλλάζουν ζωή.

Ὁ Χριστὸς ἔσωσε τοὺς Μάγους.
Κάλεσε κοντά Του τοὺς τσομπάνους.
Πλήθη ἀπὸ νήπια
τ᾿ ἀνέδειξε μάρτυρες.
Δόξασε τὸν γέροντα (Συμεὼν)
καὶ τὴν ἡλικιωμένη χήρα (Ἄννα).
Ὅλων αὐτῶν, ψυχή μου, δὲν μιμήθηκες
οὔτε τὶς πράξεις οὔτε τὸν βίο.
Ἀλλὰ ἀλίμονό σου στὴν ὥρα τῆς κρίσεως!

Ὁ Κύριος, ὅταν νήστεψε
σαράντα μέρες
στὴν ἔρημο,
ὕστερα πείνασε,
δείχνοντας ὅτι ἦταν κι ἄνθρωπος.
Καὶ σύ, ψυχή μου, μὴ λιγοψυχήσεις,
ἂν σὲ πειράξει ὁ ἐχθρός.
Μὲ προσευχὲς καὶ μὲ νηστεῖες
διῶξ᾿ τον ἀπὸ κοντά σου.

Ὁ Χριστὸς πειραζότανε.
Ὁ Διάβολος πείραζε
δείχνοντας τὶς πέτρες
καὶ ζητώντας νὰ γίνουν ψωμιά.
Σὲ βουνὸ Τὸν ἀνέβασε
νὰ δεῖ σὲ ριπὴ ὀφθαλμοῦ
τοῦ κόσμου ὅλα τὰ βασίλεια.
Φοβήσου, ψυχή μου,  τὸ συγκλονιστικὸ αὐτὸ γεγονός,
στάσου ἄγρυπνη καὶ προσεύχου κάθε ὥρα στὸν Θεό.

Ἡ φιλέρημη τρυγόνα,
τὸ λυχνάρι τοῦ Χριστοῦ,
βρόντηξε μὲ τὴ φωνή του
κηρύττοντας μετάνοια.
Ὁ Ἡρώδης παρανόμησε
μαζὶ μὲ τὴν Ἡρωδιάδα.
Σὺ ὅμως, ψυχή μου, πρόσεχε μὴν πιαστεῖς
στὶς παγίδες τῶν παραβατῶν τοῦ Νόμου,
ἀλλ᾿ ἀγάπα τὴ μετάνοια.

Στὴν ἐρημιὰ κατοίκησε
ὁ Πρόδρομος τῆς χάριτος.
Κι οἱ κάτοικοι ὁλόκληρης
τῆς Ἰουδαίας καὶ τῆς Σαμάρειας
ἀκούοντας ἔτρεχαν
καὶ ἐξομολογοῦνταν
τὶς ἁμαρτίες τους
καὶ πρόθυμα βαφτίζονταν.
Ὅλους αὐτοὺς σύ, ψυχή μου, δὲν μιμήθηκες.

Ὁ γάμος ἂς εἶναι τιμημένος
καὶ τὸ κρεβάτι ἂς φυλάγεται καθαρὸ ἀπὸ κάθε
Καὶ τὰ δυὸ    [μολυσμό.
εὐλόγησε πρῶτα ὁ Χριστός,
τρώγοντας στὴν τράπεζα ὡς ἄνθρωπος
στὸν γάμο τῆς Κανᾶ,
ὅπου ἔκανε τὸ νερὸ κρασὶ
καὶ τέλεσε τὸ πρῶτο θαῦμα,
γιὰ νὰ πιστέψεις σύ, ψυχή μου.

Ὁ Χριστὸς ἔκανε καλὰ τὸν Παράλυτο
κι αὐτὸς σήκωσε τὸ κρεβάτι του.
Καὶ τὸν νέο,
τὸν γιὸ τῆς χήρας
ποὺ πέθανε, ἀνέστησε
καὶ θεράπευσε τὸν δοῦλο τοῦ Ἑκατοντάρχου.
Καὶ μὲ τὴ Σαμαρείτιδα, ὅταν συναντήθηκε,
τὴν πνευματικὴ λατρεία
γιὰ σένα, ψυχή μου, προσδιόρισε.

Τὴν Αἱμορροούσα ὁ Κύριος θεράπευσε,
ὅταν ἀκούμπησε στὴν ἄκρη τοῦ ἐνδύματος.
Λεπροὺς καθάρισε.
Τυφλοὺς καὶ κουτσοὺς
φώτισε καὶ ἔγιανε.
Ἀκόμη θεράπευσε κουφοὺς καὶ ἀλάλους
καὶ τὴν κυρτωμένη γυναίκα
μὲ τὸν λόγο Του,
γιὰ νὰ σωθεῖς σὺ πιστεύοντας, ἄθλια ψυχή.

Ὁ Χριστός, ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ,
τὶς ἀρρώστιες γιατρεύοντας
κήρυττε τὸ Εὐαγγέλιο στοὺς φτωχούς.
Κουλοὺς θεράπευσε,
μὲ τοὺς Τελῶνες συνέτρωγε
καὶ μὲ τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἀναστρεφόταν.
Καὶ τὴν ψυχὴ τῆς κόρης τοῦ Ἰάειρου,
ποὺ εἶχε φύγει ἀπ᾿ τὸ σῶμα,
τὴν ἐπανέφερε μόλις τῆς ἔπιασε τὸ χέρι.

Ὁ Τελώνης κέρδιζε τὴ σωτηρία.
Ἡ Πόρνη ἀπαρνιόταν  τὴν ἁμαρτωλὴ ζωή.
Κι ὁ Φαρισαῖος ἐπειδὴ
κόμπαζε κατακρινόταν.
Ὁ Τελώνης ἔλεγε «ἱλάσθητι»·
ἡ Πόρνη «ἐλέησόν με».
Κι ὁ Φαρισαῖος φώναζε μὲ κομπορρημοσύνη:
«Ὁ Θεός, εὐχαριστῶ σοι»,
καὶ τ᾿ ἄλλα λόγια τῆς μωρίας του.

Ὁ Ζακχαῖος ἦταν Τελώνης
κι ὅμως σώθηκε.
Ὁ Σίμωνας
ὁ Φαρισαῖος ἔπεσε σὲ σφάλμα.
Κι ἡ Πόρνη πῆρε
ἄφεση γιὰ τὰ κρίματά της
ἀπ᾿ Αὐτὸν ποὺ ἔχει τὴ δύναμη
νὰ συγχωρεῖ ἁμαρτήματα.
Ἐκεῖνον κάνε νὰ φανεῖ, ψυχή, καὶ σὲ σένα σπλαχνικός.

Τὴν Πόρνη δὲν προσπάθησες νὰ μιμηθεῖς,
ταλαίπωρη ψυχή μου,
ποὺ πῆρε
τὸ ἀλάβαστρο τοῦ μύρου
κι ἄλειψε μαζὶ μὲ δάκρυα
τὰ πόδια τοῦ Κυρίου
καὶ ὕστερα τὰ σκούπισε μὲ τῆς κεφαλῆς της τὶς τρίχες.
Ἐκείνου ποὺ ᾿σκιζε τὸ γραμμάτιο
μὲ τὶς παλιές της ὀφειλὲς (ἁμαρτίες).

Γιὰ τὶς πόλεις, ὅπου κήρυξε
ὁ Χριστὸς τὸ Εὐαγγέλιο,
ψυχή μου, ἔμαθες
ὅτι τὶς καταράστηκε.
Νὰ φοβᾶσαι τὸ παράδειγμά τους,
μήπως καὶ σὺ γίνεις ὅπως ἐκεῖνες.
Διότι ὁ ἴδιος ὁ Δεσπότης Χριστός,
συγκρίνοντάς τες μὲ τὶς πόλεις τῶν Σοδόμων,
μέχρι τὸν Ἅδη τὶς καταδίκασε.

Ψυχή μου, μὴ φανεῖς
χειρότερη ἀπ᾿ τὴ Χαναναία
μὲ τὴν ἀπόγνωσή σου.
Ἄκουσες γιὰ τὴν πίστη της,
ὅτι γι᾿ αὐτὴν μὲ λόγο Θεοῦ
γιατρεύτηκε τὸ κοριτσάκι.
Φώναξε ἀπ᾿ τὰ βάθη τῆς καρδιᾶς
ὅπως ἐκείνη στὸν Χριστό:
Γιὲ τοῦ Δαβίδ, σῶσε καὶ μένα!

Σπλαχνίσου! Σῶσε με!
Γιὲ τοῦ Δαβίδ, ἐλέησέ με.
Σὺ ποὺ δαιμονισμένους
μὲ τὸν λόγο Σου θεράπευσες.
Τὰ λόγια τὰ σπλαχνικά,
ὅπως γιὰ τὸν ληστή, πρόφερε καὶ γιὰ μένα:
Ἀληθινὰ σὲ βεβαιώνω ὅτι μαζί μου
θὰ ᾿σαι στὸν Παράδεισο,
ὅταν θὰ ἔρθω μὲ τὴ δόξα μου.

Ληστὴς Σὲ κατηγοροῦσε!
Καὶ ληστὴς πάλι θεολογοῦσε!
Κι οἱ δυό τους
ἦταν μαζί Σου κρεμασμένοι στὸν σταυρό.
Κύριέ μου πολυεύσπλαχνε,
ὅπως στὸν ληστὴ ποὺ Σὲ πίστεψε
καὶ Σ᾿ ἀναγνώρισε Θεό,
ἔτσι καὶ σὲ μένα ἄνοιξε τὴν πόρτα
τῆς ἔνδοξης Βασιλείας Σου.

Ἡ κτίση ἀγωνιοῦσε
βλέποντάς Σε νὰ σταυρώνεσαι.
Βουνὰ καὶ πέτρες
ἀπ᾿ τὸν φόβο σχίζονταν.
Ἡ γῆ συγκλονιζόταν ἀπὸ σεισμὸ
κι ὁ Ἅδης ἔμενε γυμνός.
Τὸ φῶς γινόταν σκοτάδι,
ἂν καὶ ἤτανε ἡμέρα, βλέποντάς Σε,
Ἰησοῦ, καρφωμένο στὸν σταυρό.

Ἄξιους τῆς μετάνοιας
καρποὺς μὴ γυρέψεις ἀπὸ μένα,
διότι ἡ δύναμή μου
πλέον ἐξαντλήθηκε.
Δῶσε νὰ ἔχω πάντοτε
καρδιὰ συντετριμμένη
καὶ ταπεινὸ φρόνημα,
γιὰ νὰ Σοῦ τὰ προσφέρω
θυσία εὐάρεστη, Μοναδικὲ Σωτήρα μου.

Κριτή, ποὺ γνωρίζεις τὴν καρδιά μου
καὶ ποὺ πάλι νὰ ᾿ρθεις πρόκειται
μαζὶ μὲ τοὺς ἀγγέλους
γιὰ νὰ κρίνεις ὁλόκληρο τὸν κόσμο·
τότε κοιτάζοντάς με μὲ βλέμμα
σπλαχνικὸ λυπήσου με.
Κι ἐλέησε, Ἰησοῦ, ἐμένα
ποὺ ἁμάρτησα πιότερο
ἀπὸ κάθε ἄλλον ἄνθρωπο.

Δόξα ἀνήκει στὸν Πατέρα...

Τριάδα ὁμοούσια,
Μονάδα τρισυπόστατη,
Σὲ ἀνυμνοῦμε·
τὸν Πατέρα δοξάζοντας,
τὸν Υἱὸ μεγαλύνοντας
καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα προσκυνώντας.
Τὸν Θεὸ ποὺ εἶναι ἀληθινὰ στὴ φύση ἕνας,
μιὰ ζωὴ καὶ τρεῖς ζωές,
κι ἡ Βασιλεία ἡ ἀτέλειωτη.

Καὶ τώρα... Θεοτοκίο.

Τὴν πόλη σου φύλαγε,
ἄχραντη Θεογεννήτρια.
Γιατὶ μὲ τὴ δική σου δύναμη
πιστὰ βασιλεύοντας ἀνάμεσα στὶς ἄλλες πόλεις,
μὲ τὴ χάρη σου γίνεται δυνατή.
Καὶ μὲ τὴ βοήθειά σου νικώντας
κατατροπώνει κάθε πειρασμὸ
καὶ σκυλεύει τοὺς ἐχθροὺς
καὶ κυβερνᾶ τοὺς ὑπηκόους της.

ΘΕΟΦΙΛΕΣΤΑΤΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΚΥΚΛΑΔΩΝ κ. ΣΑΒΒΑ

 

«ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΣΩΜΕΝ ΤΩ ΚΥΡΙΩ»

ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ 2015

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Εισαγωγή  .…………………..………………………..…….σ. 2

«Γενικά στοιχεία περί της αρχαίας λειτουργία του αγίου Ιακώβου» …………………………...…………..………...…σ. 3

«Ας σταθούμε σε κάποια σημεία της θείας Λειτουργίας» …………………………………………………………….…σ. 5  

«Άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος, ο Απόστολος, ο μάρτυρας, ο Ιεράρχης» …………….………….……..…………………....σ. 7

 Επίλογος – συμπεράσματα …….………..…………..……...σ. 8

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Είναι ιδιαίτερη χαρά και ευλογία η κατ’ έτος τέλεση της αρχαιοπρεπούς λειτουργίας του θείου Ιακώβου του Αδελφοθέου στον ενοριακό μας ναό της Αγ. Μαρίνης. Ως επίσκοπος και πνευματικός πατέρας αλλά και προεξάρχων της όλης λατρευτικής συνάξεως θεώρησα φρόνιμο και εποικοδομητικό να μοιραστώ λίγες σκέψεις μαζί σου σχετικά με όσα όλοι βιώσαμε. Το μικρό τούτο πόνημα δεν έχει αποκλειστικό στόχο να καταστεί μια πραγματεία επιστημονικού-θεολογικού επιπέδου η οποία θα συνδυάζει την έρευνα και την ιστορία. Με πολύ αγάπη και ειλικρινές ενδιαφέρον επιθυμεί κυρίως να συμβάλλει στην προσωπική πνευματική σου οικοδομή. Σε αυτό δηλαδή που υπάρχει μέσα σου και ίσως δεν το έχεις συνειδητοποιήσει, σε αυτό που ενώ έχει τόση αξία έχει παραμεληθεί και αδικηθεί, σε αυτό που «φρόντισαν» κάποιοι να στο αχρηστέψουν…

Και μιλώ για την ψυχή, τις ανάγκες και την υπέροχη λειτουργία της! Γιατί σήμερα στο ναό μας ήρθες γι’ αυτήν. Ήρθες να της δώσεις την τροφή της και να την ψυχαγωγήσεις (ψυχαγωγία = αγωγή της ψυχής) να την κάνεις να νοιώσει «άνετα» στο οικείο της περιβάλλον, την σφαίρα του πνεύματος. Άφησες κάθε υλική ασχολία και έκανες προτεραιότητα την παρακολούθηση της αρχαίας αυτής λειτουργίας. Που πήγαν οι υποχρεώσεις και τα άγχη και τα προβλήματα και οι εκκρεμότητες; Τα έκανε πέρα ο αέρας του αγίου Πνεύματος που έπνευσε στην ύπαρξη σου και ένιωσες την χαρά και την αγαλλίαση του ουρανού. Ένιωσες την αγάπη του Πατέρα που υποδέχθηκε τον άσωτο υιό Του και του φόρεσε ξανά το βασιλικό ένδυμα. Κάνε μια φανταστική στροφή γύρω από τον εαυτό σου, σαν αυτούς που δοκιμάζουν ένα καινούριο ένδυμα, γιατί και εσύ σήμερα φόρεσες το δικό σου… Είναι ωραίο; Είναι σπάνιο; Κόστισε πολύ;

Ναι… κάθε σταγόνα αίμα πάνω στο Γολγοθά το χρωμάτισε, ο δριμύτατος πόνος τον καρφιών το καλλώπισε, το «μεμειγμένο» όξος και τα ραπίσματα το εξαγόρασαν και η λυτρωτική λαχτάρα του Ιησού το διάλεξε μοναδικό για σένα… για να ταιριάζει με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα σου. Να λοιπόν! Η ψυχή σου καμαρώνει γιατί θα φορέσει καινούρια ρούχα και μέσα στον ναό της δόξης Του ξετυλίγει βιαστικά το περιτύλιγμα του δώρου της. Πόσο καιρό είχες να φορέσεις καινούριο ρούχο; Και ας ήσουν συχνά για ψώνια και ας είχες ακόμα λεφτά στο πορτοφόλι σου και ας είχες την ικανότητα να διαλέγεις και να επιλέγεις τιμή και ποιότητα…

Να μερικά λοιπόν από αυτά που μπορεί να σκέφτηκες εξερχόμενος από τον ναό. Ίσως να τα συζήτησες με τον γνωστό σου η τον συγγενή σου η να τα αποσιώπησες βλέποντας το περιβάλλον που σε καρτερεί να επιστρέψεις ξανά («ου μη γαρ τοις εχθροίς σου το μυστήριον είπω»). Μα για τον Θεό ένα έχει σημασία, ότι εσύ πήρες το καινούριο σου φόρεμα που τόσο χρειαζόσουν… γιατί το παλιό ήταν βρώμικο, φθαρμένο, ξεθωριασμένο και φαινόσουν τόσο άσχημος. Δεν σου κρύβω πως μου έκανε εντύπωση το λαμπερό σου πρόσωπο και η προθυμία σου να δοκιμάσεις το «αιώνιο καινούριο» που είναι ο Χριστός. Στις τόσες ευχές που άκουσες, στους τόσους ύμνους που εκτελέστηκαν κάτι σίγουρα σου έμεινε και χαράχτηκε βαθιά μέσα σου. Κάποια από αυτά σκέφτηκα να στα καταγράψω να τα έχεις δικά σου και να τα χρησιμοποιείς ως αντίδοτο εκεί που βλέπεις τα δύσκολα… Παράλληλα θεώρησα καλό να σου δώσω και μερικές πληροφορίες για την προέλευση και την εξέλιξη της ιδιαίτερης αυτής λειτουργίας που παρακολούθησες. Τέλος θα ήταν αμέλεια να μην παρουσιάσουμε και λίγα στοιχεία για τον θεόπνευστο συγγραφέα και άγιο της Εκκλησίας μας τον ένδοξο Απόστολο και θείο, Ιάκωβο τον Αδελφόθεο.

ΚΥΡΙΟ ΘΕΜΑ

Γενικά στοιχεία περί της αρχαίας λειτουργία του αγίου Ιακώβου.

Η λειτουργία του θείου και ιερού Ιακώβου που επιτελέσαμε ανάγεται χρονικά, σύμφωνα πάντα με τους ειδικούς ερευνητές, περί τον 4ον μ.Χ αι. Συντάχθηκε αρχικά από τον άγιον Ιάκωβο (πρώτο ιεράρχη της τοπικής Εκκλησίας) για τις λειτουργικές ανάγκες της Εκκλησίας των Ιεροσολύμων. Με πηγή την Αγία Σιών και περιβεβλημένη (η λειτουργία αυτή) με το αποστολικό κύρος του Αδελφοθέου διαδόθηκε σε διάφορα μέρη της  Παλαιστίνης, της Συρίας, της Αραβίας, στο Σινά, την Αρμενία, την Αίγυπτο, την Αιθιοπία, την Ελλάδα, την Νότια Ιταλία και τις Σλαβικές χώρες. Η λειτουργική της μορφή δέχθηκε στο πέρασμα των αιώνων προσθέσεις και αφαιρέσεις ενώ παράλληλα διατήρησε τον βασικό της κορμό με πυλώνες τα δομικά εκείνα στοιχεία που θέλγουν την ψυχή, συντρίβουν το γήινο φρόνημα και αναδεικνύουν τις σπάνιες πτυχές του ανθρώπινου ψυχικού κόσμου.

Σύμφωνα και πάλι με μαρτυρίες η λειτουργία αυτή, στο πρωτότυπο της, συναντάται στην ελληνική γλώσσα και οι αναφορές για αυτήν από μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας, επίσημα κείμενα, καθιστούν την ύπαρξη της αδιαμφισβήτητη. Ενδεικτικά αναφέρουμε τον Κύριλλο Ιεροσολύμων και τις «Κατηχήσεις» του (Μυσταγωγική Ε΄, MPG 33, 1109-1128), τον Άγιο Ιερώνυμο (ContraPelagiamosII 23, P.L. 23, 587B), την Πενθέκτη Οικουμενική Σύνοδο (κανών λβ΄) αλλά και άλλες περιπτώσεις οι οποίες μπορούν ενδελεχώς να μελετηθούν από οποιονδήποτε ενδιαφερόμενο. Η λειτουργία αυτή υπήρξε η προδρομική βάση για την συγγραφή και των υπολοίπων λειτουργιών (Μεγ. Βασιλείου, Ι. Χρυσοστόμου κ.α.) οι οποίες βρίσκονται σε χρήση σήμερα κατά τις λατρευτικές εκδηλώσεις των πιστών. Η θεία Λειτουργία του Αγίου Ιακώβου τελείται στο κέντρο του ναού σύμφωνα με το τυπικό της  αρχαίας Εκκλησίας και οι πιστοί μεταλαμβάνουν ξεχωριστά το Σώμα του Χριστού και στην συνέχεια το Αίμα του Κυρίου από το Άγιο Ποτήριο. Είναι ένα στοιχείο αυτό το οποίο δείχνει την αγάπη και την αμεσότητα επικοινωνίας των πρώτων χριστιανών με τον Ιησού. Σήμερα αυτό εντυπωσιάζει μεν σαν εικόνα αλλά εγείρει ερώτημα κατά πόσο και αν οι πιστοί είναι έτοιμοι να αποδεχθούν αυτό τον άμεσο τρόπο επικοινωνίας με το θείο.

Είναι αλήθεια πως στο πέρασμα των αιώνων η αδιαφορία και η απροσεξία των εκκλησιαζομένων χριστιανών «ύψωσαν» το τέμπλο του Ιερού Βήματος και έκτοτε χάθηκε αυτή η όμορφη και «παρρησιαστική» σχέση με τον Θεό. Η οχλαγωγία του πληρώματος του ναού, η έλλειψη σεβασμού στον συμπροσευχόμενο, η βιασύνη, ο φόβος ενός «ατυχήματος», οδήγησαν τους ποιμένες της Εκκλησίας να καταλήξουν στην μετάληψη των Τιμίων Δώρων με τον τρόπο που γνωρίζουμε σήμερα (δια της αγίας λαβίδος). Δεν σας κρύβω ότι αρκετοί  με πλησίασαν, μετά το πέρας αυτής της λειτουργίας, και με έκδηλο τον θαυμασμό τους ζητούσαν συχνότερα να επαναλαμβάνεται η συγκεκριμένη λατρευτική ακολουθία. Μυστικά «κούνησα» το κεφάλι μου και θυμήθηκα την παροιμιώδη φράση: «η συνήθεια φθείρει τον θαυμασμό»… Ας μην «καταντήσουμε» και αυτή όπως την Κυριακάτικη…. Ας μείνει και κάτι να μας ταρακουνά και να μας συγκλονίζει!

Όπως οι περισσότεροι γνωρίζεται αρκετές φορές σας μίλησα για την προετοιμασία που πρέπει να κάνουμε για να μεταλάβουμε συνειδητοποιημένα. Όχι μόνο στην συγκεκριμένη περίπτωση αλλά το γενίκευσα στα πλαίσια της ποιμαντικής μου. Ενδεικτικά θα θυμίσω τα δύο ολόκληρα χρόνια κηρυγμάτων με τον τίτλο «Προσεγγίζοντας τον γνόφο της Θείας Λειτουργία» που έγιναν στο ναό μας, αλλά και πλείστα όσα στοιχεία τα οποία παρουσιάστηκαν στις Κυριακάτικες ομιλίες από του άμβωνος. Επίσης στις κατ’ ιδίαν εξομολογήσεις πάντοτε με προθυμία επιχειρούσα και επιχειρώ να διαφωτίζω και να ενημερώνω σχετικά με το θέμα. Και αυτά δεν τα λέω για να «στεφθώ» με δάφνες υπεροχής αλλά για να χαρώ για τυχόν πνευματική σας πρόοδο και παράλληλα να διαπιστώσω ….ότι έχουμε ακόμα πολύ δουλειά… Η τελείωση του ανθρώπου δεν έχει όρια και η βελτίωση του δεν γνωρίζει περιορισμούς. Μόνος σύμμαχος η χάρη του Θεού (που διοχετεύεται με τα άγια Μυστήρια) και η προσωπική μας θέληση και αγωνιστικότητα.

Ας σταθούμε σε κάποια σημεία της θείας Λειτουργίας

Επιθυμώ και πάλι να αποκτήσει αμεσότητα ο λόγος μου. Γι’ αυτό και θα γυρίσω σε πρώτο ενικό πρόσωπο. Ως λειτουργός σε είχα και πάλι απέναντι μου. Πίστεψε με, δεν μου διαφεύγουν οι εναλλαγές των συναισθημάτων σου με αφορμή τα δρώμενα στο ναό. Χωρίς να έχω κάποια υπερφυσική δυνατότητα (Θεός φυλάξοι, μην μπει καμία τέτοια ιδέα) απλά στηριζόμενος στην συμβατική παρατήρηση, η οποία είναι κοινή συνιστώσα σε όλους τους ανθρώπους, το διέκρινα. Ξεχώρισα λοιπόν κάποια σημεία για να τα συζητήσω μαζί σου, για να σε προβληματίσω και να προβληματιστώ και εγώ.

«Εν πλήθει αμαρτιών μεμολυσμένον με μη εξουδενώσης, δέσποτα Κύριε ο Θεός μου. Ιδού γαρ προσέρχομαι τω θείω τούτω και επουρανίω μυστηρίω, ουχ ως άξιος υπάρχων, αλλ’ εις την σην αφορών αγαθότητα, ταύτην αφίημί σοι την φωνήν. Ο Θεός, ιλάσθητι μοι τω αμαρτωλώ. Ήμαρτον γάρ εις τον ουρανόν και ενώπιον σου και ουκ ειμί άξιος αντοφθαλμήσαι τη ιερά ταύτη και πνευματική τραπέζη, εφ’ η ο μονογενής σου Υιός, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, εμοί τω αμαρτωλώ και πάση κηλίδι κατεστιγμένω μυστικώς πρόκειται εις θυσίαν.» Τούτα τα λόγια που ψελλίζει ο λειτουργός μπροστά στην αγία Τράπεζα δείχνουν σε μένα και σε σένα πόσο αμαρτωλοί είμαστε συγκριτικά με την αγαθότητα του Θεού. Μια φράση ταιριάζει στα χείλη μας: «Ο Θεός ιλάσθητι μοι τω αμαρτωλώ». Τα λόγια του Ληστού πάνω στο Σταυρό που του χάρισαν συγχώρηση αμαρτιών και ουράνια Βασιλεία. Να πως θα σκέφτεσαι για την ύπαρξη σου  κάθε φορά που θα μπαίνεις στο ναό  για να βγαίνεις πλημμυρισμένος με την χάρη του αγίου Πνεύματος.

«Σοι τω πεπληρωμένω πάσης ευωδίας και εφροσύνης, Κύριε ο Θεός ημών, εξ’ ων δέδωκας ημίν προσφέρομεν το θυμίαμα τούτο. Αναληφθήτω δη, δεόμεθα σου, εκ των πενιχρών ημών χειρών εις το άγιον και υπερουράνιόν σου θυσιαστήριον εις οσμήν ευωδίας και άφεσιν των αμαρτιών ημών και παντός του λαού σου.» Είναι απόσπασμα από την ευχή του θυμιάματος. Βάζοντας το μοσχολίβανο ο ιερεύς στο θυμιατήρι δίδει με τα λόγια αυτά την πραγματική διάσταση της πράξης που θα ακολουθήσει. Πλούσιος ο Θεός, πηγή πνευματικών και υλικών αγαθών. Και ο άνθρωπος; Ότι και αν έχει, όσο πλούτο και αν έχει συγκεντρώσει…. «πενιχρά τα χέρια του»… Και όμως εσύ Του αντιπροσφέρεις από τα φτωχά σου αποκτήματα… «τα σα εκ των σων» . Θυμήσου, μικρός έπαιρνες δώρο στους γονείς σου από το χαρτζιλίκι που σου έδιναν οι ίδιοι… ταιριάζει η περίπτωση αυτή απόλυτα πίστεψε με!

«Σιγησάτω πάσα σάρξ βροτεία και στήτω μετά φόβου και τρόμου και μηδέν γήινον εν εαυτή λογιζέσθω. Ο γάρ βασιλεύς των βασιλευόντων και Κύριος των κυριευόντων προσέρχεται σφαγιασθήναι και δοθήναι εις βρώσιν τοις πιστοίς. Προηγούνται δε τούτου οι χοροί των Αγγέλων μετά πάσης Αρχής και Εξουσίας….»

Το ποιητικό αυτό κείμενο επέχει θέση «χερουβικού ύμνου» στην Θεία Λειτουργία του Αγ. Ιακώβου. Ψάλλεται (όπως άλλωστε και κάθε χερουβικό) κατά την λιτάνευση των Τιμίων Δώρων. Μια ιερότατη στιγμή όπου ο υμνωδός καλεί κάθε άνθρωπο («σάρξ βροτεία») σε μια ησυχαστική εσωτερική κατάπαυση. Κανένα γήινο μην σκεφτείς. Τα μάτια σου ας γίνουν πνευματικά και νιώσε την ουράνια βασιλική πομπή. Δες… «ξεσηκώθηκε» όλος ο αγγελικός κόσμος για να συνοδεύσει «τον βασιλέα των βασιλευόντων», «τον Κύριο των Κυριευόντων». Αν είχες καταλάβει πόσους αγγέλους έχουμε δίπλα… αλλά τι λέω… με τέτοια μάτια και εγώ και εσύ…. μόνο για την παχυλή ύλη είμαστε!

         «Ο Θεός, ο Θεός υμών, ο τον ουράνιον άρτον, την τροφήν του παντός κόσμου εξαποστείλας σωτήρα και λυτρωτή και ευεργέτη, ευλογούντα και αγιάζοντα ημάς…»

Με αυτά τα λόγια αρχίζει η ευχή της «προθέσεως». Στην «πρόθεση» και κατά την ειδική ενσωματωμένη ακολουθία «καταρτίζονται» τα υποψήφια Τίμια Δώρα στην διάταξη που γνωρίζουμε πάνω στα ευτρεπισμένα άγια σκεύη (άγιο Ποτήριο και άγιο Δισκάριο). Και κράτησα τα λόγια της όχι για να σου κάνω μάθημα Λειτουργικής αλλά γιατί με συγκλόνισε η φράση: «τροφή του παντός κόσμου». Είναι ο Χριστός τροφή παντός του κόσμου και δεν Τον «τρώμε»; Γι’ αυτό  πεινάμε; Γι’ αυτό τσακωνόμαστε και αλληλοσπαραζόμαστε; Γι’ αυτό τίποτα δεν μας «χορταίνει»; Γι’ αυτό δεν φτάνουν τα αγαθά της γής για όλους; Γι’ αυτό οι σακούλες με τα προϊόντα των μαγαζιών δεν έχουν καμία σημασία; Ναι… λείπει το βασικό συστατικό της ζωής μας… Ο ΧΡΙΣΤΟΣ…. «Αεί πεινώντες και διψώντες». Σήμερα το ξεκαθάρισες … Ποτέ ξανά διψασμένος και πεινασμένος!

         «Υπέρ πλεόντων, οδοιπορούντων, ξενιτευόντων χριστιανών και των εν αιχμαλωσίαις και εξορίαις και εν φυλακαίς και πικραίς δουλείαις όντων αδελφών ημών, ειρηνικής επανόδου εκάστου εις τα οικεία μετά χαράς του Κυρίου δεηθώμεν.»

Κοίτα λοιπόν να δεις για πόσους προσευχήθηκες σήμερα. Ήρθες μια φορά στην Εκκλησία και «πήρες φόρα» και δεν άφησες κανένα! Πόσες κατηγορίες ανθρώπων σε δεινή κατάσταση δέχθηκαν την προσευχή σου σαν βάλσαμο στον προσωπικό τους  πόνο. Ποίος να σε πρωτοευχαριστήσει που χάρη στα καρδιακά σου ψελλίσματα αντέχει και κάνει κουράγιο στην δοκιμασία που τον έχει βρει. ‘Έτσι ήταν και είναι η Εκκλησία, φροντίζει πάντα για όλα τα παιδία της. Και εσύ μέσα εδώ κάνεις το ίδιο! Συλλογίζεσαι τα αδέλφια σου που λείπουν και κινδυνεύουν! Ένα μεγάλο μπράβο, όχι από μένα… από Εκείνον που γνωρίζει από ΑΓΑΠΗ… Να είσαι ευλογημένος!

Άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος, ο Απόστολος, ο μάρτυρας, ο Ιεράρχης.

         Ο Άγιος Ιάκωβος ήταν υιός του Ιωσήφ του Μνήστορος από τον πρώτο του γάμο. Από την παιδική του ηλικία έζησε με αυστηρή άσκηση. Μιμούμενος τον άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο, δεν έτρωγε ποτέ τίποτα από όσα έχουν πνοή ζωής μέσα τους. Μετά την Ανάληψη του Κυρίου, οι Απόστολοι ομοφώνως εξέλεξαν τον δίκαιο Ιάκωβο πρώτο επίσκοπο Ιεροσολύμων. Ως ποιμήν της πόλης φρόντιζε για τον καταρτισμό και την ηθική τελείωση των πιστών ακολουθώντας το παράδειγμα του Αρχιποίμενος Χριστού. Η διδασκαλία του και το συγγραφικό του έργο (ξεχωρίζουν οι Καθολικές Επιστολές και η θεία Λειτουργία του) τον κατέταξαν στους σπουδαίους πρώτους Αποστολικούς Πατέρας. Μάλιστα ο σεβασμός και η εκτίμηση προς το πρόσωπο του θαυμάζονταν και από τους εχθρούς ακόμη του χριστιανισμού, τους Ιουδαίους.

Περί το 62 μ.Χ και μετά τον θάνατο του ηγεμόνος Φήστου η Ιουδαία βρισκόταν σε αναταραχή. Οι Εβραίοι που είχαν αποτύχει να θανατωθεί ο Παύλος (Πραξ. 25, 26) στράφηκαν προς το θείο Ιάκωβο. Με επίπλαστη συμπεριφορά ανάγκασαν τον δίκαιο να ανέβει στο πτερύγιο του ιερού για να υποστηρίξει (όπως νόμιζαν) τα πεπλανημένα δόγματα τους. Αυτό φυσικά δεν έγινε από τον άγιο του Θεού αλλά αντίθετα κήρυξε την ορθότητα της χριστιανικής πίστεως. Οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι «τρίζοντας» από κακία τα δόντια τον γκρέμισαν από εκεί ψηλά. Μισοπεθαμένος πλέον στη γή, αλλά ευχόμενος υπέρ συγχωρήσεως των διωκτών του, δέχεται κτύπημα με βαρύ ξύλο και παραδίδει το πνεύμα του.

         Η μνήμη του εορτάζεται από την Εκκλησία μας στις 23 Οκτωβρίου. Το προσωνύμιο «Αδελφόθεος» του εδόθη τιμητικά καθώς σύμφωνα με την παράδοση ήταν ο μόνος που δέχθηκε να θεωρήσει τον Χριστό αδελφό του (ο Χριστός ήταν από τον δεύτερο γάμο του Ιωσήφ και της Παναγίας μας) και να μοιραστεί το μερίδιο της περιουσίας του με τον Κύριο.   (Νέος Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Οκτώβριος, Εκδ. Ίνδικτος, σ. 273-275)                 

Επίλογος-Συμπεράσματα

         Έχω πολλά ακόμα να σου πω μα θα σ’ αφήνω να τα ανακαλύπτεις εσύ λίγο-λίγο… Τώρα που γνωριστήκαμε και γίναμε αδέλφια, με το Αίμα του Ιησού να κυλά στις φλέβες μας, σίγουρα θα ανταμώνουμε συχνά. Αυτό που είδες σήμερα στο κέντρο του ναού γίνεται κάθε Κυριακή στο ιερό του ναού και η ευλογία του απλώνεται σε όλους τους συμμετέχοντας. Πιστεύω λοιπόν πως δεν θα απουσιάσεις ξανά από την λειτουργία. Σε καλεί πλέον ο Αδελφός σου Ιησούς που σήμερα και πάντοτε σου δίνει το Σώμα και το Αίμα Tου.

         Σήμερα γνώρισες την πραγματική Εκκλησία η οποία είναι σύνολο θνητών ανθρώπων με προοπτική την αθανασία. Ξέρω καλά ότι η «εκκλησία» στο πέρασμα των αιώνων υπήρξε όχημα εξουσίας, μέσο κατάλυση της ανθρώπινης ελευθερίας, ευκαιρία πλουτισμού και κοινωνικής ανέλιξης. Μην σε ξεγελά κανένας…. Αυτή δεν ήταν εκκλησία! Δεν ήταν κιβωτός σωτηρίας! Δεν είχε αρχηγό τον Χριστό! Η πραγματική εκκλησία γίνεται αντιληπτή με την αίσθηση της θείας χάριτος και την παρουσία του αγίου πνεύματος που προσφέρει στην ύπαρξη σου. Σήμερα πιστεύω ακράδαντα πως το ένιωσες μέσα στον ιερό ναό.

         Επιθυμώ από την θέση αυτή ως ταπεινός,  αμαρτωλός  και ελάχιστος επίσκοπος να ευχαριστήσω τον Θεό για τα Δώρα Του, εσένα που τα αποδέχτηκες με ευλάβεια και τιμή (μην απελπίζεσαι… κάθε φορά να γίνεσαι καλύτερος) , τους ιεροψάλτες και το σεπτό ιερατείο που συλλειτούργησε με την αναξιότητα μου αλλά και τον άνθρωπο που μου έδωσε την ιδέα να σου ετοιμάσω κάτι για να πάρεις στο σπίτι σου.

Ἡ Κυριακὴ προσευχή (Πάτερ ἡμῶν)

Ἡ Κυριακὴ προσευχή, ἐλέχθη ὑπὸ τοῦ ἰδίου τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, κατὰ τὴν ἐπὶ τοῦ Ὄρους Ὁμιλίαν καὶ κατεγράφη εἰς τὸ κατὰ Ματθαῖον Εὐαγγέλιον, κεφ. στ´ 9-13: «Οὕτως οὗν προσεύχεσθε ὑμεῑς ...». Ὅμως οἱ περισσότεροι ἀγνοοῦμεν τὴν ἑρμηνείαν της, ἀκόμη καὶ τὴν ὀρθὴν προφορὰν τῶν λέξεων. Διὰ τοῦτο παρατίθεται ἐδῶ μεθ᾿ ἑρμηνευτικῆς ἀποδόσεως εἰς τὴν νέαν Ἑλληνικήν:

Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, Πατέρα, ἐσὺ ὁ δικός μας καὶ μοναδικός,
ὁ κυρίαρχος τοῦ οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, ποὺ εἶσαι τόσο κοντά μας,
ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου· Κάνε νὰ φανερωθεῖ στὸν κόσμο μὲ τὴ δική μας ζωή,
τὸ δικό Σου ὄνομα, ποὺ εἶναι δύναμη καὶ δόξα, δικαιοσύνη καὶ χάρη.
ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου· Ἡ βασιλεία τῆς ἀγάπης Σου, ποὺ ἄρχισε ἤδη μὲ τὸ Χριστό,
ἂς γίνει νὰ φανερωθεῖ καὶ νὰ ἐπικρατήσει γρήγορα σὲ ὅλο τὸν κόσμο.
γεννηθήτω τὸ θέλημά σου,

Ἡ χάρη Σου ἂς μᾶς ἰκανώσει νὰ ἀποκτήσουμε τὸ δικό Σου θέλημα
καὶ νὰ τὸ ἐφαρμόζουμε στὴ ζωή μας,

ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς· Γιὰ νὰ γίνει ἡ γῆ, ὅπως Ἐσὺ θέλεις νὰ εἶναι,
εἰκόνα τῆς οὐράνιας βασιλείας.
τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον· Δῶσε μας σήμερα, ὅπως κάθε ἡμέρα καὶ πάντοτε,
τὸ ψωμὶ ποὺ ἔχουμε ἀνάγκη γιὰ νὰ ζήσουμε,
ὅπως δίνεις τὸ Σῶμα τοῦ Ὑιοῦ Σου γιὰ τὴ ζωή μας.
καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, Σοῦ ζητοῦμε ἀκόμη νὰ μᾶς συγχωρήσεις,
διότι δὲν ἐκπληρώνουμε τὸ χρέος μας ἀπέναντι στὴν ἀγάπη Σου,
ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν· Ἀφοῦ καὶ ἐμεῖς συγχωροῦμε, μὲ τὴ δική Σου χάρη,
ὅσους μᾶς ἔβλαψαν.
καὶ μὴ εἰσενέγκης ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, Καὶ μὴ μᾶς ἐγκαταλείπης ποτὲ μόνους καὶ ἀνίσχυρους
στὶς πονηρὲς ἐπιθυμίες, ποὺ ἐμεῖς οἱ ἴδιοι προκαλοῦμε ἄθελά μας.
ἀλλά ρῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. Ἀλλὰ γλίτωσέ μας ἀπὸ τὴ δύναμη τοῦ Διαβόλου,
ποὺ ἀγωνίζεται νὰ μᾶς ἐξουσιάσει.
Ὅτι σοῦ ἐστίν ἡ δύναμις καὶ ἡ δόξα, Προσευχόμαστε ἔτσι διότι γνωρίζουμε ὅτι μόνον Ἐσὺ
ἔχεις τὴν ἀπόλυτη ἐξουσία, καὶ τὴ δύναμη, καὶ τὴ δόξα
τοῦ Πατέρα, τοῦ Ὑιοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.
νῦν καὶ ἀεί καὶ εἰς τούς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Τώρα καὶ πάντοτε, μέχρι τὸ τέλος τοῦ χρόνου.

Ἀμήν.

Ἂς γίνει ἔτσι.


Εἰς τὸ Παράκλητον Πνεῦμα (Βασιλεῦ Οὐράνιε)

Βασιλεῦ οὐράνιε, Παράκλητε,

τό Πνεῦμα τῆς ἀληθείας,

ὁ πανταχοῦ παρών καὶ τὰ πάντα πληρῶν,

ὁ θησαυρός τῶν ἀγαθῶν καὶ ζωῆς χορηγός,

ἐλθέ καὶ σκήνωσον ἐν ἡμῖν,

καὶ καθάρισον ἡμᾶς ἀπό πάσης κηλίδος,

καὶ σῶσον, ἀγαθὲ τὰς ψυχὰς ἡμῶν.

Βασιλιᾶ οὐράνιε, Παράκλητε,

Πνεῦμα ἅγιο, ποὺ ἀπὸ Ἐσένα πηγάζει ἡ ἀλήθεια·

Ἐσὺ ποὺ βρίσκεσαι παντοῦ καὶ μὲ τὴν παρουσία Σου γεμίζεις τὰ πάντα·

Ἐσὺ ποὺ εἶσαι ὁ θησαυρὸς καὶ ἡ πηγὴ τῶν ἀγαθῶν καὶ δωρίζεις τὴ ζωή,

ἔλα καὶ κατοίκησε μέσα μας,

καὶ καθάρισέ μας ἀπὸ τὰ στίγματα τῶν ἁμαρτιῶν μας,

καὶ σῶσε, Ἀγαθέ, τὶς ψυχές μας.


Τὸ Σύμβολον τῆς Πίστεως (Πιστεύω)

Τὸ Σύμβολον τῆς Πίστεως, ἢ «Πιστεύω», ἀποτελεῖται ἀπὸ δώδεκα ἄρθρα, νοηματικὰς ἑνότητας. Συνετάχθη εἰς τὰ μὲν ἐπτὰ πρῶτα ἄρθρα ὑπὸ τῶν ἁγίων Πατέρων τῆς Α´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου ἐν Νικαίᾳ (325), εἰς τὰ δὲ πέντε τελευταῖα ἄρθρα ὑπὸ τῶν ἁγίων Πατέρων τῆς Β´ Οἰκουμενικῆς Συνόδου ἐν Χαλκηδόνι (381). Οἱ ἱεροὶ κανόνες τῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων θέτουσι ἀπαραίτητον ἵνα ἀπαγγέλλεται ὑπὸ πάντων τῶν πιστῶν ἐκκλησιαζομένων. Διὰ τοῦτον παρατίθεται ἐδῶ, μετὰ ἑρμηνευτικῆς ἀποδόσεως εἰς τὴν νέαν Ἑλληνικήν.

Πιστεύω εἰς ἕνα Θεόν, Πατέρα, παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς, ὁρατῶν τε πάντων καὶ ἀοράτων. Πιστεύω, ὡς ὀρθόδοξος χριστιανός, σὲ ἕνα Θεό, Πατέρα, κυρίαρχο τοῦ παντός, ποὺ δημιούργησε απὸ τὸ μηδέν καὶ μὲ ἀπόλυτη ἐλευθερία, τὸν οὐρανὸ καὶ καὶ τὴ γῆ. Δημιούργησε δηλαδὴ τόσο τὸν ὁρατὸ καὶ ὑλικὸ, ὅσο καὶ τὸν ἀόρατο καὶ πνευματικὸ κόσμο. Πατήρ
Καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν Ὑιὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ, τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα πρὸ πάντων τῶν αἰώνων· φῶς ἐκ φωτός, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, γεννηθέντα, οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρί, δι᾿ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο.

Τὸν δι᾿ ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρανῶν καὶ σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου καὶ ἐνανθρωπήσαντα.

Σταυρωθέντα τε ὑπὲρ ἡμῶν ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου καὶ παθόντα καὶ ταφέντα.

Καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, κατὰ τὰς Γραφάς.

Καὶ ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐρανοὺς καὶ καθεζόμενον ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός.

Καὶ πάλιν ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς, οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος.

Πιστεύω καὶ σὲ ἕνα Κύριο, τὸ Θεάνθρωπο Ἰησοῦ Χριστό, ποὺ εἶναι ὁ μονογενὴς Ὑιὸς τοῦ Θεοῦ Πατέρα. Γεννήθηκε ἀπὸ Αὐτὸν προαιωνίως. Εἶναι ἀληθινὸς Θεὸς ἐπειδὴ γεννήθηκε ἀπὸ τὸν ἀληθινὸ Θεό. Ὁ Ὑιὸς δὲν εἶναι δημιούργημα ἢ κτίσμα τοῦ Θεοὖ, ὅπως ἐπίστευαν διάφοροι αἰρετικοί, ἀλλὰ εἶναι ὁμοούσιος μὲ τὸν Πατέρα, ἔχει δηλαδὴ τὴν αὐτὴ θεία οὐσία καὶ τὰ πάντα δημιουργήθηκαν διὰ τοῦ Ὑιοῡ.

Αὐτὸς γιὰ τὴν δική μας σωτηρία, κατέβηκε ἀπὸ τὴν οὐράνια δόξα Του στὴ γῆ καὶ ἔλαβε σάρκα, ὅμοια μὲ τὴ δική μας, ἀπὸ τὴν Παρθένο Μαρία μὲ τὴν ἐνέργεια τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἔγινε δηλαδὴ ἄνθρωπος ὅμοιος σὲ ὅλα μὲ ἐμᾶς, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἁμαρτία, καὶ ἔζησε σὲ συγκεκριμένο χρόνο ἐπάνω στὴ γῆ.

Σταυρώθηκε, ἔπαθε καὶ ἐτάφηκε γιὰ ἑμᾶς, ὅταν Ῥωμαῖος ἐπίτροπος τῆς Ἰουδαίας ἦταν ὁ Πόντιος Πιλᾶτος.

Καὶ ἀναστήθηκε, σύμφωνα μὲ τὶς Γραφές, τὴν τρίτη ἡμέρα ἀπὸ τὸν τάφο, ἐνῶ ἦταν νεκρός.

Μετὰ τὴν Ἀνάστασή Του ἀνέβηκε εἰς τοὺς οὐρανοὺς μὲ τὴν δύναμη ποὺ ἔχει ὡς Θεός, καὶ κάθισε δεξιὰ τοῦ Πατέρα Του.

Θὰ ἔλθει καὶ πάλι στὸν κόσμο μὲ δόξα, σὲ χρόνο ποὺ τὸν γνωρίζει μόνο ὁ Θεός, γιὰ νὰ κρίνει τοὺς ζωντανοὺς καὶ τοὺς νεκρούς.

Υἱός
Καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ Ἁγιον, τὸ κύριον, τὸ ζωοποιόν, τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον, τὸ σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ συμπροσκυνούμενον καὶ συνδοξαζόμενον, τὸ λαλῆσαν διὰ τῶν προφητῶν. Πιστεύω καὶ στὸ Ἄγιο Πνεῦμα, τὸ τρίτο πρόσωπο τῆς Ἁγίας τριάδος ποὺ ἔχει κυριότητα καὶ ἐξουσία. Ζωοποιεῖ ὅλη τὴν κτίση καὶ ἐκπορεύεται ἀπὸ τὸν Πατέρα. Εἶναι ὁμοούσιο μὲ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Ὑιό. Προσκυνᾱται καὶ δοξάζεται ἰσότιμα μαζί τους. Τὸ Ἅγιο Πνεῦμα καθοδήγησε τοὺς προφῆτες τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ποὺ προεῖπαν γιὰ τὸν ἐρχομὸ τοῦ Σωτῆρα καὶ προετοίμασαν τὸ δρόμο τῆς σωτηρίας. Πνεῦμα
Εἰς μίαν, Ἁγίαν, καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν Ἐκκλησίαν.

Ὁμολογῶ ἓν βάπτισμα εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν.

Πιστεύω ὅτι ἡ Ἐκκλησία εἶναι μία, ἐπειδὴ μία εἶναι ἡ κεφαλή της, ὁ Χριστός καὶ μία ἡ πίστη ἐκείνων ποὺ μετέχουν στὴ ζωή της.

Πιστεύω ὅτι ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἁγία, δηλαδὴ χωρισμένη ἀπὸ κάθε ἁμαρτία, ἐπειδὴ ἅγιος εἶναι ὁ Χριστός, καὶ ἐπειδὴ ἀκόμη ἔχει ὡς σκοπό της τὸν ἁγιασμὸ ὅλων τῶν πιστῶν.

Πιστεύω ὅτι ἡ Ἐκκλησία εἶναι καθολική, ἐπειδὴ κατέχει ὅλη τὴν ἀλήθεια χωρὶς ἀλλαγές καὶ ἐπεκτείνεται σὲ ὅλο τὸν κόσμο γιὰ νὰ συμπεριλάβει στοὺς κόλπους της ὅλους τοὺς ἀνθρώπους τῆς γῆς.

Πιστεύω ὅτι ἡ Ἐκκλησία εἶναι καὶ ἀποστολική, έπειδὴ διατηρεῖ ἀκέραιη καὶ ἀνόθευτη τὴ διδασκαλία τῶν Ἀποστόλων, καὶ ἐπειδὴ οἱ ἐπίσκοποι ποὺ τὴν ποιμαίνουν εἶναι διάδοχοι τῶν Ἀποστόλων καὶ χειροτονημένοι κανονικὰ σὲ ἀδιάκοπη συνέχεια ἀπὸ τότε μέχρι σήμερα.

Ὁμολογῶ ἕνα βάπτισμα στὸ ὄνομα τῆς Ἁγίας Τριάδος, ποὺ εἶναι ἡ ἀπαραίτητη προϋπόθεση γιὰ μία καινούρια ζωὴ μέσα στὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ, τὴν Ἐκκλησία. Μὲ τὸ ἕνα καὶ μοναδικὸ βάπτισμα συγχωρεῖται ὁ ἄνθρωπος ἀπὸ τὸ προπατορικὸ ἀμάρτημα καὶ ἀπὸ τὶς ἁμαρτίες ποὺ ἔκανε μέχρι νὰ βαπτισθεῖ.

Ἐκκλησία
Προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρῶν.

Καὶ ζωὴν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Ἀμήν.

Πιστεύω καὶ περιμένω τὴν κοινὴ ἀνάσταση ὅλων τῶν νεκρῶν. Θὰ ἀναστηθεῖ κάθε σῶμα γιὰ νὰ ἑνωθεῖ μὲ τὴν ἀθάνατη ψυχή του. Ἡ ἀνάσταση ὅλων θὰ γίνει μὲ τὴ Δευτέρα Παρουσία τοῦ Κυρίου.

Προσδοκῶ ὅτι, μετὰ τὴν ἀνάσταση καὶ τὴν τελικὴ κρίση ὅλων τῶν ἀνθρώπων ἀπὸ τὸ Χριστό, θὰ ἀξιωθῶ νὰ ἀπολαύσω τὴ μέλλουσα αἰώνια ζωὴ μαζὶ μὲ ὅλους τοὺς ἁγίους. Ἀμήν.

Μέλλουσα ζωή

Ἀναστάσιμη προσευχή (Χριστὸς ἀνέστη κλπ.)

Ἡ ἀναστάσιμη προσευχή, ἡ ὁποία εἶναι τόσον μεστὴ καὶ πλήρης θεολογικῶν νοημάτων, εἶναι δυστυχῶς ἄγνωστη εἰς τὴν πλειονότητα τῶν νέων καὶ δὴ τῆς μαθητιώσης νεολαίας. Χαρακτηριστικὸν αὐτοῦ εἶναι τὸ γεγονὸς ὅτι εἰς μερικὰ σχολεῖα δὲν ἀπαγγέλλεται, ἀλλὰ διαβάζεται ἀπὸ ἕναν μαθητὴ - συνήθως μὲ σφάλματα ἀναγνώσεως - ἐνῶ οἱ ἄλλοι μαθηταὶ στέκονται ἀπλῶς ἀκούοντας κάτι ἐντελῶς ἄγνωστο. Ἂς φροντίσουμε λοιπὸν νὰ ἀπομνημονευθεῖ ἀπὸ ὅλους μας, ὡς καλὴ συνήθεια ἔστω, αὐτὴ ἡ πολὺ σπουδαῖα προσευχή. Κρατῆστε την καὶ διαδῶστε την.

Χριστὸς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν,
θανάτῳ θάνατον πατήσας
καὶ τοῖς ἐν τοῖς μνήμασι
ζωὴν χαρισάμενος.
Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς ἀναστήθηκε ἀφοῦ κατέβηκε καὶ δίδαξε στοὺς νεκρούς,
καταπατώντας μὲ τὸν θάνατό του τὸν φυσικὸν καὶ τὸν πνευματικὸν θάνατον
καὶ σὲ ὅσους βρίσκονταν σὲ τάφους, εἴτε φυσικοὺς εἴτε πνευματικούς,
χάρισε ἔτσι τὴν ἀληθινὴ ζωή.
Χριστὸς ἐκ νεκάδων ἐγερθείς,
ὄλβῳ ὄλβου πεπάτηκε
καὶ τοῖς ἐν τύμβεσιν
τὸ ζῆν ἐδωρήσατο
(ὁμηρικὴ διάλεκτος).

-:-

Ἀνάστασιν Χριστοῦ θεασάμενοι,
προσκυνήσωμεν ἅγιον, Κύριον,
Ἰησοῦν τὸν μόνον ἀναμάρτητον.
Τὸν Σταυρόν σου Χριστὲ προσκυνοῦμεν
καὶ τὴν ἁγίαν σου Ἀνάστασιν
ὑμνοῦμεν καὶ δοξάζομεν·
σὺ γὰρ εἶ Θεὸς ἡμῶν,
ἐκτὸς σοῦ ἄλλον οὐκ οἴδαμεν,
τὸ ὄνομά σου ὀνομάζομεν.
Δεῦτε πάντες οἱ πιστοί,
προσκυνήσωμεν τὴν τοῦ Χριστοῦ ἁγίαν ἀνάστασιν·
ἰδοὺ γὰρ ἦλθε διὰ τοῦ Σταυροῦ
χαρὰ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ.
Διὰ παντὸς εὐλογοῦντες τὸν Κύριον,
ὑμνοῦμεν τὴν ἀνάστασιν αὐτοῦ·
Σταυρὸν γὰρ ὑπομείνας δι᾿ ἡμᾶς,
θανάτῳ θάνατον ὤλεσεν.
Ἀφοῦ εἴδαμε τὴν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ,
ἂς προσκυνήσουμε τὸν ἅγιο καὶ Κύριο,
τὸν Θεάνθρωπο Ἰησοῦ ποὺ εἶναι ὁ μόνος ἀναμάρτητος.
Τὴν Σταυρική Σου θυσία Χριστὲ προσκυνοῦμε
καὶ τὴν ἁγία σου Ἀνάσταση
ὑμνοῦμε καὶ δοξάζουμε·
διότι Ἐσὺ εἶσαι ὁ Θεός μας,
καὶ Θεὸ ἄλλον ἐκτὸς ἀπὸ Ἐσένα δὲν ἀναγνωρίζουμε κανένα,
καὶ μόνο τὸ ὄνομά Σου σημαίνει Θεὸς γιὰ ἑμᾶς.
Ἐλᾶτε ὅλοι οἱ πιστοί,
ἂς προσκυνήσουμε τὴν ἁγία ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ·
ἀφοῦ ἡ ἀνάστασή Του ποὺ ἔγινε μετὰ τὴν Σταυρική Του Θυσία,
ἔφερε μεγάλη χαρὰ ποὺ ἀπλώθηκε σὲ ὅλον τὸν κόσμο.
Παντοτινὰ θὰ εὐλογοῦμε τὸ ὄνομα τοῦ Κυρίου,
καὶ παντοτινὰ θὰ ὑμνοῦμε τὴν ἀνάστασή Του.
Διότι, ἐπειδὴ ὑπέμεινε Πάθη καὶ Σταυρό ἀπὸ ἑμᾶς γιὰ ἑμᾶς,
κατανίκησε κι ἔδιωξε τὸν θάνατο.

-:-

Ἀναστὰς ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τοῦ τάφου
καθὼς προεῖπεν,
ἔδωκεν ἡμῖν τὴν αἰώνιον ζωὴν
καὶ μέγα ἔλεος.
Μὲ τὴν ἀνάσταση Του ἀπὸ τὸν τάφον ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς
ὅπως εἶχε πεῖ πρὶν τὰ ἅγια πάθη Του,
μᾶς χάρισε τὴν ἀληθινὴ αἰώνια ζωή
καὶ τὸ μέγα ἔλεος τοῦ Θεοῦ στὶς ταπεινές μας ὑπάρξεις.

Εὐχὴ τῶν Ὡρῶν (Ὁ ἐν παντὶ καιρῷ καὶ πάσῃ ὥρᾳ...)

Ὁ ἐν παντὶ καιρῷ καὶ πάσῃ ὥρᾳ ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς προσκυνούμενος καὶ δοξαζόμενος Xριστὸς ὁ Θεός,
ὁ μακρόθυμος, ὁ πολυέλεος, ὁ πολυεύσπλαγχνος, ὁ τοὺς δικαίους ἀγαπῶν καὶ τοὺς ἁμαρτωλοὺς ἐλεῶν, ὁ πάντας καλῶν πρὸς σωτηρίαν διὰ τῆς ἐπαγγελίας τῶν μελλόντων ἀγαθῶν·
Αὐτός, Κύριε, πρόσδεξαι καὶ ἡμῶν ἐν τῇ ὥρᾳ ταύτῃ τὰς ἐντεύξεις καὶ ἴθυνον τὴν ζωὴν ἡμῶν πρὸς τὰς ἐντολάς σου·
τὰς ψυχὰς ἡμῶν ἁγίασον, τὰ σώματα ἅγνισον, τοὺς λογισμοὺς διόρθωσον, τὰς ἐννοίας κάθαρον καὶ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ πάσης θλίψεως, κακῶν καὶ ὀδύνης.
Τείχισον ἡμᾶς ἁγίοις σου Ἀγγέλοις, ἵνα, τῇ παρεμβολῇ αὐτῶν φρουρούμενοι, καὶ ὁδηγούμενοι, καταντήσωμεν εἰς τὴν ἑνότητα τῆς Πίστεως καὶ εἰς τὴν ἐπίγνωσιν τῆς ἀπροσίτου σου δόξης· ὅτι εὐλογητὸς εἶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Χριστέ μας, ποὺ εἶσαι ὁ ἀληθινὸς Θεός, καὶ κάθε ὥρα καὶ στιγμή, στὸν οὐρανὸ καὶ στὴ γῆ, σὲ προσκυνοῦν καὶ σὲ δοξάζουν ἄγγελοι καὶ ἄνθρωποι,
σὺ ποὺ εἶσαι ὑπομονετικὸς καὶ ἄκακος, πολὺ στοργικός, πολὺ σπλαγχνικός, ποὺ ἀγαπᾷς τοὺς καλοὺς καὶ λυπᾶσαι καὶ συγχωρεῖς αὐτοὺς ποὺ κάνουν ἁμαρτίες, ποὺ προσκαλεῖς ὅλους στὸ δρόμο τῆς σωτηρίας, μὲ τὴν ὑπόσχεση τῶν ἀγαθῶν τοῦ οὐρανοῦ·
Ἐσύ, Κύριε, δέξου αὕτη τὴν ὥρα τὶς προσευχές μας, καὶ ὁδήγησε τὴ ζωή μας στὸ ἅγιο Θέλημά σου·
Ἁγίασε τὶς ψυχές μας, ἅγνισε τὰ σώματα, διόρθωσε τοὺς λογισμούς, καθάρισε τὶς σκέψεις, καὶ γλίτωσέ μας ἀπὸ κάθε θλίψη, κακὸ καὶ πόνο.
Κάνε γύρω μας ἕνα προστατευτικὸ τεῖχος μὲ τοὺς ἁγίους ἀγγέλους σου, ἔτσι πού, μὲ τὸ στράτευμά τους φρουρούμενοι καὶ ὁδηγούμενοι, νὰ φτάσουμε νὰ πιστεύουμε καὶ νὰ γνωρίζουμε καλὰ τὴ μεγάλη, τὴν ἀπλησίαστη δόξα σου, καὶ νὰ σὲ δοξολογοῦμε πάντα. Ἀμήν.

Ἐπιλύχνιος Εὐχαριστία (Φῶς ἱλαρόν)

Φῶς ἱλαρὸν ἁγίας δόξης ἀθανάτου Πατρός,
οὐρανίου, ἁγίου, μάκαρος, Ἰησοῦ Χριστέ,
ἐλθόντες ἐπὶ τὴν ἡλίου δύσιν, ἰδόντες φῶς ἑσπερινόν,
ὑμνοῦμεν Πατέρα, Υἱόν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, Θεόν.
Ἄξιόν σε ἐν πᾶσι καιροῖς ὑμνεῖσθαι φωναῖς αἰσίαις,
Υἱὲ Θεοῦ, ζωὴν ὁ διδούς· διὸ ὁ κόσμος σὲ δοξάζει.
Ὄντας τὸ γλυκὸ φῶς τῆς ἁγίας δόξας τοῦ ἀθάνατου Πατέρα,
τοῦ οὐράνιου, τοῦ ἅγιου, τοῦ μακάριου, ἐσὺ Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ,
τώρα ποὺ φτάσαμε στὴ δύση τοῦ ἥλιου καὶ εἴδαμε τὸ ἑσπερινὸ φῶς,
ὑμνοῦμε τὸν Πατέρα, ἐσένα τὸν Υἱὸ καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, τὸν ἕνα Θεό.
Πρέπει σὲ κάθε καιρὸ νὰ σὲ ὑμνοῦμε μὲ χαρούμενες φωνές,
Υἱὲ Θεοῦ, διότι ἐσὺ δίνεις τὴ ζωὴ καὶ γι᾿ αὐτὸ ὁ κόσμος σὲ δοξάζει.

Προσευχὴ τοῦ Ἐφραὶμ τοῦ Σύρου (Κύριε καὶ Δέσποτα)

Κύριε τῶν Δυνάμεων, μεθ᾿ ἡμῶν γενοῦ,
ἄλλον γὰρ ἐκτός Σου βοηθόν, ἐν θλίψεσιν οὐκ ἔχομεν.
Κύριε τῶν Δυνάμεων, ἐλέησον ἡμᾶς.
Κύριε τῶν Δυνάμεων, στάσου πλάι μας,
διότι ἄλλον συμπαραστάτη ἀπὸ ἐσένα, στὶς θλίψεις μας, δὲν ἔχουμε.
Κύριε τῶν Δυνάμεων, ἐλέησέ μας.
Prayer of St.Ephraim the Syrian.

O Lord and Master of my life, deliver me
from the spirit of indolence, meddling,
vain ambition, and idle talk.

Grant to me, Your servant, the spirit of
prudence, humility, patience, and love.

Yea, Lord and King; grant me, that I may see
my own faults, and to not judge my brother,
for You are blessed to the Ages of Ages. Amen.

Κύριε καὶ Δέσποτα τῆς ζωῆς μου, πνεῦμα ἀργίας, περιεργείας,
φιλαρχίας καὶ ἀργολογίας μή μοι δῷς.
Κύριε καὶ Δέσποτα τῆς ζωῆς μου, πνεῦμα ἀργίας, περιεργείας,
φιλαρχίας καὶ ἀργολογίας μήν ἀφήσεις νὰ ἔχω.
Πνεῦμα δὲ ταπεινοφροσύνης, ὑπομονῆς καὶ ἀγάπης,
χάρισαί μοι τῷ σῷ δούλῳ.
Πνεῦμα δὲ ταπεινοφροσύνης, ὑπομονῆς καὶ ἀγάπης,
χάρισε σὲ μένα, τὸν ἐλάχιστο.
Ναί, Κύριε Βασιλεῦ, δώρησαί μοι
τοῦ ὁρᾶν τὰ ἐμὰ πταίσματα,
καὶ μὴ κατακρίνειν τὸν ἀδελφόν μου,
ὅτι εὐλογητὸς εἶ, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.
Ναί, Κύριε καὶ Βασιλιᾶ τῆς κτίσεως, δώρησέ μου
νὰ μπορῶ νὰ βλέπω τὰ δικά μου λάθη,
καὶ νὰ μὴ κατακρίνω τὸν ἀδελφό μου,
σὺ ποὺ εἶσαι εὐλογημένος, ὡς τὸ τέλος τοῦ χρόνου. Ἂς γίνει ἔτσι.

Εὐχὴ εἰς τὸν Ἄγγελον φύλακα τῆς τοῦ ἀνθρώπου ζωῆς

Ἅγιε Ἄγγελε, ὁ ἐφεστὼς τῆς ἀθλίας μου ψυχῆς καὶ ταλαιπώρου μου ζωῆς, μὴ ἐγκαταλίπῃς με τὸν ἁμαρτωλόν, μηδὲ ἀποστῇς ἀπ᾿ ἐμοῦ διὰ τὴν ἀκρασίαν μου· μὴ δώῃς χώραν τῷ πονηρῷ δαίμονι κατακυριεῦσαί μου τῇ καταδυναστείᾳ τοῦ θνητοῦ τούτου σώματος· κράτησον τῆς ἀθλίας καὶ παρειμένης χειρός μου, καὶ ὁδήγησόν με εἰς ὁδὸν σωτηρίας. Ναί, ἅγιε Ἄγγελε τοῦ Θεοῦ, ὁ φύλαξ καὶ σκεπαστὴς τῆς ἀθλίας μου ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος, πάντα μοι συγχώρησον, ὅσα σοι ἔθλιψα πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μου, καὶ εἴ τι ἥμαρτον τὴν σήμερον ἡμέραν· σκέπασόν με ἐν τῇ παρούσῃ νυκτὶ καὶ διαφύλαξόν με ἀπὸ πάσης ἐπηρείας τοῦ ἀντικειμένου, ἵνα μὴ ἔν τινι ἁμαρτήματι παροργίσω τὸν Θεόν· καὶ πρέσβευε ὑπὲρ ἐμοῦ πρὸς τὸν Κύριον τοῦ ἐπιστηρίξαι με ἐν τῷ φόβῳ αὐτοῦ καὶ ἄξιον ἀναδεῖξαί με δοῦλον τῆς αὐτοῦ ἀγαθότητος. Ἀμήν. Ἅγιε Ἄγγελε, ἐσὺ ποὺ εἶσαι φύλακας (προστάτης) τῆς ἀθλίας ψυχῆς μου καὶ τῆς ταλαίπωρης ζωῆς μου, μὴ μὲ ἐγκαταλείψῃς τὸν ἁμαρτωλό, μήτε νὰ ἀπομακρυνθῇς ἀπὸ μένα ἐξ αἰτίας τῆς χαυνότητός μου. Μὴ ἐπιτρέψῃς στὸν πονηρὸ δαίμονα νὰ κυριαρχήσει ἐπάνω μου κατατυραννώντας αὐτὸ τὸ θνητό μου σῶμα. Κράτησε τὸ ταλαίπωρο καὶ παράλυτο χέρι μου καὶ ὁδήγησέ με στὴν ὁδὸ τῆς σωτηρίας. Ναί, ἅγιε Ἄγγελε τοῦ Θεοῦ, ἐσὺ ποὺ εἶσαι φύλακας καὶ σκεπαστὴς τῆς ἀθλίας ψυχῆς μου καὶ τοῦ ἀθλίου σώματός μου, συγχώρησέ με γιὰ ὅλα ἐκεῖνα μὲ τὰ ὁποῖα σὲ ἐλύπησα ὅλες τὶς ἡμέρες τῆς ζωῆς μου, καὶ γιὰ ὅσα ἁμάρτησα τὴν σημερινὴ ἡμέρα. Σκέπασε μὲ καὶ τούτη τὴ νύκτα καὶ διαφύλαξέ με ἀπὸ κάθε ἐπήρεια τοῦ ἀντιπάλου διαβόλου, γιὰ νὰ μὴ παροργίσω τὸν Θεὸ μὲ κάποιο ἁμάρτημα. Καὶ συνάμα πρέσβευε γιὰ χάρι μου πρὸς τὸν Κύριο, νὰ μὲ στερεώσῃ στὸν θεῖο φόβο (=σεβασμὸ) καὶ νὰ μὲ κάνῃ δοῦλο ἄξιο τῆς ἀγαθότητάς του. Ἀμήν.

Τὸ Τροπάριον τῆς Κασσιανῆς

Δοξαστικὸν τῶν Ἀποστίχων τοῦ Ὄρθρου τῆς Μεγ. Τετάρτης
Ποίημα Κασσιανῆς Μοναχῆς. Ἦχος πλ. δ´.

Κύριε, ἡ ἐν πολλαῖς ἁμαρτίαις, περιπεσοῦσα γυνή,
τὴν σὴν αἰσθομένη Θεότητα, μυροφόρου ἀναλαβοῦσα τάξιν,
ὀδυρομένη μύρα σοι, πρὸ τοῦ ἐνταφιασμοῦ κομίζει.
Οἴμοι! λέγουσα, ὅτι νύξ μοι ὑπάρχει, οἶστρος ἀκολασίας,
ζοφώδης τε καὶ ἀσέληνος, ἔρως τῆς ἁμαρτίας.
Δέξαι μου τὰς πηγὰς τῶν δακρύων,
ὁ νεφέλαις διεξάγων, τῆς θαλάσσης τὸ ὕδωρ·
κάμφθητί μοι, πρὸς τοὺς στεναγμοὺς τῆς καρδίας,
ὁ κλίνας τοὺς οὐρανούς, τῇ ἀφάτῳ σου κενώσει·
καταφιλήσω τοὺς ἀχράντους σου πόδας,
ἀποσμήξω τούτους δὲ πάλιν, τοῖς τῆς κεφαλῆς μου βοστρύχοις·
ὧν ἐν τῷ Παραδείσῳ, Εὔα τὸ δειλινόν,
κρότον τοῖς ὠσὶν ἠχηθεῖσα, τῷ φόβῳ ἐκρύβη.
Ἁμαρτιῶν μου τὰ πλήθη, καὶ κριμάτων σου ἀβύσσους,
τίς ἐξιχνιάσει, ψυχοσῶστα Σωτήρ μου;
Μή με τὴν σὴν δούλην παρίδῃς, ὁ ἀμέτρητον ἔχων τὸ ἔλεος.

Νεοελληνικὴ ἀπόδοσις
ὑπὸ Φωτίου Κόντογλου Κυδωνιέως

Κύριε, ἡ γυναῖκα ποὺ ἔπεσε σὲ πολλὲς ἁμαρτίες,
σὰν ἔνοιωσε τὴ θεότητά σου, γίνηκε μυροφόρα
καὶ σὲ ἄλειψε μὲ μυρουδικὰ πρὶν ἀπὸ τὸν ἐνταφιασμό σου
κι ἔλεγε ὀδυρόμενη: Ἀλλοίμονο σὲ μένα, γιατί μέσα μου νύχτα θολὴ
καὶ δίχως φεγγάρι, ἡ μανία τῆς ἀσωτείας κι ὁ ἔρωτας τῆς ἁμαρτίας.
Δέξου ἀπὸ μένα τὶς πηγὲς τῶν δακρύων,
ἐσὺ ποὺ μεταλλάζεις μὲ τὰ σύννεφα τὸ νερὸ τῆς θάλασσας.
Λύγισε στ᾿ ἀναστενάγματα τῆς καρδιᾶς μου,
ἐσὺ ποὺ ἔγειρες τὸν οὐρανὸ καὶ κατέβηκες στὴ γῆς.
Θὰ καταφιλήσω τὰ ἄχραντα ποδάρια σου,
καὶ θὰ τὰ σφουγγίσω πάλι μὲ τὰ πλοκάμια τῆς κεφαλῆς μου·
αὐτὰ τὰ ποδάρια, ποὺ σὰν ἡ Εὔα κατὰ τὸ δειλινό,
τ᾿ ἄκουσε νὰ περπατοῦνε, ἀπὸ τὸ φόβο της κρύφτηκε.
Τῶν ἁμαρτιῶν μου τὰ πλήθη καὶ τῶν κριμάτων σου τὴν ἄβυσσο,
ποιὸς μπορεῖ νὰ τὰ ἐξιχνιάσῃ, ψυχοσώστη Σωτῆρα μου;
Μὴν καταφρονέσῃς τὴ δούλη σου, ἐσὺ ποὺ ἔχεις τ᾿ ἀμέτρητο ἔλεος.

Νεοελληνικὴ ἀπόδοσις
ὑπὸ Θεοφίλου Βορέως (1873-1954)

.

Νεοελληνικὴ ἀπόδοσις δημοσιευθεῖσα εἰς «Καθημερινή»
ὑπὸ Ἰωάννου Πολέμη (1862-1924)

Χριστέ, γυναίκα ποὺ ἔπεσε σὲ χίλιες ἁμαρτίες,
σὰν ἄκουσε, σὰν ἔνιωσε τὴ θεϊκή σου χάρη,
μὲ μυροφόρας φόρεμα, στὰ δάκρυα πνιγμένη,
πρὶν νὰ σὲ θάψουνε στὴ γῆ, μύρα γλυκὰ σοῦ φέρνει.
Ὠιμέ! φωνάζει, ὁλόγυρα νύχτα ῾ναι, νύχτα μαύρη,
νύχτα π᾿ ἀνοίγει καὶ κεντᾶ τοὺς σαρκικούς μου πόθους
καὶ σκοτεινὴ κι ἀσέληνη, τῆς ἁμαρτίας ἔρως.
Δέξου, Χριστέ, τὰ δάκρυα, τὰ δάκρυα ποὺ χύνω·
Σὺ ποὺ τραβᾶς στὰ σύννεφα τῆς θάλασσας τὸ κύμα,
λυγίσου, γύρε τὴν καρδιὰ στοὺς ἀναστεναγμούς μου,
Σὺ πού ῾γυρες τοὺς οὐρανοὺς στὴ γέννησή σου ἐπάνω·
Τ᾿ ἀνέγγιχτα τὰ πόδια σου ἄφες νὰ τὰ φιλήσω
καὶ νὰ σφογγίσω τὰ φιλιὰ μὲ τὰ πλεχτὰ μαλλιά μου.
Τὰ πόδια, ποὺ σὰν ἄκουσε τὸν κρότους τους ἡ Εὔα
τὸ δειλινὸ μὲς στὴν Ἐδέμ, ἐκρύφτηκε ἀπὸ φόβο.
Τὶς τόσες ἁμαρτίες μου, τὴ φοβερή σου κρίση,
ποιὸς νὰ μετρήσει δύναται, Σωτήρ μου, ψυχοσώστη;
Μὴ μὲ θωρεῖς ἀδιάφορος τὴν ταπεινή σου δούλη,
Ἐσὺ ποὺ ἔχεις σὰν Θεὸς ἀμέτρητη εὐσπλαγχνία.

Ἡ Κασσιανή
Κωστῆς Παλαμᾶς (1859-1943)

Κύριε, γυναίκα ἁμαρτωλή, πολλά,
πολλά, θολά, βαριὰ τὰ κρίματά μου.
Μά, ὦ Κύριε, πῶς ἡ θεότης Σου μιλᾶ
μέσ᾿ στὴν καρδιά μου!

Κύριε, προτοῦ Σὲ κρύψ᾿ ἡ ἐντάφια γῆ
ἀπὸ τὴ δροσαυγὴ λουλούδια πῆρα
κι ἀπ᾿ τῆς λατρείας τὴν τρίσβαθη πηγὴ
Σοῦ φέρνω μύρα.

Οἶστρος μὲ σέρνει ἀκολασίας... Νυχτιά,
σκοτάδι ἀφέγγαρο, ἄναστρο μὲ ζώνει,
τὸ σκοτάδι τῆς ἁμαρτίας φωτιὰ
μὲ καίει, μὲ λιώνει.

Ἐσὺ ποὺ ἀπὸ τὰ πέλαα τὰ νερὰ
τὰ ὑψώνεις νέφη, πάρε τα, Ἔρωτά μου,
κυλᾶνε, εἶναι ποτάμια φλογερὰ
τὰ δάκρυά μου.

Γύρε σ᾿ ἐμέ. Ἡ ψυχὴ πῶς πονεῖ!
Δέξου με Ἐσὺ ποὺ δέχτηκες καὶ γείραν
ἄφραστα ὡς ἐδῶ κάτου οἱ οὐρανοί.
καὶ σάρκα ἐπῆραν.

Στ᾿ ἄχραντά Σου τὰ πόδια, βασιλιᾶ
μου Ἐσὺ θὰ πέσω καὶ θὰ στὰ φιλήσω,
καὶ μὲ τῆς κεφαλῆς μου τὰ μαλλιὰ
θὰ στὰ σφουγγίσω.

Τ᾿ ἄκουσεν ἡ Εὔα μέσ᾿ στὸ ἀποσπερνὸ
τῆς παράδεισος φῶς ν᾿ ἀντιχτυπᾶνε,
κι ἀλαφιασμένη κρύφτηκε... Πονῶ,
σῶσε, ἔλεος κάνε.

Ψυχοσῶστ᾿, οἱ ἁμαρτίες μου λαός,
Τὰ ἀξεδιάλυτα ποιὸς θὰ ξεδιαλύσῃ;
Ἀμέτρητό Σου τὸ ἔλεος, ὁ Θεός!
Ἄβυσσο ἡ κρίση.

Ποίημα Κασσιανῆς Μοναχῆς
Γιῶργος Χειμωνᾶς (1938-2000)

ἀφιέρωση στὸν Ὀδ. Ἐλύτη, περιοδ. Χάρτης (τ. 21-23, Νοε 1986, σσ.474-475).

Κύριε
Ἐγὼ ἡ γυναίκα
ἡ μολυσμένη τῶν ἁμαρτιῶν

στὰ σπλάχνα μου αἰσθάνθηκα τὴν θεότητά σου
κι ἔγινα μυροφόρος
Μὲ ὀδυρμοὺς μῦρα
ἀκουμπῶ ἐμπρὸς ἀπὸ τὸν τάφο σου

Τὰ σπλάχνα μου ἡ νύχτα τὰ κατέχει
Μανία ἡ ἀκολασία μου
Σκοτάδι καὶ θάνατος τῆς σελήνης
ὁ ἔρως μου τῆς ἁμαρτίας

Πάρε τὰ μάτια μου μαζὶ μὲ τὰ δάκρυά τους
ἐσὺ ποὺ ὅρισες ἡ θάλασσα
νὰ κατάγεται ἀπὸ τὰ σύννεφα

Κλίνε πάνω ἀπὸ τὸν στεναγμὸ τὸν πιὸ βαθὺ τῆς καρδιᾶς μου
ἐσὺ ποὺ ἔκαμψες τοὺς οὐρανοὺς
γιὰ νὰ χωρέσει τό ἄφατο

Θέλω νὰ φιλήσω τὰ πόδια σου τὰ ἀνέγγιχτα
καὶ νὰ τὰ προστατεύω
μέσα στὶς θηλειὲς τῶν μαλλιῶν μου

Στὸ σούρουπο τοῦ παράδεισου ἡ Εὔα
τοὺς κρότους ἀκούει καὶ ταράζεται
τρόμαξε καὶ ἐκρύφτη

Σωτῆρα μου καί τῶν ψυχῶν σωτῆρα
Ποιὸς τὸ κουβάρι τῶν ἁμαρτιῶν μου θὰ ἔρθει νὰ ξετυλίξει
Στῆς τιμωρίας σου τὴν ἄβυσσο
ποιὸς πῶς νὰ κρατηθεῖ

Μὴν ἀποστρέψεις τὸ βλέμμα σου ἀπὸ πάνω μου
Βλέπε με. Τὴν δούλη σου.

Ἐσὺ ποὺ εἶσαι τό ἔλεος.


Τοῦ ἐν Ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν ΙΩΑΝΝΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ
ΛΟΓΟΣ ΚΑΤΗΧΗΤΙΚΟΣ
Εἰς τὴν ἁγίαν καὶ λαμπροφόρον ἡμέραν τῆς ἐνδόξου καὶ
σωτηριώδους Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, Ἀναστάσεως.

Εἴ τις εὐσεβὴς καὶ φιλόθεος ἀπολαυέτω τῆς καλῆς ταύτης καὶ λαμπρᾶς πανηγύρεως. Ὅποιος εἶναι εὐσεβὴς καὶ φιλόθεος, ἂς ἀπολαύσει τὴν ὡραία τούτη καὶ λαμπρὴ πανήγυρη.
Εἴ τις δοῦλος εὐγνώμων, εἰσελθέτω χαίρων εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου αὐτοῦ. Ὅποιος εἶναι εὐγνώμων ὑπηρέτης, ἂς εἰσέλθει χαρούμενος σ᾿ αὐτὸ τὸ δεῖπνο τῆς χαρᾶς τοῦ Κυρίου.
Εἴ τις ἔκαμε νηστεύων, ἀπολαυέτω νῦν τὸ δηνάριον. Ὅποιος κοπίασε νηστεύοντας, ἂς χαρεῖ τώρα τὸν μισθό του.
Εἴ τις ἀπὸ τῆς πρώτης ὥρας εἰργάσατο, δεχέσθω σήμερον τὸ δίκαιον ὄφλημα. Ὅποιος ἐργάστηκε ἀπὸ τὴν πρώτη ὥρα, ἂς δεχθεῖ σήμερα τὴν δίκαιη πληρωμή.
Εἴ τις μετὰ τὴν τρίτην ἦλθεν, εὐχαρίστως ἑορτασάτω. Ἂν κάποιος ἦλθε μετὰ τὴν τρίτη ὥρα, ἂς ἑορτάσει εὐχαριστώντας.
Εἴ τις μετὰ τὴν ἕκτην ἔφθασε, μηδὲν ἀμφιβαλλέτω· καὶ γὰρ οὐδὲν ζημιοῦται. Ἂν μετὰ τὴν ἕκτη ὥρα ἔφθασε κάποιος, καθόλου ἂς μὴν ἀμφιβάλει, διότι σὲ τίποτε δὲ θὰ ζημιωθεῖ.
Εἴ τις ὑστέρησεν εἰς τὴν ἐννάτην, προσελθέτω, μηδὲν ἐνδοιάζων. Ἂν κάποιος καθυστέρησε καὶ ἦλθε στὴν ἐνάτη ὥρα, ἂς προσέλθει χωρὶς ἐνδοιασμό.
Εἴ τις εἰς μόνην ἔφθασε τὴν ἑνδεκάτην, μὴ φοβηθῇ τὴν βραδύτητα· φιλότιμος γὰρ ὢν ὁ Δεσπότης, δέχεται τὸν ἔσχατον, καθάπερ καὶ τὸν πρῶτον. Ἂν πάλι κάποιος ἔφτασε μόλις στὶς ἕνδεκα, ἂς μὴ φοβηθεῖ τὴν ἀργοπορία. Διότι, ὡς φιλότιμος ποὺ εἶναι ὁ Δεσπότης, δέχεται τὸν τελευταῖο ὅπως ἀκριβῶς καὶ τὸν πρῶτο.
Ἀναπαύει τὸν τῆς ἑνδεκάτης, ὡς τὸν ἐργασάμενον ἀπὸ τῆς πρώτης. Ἀναπαύει αὐτὸν ποὺ ἔφτασε τὴν ἑνδεκάτη ὥρα, ὅπως καὶ αὐτὸν ποὺ ἐργάστηκε ἀπὸ τὴν πρώτη.
Καὶ τὸν ὕστερον ἐλεεῖ, καὶ τὸν πρῶτον θεραπεύει. Καὶ τὸν τελευταῖο ἐλεεῖ καὶ τὸν πρῶτο βραυεύει.
Κἀκείνῳ δίδωσι, καὶ τούτῳ χαρίζεται. Καὶ σὲ κεῖνον δίδει καὶ σ᾿ αὐτὸν δείχνει τὴ χάρη του.
Καὶ τὰ ἔργα δέχεται, καὶ τὴν γνώμην ἀσπάζεται. Καὶ τὰ ἔργα δέχεται καὶ τὴ γνώμη ἀσπάζεται.
Καὶ τὴν πρᾶξιν τιμᾷ, καὶ τὴν πρόθεσιν ἐπαινεῖ. Καὶ τὴν πράξη τιμᾶ καὶ τὴν πρόθεση ἐπαινεῖ.
Οὐκοῦν εἰσέλθετε πάντες εἰς τὴν χαρὰν τοῦ Κυρίου ἡμῶν· καὶ πρῶτοι καὶ δεύτεροι τὸν μισθὸν ἀπολαύετε. Εἰσέλθετε λοιπὸν ὅλοι στὸ δεῖπνο τῆς χαρᾶς τοῦ Κυρίου μας· καὶ πρῶτοι καὶ δεύτεροι ἀπολαύσατε τὴν ἀμοιβή σας.
Πλούσιοι καὶ πένητες μετ᾿ ἀλλήλων χορεύσατε. Πλούσιοι καὶ φτωχοί, ὅλοι μαζὶ χορέψετε.
Ἐγκρατεῖς καὶ ῥᾴθυμοι τὴν ἡμέραν τιμήσατε. Ἐγκρατεῖς καὶ φυγόπονοι, τὴν ἡμέρα τιμῆστε.
Νηστεύσαντες καὶ μὴ νηστεύσαντες, εὐφράνθητε σήμερον. Ὅσοι νηστέψατε μὰ κι ὅσοι δὲ νηστέψατε εὐφρανθεῖτε σήμερα.
Ἡ τράπεζα γέμει τρυφήσατε πάντες. Τὸ τραπέζι εἶναι γεμάτο, εὐχαριστηθεῖτε ὅλοι.
Ὁ μόσχος πολύς, μηδεὶς ἐξέλθῃ πεινῶν. Τὸ μοσχάρι εἶναι ἄφθονο, κανεὶς ἂς μὴ φύγει πεινασμένος.
Πάντες ἀπολαύετε τοῦ συμποσίου τῆς πίστεως. Ὅλοι ἀπολαύσατε τὸ συμπόσιο τῆς πίστης.
Πάντες ἀπολαύσατε τοῦ πλούτου τῆς χρηστότητος. Ὅλοι ἀπολαύσατε τὸν πλοῦτο τῆς θεϊκῆς καλοσύνης καὶ ἀγαθότητας.
Μηδεὶς θρηνείτω πενίαν· ἐφάνη γὰρ ἡ κοινὴ βασιλεία. Κανεὶς νὰ μὴ θρηνεῖ γιὰ φτώχεια, διότι φανερώθηκε ἡ κοινὴ βασιλεία τοῦ Θεοῦ.
Μηδεὶς ὀδυρέσθω πταίσματα· συγγνώμη γὰρ ἐκ τοῦ τάφου ἀνέτειλε. Κανεὶς νὰ μὴν ὀδύρεται γιὰ τὰ σφάλματά του, ἀφοῦ ἀνέτειλε συγγνώμη ἀπὸ τὸν τάφο τοῦ Χριστοῦ.
Μηδεὶς φοβείσθω θάνατον· ἠλευθέρωσε γὰρ ἡμᾶς τοῦ Σωτῆρος ὁ θάνατος. Κανεὶς νὰ μὴ φοβᾶται τὸ θάνατο, διότι ἀπὸ τὰ δεσμά του μᾶς ἐλευθέρωσε τοῦ Σωτῆρα ὁ θάνατος.
Ἔσβεσεν αὐτόν, ὑπ᾿ αὐτοῦ κατεχόμενος. Ἔσβησε τὸ θάνατο, Αὐτὸς ποὺ ἔγινε λεία του θανάτου.
Ἐσκύλευσε τὸν Ἅδην, ὁ κατελθὼν εἰς τὸν Ἅδην. Λεηλάτησε τὸν Ἅδη, Αὐτὸς ποὺ κατέβηκε στὸν Ἅδη.
Ἐπίκρανεν αὐτόν, γευσάμενον τῆς σαρκὸς αὐτοῦ· Πίκρανε αὐτόν, τοῦ ὁποίου γεύτηκε τὴν σάρκα.
καὶ τοῦτο προλαβὼν Ἡσαΐας, ἐβόησεν· Αὐτὸ ἀκριβῶς προφητεύοντας ὁ Ἡσαΐας ἐκήρυξε:
Ὁ Ἅδης, φησίν, ἐπικράνθη συναντήσας σοι κάτω. Ὁ Ἅδης, λέει, πικράθηκε, ὅταν Σὲ συνάντησε στὸν κόσμο του.
Ἐπικράνθη, καὶ γὰρ κατηργήθη. Πικράθηκε, διότι πραγματικὰ καταργήθηκε.
Ἐπικράνθη, καὶ γὰρ ἐνεπαίχθη. Πικράθηκε, διότι ὄντως ἐμπαίχθηκε.
Ἐπικράνθη, καὶ γὰρ ἐνεκρώθη. Πικράθηκε, διότι στ᾿ ἀλήθεια νεκρώθηκε.
Ἐπικράνθη, καὶ γὰρ καθῃρέθη. Πικράθηκε, διότι καθαιρέθηκε.
Ἐπικράνθη, καὶ γὰρ ἐδεσμεύθη. Πικράθηκε, διότι ἁλυσοδέθηκε καὶ φυλακίστηκε.
Ἔλαβε σῶμα, καὶ Θεῷ περιέτυχεν. Ἔλαβε (ὁ Ἅδης) ἕνα σῶμα καὶ τοῦ συνέβη νὰ πέσει πάνω στὸ Θεό.
Ἔλαβε γῆν, καὶ συνήντησεν οὐρανῷ. Ἔλαβε (ὁ Ἅδης) γῆ καὶ συνάντησε οὐρανό.
Ἔλαβεν, ὅπερ ἔβλεπε, καὶ πέπτωκεν, ὅθεν οὐκ ἔβλεπε. Ἔλαβε (ὁ Ἅδης) αὐτὸ ποὺ ἔβλεπε καὶ ἐξέπεσε ἀπ᾿ Αὐτὸν ποὺ δὲν ἔβλεπε.
Ποῦ σου, θάνατε, τὸ κέντρον; Ποῦ εἶναι, θάνατε, τὸ κεντρί σου;
Ποῦ σου, Ἅδη, τὸ νῖκος; Ποῦ εἶναι, ἅδη, ἡ ἔπαρσή σου;
Ἀνέστη Χριστός, καὶ σὺ καταβέβλησαι. Ἀναστήθηκε ὁ Χριστὸς καὶ σὺ κατανικήθηκες.
Ἀνέστη Χριστὸς καὶ πεπτώκασι δαίμονες. Ἀναστήθηκε ὁ Χριστὸς καὶ γκρεμίστηκαν οἱ δαίμονες.
Ἀνέστη Χριστός, καὶ χαίρουσιν Ἄγγελοι. Ἀναστήθηκε ὁ Χριστὸς καὶ χαίρονται οἱ Ἄγγελοι.
Ἀνέστη Χριστός, καὶ ζωὴ πολιτεύεται. Ἀναστήθηκε ὁ Χριστὸς καὶ κυβερνᾶ ἡ ζωή.
Ἀνέστη Χριστός, καὶ νεκρὸς οὐδεὶς ἐπὶ μνήματος. Ἀναστήθηκε ὁ Χριστὸς καὶ κανεὶς νεκρὸς πιὰ σὲ μνῆμα.
Χριστὸς γὰρ ἐγερθεὶς ἐκ νεκρῶν
ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων ἐγένετο.
Διότι μὲ τὸ νὰ ἀναστηθεῖ ἀπὸ τοὺς νεκροὺς ὁ Χριστός,
ἔγινεν ἡ πρώτη συγκομιδὴ τῶν καρπῶν τῆς ἀνάστασης ἀνάμεσα στοὺς κεκοιμημένους.
Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν. Σ᾿ Αὐτὸν ἀνήκει ἡ δόξα καὶ δύναμη στοὺς ἀπέραντους αἰῶνες. Ἀμήν.

Μὲ παρόμοια αἰσθήματα ὑπαρξιακῆς εὐφροσύνης σὰν αὐτὰ ποὺ ἀναβλύζουν ἀπὸ τὸν πνευματέμφορο νοῦ καὶ τὸν θεοκίνητο κάλαμο τοῦ χρυσορρήμονος πατρός, εὐχόμαστε ὁλοψύχως, ἀγαπητοί μας καὶ περιπόθητοι ἀδελφοὶ καὶ συνεργοὶ ἐν Κυρίῳ, νἀ ὑποδεχθοῦμε καὶ νὰ πανηγυρίσουμε πάντες τὴν «ἑορτῶν ἑορτὴν καὶ πανήγυριν πανηγύρεων, ἐν ᾗ εὐλογοῦμεν τὸν ἀναστάντα Χριστὸν εἰς τοὺς αἰῶνας».

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα

Μέρος δ΄

Γίνεται, λοιπόν, εμφανές και σε ένα άλλο ακόμα σημείο η ενότητα του σώματος της εκκλησίας. Είμαστε όλοι ίσοι (κλήρος και λαός) ενώπιον των Θείων Δώρων και ο σύνδεσμος αγάπης και της συμφωνίας των ιδεών μας καθιστά ένα έμπροσθεν της τριαδικής ενότητας. Στην συνέχεια ο ιερεύς διαβάζει την ευχή της ευχαριστίας:

«Ἄξιον καὶ δίκαιον Σὲ ὑμνεῖν, Σὲ εὐλογεῖν, Σὲ αἰνεῖν, Σοὶ εὐχαριστεῖν, Σὲ προσκυνεῖν ἐν παντί τόπῳ τῆς δεσποτείας Σου. Σὺ γάρ εἶ Θεός ἀνέκφραστος, ἀπερινόητος, ἀόρατος, ἀκατάληπτος, ἀεὶ ὤν, ὡσαύτως ὤν^ Σὺ καὶ ὁ μονογενής Σου Υἱός καὶ τὸ Πνεῦμά Σου τὸ Ἅγιον. Σὺ ἐκ τοῦ μὴ ὅντως εἰς τὸ εἶναι ἡμᾶς παρήγαγες καὶ παραπεσόντας ἀνέστησας πάλιν καὶ οὐκ ἀπέστης πάντα ποιῶν, ἕως ἡμᾶς εἰς τὸν οὐρανόν ἀνήγαγες καὶ τὴν βασιλείαν σου ἐχαρίσω τὴν μέλλουσαν. Ὑπέρ τούτων ἀπάντων εὐχαριστοῦμέν σοι και τῷ μονογενεῖ σου Υἱῷ καὶ τῷ Ἁγίω, ὑπέρ πάντων ὧν ἴσμέν καὶ ὧν οὐκ ἴσμέν, τῶν φανερῶν καὶ ἀφανῶν εὐεργεσιῶν, τῶν εἰς ἡμᾶς γεγενημένων. Εὐχαριστοῦμεν σοι καὶ ὑπέρ τῆς Λειτουργίας ταύτης, ἥν ἐκ τῶν χειρῶν ἡμῶν δέξασθαι κατηξίωσας, καίτοι σοι παρεστήκασι χιλιάδες Ἀρχαγγέλων καὶ μυριάδες Ἀγγέλων, τὰ Χερουβείμ καὶ τὰ Σεραφείμ, ἐξαπτέρυγα, πολυόμματα, μετάρσια, πτερωτά».

Τι μας λέει εδώ η ευχή; Ποιο μυαλό μπορεί να συλλάβει αυτό; Ποιος πεπερασμένος νους μπορεί να καταλάβει τον Θεό, που με ένα λόγο έπλασε τα σύμπαντα; Κανείς.. και η συνέχεια της ευχής δίνει την απάντηση..

«Συ γαρ εἶ Θεός ἀνέκφραστος, ἀπερινόητος, ἀόρατος, ἀκατάληπτος, αεἰ ὤν, ὡσαύτως ὤν..» Που σημαίνει ότι είσαι Θεός:

«Ανέκφραστος»: δεν μπορούμε να σε περιγράψουμε

«Απερινόητος»: που δεν σε χωράει το μυαλό μας

«Αόρατος»: εσύ, ο Θεός, είσαι Πνεύμα, το απόλυτον Πνεύμα

«Αεί ὤν, ὡσαύτως ὤν»: είσαι ο πάντοτε υπάρχων, ο Αιώνιος Τριαδικός Θεός.

Αλλά για εκείνο που ιδιαιτέρως τον ευχαριστούμε, είναι για την Θ. Λειτουργία που τελούμε. Γιατί η Θ. Λειτουργία είναι η ανακεφαλαίωση των όσων έκανε ο Θεός και κάνει για τον άνθρωπο.

«Ευχαριστοῦμε Σοι καὶ τῷ μονογενεῖ Σου Υἱῷ καὶ τῷ Πνεύματί Σου τῷ Ἁγίῳ, ὑπέρ πάντων ὧν ἴσμεν καὶ ὧν οὐκ ἴσμεν, τῶν φανερῶν καὶ ἀφανῶν εὐεργεσιῶν, τῶν εἰς ἡμᾶς γεγενημένων...»

Και όντως εμείς οι άνθρωποι στεκόμαστε μόνο σε όσες ευεργεσίες βλέπουμε και είναι συμφέροντες προς ημάς. Όμως ο Θεός ευεργετεί και με θλίψεις και δοκιμασίες και αόρατα χωρίς να γνωρίζουμε άλλα κατόπιν της ευεργεσίας το καταλαβαίνουμε, μετά από χρόνια ίσως, ίσως και ποτέ.. Ευχαριστούμε όμως τον Θεόν και για έναν άλλο λόγο. Για το ότι δέχεται την ευχαριστία της Θ. Λειτουργίας να τελείται από τα δικά μας χοϊκά χέρια...

«Καίτοι Σοι παρεστήκασι χιλιάδες Ἀρχαγγέλων καὶ μυριάδες Ἀγγέλων, τὰ Χερουβείμ καὶ τὰ Σεραφείμ, Ἐξαπτέρυγα, πολυόμματα, μετάρσια, πτερωτά...». Ο Θεός θα μπορούσε να ορίσει την Ευχαριστία, να την τελούν οι πεντακάθαρες Αγγελικές Δυνάμεις. Τι φυσικότερο απ αυτό; Ωστόσο αξιώνει εμάς τους ανθρώπους να το κάνουμε αυτό και καταδέχεται τη Θυσία από τα λερωμένα χέρια μας. Μα σκοπός είναι ο άνθρωπος να ανέβει στον ουρανό. Να βαδίζει στην γη και συγχρόνως να ζει την μελλοντική κατάσταση των σωζωμένων πιστών. Να ζει από εδώ την αιωνιότητα και με τα παραπάνω βιώματα να εναρμονίζει κα την πορεία του σ’ αυτό τον κόσμο. Ναι! Στην Θ. Λειτουργία ακολουθούμε μια πορεία. Μία πορεία μαζί με τον Χριστό! Μία πορεία Θείας Ενώσεως! Μία πορεία μυστικής προσευχής. Μία πορεία αληθινής προσευχής, αληθινής Ενώσεως!

«Δύο ρώσοι ασκήτευαν στην Σκήτη του Τιμίου Προδρόμου, ο πατήρ Αρσένιος, που ήταν Γέροντας και συγχρόνως ιερεύς, και ο πατήρ Νικόλαος, υποτακτικός και ψάλτης. Τις δακρύβρεκτες και συνάμα μεγαλοπρεπείς Θείες Λειτουργίες τους, μας περιέσωσε και περιέγραψε ο μοναχός Παρθένιος. Οι δύο αυτοί ασκητές ήταν μοναχοί της νηστείας, της αγρυπνίας, της αδιαλείπτου προσευχής και των πολλών δακρύων.

Μισό χρόνο πριν από την κοίμησή του ο πατήρ Νικόλαος τυφλώθηκε. Συγχρόνως πολλές φορές αρρώστιες τον βασάνιζαν και τον τυραννούσαν. Δεν μπορούμε πλέον να πηγαίνει στην Εκκλησία, αλλά θρηνούμε καθιστός ή ξαπλωμένος στο κελάκι του, βασανιζόμενος από φρικτούς πόνους. Έτσι λιγόστεψαν οι Λειτουργίες. Γινόταν μία την βδομάδα. Ψάλτης και αναγνώστης ήταν ο άρρωστος και τυφλός υποτακτικός, για τον οποίο δεν υπήρχε η έννοια της απραξίας.

Το Σάββατο των Απόκρεω λειτούργησαν. Μετά την Θεία Λειτουργία ο πατήρ Νικόλαος επισκέφτηκε στο κελί τον Γέροντά του κι όλος δάκρυα άρχισε να του λέει:

- Άγιε Γέροντά μου, όταν μετά την Λειτουργία πήγα στο κελί μου και κάθισα στο κρεβάτι, άνοιξαν ξαφνικά τα τυφλά μου μάτια και είδα αμέσως ολοκάθαρα τα πάντα γύρω μου.

Κατόπιν άνοιξε η πόρτα του κελιού μου και όλο το κελί γέμισε από φως. Μπήκαν τρεις άνθρωποι· δύο νέοι με λαμπάδες και στο μέσον τους ένας άλλος, με αστραφτερή ενδυμασία, η οποία εξέπεμπε ανέκφραστο φως. Με πλησίασαν. Ο άνθρωπος εκείνος που ήταν στη μέση, με ρώτησε:

  • Με γνωρίζεις;

  • Βέβαια σε γνωρίζω. Είσαι ο Ανίκητος, ο φίλος και συνοδοιπόρος μας εκεί, στα Ιεροσόλυμα, που ήθελες να γίνεις ερημίτης και ασκητής στο Σινά. Πληροφορήθηκα μάλιστα ότι εδώ και τρία χρόνια πέθανες.

Εκείνος τότε μου είπε:

  • Μάλιστα, πάτερ Νικόλαε! Εγώ είμαι, ο Ανίκητος! Είδες με ποια δόξα και λαμπρότητα με αντάμειψε ο Βασιλεύς των Ουρανών, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, ο Σωτήρας μας, για την λίγη μετάνοια και την ελαχιστότατη άσκηση που έκανα; Ε, έτσι κι εσένα θα σε ανταμείψει. Αλλά «και μείζω τούτων ὄψει»! Σε τέσσερις ημέρες θα ελευθερωθείς από όλες τις θλίψεις, τα βάσανα και τις ασθένειες. Με έστειλε ο Κύριος να σε παρηγορήσω.

Αμέσως βγήκαν από το κελί κι εγώ έμεινα μόνος. Τότε έκλεισαν πάλι τα μάτια μου, όμως η καρδιά μου γέμισε από ανείπωτη χαρά.

Αφού τα άκουσε όλα αυτά ο Πνευματικός και Γέροντας, του είπε:

  • Πρόσεχε, πάτερ Νικόλαε, μην πλανηθείς. Μην πιστεύεις σ όλα αυτά, αλλά ατένιζε μόνο προς το Θεό και ζήτα το έλεός Του, την Χάρη Του, την άφεση των αμαρτιών σου και την «καλήν ἀπολογίαν» ενώπιον του φοβερού Βήματος του Φιλανθρώπου αλλά και Δικαίου Κριτού!

Αυτά τα είπε προς ταπείνωση και φυλακή της ψυχής, γιατί δεν παύουν τα πεπυρωμένα βέλη του πονηρού να ρίπτονται ακόμα και λίγο προ του θανάτου μας.

Την Πέμπτη της Τυροφάγου έγινε η τελευταία Θεία Λειτουργία για τον μοναχό Νικόλαο. Κοινώνησε και παίρνοντας το Αντίδωρο είπε στον Γέροντά του:

  • Σε παρακαλώ, έλα, Γέροντά μου, στο κελάκι μου.

Ο Γέροντας πήγε μαζί του. Ο πατήρ Νικόλαος κάθισε στο κρεβάτι. Το πρόσωπό του άρχισε να αλλοιώνεται, να αστράφτει. Σηκώνοντας τα μάτια του στον ουρανό ήρθε σε κάποια μορφή εκστάσεως. Ο τόπος γέμισε ανέκφραστη ευωδία. Κατόπιν συνήλθε και άρχισε να λέγει:

- Σ ευχαριστώ, πάτερ άγιε, που έκανες υπομονή στις αδυναμίες μου μέχρι το τέλος μου και με τις οδηγίες σου με οδήγησες στη Βασιλεία των Ουρανών.

Ο Πνευματικός τον ρώτησε:

  • Βλέπεις, πάτερ Νικόλαε, τίποτε;

  • Βλέπω, Γέροντα, ότι ήρθαν για μένα και έσχισαν το χειρόγραφο των αμαρτιών μου. Και τώρα, Γέροντά μου, ευλόγησον!

Και έσκυψε το κεφάλι. Τότε ο Πνευματικός τον ευλόγησε με το χέρι του. Εκείνος πήρε το χεράκι του Γέροντός του, το κατεφίλησε θερμά, και, πριν ακόμα το αφήσει, σήκωσε τα μάτια στον ουρανό και ήρεμα πρόφερε:

  • Κύριε, δέξαι το πνεύμα μου...

Την ίδια στιγμή παρέδωσε την ψυχή του στον Κύριο, τον Οποίο εκ νεότητος δούλευσε και υπηρέτησε με πίστη, αυταπάρνηση, υπακοή και αγάπη. Πέρασε μέσα από μία πορεία ασκητικών αγώνων μαζί με το Χριστό, μία πορεία θείων αποκαλύψεων και θείας ενώσεως, μία πορεία μυστικής προσευχής και πολλών δακρύων και έζησε μέσα από τις ατελείωτες Θείες Λειτουργίες της ασκητικής του ζωής τη λειτουργική μεταμόρφωση».

«ΤΟΝ ΕΠΙΝΙΚΙΟΝ ΥΜΝΟΝ ΑΔΟΝΤΑ, ΒΟΩΝΤΑ, ΚΕΚΡΑΓΟΤΑ ΚΑΙ ΛΕΓΟΝΤΑ...»

Ο λειτουργικός Επινίκιος Ύμνος είναι συνένωση του Τρισάγιου Αγγελικού Ύμνου του οποίου άκουσε ο προφήτης Ησαίας, την στιγμή κατά την οποία προσεκλήθει από τον Θεό στο προφητικό αξίωμα και τον ύμνο με τον οποίο υποδέχθηκε ο λαός στην αγία πόλη τον Θεάνθρωπο, ερχόμενον επί το Εκούσιο πάθος. Εμείς όλοι ψάλλοντας τον Ύμνο αυτόν μέσα στην Θ. Λ. μιμούμαστε τους αγγέλους αλλά και τον λαό των Ιεροσολύμων. Υποδεχόμαστε την τρισήλιο Κυριαρχία, του Βασιλέα των Βασιλευόντων, ο Οποίος προσέρχεται σφαγιασθῆναι και δοθῆναι εἰς βρῶσιν τοῖς πιστοίς.

Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος κάνει μία σύγκριση ανάμεσα στον επινίκιο Ύμνο και στην επινίκιο ωδή, που έψαλλαν οι Εβραίοι όταν ελευθερώθηκαν από τους Αιγυπτίους. Η σύγκριση ασφαλώς δείχνει ότι στην Θ. Λ. η ωδή «εἶναι πολύ λαμπρότερη. Διότι δεν καταποντίσθηκαν οἱ Αἰγύπτιοι, ἀλλά δαίμονες. Δεν νικήθηκαν ὁ Φαραώ, ἀλλά ὁ διάβολος. Δὲν κυριεύθηκαν ὅπλα αἱσθητά, ἀλλά καταργήθηκε ἡ κακιά... Δὲν ἐξερχόμαστε γιὰ τὴν γῆ τῆς ἐπαγγελίας, ἀλλά μεταναστεύουμε γιὰ τὸν οὐρανό. Δὲν τρῶμε μάννα, ἀλλά τρεφόμαστε ὰπό τὸ δεσποτικό Σώμα. Δὲν πίνουμε νερό ἀπό τὴν πέτρα, ἀλλά Αἷμα ἀπό τὴν πλευρά τοῦ Χριστοῦ». Ο ουρανός και γη έχουν τώρα ενωθεί. Άγγελοι και άνθρωποι συνδοξολογούν τον Κύριο. Γι’ αυτό και πάλι ο Άγιος Ιεράρχης μας ερωτά... Άραγε αναγνωρίσατε την φωνή αυτή; Άραγε δική μας είναι ή των Σεραφείμ; Και η δική μας και των Σεραφείμ χάρη στον Χριστό, που εκρήμνισε το μεσότοιχο του φραγμού και έφερε ειρήνη στον ουρανό και στη γη... Πριν βέβαια ψαλλόταν μόνο στους ουρανούς ο ύμνος αυτός. Όταν όμως ο Κύριος καταδέχθηκε να κατέβει στην γη, μετέφερε και την μελωδία αυτή. Αυτός είναι ο λόγος που ο Αρχιερεύς, όταν ἵσταται ἐνώπιον τῆς ἁγίας Τραπέζης, προσφέροντας την λογικήν λατρεία... δεν μας καλεί απλώς και μόνο στον ύμνο αυτό, αλλά πρώτα αναφέρει τα Χερουβίμ και τα Σεραφείμ και έπειτα προτρέπει όλους να υψώσουν την γεμάτη φρίκη φωνή, αποσπώντας την σκέψη μας από την γη με την ενθύμηση των συγχορευτών. Και είναι σαν να φωνάζει ο λειτουργός και να λέγει στον καθένα από μας: «Μαζί με τα Σεραφείμ ψάλεις. Στάσου μαζί με τα Σεραφείμ, άνοιξε τα φτερά σου μαζί τους, πέταξε μαζί μ αυτά γύρω από τον βασιλικό θρόνο».

Με την εκφώνηση αυτή θα πρέπει να υπογραμμίσουμε και κάτι που είναι πρακτικό και χρησιμεύει στη Θ. Λειτουργία. «Αἴρει ὁ ἱερεύς», βγάζει δηλαδή τον Αστερίσκο πάνω από τον Άγιο Δίσκο (χτυπώντας τον ελαφρά σταυροειδώς σε κάθε λέξη, ή μία φορά ή δύο, συμβολικά πρβλ.) γιατί θα πρέπει να είναι τα Τιμ. Δώρα ακάλυπτα και έτοιμα για τον καθαγιασμό.

Έτσι ο ιερεύς στέκεται «ένώπιος ἐνωπίῳ» και αναλαμβάνει το υπεράνθρωπο έργο να τελέσει την φρικώδη και αναίμακτο θυσία. Το βλέμμα του ταπεινού λειτουργού στρέφεται προς τον Εσταυρωμένο Κύριο και εκλιπαρεί το έλεος Του, τρέμοντας θυμάται τις θείες του προσταγές: «οἱ ἱερεῖς οἱ ἐγγίζοντες Κυρίῳ τῷ Θεῷ, ἀγιασθήτωσαν, μὴ ποτέ ἀπαλλάξη ἀπ αὐτῶν Κύριος»

ξοδος). Τρέμοντας επίσης για τα παραπτώματά του γιατί μπροστά Του έχει την «Θέα τοῦ Ἀμνοῦ τοῦ Θεοῦ». Αυτή η «Θέα του Θείου Αμνού» είναι η μεγαλύτερη αμοιβή του ιερέως, αυτό που του δίνει δύναμη, ενέργεια και υπομονή στο βαρύ σταυρό του. Όπως ακριβώς λέει η ευχή του Αγ. Ελαίου: «Ὁ καὶ ἐμε τὸν ταπεινόν καὶ ἁμαρτωλόν καὶ ἀνάξιον... καλέσας εἰς τὸ ἅγιον καὶ ὑπερμέγιστον βαθμόν τῆς ἱερωσύνης... καὶ θεάσασθαι αὐτοψεί τὸ πρόσωπο τῆς Ἁγίας Ἀναφορᾶς καὶ ἀπολαύσαι τῆς Θεῖας καὶ ἱερᾶς Λειτουργίας...».

Μια αγία και ολόφωτη νεφέλη απλώνεται πρώτα στους ιερείς λειτουργούς και σιγά – σιγά προς το εκκλησίασμα καθώς πλησιάζουμε όλο και προς το κέντρο της αναιμάκτου θυσίας. Ο ιερεύς λέγει μυστικά την ευχή:

«Ὁ ἱερεύς: Μετά τούτων καὶ ἡμεῖς τῶν μακαρίων δυνάμεων, Δέσποτα φιλάνθρωπε, βοῶμεν καὶ λέγομεν^ Ἅγιος εἶ καὶ πανάγιος Σὺ καὶ ὁ μονογενής σου Υἱός καὶ τὸ Πνεῦμά σου τὸ Ἅγιον. Ἅγιος εἶ καὶ πανάγιος καὶ μεγαλοπρεπής ἡ δόξα σου. Ὅς τὸν κόσμον σου οὕτως ἠγάπησας, ὥστε τὸν Υἱόν σου τὸν Μονογενῆ δοῦναι, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτον μὴ ἀπόληται, ἀλλ ἔχῃ ζωήν αἰώνιον. Ὅς ἐλθών καὶ πᾶσαν τὴν ὑπέρ ἡμῶν οἰκονομίαν πληρώσας, τῇ νυκτί ᾗ παρεδίδοτο, μᾶλλον δὲ ἑαυτόν παρεδίδου ὑπέρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς, λαβών ἄρτον ἐν ταῖς ἁγίαις αὐτοῦ καὶ ἀχράντοις καὶ ἀμωμήτοις χερσί, εὐχαριστήσας καὶ εὐλογήσας, ἁγιάσας, κλάσας, ἔδωκε τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ Μαθηταῖς καὶ Ἀποστόλοις, εἰπών». «Ὅς τὸν κόσμον σου οὕτως ἠγάπησας, ὥστε τὸν Υἱόν σου τὸν Μονογενῆ δοῦναι...».

Κάθε λέξη έχει βαθύτατο νόημα, γιατί δείχνουν το μέγεθος και την ένταση της Θείας Αγάπης. Η απόσταση ανάμεσα στον Θεό και τον άνθρωπο είναι άπειρος. Αθάνατος και άναρχος ο Θεός, απέραντη η μεγαλοσύνη Του, αγάπησε εκείνους που πλάσθηκαν από γη και σποδό, που ήταν φορτωμένοι από μύριες αμαρτίες, που διαρκώς πήγαιναν ενάντια στο θέλημά Του, που ήταν αχάριστοι. Έτσι στην Θ. Λ. βιώνουμε το μυστήριο της σταυρικής θυσίας του Χριστού. Κατά την Θ. Λ. «είναι παρών ο Κύριος και επιτελείται ο θάνατος Του και η φρικτή Του θυσία». «Εὐλαβηθεῖτε τὴν ἱερή αὐτη Τράπεζα, τονίζει ὁ ἅγιος Ἰωάννης, τὸν δι ἡμᾶς σφαγέντα Χριστόν, το θῦμα το ἐπ αὐτῆς κείμενον». Ζούμε, λοιπόν, το μυστήριο του Σταυρικού Θανάτου. Γράφει ο ιερός Δαμασκηνός: «ὁ θάνατος κατήργηται... ἡ ἀνάστασις δεδώρηται... πύλαι παραδείσου ἠνοίχθησαν... τέκνα Θεού και κληρονόμοι γεγόναμεν».

«Τῇ νυκτί ᾗ παρεδίδετο». Η Θεία Λειτουργία είναι μυστηριακή επέκταση του Μυστικού Δείπνου. Δεν είναι η τυπική επανάληψή του, αλλά το ίδιο το μυστικό Δείπνο, διότι είναι ο Ίδιος ο Χριστός, ο οποίος προσφέρει και προσφέρεται. «Πιστέψατε, μας λέγει ο ιερός Χρυσόστομος, ότι και τώρα είναι εκείνο το Δείπνο στο οποίο παρακαθόταν Αυτός. Σε τίποτα δεν διαφέρει εκείνο το μυστικό Δείπνο από τούτο το Μυστήριο. Επειδή δεν το κάμνει αυτό ο άνθρωπος και εκείνο ο Χριστός. Αλλά και τούτο και εκείνο Αυτός το προσφέρει. Ὁ τότε ταῦτα ποιήσας ἐν ἐκείνῳ τῷ δείπνῳ, οὗτος καὶ νῦν αὐτά ἑργάζεται... Αὕτη ἐκείνη ἐστίν ἡ τράπεζα καὶ οὐδεν ἔλαττον ἔχει».

Η συμμετοχή μας στο Δείπνο του Χριστού είναι Θέα και γεύση της αγάπης Του: «Γεύσασθε καὶ ἴδετε ὅτι χρηστός ὁ Κύριος». Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης αρχίζει την διήγηση του μυστικού Δείπνου υπογραμμίζοντας ότι αυτό ήταν η έκφραση της αγάπης του Χριστού για μας. Και αφού παρέδωσε στους Δώδεκα τον εαυτό Του ως τροφή αθανασίας, τους παρέδωσε και την εντολή της αγάπης: Ἐντολήν καινήν δίδωμι ἡμίν ἵνα ἀγαπάτε ἀλλήλους, καθώς ἠγάπησα ἡμᾶς. Εν συνεχεία αποκαλύπτει τις διαστάσεις και το ήθος της αγάπης Του για μας. Εξηγεί το πρώτο καθώς, με ένα δεύτερο. Καθώς ἠγάπησέ με ὁ Πατήρ, καγώ ἠγάπησα ἡμᾶς^ μείνατε ἐν τῇ ἀγάπῃ τῇ ἐμῇ. Μετέχοντας στο δείπνο της Ευχαριστίας, μετέχουμε στο δείπνο της Θείας Αγάπης και καλούμαστε να μείνουμε μέσα σ’ αυτήν. Εδώ σ’ αυτό το μυστικό τραπέζι ακούμε τα ιδρυτικά λόγια της Θείας Λειτουργίας.

«Λάβετε, φάγετε... Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες».

Τα λόγια αυτά του Κυρίου ονομάζονται «ἱδρυτικοί λόγοι», διότι δι’ αυτών ιδρύθηκε, παραδόθηκε και συστήθηκε το Μυστήριο της σωτηρίας μας ή πιο σωστά «ἰδρύθηκε, παρεδόθηκε καὶ συνεστήθη τὸ μέγα Μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας». Όταν αναφερόταν ο Κύριος στο Σώμα του, είπε «κλώμενον»^ και όταν αναφερόταν Αίμα του, είπε «ἐκχυνόμενον». Και οι δύο μετοχές είναι σε χρόνο ενεστώτα. Άρα όχι μία φορά αλλά ΠΑΝΤΟΤΕ, εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια! Τώρα... σήμερα... γίνεται το θαύμα των θαυμάτων.

Ο Κύριος μας ονομάζει το Αίμα Του αίμα «τῆς καῖνης διαθήκης» της νέας συμφωνίας μεταξύ Θεού και ανθρώπων. Διότι η Παλαιά συμφωνία επικυρώθηκε με τις θυσίες και το αίμα των ζώων.

Τι φοβερό μυστήριο! Τι άρρητη οικονομία! Τι ακατάληπτη συγκατάβαση του Θεού! Τι ανεξιχνίαστη ευσπλαχνία! Ο πλαστουργός παραθέτει τον Εαυτό Του στο πλάσμα, για να τον απολαύσει. Η «Αὐτοζωή», «ἐγώ εἰμί ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή», χαρίζει στους θνητούς τον εαυτό Της ως βρῶσι και πόσι. Ελάτε να φάτε τον Ἄρτο μου καὶ νὰ πιῆτε τὸ Κρασί μου, που ἔχω ἑτοιμάσει για σᾶς πάνω σ’ αὐτήν τὴν Ἁγία Τράπεζα. «Γεύσασθε καὶ ἴδετε ὅτι χρηστός ὁ Κύριος».

Στο μυστικό δείπνο της Μεγ. Πέμπτης ο Κύριος μας παραδίδει δύο πράγματα: Το Σώμα και το Αίμα Του, την καινή εντολή της Αγάπης: «ἐντολήν καινήν δίδωμι ἡμῖν ἵνα ἀγαπᾶτε ἀλληλους, καθώς ἠγάπησα ἡμᾶς». Αυτό σημαίνει πως κάθε φορά που μετέχουμε των Αχράντων Μυστηρίων δεν κοινωνούμε μόνο του Δεσποτικού Σώματος και Αίματος του Κυρίου αλλά και της Θείας Αυτού αγάπης...

Στην συνέχεια ο ιερεύς σκύβει ενώπιον της Αγίας Τράπεζας και λέει χαμηλόφωνα: «Μεμνημένοι τοίνυν τῆς σωτηρίου ταύτης ἐντολῆς καὶ πάντων τῶν ὑπέρ ἡμῶν γεγενημένων, τοῦ Σταυροῦ, τοῦ Τάφου, τῆς τριημέρου Ἀναστάσεως, τῆς εἰς οὐρανούς ἀναβάσεως, τῆς ἐκ δεξιῶν κανθέδρας, τῆς δευτέρας καὶ ἐνδόξου πάλιν παρουσίας...».

Αφού ο Κύριος παρέδωσε στο Μυστικό Δείπνο τα Άγια Μυστήρια έδωσε συγχρόνως και την εξής εντολή; «Τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμην ἀνάμνησιν». Άρα μας διδάσκει ότι η πραγματική «ἀνάμνησίς Του» δεν είναι μία απλή σκέψη, αλλά μια πράξη: η τέλεση του Μυστηρίου του Δείπνου του. Η Θεία Λειτουργία δηλαδή είναι ο μόνος τρόπος να «θυμηθούμε» στο ανθρώπινο μυαλό το μυστήριο της οικονομία του, και το μέγεθος της θυσίας του Θεού. Με τον παραπάνω λόγο δηλαδή είναι σαν να λέει ο Κύριος: Να συναθροίζεσθε συνεχώς γύρω από μένα. Και παρόλο που δεν θα με βλέπετε με τα σωματικά σας μάτια, εγώ θα είμαι Παρών. «Σεις θα βλέπετε ψωμί και κρασί... σεις θα βλέπετε έναν αμαρτωλό ιερέα. Αλλά αυτός είναι μόνο το όργανό μου. Δανείζουμε τα χέρια Του, την φωνή του. Ο ιερεύς υπάρχει, για να γίνεται πιο αισθητή η αόρατη Παρουσία μου και η ακατάληπτη Ενέργειά Μου! Και το Άγιο Πνεύμα, ο Παράκλητος, «ὅν ἐγώ πέμψω ἡμῖν παρά του Πατρός μου» θα κάνει την Θεία Μεταβολή. Το ψωμί Σώμα μου και το κρασί Αίμα μου.

Να υπογραμμίσουμε ότι ως Ορθόδοξοι Χριστιανοί μεταλαμβάνουμε – ακολουθόντας την εντολή του ΚυρίουΣώμα και Αίμα. Και τα δύο στοιχεία που συνθέτουν την Θεία Ευχαριστία. Οι παπικοί όμως δεν δίνουν το Αίμα του Χριστού σε όλους, έτσι καινοτομούν και αιρεσιαρχούν και στο θέμα αυτό. Το ίδιο κάνουν και με το Τίμιο Άρτο. Στην ορθοδοξία ένας είναι ο Άρτος και συμβολίζει την ενότητα του χριστιανικού σώματος. Οι παπικοί όμως με τις άζυμες όστιες καταργούν και αυτή την ενότητα, διαστρεβλώνοντας την σύσταση του Θεϊκού Μυστηρίου, αφού η όστια δεν «μελίζεται», δεν τεμαχίζεται^ άρα τα λαϊκά τους μέλη δεν μετέχουν κοινά αυτού του οποίου παράγουν.

Ας τα βλέπουμε αυτά όσοι εκ των νεοημερολογιτών επιθυμούν με οποιοδήποτε τρόπο (στα πλαίσια του Π.Σ.Ε.) ένωση με αιρετικούς και τις παραφιάδες τους, προδίδοντας τον θησαυρό της Ορθοδοξίας στα στόματα των λύκων και τους πιστούς στην πανώλη της ανόμου επικοινωνίας...

«Τὰ σὰ ἐκ τῶν σῶν, σοι προσφέρομεν κατά πάντα καὶ διά πάντα», ὁ λαός: «Σὲ ὑμνοῦμεν, σὲ εὐλογοῦμεν, σοὶ εὐχαριστοῦμεν, Κύριε, καὶ δεόμεθά σου, ὁ Θεός «ἡμῶν».

Ο άνθρωπος πήρε τον κόσμο από τα χέρια του Θεού ως δώρο γεμάτο από Θείες ευλογίες. Θέλει, λοιπόν, να του εκφράσει την ευγνωμοσύνη του και μη έχοντας τι να του προσφέρει, του επιστρέφει το ίδιο του το δώρο. Προσφέρουμε στον Θεό από αυτά που μας χάρισε, βάζοντας πάνω σ’ αυτό την σφραγίδα της ευγνωμοσύνη μας. Το όργωμα της γης, η σπορά, το θέρισμα, το ζύμωμα, το πάτημα των σταφυλιών είναι η σφραγίδα του ανθρώπου πάνω στο κόσμο του Θεού. Προϊόντα κοινής χρήσεως (κρασί-ψωμί) καθίσταται (δια της ευλογίας του ιερέως) κεχωρισμένα σύμβολα της Θείας Λατρείας. Το σταρένιο ψωμί, το αγνό νάμα, το ανόθευτο έλαιο, είναι ο κόσμος που επιστρέφει στον Θεό φορτωμένος με τους κόπους, τις αγωνίες, τις χαρές και τις ελπίδες του ανθρώπου.

«Κατά πάντα» : δηλαδή σύμφωνα προς εκείνα, τα οποία είναι διατεταγμένα από Σένα και σύμφωνα προς τις Αποστολικές Διαταγές.

«Και δια πάντα» : δηλαδή για όσα έχεις πράξει για μας.

Όλο αυτό το υπερφυές γεγονός, το ζωντανό και πραγματικό, ταιριάζει απόλυτα με τα όσα μας λέγει ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς : « Μεταχειριζόμενος ὁ Λειτουργός Ἱερεύς τὰ Τίμια Δῶρα ὡς τὸ ἀΐδιον Φῶς, ἀνεβαίνει νοητά τὸν δρόμο, που ὁδηγεῖ στὸν Πατέρα τῶν Φώτων. Ἀνεβαίνει ἀληθινά, πραγματικά...καὶ ἀκούει τὰ ἄρρητα ρήματα καὶ βλέπει τὰ ἀθέατα θεάματα καὶ τὸν Δεσπότην Χριστο... Καὶ γεμίζει ὁλόκληρος ἀπό θαυμασμό, ἀπό Θεία ἔκσταση... καὶ συναγωνίζεται τοὺς ἀκούραστους ὑμνωδούς - Ἀγγέλους καὶ Ἀρχαγγέλους - ἔχοντας γίνει καὶ ὁ ἴδιος ἄλλος ἄγγελος τοῦ Θεοῦ πάνω στὴ γῆ καὶ μπροστά στὴν Ἁγία Τράπεζα. Ἔτσι μαζί μὲ ὁλόκληρη τὴν κτίσι ὁ λειτουργός, στὸ «τὰ σὰ ἐκ τῶν σῶν» ὀδηγεῖ καὶ τὸν ἑαυτό του στὸν Τριαδικό Θεό!».

Ο σκοπός που συνέστησε ο Κύριος το Μυστήριο είναι ακριβώς η ιερουργία της αναμνήσεώς Του, επειδή η ανάμνησή Του μας οδηγεί στην Ευχαριστία: «Εἰς τὴν ἐμην ἀνάμνησην ποιεῖτε τοῦτο, ἔφη (ὁ Χριστός), τὴν αἰτίαν ἐκκαλύπτων ἡμῖν τῆς του μυστηρίου δόσεως... «Ὅταν γὰρ ἐννοήσης τὶ πέπονθεν ὁ Δεσπότης σου διὰ σὲ, φιλοσοφώτερος ἔσῃ», λέγει ο ιερός Χρυσόστομος.

Και όντως η ανάμνηση της ευεργεσίας, μας κάνει φιλοσοφότερος, δηλαδή φίλους του Χριστού, που είναι η Σοφία του Θεού. Και εμείς ευχαριστούμε «πάντοτε ὑπέρ πάντων ἐν ὀνόματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τῷ Θεῷ καὶ πατρί». (Εφ. 5,20)

«ΣΕ ΥΜΝΟΥΜΕΝ, ΣΕ ΕΥΛΟΓΟΥΜΕΝ, ΣΟΙ ΕΥΧΑΡΙ-ΣΤΟΥΜΕΝ ΚΥΡΙΕ, ΚΑΙ ΔΕΟΜΕΘΑ ΣΟΥ, Ο ΘΕΟΣ ΗΜΩΝ».

Ο ιερότατος αυτός ύμνος του λαού στο πιο κεντρικό σημείο της Θ. Λειτουργίας, είναι ύμνος προς την Αγ. Τριάδα. «Σὲ ὑμνοῦμεν στὸν Θεό-Πατέρα, σὲ Εὐλογούμεν στὸ Υἱό καὶ Λόγο, σοι εὐχαριστοῦμεν, τῷ Ἁγίω Πνεύματι». Ο Θεός-Πατέρας είναι Εκείνος, προς τον Οποίον γίνεται η αναφορά, ο Υιός και Λόγος είναι Εκείνος, που θυσιάζεται «ὑπέρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς καὶ σωτηρίας»^ το Άγιο Πνεύμα είναι εκείνο, που τελετουργεί τη θυσία της Εκκλησίας. Τα πάντα, και τη Θεία Λειτουργία, ενεργεί «ὁ Πατήρ δι Υἱόν ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι».

Ο ΚΑΘΑΓΙΑΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΙΩΝ ΔΩΡΩΝ

Ο ΙΕΡΕΥΣ: Ἔτι προσφέρομεν σοι τὴν λογική ταύτην καὶ ἀναίμακτον λατρείαν, καὶ παρακαλοῦμεν σε καὶ δεόμεθα και ἰκετεύομεν^ κατάπεμψον τὸ Πνεῦμα σου τὸ Ἅγιον ἐφ ἡμᾶς, καὶ ἐπί τὰ προκείμενα δῶρα ταῦτα.

Ο ΔΙΑΚΟΝΟΣ: Εὐλόγησον, δέσποτα, τὸν ἅγιον Ἄρτον.

Ο ΙΕΡΕΣ: Και ποίησον τὸν μεν Ἄρτον τοῦτο, τίμιον Σῶμα τοῦ Χριστοῦ σου.

Ο ΔΙΑΚΟΝΟΣ: Ἀμήν. Εὐλόγησον, δέσποτα, τὸ ἅγιον Ποτήριον.

Ο ΙΕΡΕΥΣ: Τὸ δὲ ἐν τῷ Ποτηρίῳ τοῦτῳ, τίμιον Αἷμα τοῦ Χριστοῦ σου.

Ο ΔΙΑΚΟΝΟΣ: Ἀμήν. Εὐλόγησον, δέσποτα, ἀμφότερα τὰ Ἅγια.

Ο ΙΕΡΕΥΣ: Μετεβαλών τῷ Πνεύματι σου τῷ Ἁγίῳ.

Ο ΔΙΑΚΟΝΟΣ: Ἀμήν, Ἀμήν, Ἀμήν.

Ἡ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ἐπισκιάζουσα δύναμις

Στην Θ. Λειτουργία του Αγ. Ιακώβου, πριν αρχίζει η Αγ. Αναφορά γίνεται ο εξής διάλογος ανάμεσα στον λειτουργό και τον λαό. Ο ιερεύς λέγει: Μεγαλύνατε τον Κύριον σὺν ἐμοί καὶ ὑψώσωμεν τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐπί τὸ αὐτό. Και απαντά ο λαός: Πνεῦμα Ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπί σὲ καὶ δύναμις Ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι.

Και ο διάλογος αυτός μας θυμίζει τα λόγια που ειπώθηκαν από τον αρχάγγελο Γαβριήλ την ημέρα του ευαγγελισμού προς την Πανάχραντο μητέρα του Ιησού.

Κάθε Θεία Λειτουργία είναι ένας καινούριος Ευαγγελισμός. Στην θέση της Θεοτόκου είναι η αγία εκκλησία. Λέγοντας ο λειτουργός Κατάπεμψον τὸ Πνεύμα σου τὸ Ἅγιον ἐφ ἡμᾶς, κατά κάποιον τρόπο επαναλαμβάνει τα λόγια της Αειπαρθένου: Ἰδού ἡ δούλη Κυρίου, γένοιτό μοι κατά τὸ ρῆμα σου. Και ιερουργείται ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου Εκκλησίας.

Με το μυστήριο της Θ. Ευχαριστίας η αγία μας εκκλησία γίνεται Θεοτόκος Μητέρα. Ο Παράκλητος κατέρχεται σ’ Αυτήν και στα τίμια δώρα της. Μυστηριακά συλλαμβάνεται ο Λόγος του Θεού, γεννάται ο Άχρονος και προσφέρεται υπέρ της του κόσμου ζωής. Η Εκκλησία δέχεται την τελείωση τοῖς λελαλημένοις αὐτῇ παρά Κυρίου: Τοῦτο ἐστί τὸ σῶμα μου... τοῦτο ἐστί τὸ αἷμα μου.

Ο Κύριος έδωσε την εντολή στους μαθητές του να ιερουργούν το Δείπνο εις ανάμνησίν Του επειδή «ἐπρόκειτο νὰ τους προσφέρει τὴν δύναμιν, ὥστε να μπορούν να το πράττουν», δηλαδή το Άγιο Πνεύμα. «Αὐτό τὸ μυστήριο εἶναι ἔργο τῆς καθόδου τοῦ Ἁγ. Πνεύματος, διότι το Ἅγιο Πνεῦμα δὲν κατέβηκε μόνο μία φορά καὶ ἔπειτα μᾶς ἐγκατέλειψε, ἀλλά εἶναι καὶ θὰ εἶναι μαζί μας για πάντα... Αὐτό τελεσιουργεῖ τὰ μυστήρια μὲ τὸ χέρι καὶ τὴν γλώσσα τῶν ἱερέων» «Καὶ γίνεται ὑετός (βροχή) τῇ καινῇ ταύτῃ γεωργίᾳ, διά τῆς ἐπικλήσεως, ἡ τοῦ Ἁγ. Πνεύματος ἐπισκιάζουσα δύναμις», γράφει ο άγ. Ιωάννης ο Δαμασκηνός.

Ο Θεός απαντάει στο αίτημα των δούλων Του και είναι η κάθοδος του Αγ. Πνεύματος ἐφ ἡμᾶς καὶ ἐπί τὰ προκείμενα Δῶρα. Και είναι η βεβαίωση ότι ο Θεός μας θεωρεί παιδιά Του και ότι τα δώρα μας έγιναν δεκτά από την αγάπη Του. «Ὅταν ἰδεῖς ὅτι μὲ ἀφθονία κατεβαίνει τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, μὴν ἔχεις πιά καμία ἀμφιβολία γιὰ τὴν συμφιλίωσή μας μὲ τὸν Θεόν» (Ι. Χρ.)

Με την Θ. Λειτουργία μπορούμε πάντοτε να βιώνουμε την Αγ. Πεντηκοστή. Η στιγμή της καθόδου του Αγ. Πνεύματος είναι η Ευχαριστιακή Πεντηκοστή. Η παρουσία του Παρακλήτου συνάγει τον λαό του Θεού γύρω από την Αγ. Τράπεζα. Συγκροτεί τον θεσμό της Ευχαριστούσης Εκκλησίας: «Ἄν δὲν ἦταν παρόν τὸ Ἅγιο Πνεύμα, δὲν θὰ συνίστατο ἡ Ἐκκλησία^ ἐφ ὅσον ὅμως η Ἐκκλησία ὑπάρχει, εἶναι φανερόν ὅτι τὸ Ἅγιον Πνεύμα εἶναι παρόν» (Ι.Χρυσ.)

«Ἔλεγεν ὁ Θεοφόρος Συμεών ὁ Νέος Θεολόγος, ὡσάν διά ἄλλα τινά, θέλοντας νὰ κρύπτῃ τὸν ἑαυτόν του, ὅτι ἤκουσα ἕναν ἱερομόναχον ὁποῦ μοῦ ἐμπιστεύθη ὅτι δὲν ἐλειτούργησα ποτέ ὁποῦ νὰ μὴν ἰδῶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, καθώς τὸ εἶδον ὁποῦ ἦλθε εἰς ἐμέ^ ὅταν μὲ ἐχειροτονοῦσεν ἱερέα ὁ ἀρχιερεύς, καὶ ἔλεγε τὴν εὐχήν ἔχοντας τὸ εὐχολόγιον ἐπάνω εἰς τὴν ἀθλίαν μου κεφαλήν^ τὸν ὁποίον ἐρώτησα ἐγώ, πῶς τὸ εἶδε τότε εἰς τὴν χειροτονίαν του καὶ μὲ ποίαν μορφήν, πλήν ὠς φῶς. Καὶ καθώς ἐθαύμαζαν... ἐκεῖνο (τὸ Ἅγ. Πνεύμα) μοῦ ἔλεγε μυστικῶς: Ἐγώ τοιουτοτρόπως ἔρχομαι εἰς ὅλους τους προφήτας καὶ Ἀποστόλους καὶ Ἁγίους καὶ εἰς τους ἐκλεκτούς τοῦ Θεοῦ ὅπου εὐρίσκονται τὴν σήμερον ἡμέραν. Διότι ἐγώ εἶμαι τὸ Ἅγ. Πνεύμα τοῦ Θεοῦ. Αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰώνας. Ἀμην».

ΕΞΑΙΡΕΤΩΣ ΤΗΣ ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΑΧΡΑΝΤΟΥ

Προσφέρουμε την Θ. Λειτουργία «ὑπέρ» ὅλων τῶν Ἁγίων καὶ κυρίως τῆς Παναγίας. Δηλαδή την προσφέρουμε, πρώτον για να τους τιμήσουμε. Και δεύτερον, για να ευχαριστήσουμε τον Θεον που μας τους χάρισε να μεσιτεύουν για μας. Οι ίδιοι οι Άγιοι αποτελούν ευχαριστία από πλευράς του ανθρωπίνου γένους για τις Θείες ευεργεσίες. Και ιδιαιτέρως η Παναγία. Γι’ αυτό με τρόπο εξαίρετο την τιμούμε.

Η Κυρία Θεοτόκος είναι το κορυφαίο Δημιούργημα της αγάπης του Θεού, «ἡ ἐξαιρετική καὶ ἐξαίσια καὶ τελείως Θεοειδής δημιουργία ποὺ ἐπετέλεσε ἡ δημιουργική σοφία τοῦ Θεοῦ καὶ Θεοποιός Χάρις. Τὸ ἐξαίρετον καὶ ἐξαίσιον τῆς δημιουργικῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας και Θεοποιοῦ Χάριτος θεοειδέστατον ἀποτέλεσμα». Η Κυρία Θεοτόκος είναι «τὸ συνόρο τῆς κτιστῆς καὶ ἀκτίστου φύσεως».

Η πανάμωμος Δέσποινα έγινε «γῆ ζωοδότις», η οποία εβλάστησε τον Χριστον. Η γη η οποία καρποφόρησε τον άρτο της αθανάτου ζωής. Από τα πανάχραντα σπλάχνα της πλάστηκε το πανάγιο Σώμα του Δεσπότου. Έγινε έτσι η Αειπάρθενος «Θεία Τράπεζα, προσφέρουσα... τὴν σάρκα καὶ τὸ αἷμα τοῦ ἐξ αὐτῆς ἀρρήτως ἀναβλαστήσαντος». Σε κάθε Θεία Λειτουργία η Κυρία Θεοτόκος είναι «ὁ φροντιστής καὶ ὁ γενναιόδωρος ἐστιάτωρ τῆς Θείας καὶ Θεοποιοῦ τροφῆς... καὶ ὅλων τῶν ἀκτίστων δωρεῶν τοῦ Θείου Πνεύματος».

Με την υποταγή της στην προαιώνιο βουλή του Θεού, η Αειπάρθενος αξιώθηκε να γίνει τροφός του Κτίστου Της. Και ο Υιός Της – ανταποδίδοντας το χρέος – Της έδωσε την χάρη να γίνει «τροφός... πάσης νοερᾶς καὶ λογικής φύσεως, ἀφθόνως παρέχουσα εἰς τροφήν καὶ πάσιν καὶ παντοίαν ἀπόλαυσιν καὶ εὐφροσύνην ἀπόρρητον τὰς ἀκορέστους τοῦ Θείου Πνεύματος δωρεάς».

Στην Θ. Λειτουργία ο Βαπτιστής του Χριστού είναι «δειπνοκλήτωρ... και νυμφαγωγός». Ο Χριστός είναι «νυμφίος και πανηγυριάρχης». Και η ανύμφευτος Νύμφη είναι ἑστιάτωρ καὶ τροφός των καλεσμένων.

ΔΙΠΤΥΧΑ ΚΑΙ ΔΕΗΣΕΙΣ

Πολλοί ενάρετοι ιερείς κατά τον καθαγιασμό των Τιμίων Δώρων εδέχοντο «Θείᾳ εὐδοκίᾳ» υπερουράνιες αποκαλύψεις μέσα στις καρδίες τους. Και επειδή η Θ. Λειτουργία είναι η ανάμνηση της ζωής του Χριστού γι’ αυτό είναι και ταυτόχρονα ανάμνηση της ζωής εκείνων που μέσα τους ζούσε ο Χριστός.

Έβλεπαν, λοιπόν οι ενάρετοι ιερείς πλήθος αγίων Μαρτύρων, Προφητών, Πατριαρχών, Ομολογητών, Δίκαιων, Οσίων, να δοξολογούν το Εσφαγμένο Αρνίον. Κάθε ημέρα είναι αφιερωμένη στην μνήμη Αγίων που ανεπαύθησαν εν Χριστώ. Γι’ αυτό και κάθε τι μέσα στην Εκκλησία διαπλέκεται με την ζωή των Αγίων. Διαβάζουμε τους ύμνους που έγραψαν γι’ αυτούς, τα δοξαστικά τους, στις Άγ. Τράπεζες των ναών υπάρχουν αποτεθυσαυρισμένα τα λείψανά τους, και ακούμε και διαβάζουμε τα θαυμάσια της πίστεώς μας δια μέσου της αγιασμένης ζωής τους. Μένουμε έκθαμβοι από τα μαρτύριά τους και επειδή είμαστε όλοι ενωμένοι σαν ένα σώμα, όταν δοξάζεται ένα μέλος συγχαίρουν και τα υπόλοιπα.

Η ζωή των αγίων της Εκκλησίας μας είναι πρόσκληση στην ευχαριστιακή κοινωνία. Μαγνήτης πνευματικής η παρουσία τους, συνέχει τους πιστούς. Συγκροτούν την λειτουργική μας εορτή, μας συγ-καλούν σ’ αυτήν και δι’ αυτής συν-άγουν επί το αυτό, γύρω από την τράπεζα του Κυρίου. Το γεγονός ότι οι άγιοι γίνονται αιτία να δοξάζεται από εμάς το πανάγιο όνομα του Θεού, είναι η πιο ευχάριστη προσφορά στους ίδιους τους Αγίους. Όταν ζούσαν οι Άγιοι, προσπαθούσαν να τα κάμουν όλα για την δόξα του Χριστού. Τώρα από τον ουρανό, χαίρονται όταν εξαιτίας τους δοξάζεται ο Θεός.

Επίσης εύχεται ο ιερέας για νεκρούς και ζώντας που γνωρίζει και έχουν ανάγκη και έχει εντολή να το κάνει από συγγενείς ή από τους ίδιους. Γι’ αυτό και στην Θ. Λειτουργία του Μεγ. Βασιλείου καλείται να πει τα εξής, μετά τον Καθαγιασμό των Τιμίων Δώρων: «Καὶ ὧν ἡμεῖς οὐκ ἐμνημονεύσσαμεν, δι ἄγνοια ἤ λήθη ἤ πλῆθος ὁνομάτων, Αὐτός μνημόνευσον, ὁ Θεός, ὁ εἰδώς ἐκάστου τὴν ἡλικίαν καὶ τὴν προσηγορίαν, ὁ εἰδώς ἕκαστον ἐκ κοιλίας μητρός αὐτοῦ». Εμείς η τους ξεχάσαμε, ή δεν τους ξέρουμε καθόλου ή είναι χιλιάδες και εκατομμύρια αυτοί που έχουν κοιμηθεί (πεθάνει) και έτσι είναι ανθρωπίνως αδύνατο να τους θυμηθούμε και να τους ονομάσουμε. Κι όμως γι’ αυτούς προσφέρεται η Θ. Λειτουργία. Τους ξέρει ο Θεός και θυσιάστηκε και γι’ αυτούς ο μονογενής Του Υιός.

ΕΠΙΣΚΕΨΑΙ ΗΜΑΣ Ο ΘΕΟΣ

Η σάρκωση του λόγου είναι η επίσκεψη που έκανε εξ ύψους ο Σωτήρ ημών. Ζητώντας τώρα από τον Θεό να μας επισκεφθεί, ζητούμε να επεκτείνει την πρώτη Του επίσκεψη και να ζήσουμε δια της Θ. Λειτουργίας, το Μυστήριο της επισκέψεώς Του πάνω στη γη. Να μείνει μαζί μας όχι ως επισκέπτης αλλά ως οικοδεσπότης δικός μας και του κόσμου.

Ανάμεσα στην πρώτη επίσκεψη του Λόγου και στην δεύτερη Παρουσία Του είναι ο παρών αιών. Οι πιστοί αγωνιζόμαστε να αγαπήσουμε τον Κύριο, διότι η αγάπη μας βοηθάει να ζήσουμε το Μυστήριο της Επισκέψεώς Του:

Ἐαν τὶς ἀγαπᾶ μὲ, τὸν λόγον μου τηρήσει καὶ ὁ Πατήρ μου ἀγαπήσει αὐτόν καὶ πρὸς αὐτόν ἐλευσόμεθα καὶ μονήν παρ αὐτῷ ποιήσομεν.

Ὁ Θεός ἀγάπη ἐστί καὶ ὁ μένων ἐν τῇ ἀγάπῃ ἐν τῷ Θεῷ μένει καὶ ὁ Θεός ἐν αὐτῷ.

Ὁ τρώγων μου τὴν σάρκαν καὶ πίνων μου τὸ αἶμα ἐν ἐμοί μένει, καγώ ἐν αὐτῷ, εἶπε ὁ Χριστός.

Έτσι ο Κύριος μένει στην ζωή και την ύπαρξή μας με την Θ. Λειτουργία.

ΜΝΗΣΘΗΤΙ, ΚΥΡΙΕ

Καὶ δὸς ἡμῖν, ἐν ἐνί στόματι καὶ μιᾷ καρδίᾳ, δοξάζειν καῖ ἀνυμνεῖν τὸ πάντιμο καὶ μεγαλοπρεπές ὄνομά σου, τοῦ Πατρός καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, νῦν καὶ ἀεί καὶ εἰς τοὺς αἰώνας τῶν αἰώνων. Ἀμην.

Για να δοξολογήσουμε ως λειτουργική κοινότητα, τον Τριαδικό Θεό, πρέπει να έχει μία φωνή και μία καρδία. Στην ευχαριστιακή δοξολογία λαλούν ομόηχα τα στόματα και οι καρδιές των πιστών. Με την χάρη του Αγ. Πνεύματος οι πιστοί πρέπει να έχουμε γίνει ένα στόμα, μία καρδία. «Σύμψυχοι, τὸ ἕν φρονούντες».

Μέσα σ’ αυτήν την ατμόσφαιρα της ενοποιού αγάπης, το πλήθος των πιστών είναι: «Όπως οι χορδές της λύρας. Είναι μεν πολλές αλλά, συγκλίνοντας σε μία συμφωνία, ψάλλουν άσμα χαροποιό». Γινόμαστε ένα στόμα που υμνεί την Αγάπη, μια καρδιά που χτυπά για την Αγάπη.

«Ὅπως ὁ φιλάνθρωπος Θεός ἡμῶν, ὁ προσδεξάμενος αὐτά εἰς τὸ ἅγιον καὶ ὑπερουράνιον καὶ νοερόν αὐτοῦ Θυσιαστήριον, εἰς ὀσμήν εὐωδίας πνευματικῆς, ἀντικαταπέμψῃ ἡμῖν τὴν Θείαν Χάριν καὶ τὴν δωρεάν τοὺ Ἁγ. Πνεύματος, δεηθῶμεν».

Τι έχουμε μπροστά στα μάτια μας και πάνω στην Αγ. Τράπεζα; Την απολυτρωτική αναίμακτη θυσία του Εσφαγμένου αρνίου, του Αμνού του Θεού. Η θυσία αυτή γίνεται «εἰς ἄφεσιν ἀμαρτιών, εἰς ζωήν αἰώνιον, καὶ εἰς ὀσμήν εὐωδίας πνευματικής». Όλες οι δικές μας προσευχές και οι πρεσβείες των Αγίων είναι το «εὔοσμο θυμίαμα», «ἡ πνευματική εὐωδία» του ουράνιου Θυσιαστηρίου, που κατέρχεται και πάλι σε μας ως Θεία Δωρεά και χάρις του Αγ. Πνεύματος.

Ο Άγιος Ιωάν. ο Χρυσόστομος μας λέγει ότι «καὶ μια φορά νὰ πῆς τὸ ὄνομα τοῦ Χριστοῦ μὲ ὅλη σου τὴν καρδιά, «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ἐλέησόν με», ευθύς αμέσως γεμίζεις με ευωδία. Πόσο μάλλον, όταν αξιωθείς να λειτουργείσαι και να κοινωνείς του Σώματός και το Αίματός Του!

Στην λέξη «ἀντικαταπέμψῃ» κρύβεται η υψηλή αξία του Χριστού, το Άγιον Μύρον, και ευωδιάζει ο κόσμος εν Θεοπνεύστους οσμαίς. Ευωδιάζει η Ευχαριστιακή Σύναξη των πιστών. Ευωδιάζει ο άνθρωπος. Η δοξολογία του Δημιουργού ευωδιάζει την καρδιά που δοξολογεί: «Ὀσμή εὐωδίας τῷ Κυρίῷ καρδία δοξάζουσα τον πεπλακότα αυτήν». Η Θ. Λειτουργία είναι το Μυστήριο της κενώσεως του Μύρου της ζωής. Όσοι κάθονται στην Τράπεζα ελκύονται από την ευωδία Του: «Ὀπίσω σου εἰς ὀσμήν μύρων Σου δραμοῦμεν», κοινωνούν τον Χριστόν και φεύγουν από την Θ. Λειτουργία ψυχές μυροφόρες. Ευωδία Χριστού.

Τὴν ἐνότητα τῆς πίστεως καὶ τὴν κοινωνίαν, τοῦ Ἁγ. Πνεύματος αἰτησάμενοι, ἑαυτοῦς καὶ ἀλλήλους καὶ πᾶσαν τὴν ζωήν ἡμῶν Χριστῷ τῷ Θεῷ παραθώμεθᾳ.

Η ενότητα της Πίστεως είναι προϋπόθεση για να γίνουμε δεκτοί στην ενότητα της Θ. Ευχαριστίας. Γι’ αυτό πριν προχωρήσουμε προς το ποτήριον της ζωής ζητούμε από τον Κύριο να μας χαρίσει ενότητα Πίστεως.

Η μία πίστη μας δίνει την δυνατότητα να τράφουμε με τον Ένα Άρτο της Ζωής. Ο Άγ. Ιγνάτιος ο Θεοφόρος θα μας πει: «Ἀδελφοί νὰ συνέρχεσθε ἐν μιᾷ πίστει καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ... ἕνα ἄρτον κλῶντες, ὅς ἐστίν φάρμακον ἀθανασίας». Αυτήν την μία αγίαν Αποστολικήν Πίστη που παρέλαβε η εκκλησία είναι σπουδαία και πρέπει να την φυλάσσει με επιμέλεια γιατί είναι διδασκαλία του ουρανού. «Τοῦτο γὰρ ἐστίν ἐνότης πίστεως, ὅταν πάντες ἐν ὦμεν, ὅταν πάντες ομοίως τὸν σύνδεσμον ἐπιγινώσκωμεν».

Σ’ εκείνους που την αρνήθηκαν (αυτή την διδασκαλία) ή την διέστρεψαν είναι αυστηρή. Διότι με την Θ. Λειτουργία, Εκείνον που πιστεύουμε ως ομοούσιον τω Πατρί, τον κοινωνούμε όπως τον πιστεύουμε. Πῶς λοιπόν θὰ ἦταν δυνατόν νὰ κοινωνοῦμεν τὸν Χριστό μαζί μὲ ἀνθρώπους ποὺ πιστεύουν διαφορετικά γιὰ τὸν Χριστό; Δὲν θὰ ἤμασταν τότε ἔνοχοι τοῦ ἁγίου Σώματος καὶ Αἴματος τοῦ Κυρίου;

Αρνείται η αγία μας εκκλησία να δεχθεί αιρετικούς στην Θ. Κοινωνία. Αρνείται επίσης την «κοινωνία» των αιρετικών. Οι άνθρωποι που ζουν έξω από την εκκλησία διακρίνουν σ αυτό κάποια σκληρότητα. Εκείνοι όμως που ζουν μέσα στην ενότητα της πίστεως, νιώθουν την φιλανθρωπία της Μητρός Εκκλησίας. Ακούν την μητρική της καρδιά που χτυπά με πόνο για τον κάθε άνθρωπο, την βλέπουν να φλέγεται από αγάπη για όλους τους ανθρώπους: τους απίστους και τους κατηχούμενους, τους μακράν της πίστεως και τους εγγύς.

Εἰς πνεῦματος Ἁγίου κοινωνία

Καταξίωσον ἡμᾶς μεταλαβεῖν... εἰς Πνεύματος Ἁγίου κοινωνίαν, παρακαλεί ο λειτουργός: Η κοινωνία του Χριστού είναι κοινωνία του Αγ. Πνεύματος. Πρώτος «ὁ Χριστός», λέγει ο Ιερ. Χρυσόστομος, «ἐπότισε το ἐαυτοῦ ποτήριον...ἐπότισέ σε Πνεύμα Ἅγιον». Πράγματι, στην πρώτη ιερουργία του Μυστηρίου ο Χριστός λαβών ποτήριον και κεράσας ἐξ οἴνου και ὕδατος, ἀτενίσας εἰς τὸν οὐρανόν καὶ ἀναδείξας τῷ Θεῷ καὶ Πατρί, εὐχαριστήσας, εὐλογήσας, ἁγιάσας, πλήσας Πνεύματος Ἁγιον, μετέδωσε τοῖς ἁγίοις καὶ μακαρίοις μαθηταῖς τὸ ἅγιο αἷμα Του.

Στο Δείπνο της Εκκλησίας, λέγει ο Θείος Χρυσόστομος, στην θέση του Χριστού στέκεται ο Ιερεύς «τὰς χεῖρας ἀνατείνων εἰς τὸν οὐρανόν, καλῶν τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον του παραγενέσθαι καὶ ἅψασθαι τῶν προκειμένων. Ὁ ἄρτος διά τὸ ἐπιφοιτῶν αὐτῷ Πνεῦμα ἄρτος οὐράνιος γίνεται». Και οι κοινωνούντες «οἰκητήριον γίνονται τοῦ Πνεύματος».

Δια της Θείας Λειτουργίας δεχόμαστε τα χαρίσματα του Αγ. Πνεύματος. Δεχόμαστε το ίδιο τον Παράκλητο στην σύναξή μας και στις ψυχές μας.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΠΡΟΣΕΥΧΗ

Το «Πάτερ ἡμῶν» είναι πέλαγος Θείων νοημάτων. Μικρή προσευχή, ανώτερη από όλες που έχουν ακουστεί πάνω στη γη. Γιατί σύμφωνα με το Άγιο Ευαγγέλιο είναι εκείνη που μας άφησε υπόδειγμα ο Χριστός για να προσεύχονται όλοι οι πιστοί δια μέσου των αιώνων. Η εκκλησιαστική ακολουθία στην Θ. Λειτουργία τοποθέτησε το «Πάτερ ἡμῶν» πριν από την Θ. Κοινωνία για την σπουδαιότητά της αλλά και να μας διδάξουν οι Πατέρες ότι όλα τα δώρα λαμβάνονται με προσευχή, πόσο μάλλον το Δώρο των Δώρων και αν το παρατηρήσουμε σωστά (το Πάτερ ἡμῶν) χωρίζεται ως εξής:

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς^

ΑΙΤΗΜΑΤΑ: (1) ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά Σου^

(2) ἐλθέτω ἡ Βασιλεία Σου^

(3) γενηθήτω τὸ θέλημά Σου ὡς ἐν οὐρανῷ, καὶ ἐπί τῆς γῆς^

(4) τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον^

(5) καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν^

(6) καὶ μὴ εἰσενέγκῃν ἡμᾶς εἰς πειρασμόν,

(7) ἀλλά ρῦσαι ἡμᾶς ἀπό τοῦ πονηροῦ.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ: Ὅτι Σοῦ ἐστίν ἡ Βασιλεία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ δόξα, τοῦ Πατρός και τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, νῦν καὶ ἀεί καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ΑΜΗΝ

Ας τα δούμε λοιπόν όσο γίνεται αναλυτικά.

«Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς»

Ο Πρόλογος αυτός μας λέγει ότι ο Θεός είναι κοινός Πατέρας όλων των ανθρώπων, κοινός Πατέρας όλων των πιστών Χριστιανών και η κατοικία του είναι στον Ουρανό.

Πατήρ «κατά φύσιν» είναι του Ιησού Χριστού διότι γεννάται αϊδίως εκ του Πατρός άρα είναι ο Υιός και Λόγος του Πατρός. Εμείς είμαστε τέκνα Θεού «κατά χάριν» γιατί μας υιοθέτησε ο Θεός Πατήρ δια του Υιού Του (Ιησού Χριστού) μέσα από το άγιο Βάπτισμα.

Λέγοντας αυτή τη φράση «Πάτερ ἡμῶν» πιστεύω και ομολογώ ότι δεν είμαι μόνος, αλλά υπάρχουν και άλλα παιδιά του Θεού, που είναι και αυτά αδέλφια μου. Είμαστε δηλαδή όλη μία μεγάλη οικογένεια.

Ο Θεός μας δίνει άδεια να τον λέμε Πατέρα και αυτό δείχνει την μεγάλη αγάπη του για μας όπου μας συγχώρησε (τις αμαρτίες) και μας υιοθέτησε. Όμως αυτή η δωρεά του Θεού προς εμάς δημιουργεί και μεγάλες υποχρεώσεις.

Ο Άγ. Γρηγόριος Νύσσης μας λέγει καθαρά: «Τι ψυχή πρέπει να έχει αυτός ο Χριστιανός που θα προφέρει αυτά τα λόγια... πόση αγάπη... πόση παρρησία...

Το «ἐν τοῖς οὐρανοῖς» δεν σημαίνει απόσταση από τον Θεό αλλά τονίζει μ’ αυτό την υπερβατικότητα του Θεού που δεν συγκρίνεται αυτό με κανένα υλικό μέγεθος, ούτε και με αυτό το σύμπαν.

Γι’ αυτό και όσα λέμε έρχονται σε αντίθεση με τα όσα πίστευαν οι Αρχαίοι Έλληνες και γενικά η ειδωλολατρική άποψη ότι κατοικία των Θεών είναι τα υψηλά Βουνά. Γενικεύοντάς το θα πρέπει να πούμε ότι με την φράση αυτή τονίζεται το Άπειρον του Θεού και η Απανταχού Παρουσία Του.

«ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά Σου»

Ας δούμε λοιπόν το πρώτο αίτημα. Το «ἀγιασθήτω» κατά τον ιερό Χρυσόστομο σημαίνει το «δοξασθήτω». Εμείς, λοιπόν, οφείλουμε να τον δοξάζουμε με τα έργα μας. «οὔτω λαμψάτω τὸ φώς ἡμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσιν ἡμῶν τὰ καλά ἔργα καὶ δοξάσωσιν τὸν Πατέρα ἡμῶν τῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς». βλέπουμε ότι από εμάς τους ταπεινούς δοξάζεται αλλά και κατηγορείται (εάν δεν προσέχουμε) ο Θεός και Πατέρας μας. Αυτό σημαίνει ότι το όνομα του Θεού αγιάζεται και δοξολογείται όταν με τα έργα της μετανοίας μας αποφεύγουμε την παντός είδους αμαρτία.

«ἐλθέτω ἡ Βασιλεία Σου»

Αυτό είναι το αίτημα του ευγνώμονος παιδιού. Μ’ αυτό ζητούμε από τον Θεό να μην κολλάει η καρδιά μας στις γήινες, υλικές και μάταιες απολαύσεις αλλά να στρέφεται αποκλειστικά και μόνο στα μέλλοντα αγαθά. Το «ἐλθέτω» δεν είναι προστακτικό αλλά παρακλητικό. Να έλθει μέσα μας η Βασιλεία της ειρήνης και της αγάπης, να φύγει ο φόβος του θανάτου, να έλθει η λύτρωση εκ των Παθών και της κακίας και τέλος να μας λυτρώσει από την αιχμαλωσία της αμαρτίας.

Εδώ υπάρχει και άλλη μία εκδοχή, ίσως να εννοείται και η Δευτέρα Παρουσία. Η μέλλουσα μακαριότητα για τους πιστούς εκείνους που ποθούν να λυτρωθούν από την κακία και την πονηρία του Διαβόλου και να καταταγούν σε μία αιώνια και παραδεισένια ζωή.

Βλέπουμε ότι όλα αυτά τα σημεία έχουν πολλές Θεολογικές ερμηνείες, εμείς όμως λόγω και του χρόνου προσπαθούμε να είμαστε όσο το δυνατόν απλοί στο λόγο και στα νοήματα για να γίνουμε το κατά δύναμιν κατανοητοί από εσάς.

«Γενηθήτω τὸ θέλημά Σου ὡς ἐν οὐρανῷ, καὶ ἐπί τῆς γῆς»

Ποιο είναι το θέλημα του Θεού; Είναι η σωτηρία του ανθρώπου, διότι ο Θεός «πάντας ανθρώπους θέλει σωθήναι». Ας δούμε όμως και μερικές ερμηνείες που δίνουν οι Πατέρες πάνω σ’ αυτό το σημείο...

Ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης μας λέγει ότι πρέπει να θεραπευθεί πρώτα ο αρρωστημένος νους, που είναι σκοτισμένος από την αμαρτία, να δυναμώσει η θέληση και να καθαρισθεί το «κατ’ εικόνα». Άρα το θέλημα του Θεού αποβλέπει στην υγεία της ψυχής, που είναι η σωτηρία της.

Ο όσιος Νείλος ο Ασκητής μας λέγει πως το θέλημα του Θεού είναι το συμφέρον της ψυχής: «Μην προσεύχεσαι να γίνουν τα θελήματά σου, γιατί οπωσδήποτε δεν συμφωνούν με το θέλημα του Θεού». Πολλές φορές συνεχίζει ο άγιος με την προσευχή μου ζήτησα από το Θεό να μου γίνουν πράγματα που τα θεωρούσα καλό, αλλά όταν έγιναν, βιάζοντας το θέλημα του Θεού, μου συνέβησαν πολλοί πειρασμοί απ’ όλα αυτά.

Ο Άγιος Αμβρόσιος Μεδιολάνων αναφέρει πως το θέλημα του Θεού είναι να επικρατήσει ειρήνη στη γη: «Με το αίμα του Χριστού όλα ειρήνευσαν και στον ουρανό και στη γη».

Ενδεικτικά αναφέραμε τις απόψεις των πατέρων. Αν θελήσουμε να τα συνοψίσουμε θα πρέπει να πούμε ότι θέλημα Θεού είναι εκείνο που ο Χριστός έπραξε και δίδαξε. Δηλαδή:

  • Ταπείνωση στον τρόπο της ζωής

  • Σεμνότητα στα λόγια

  • Δικαιοσύνη στα έργα

  • Ακρίβεια στις εντολές του Ουρανίου Πατρός

  • Έλεος στις ανάγκες του πλησίον

  • Άσκηση στα ήθη

Το θέλημα του Θεού εκφράζεται πρώτα-πρώτα μέσα από τον έμφυτο ηθικό νόμο. Εκεί βασιλεύει η συνείδηση, εάν δεν έχει εξαχρειωθεί και καταπατηθεί. Διαφορετικά η ύπαρξη μας σέρνεται «από την μύτη» στα διάφορα πάθη και μακριά από τον νόμο του Θεού.

«Ἐν οὐρανῷ, καὶ ἐπί τῆς γῆς» και εδώ ασφαλώς εννοείται να γίνεται το θέλημα του Θεού στη γη όπως ακριβώς κάνουν και στον ουρανό οι άγιοι άγγελοι, οι ουράνιες ταξιαρχίες στην χαρά της Βασιλείας Σου! Έτσι να γίνεται και αυτό και σε μένα. Σε καθετί που πραγματοποιώ να φανερώνεται το άγιο θέλημά Σου.

«Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον»

Ποιος είναι, λοιπόν, αυτός ο «ἄρτος»; Είναι το ψωμί που τρώμε; Είναι οι ποικίλες τροφές που παίρνουμε για τις ανάγκες του σώματος; Ή μήπως πρόκειται για άρτο πνευματικό, για κάτι άλλο υπερφυές και υπερούσιο; Ας ακούσουμε και πάλι τους Πατέρες...

«Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον» ... αυτό σημαίνει ότι ο πιστός χριστιανός αναθέτει τις φροντίδες του στον Θεό Πατέρα για την τροφή, για το ψωμί και το νερό, μόνο για μία μέρα!

Ο δε Άγ. Γρηγόριος Νύσσης μας λέει ότι σ’ αυτή την προσευχή μιλάμε μόνο για το σήμερα για να χτυπήσουμε την πλεονεξία και να καλλιεργήσουμε την ολιγάρκεια. Επίσης δεν λέμε ο «άρτος μου» αλλά τον «ἄρτον ἡμῶν» που σημαίνει όχι μόνο για μένα αλλά και για τους αδελφούς μου, τους συνανθρώπους μου. Η αφθονία του «ἄρτου» θα είναι ευλογία Θεού και ελεημοσύνη και για άλλους.

Όμως και πάλι τονίζω η ερμηνεία των Πατέρων διαφοροποιείται κατά πολύ.

  1. Ο Άγ. Μάξιμος ο Ομολογητής: μας λέγει ότι «ἄρτος» είναι ο ίδιος ο Χριστός, «ὁ ἐκ του οὐρανοῦ καταβάς» γι’ αυτό και αν είμαστε σωστοί ως προς τις ευαγγελικές αρετές θα δεχθούμε Αυτόν ως ζωοποιό και επιούσιον άρτο για την διατροφή των ψυχών μας. Γι’ αυτό και ο Υιός και Λόγος του Θεού διακήρυξε πεντακάθαρα: «ἐγώ ειμί ὁ ἄρτος, ὁ καταβαίνων ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καὶ ζωή διδούς τῷ κόσμῳ».

  2. Ο Άγ. Κύριλλος Ιεροσολύμων: μας λέγει ότι «ἄρτος» είναι ο άρτος της Θ. Κοινωνίας που ως Σώμα Χριστού είναι πάνω από κάθε ουσία, δεν πηγαίνει στην κοιλιά και εις «αφεδρώνα οὐκ ἐκβάλλεται» αλλά μοιράζεται σ’ όλη μας την ύπαρξη, για την ωφέλεια ψυχής και σώματος.

  3. Ο Άγ. Δίδυμος ο Αλεξανδρεύς και άλλοι πατέρες λέγουν ότι εδώ εννοείτε ο «λόγος τοῦ Θεοῦ», ο λόγος που τρέφει και δυναμώνει τις ψυχές μας, τις συντηρεί. Να θεωρείς «ἄρτον» τις στερεές ευαγγελικές αρετές και «οἶνον» την κατά χάρη γνώση του Θεού. Εξάλλου ο Προφήτης Αμώς προαναγγέλλει ότι κάποτε θα υπάρχει «πνευματικός λοιμός» εξαιτίας της «πείνας» του Θείου Λόγου.

  4. Η τέταρτη ερμηνεία μας παραπέμπει στην ερμηνεία του ευαγγελικού χωρίου σχετικά με το Μέγα Δείπνο. Το εσχατολογικό Δείπνο της Βασιλείας του Θεού, στο οποίο θα καθίσουν όλοι οι εκλεκτοί. Το θέμα είναι να απαντήσουμε θετικά σ’ αυτήν την πρόσκληση. «Άριστον» εδώ σημαίνει τον «Ἄρτον τοῦ Θεοῦ», το συμπόσιο της Βασιλείας Του. Ζητάμε δηλαδή με την Κυριακή προσευχή μετά τον Θάνατό μας να παρακαθίσουμε σ’ αυτό το Δείπνο από σήμερα, από τώρα.

  5. O «ἄρτον ἡμῶν» ως καρδιακή προσευχή! Αυτό σημαίνει ότι ο νους μα εισέρχεται στην καρδιά δια της νοεράς προσευχής, γίνεται αγεύστως (δηλαδή όχι από την γλώσσα) και τρέφεται υπερφυώς από τον νοητό Άρτο της Θείας Ζωής, τον Ιησού Χριστό. «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ ἐλέησόν με». Αυτή είναι η δύναμη και η γλυκύτητα και παρηγοριά της νοεράς προσευχής. Γι’ αυτό και οι Πατέρες πάντοτε μας προέτρεπαν στο «προσεύχεσθαι ἀδιαλείπτως». Πραγματικά τι νοήματα και προεκτάσεις κρύβονται σ’ αυτήν την προσευχή. Η «Κυριακή Προσευχή» δεν είναι μια απλή προσευχή, περιέχει ποικίλες επικλήσεις, πλούσιες δωρεές, απεριόριστες πνευματικές δυνάμεις και ακατάληπτα νοήματα. Είθε να γίνουν αυτά βιώματα στην ζωή μας.

«Καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν , ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν^»

ΔΗΛΑΔΗ: Συγχώρησε μας, Θεέ μου, όπως και εμείς έχουμε συγχωρήσει αυτούς που μας έφταιξαν.

«Οφειλήματα» είναι οι οφειλές, τα χρέη. Δηλαδή οι αμαρτίες μας, που σαν ακάλυπτες επιταγές χρωστάμε, σαν χρέη που δεν ξοφλήσαμε. Παίρνει ο Θεός τα χειρόγραφά μας και τα καρφώνει πάνω στο σταυρό και με το Αίμα Του, το Πανάγιο και το Τίμιο, τα ξεχρεώνει μέχρι δεκάρας

Και τι ζητά από εμάς; Τις χρεωστικές αποδείξεις, όσα μας χρωστάνε οι άλλοι, με την κακή τους συμπεριφορά και τα μίση, εμείς να τις σχίσουμε. Να ξεχάσουμε το χρέος κα να συγχωρήσουμε… Το κάνουμε; Αν όχι… τότε γιατί λέμε το «Πάτερ ἡμῶν»; Έτσι λοιπόν ο Κύριος μας φωνάζει: Συγχωρείτε, αν θέλετε να συγχωρηθείτε, μιμηθείτε Εμένα, που πάνω στο Σταυρό, αγκάλιασα όλη την ανθρωπότητα, και για τους σταυρωτές μου είπα:

«ἄφες αὐτοῖς Πάτερ, οὐ γαρ οἴδουσι τὶ ποιοὐσι». Την πορεία αυτήν ακολούθησαν και όλοι οι άγιοι και ενάρετοι χριστιανοί και αυτοί καλούμεθα και εμείς να μιμηθούμε κατά την δύναμή μας έκαστος.

«καὶ μὴ εἰσενέγκῃν ἡμᾶς εἰς πειρασμόν»

Πειρασμός, κατά τον Άγ. Γρηγόριο Νύσσης είναι η ενέργεια του διαβόλου. Γι’ αυτό σε σχετικό του σύγγραμμα μας λέει ότι ο Κύριος αποδίδει στον Κακό ονομασίες με πολλούς και διάφορους τρόπους, ανάλογα με τις ενέργειες που προκαλεί. Έτσι συναντούμε πολλές ονομασίες όπως: διάβολο (επειδή διαβάλλει), Βεελζεβούλ, Μαμμωνά (επειδή κυριαρχεί δια της φιλαργυρίας), ανθρωποκτόνο (επειδή είναι κυρίαρχος του κόσμου-δολοφόνος ανθρώπων), πονηρό πατέρα ψεύδους, Σατανά και άλλα παρόμοια. Ένα από αυτά είναι και το «πειρασμός».

Γι’ αυτό και στην Κυριακή προσευχή λέγοντας ο Κύριός μας «μη μας οδηγήσεις στον πειρασμό» και προσθέτει «γλίτωσέ μας από τον πονηρό» σημαίνει ότι όποιος οδηγήθηκε σε «πειρασμό» είναι αναγκαστικά στον «πονηρό». Οι δύο έννοιες εδώ δηλαδή ταυτίζονται.

Η διδασκαλία της προσευχής, παρατηρεί ο ίδιος Άγιος, μας προτρέπει να απομακρυνόμαστε απ’ όσα θεωρούνται σπουδαία με τα κοσμικά κριτήρια. Γιατί ο Κύριος μας διαβεβαιώνει ότι όλος ο κόσμος βρίσκεται στον πονηρό. «ἐν τῷ πονηρῷ κεῖται». Συνεπώς όποιος επιθυμεί να απομακρυνθεί από τον πειρασμό αναγκαστικά πρέπει τροπικά τουλάχιστον να απομακρυνθεί από τον κόσμο. Και καταλήγει: «Μη μας οδηγήσεις, Θεέ μου, μέσα σε πειρασμό, δηλαδή στις συμφορές τις ζωής, αλλά λύτρωσέ μας, από τον πονηρό, που έχει μεγάλη δύναμη στον παρόντα κόσμο».

Ο Άγιος Βαρσανούφιος μας λέγει ότι υπάρχουν δύο είδη πειρασμών:

α) αυτός που προκαλείται από εμάς (από τα πάθη μας, τις έξεις, τις ροπές, την κληρονομικότητα) και

β) αυτός που συμβαίνει κατ ευδοκία Θεού. Τούτος αποβλέπει στην ωφέλεια της ψυχής, διότι γίνεται για δοκιμασία του ανθρώπου και η δοκιμασία οδηγεί τον άνθρωπο σε ελπίδα, η δε ελπίδα δεν ντροπιάζει, σύμφωνα με την Αγία Γραφή «ἡ δοκιμή κατεργάζεται ἐλπίδα, ἡ δε ἐλπίς οὐ καταισχύνει».

«ἀλλά ρῦσαι ἡμᾶς ἀπό τοῦ πονηροῦ»

Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης αποκαλεί τον διάβολο πονηρό. «Πονηρός κατεξοχήν, αδελφοί μου, είναι ο ίδιος ο Διάβολος, διότι είναι αίτιος και πατέρας κάθε αμαρτίας και ο δημιουργός κάθε πειρασμού, από του οποίου τις ενέργειες και επιβουλές διδασκόμεθα να παρακαλούμε τον Θεό να μας ελευθερώσει, πιστεύοντας ότι δεν θα μας αφήσει να πειρασθούμε περισσότερο από τη δύναμή μας.

Ο ιερός Χρυσόστομος διαπιστώνει ότι η πονηρία δεν είναι ουσιαστικό της φύσεώς μας γι’ αυτό παρακαλούμε τον Θεό να μας απαλλάξει απ’ αυτήν. Αποκαλεί «πονηρό» τον Διάβολο και ζητάει να κρατάμε εναντίον του ανειρήνευτο πόλεμο. Αποκαλείται έτσι εξαιτίας της υπερβολικής του κακίας, επειδή χωρίς να τον έχουμε αδικήσει μας κυνηγάει θέλοντας έτσι να εκδικηθεί τον Θεό που τόσο πολύ μας αγαπάει.

Ο Άγιος Συμεών Θεσσαλονίκης κάπου γράφει: «Λύτρωσέ μας από τον πονηρό, από τον διάβολο, ο οποίος είναι σ’ εμάς θανάσιμος και ακούραστος εχθρός και κυριευόμενος από μανία και εμείς χωρίς την χάρη Σου είμεθα αδύναμοι μπροστά σου, καθόσον ως άϋλος είναι μιας λεπτότερης πανούργου φύσεως, και μύρια κακά εφευρίσκει και περιπλέκει και τεχνάζεται κάθε μέρα εναντίον μας».

Ένα από τα κυριότερα όπλα του Διαβόλου είναι να πείσει ότι δεν υπάρχει! Και αυτό το έχει καταφέρει ιδιαιτέρως στον μορφωμένο κόσμο αλλά και στους τεχνοκράτες.

Για μας όμως τους Χριστιανούς η πραγματικότητα είναι σκληρή. Υπάρχει και δοκιμαζόμαστε. Η πάλη αυτή μπορεί να γίνει αφορμή για μας τους Χριστιανούς για μία ευλογημένη άσκηση και πνευματική μάχη προς τον αντίδικο. Παλεύοντας τον πονηρό και τα τεχνάσματά του, μπορεί να προκόψει ο χριστιανός σε αρετή και αγιότητα.

Οι Πατέρες της εκκλησίας μας μιλούν ακόμη και για την ανάγκη υπάρξεων των πειρασμών στην ζωή μας. «Ἔκβαλον τὸν πειρασμόν καὶ οὐδείς ὁ σωζόμενος». Αυτό σημαίνει πως ο πειρασμός είναι απαραίτητος ως μέσον σωτηρίας και ως δρόμος προς την τελειότητα και την θέωση. Θέλεις να σωθείς; Υπόμενε τους πειρασμούς και τις θλίψεις, τις στεναχώριες, τις αδικίες, την εχθρότητα, ότι άλλο παρουσιάζει αυτός εδώ ο κόσμος, αλλά και ότι προέρχεται από το σώμα μας.

Ο Διάβολος μας βάζει επίσης σε ένα πνευματικό συναγερμό και νηστεύουμε, αγρυπνούμε, εγκρατευόμαστε, προσευχόμαστε, εξομολογούμαστε, κοινωνούμε, δηλαδή οι πειρασμοί μας καθιστού λαμπροφόρους όταν ξέρουμε να τους υπομείνουμε αγογγύστως.

Κάνοντας μία ακόμα προέκταση στην ανωτέρω φράση που αναλύουμε θα πρέπει να πούμε ότι υπάρχει και μία εσχατολογική ερμηνεία αυτών των δύο αιτημάτων: «Μην μας βάλεις Θεέ μου, μέσα στον έσχατο πειρασμό της κολάσεως, κατά την Δευτέρα Σου φρικτή παρουσία, αλλά λύτρωσέ μας από την αιώνια Θέα των πονηρών και ακαθάρτων πνευμάτων».

Ο επίλογος της «Κυριακής προσευχής» είναι το γνωστό:

«Ὅτι Σοῦ έστιν ἡ Βασιλεία καὶ ἡ δύναμις καὶ ἡ δόξα, τοῦ Πατρός καὶ τοῦ Υἱοῦ και τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, νῦν καὶ ἀεί καὶ εἰς τους αἰώνας τῶν αἰώνων. ΑΜΗΝ».

Εύστοχα ο Άγ. Συμεών θα παρατηρήσει: «Και ποιος θα μπορέσει να μας πειράξει και να μας θλίψει, αφού βασιλευόμεθα από εσένα, που είσαι εξουσιαστής και αυτών των Αγγέλων; Ή ποιος θα αντισταθεί στην δύναμή Σου; Κανένας, επειδή Εσύ μας έπλασες και Εσύ μας διαφυλάττεις όλους. Ή ποιος θα πει εναντίον της δόξας Σου ή θα τολμήσει γενικά κάτι εναντίον σου; Η Δόξα Σου κρατάει τα πέρατα και είναι πλήρης από αυτήν ο ουρανός και η γη, αφού είναι αρχαιότερη και από τους Ουρανούς και από τους Αγγέλους, επειδή Εσύ μόνο ήσουν πάντοτε και είσαι Αιώνιος».

Η ΚΕΦΑΛΟΚΛΙΣΙΑ ΠΡΟ ΤΗΣ ΥΨΩΣΕΩΣ

Εἰρήνη πᾶσι.

Καὶ τῷ πνεύματί σου.

Κάθε Θ. Λειτουργία είναι και μία καινούρια εμφάνιση του Αναστάντος Χριστού. Οι πρώτες εμφανίσεις του Χριστού μετά την Ανάσταση περιγράφονται από τον Ευαγγελιστή Ιωάννη: «Οὔσης ὀψίας τῇ ἡμέρᾳ ἐκείνῃ τῇ μιᾷ τῶν σαββάτον καὶ τῶν κεκλεισμένων ὅπου ἦσαν οἱ μαθηταί συνηγμένοι διά τὸν φόβον τῶν Ἰουδαίων, ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον και λέγει αὐτοῖς· εἰρήνη ἡμίν. Καὶ τοῦτο εἰπών ἔδειξεν αὐτοῖς τὰς χεῖρας καὶ τὴν πλευράν αὐτοῦ. Ἐχάρησαν οὐν οἱ μαθηταί ἰδόντες τὸν Κύριον. Εἶπεν οὐν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς πᾶλιν. Εἰρήνη ἡμῖν. Καθώς ἀπέσταλκέ με ὁ Πατήρ, καγώ πέμπω ἡμᾶς. Καὶ τοῦτο εἰπών ἐνεφύσησε καὶ λέγει αὐτοῖς· λάβετε πνεῦμα ἅγιον· ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἀμαρτίας, ἀφιένται αὐτοῖς, ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται Καὶ μεθ ἡμέρας ὀκτώ πάλιν ἦσαν ἔσω οἱ μαθηταί αὐτοῦ καῖ Θωμᾶς μετ αὐτῶν. Ἔρχεται ὁ Ἰησοῦς τῶν Θηρῶν κεκλεισμένων καὶ ἔστη εἰς τὸ μέσον και εἶπεν εἰρήνη ἡμῖν».

Ο Ευαγγελιστής υπογραμμίζει, πως και στις δύο του εμφανίσεις ο Κύριος στάθηκε εις το μέσο των Δώδεκα. Έτσι γίνεται και στην Θ. Λειτουργία. Ο Κύριος ἴσταται εἰς τὸ μέσον τῆς Συνάξεως μας και μας προσφέρει την ειρήνη Του. Διότι όσο προχωρούμε προς «τὴν τῆς εἰρήνης τράπεζαν», τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη της ειρήνης. «Βασιλέα γὰρ ὑποδέχεσθαι μέλλεις διὰ τῆς κοινωνίας· βασιλέως δὲ ἐπιβαίνοντος τῇ ψυχῇ πολλήν εἶναι δεῖ τὴν γαλήνην, πολλήν τὴν ἠσυχίαν, βαθεῖαν τῶν λογισμῶν τὴν εἰρήνην» (Ιερός Χρυσόστομος).

Η ΚΕΦΑΛΟΚΛΙΣΙΑ (Τὰς κεφαλάς...)

Ύστερα από την «Κυριακή Προσευχή», ο λειτουργός προτρέπει τους πιστούς να κλίνουν το κεφάλι τους στον Κύριο αναγνωρίζοντας έτσι τον Θεό ως Δεσπότη.

Ο Όσιος Νικόλαος Καβάσιλας, «κλίνουν την κεφαλήν», μας λέγει, οι πιστοί στον Θεό «όχι μόνον ως προς τον εκ Φύσεως Δεσπότη και Δημιουργό τους, αλλά και ως δούλοι αγορασμένοι, προς Αυτόν που τους αγόρασε με το ίδιο του το αίμα του Μονογενούς Του Υιού».

Με την σταυρική θυσία του Χριστού, μας χαρίστηκε η ελευθερία και αναδειχθήκαμε φίλοι και υιοί του Θεού: «Μείζονος ταύτης ἀγάπης οὐδεῖς ἔχει, ἵνα τὶς τὴν ψυχήν αὐτοῦ θῆ ὑπέρ τῶν φίλων αὐτοῦ. Ὑμεῖς φίλοι μοὺ ἐστε οὐκέτι ὑμᾶς λέγω δούλους».

Η κεφαλοκλισία είναι εκδήλωση ευγνωμοσύνης υιικής προς τον Πατέρα μας. Όλοι έχουμε τον ίδιο Πατέρα. Και κάθε ένας έχει το δικό του αγώνα. Η μοναδικότητα του ανθρώπου δεν συνθλίβεται μέσα στην Κοινωνία της Εκκλησίας· εικόνα φωτεινή του Θεού ο άνθρωπος, σε ποικιλία αποχρώσεων Κοινός ο Δεσπότης, ποικίλα τα χαρίσματα: «Ἑκάστῳ ποικίλος ὁ Σωτήρ γίνεται πρὸς τὸ συμφέρον. Τοῖς μὲν γὰρ εὐφροσύνης χρείαν ἔχουσιν, ἄμπελος γίνεται· τοῖς δὲ χρείαν ἔχουσιν εἰσελθεῖν, ἔστηκε θύρα καὶ τοῖς χρείαν ἔχουσι προσενέγκαι τὰς εὐχάς, ἕστηκε μεσίτης Ἀρχιερεύς· Πάλιν τοῖς ἔχουσιν ἁμαρτίας γίνεται πρόβατον, ἵνα ὑπέρ αὐτῶν σφαγιασθῆ. Τοῖς πᾶσι γίνεται πάντα, μένων αὐτός κατά φύσιν ὅπερ ἐστι». (Κύριλλος Ιεροσολύμων).

Όλοι κοινωνούμε τον ίδιο Άρτο της Ζωής. Και καθένας δέχεται Εκείνον που χρειάζεται στην προσωπική του ζωή: Οἱ ἐν νόσοις τὸν Ἰατρόν, οἱ ἐν κινδύνοις τὸν Ρύστην· οἱ ἁμαρτωλοί τὸν Προστάτην· οἱ πένητες τὸν Θησαυρόν· οἱ ἐν θλίψεσιν τὴν Παραμυθίαν· τὸν Συνοδίτην οἱ ὁδοιπόροι· οἱ ἐν θαλάσσῃ τὸν Κυβερνήτην· οἱ πάντες τὸν πανταχοῦ θερμῶς προφθάνοντα· (Μηνιαίον 6ης Δεκεμβρίου).

Μέσα από τα προκείμενα Δώρα ο Χριστός γίνεται στο δρόμο της ζωής μας πέτρα υπομονής, παρακλήσεως αφορμή, ευτονίας χορηγός, ευψυχίας πορισμός, ανδρείας συναγωνιστής. Διότι Εκείνος είναι: «ἡ ἀγαθὴ ὄντως ὁδός, ἀπαρεξόδευτος (που δεν παραστρατίζει τον οδοιπόρο) καὶ ἀπλανής πρὸς τὸ ὄντως ἀγαθόν, τὸν Πατέρα, φέρων». Πράγματι έτσι ακριβώς και θυμόμαστε τον λόγο του Κυρίου: «προτοῦ κάτι να ζητήσετε ο Πατέρας μας ο Ουράνιος γνωρίζει τι ανάγκη έχετε». Γι’ αυτό και σε όσους με πίστη μεταλαμβάνουν ο Χριστός γίνεται «τὰ πάντα ἐν πάσι».

ΘΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Ο ιερεύς χαμηλοφώνως: Πρόσχες Κύριε Ἰησού Χριστέ, ὁ Θεός ἡμῶν, ἐξ ἁγίου κατοικητηρίου σου καὶ ἀπό θρόνον δόξης τῆς Βασιλείας σου καὶ ἐλθέ εἰς τὸ ἁγιάσαι ἡμᾶς, ὁ ἄνω τῷ Πατρί συγκαθήμενος καὶ ὧδε ἡμῖν ἀοράτως συνών· καὶ καταξίωσον τῇ κραταιᾷ σον χειρί μεταδοῦναι ἡμῖν τοῦ ἀχράντου Σώματος σου καὶ τοῦ τιμίου Αἵματος καὶ δι ἡμῶν παντί τῷ λαῷ.

Μετά την ενανθρώπησή Του ο Χριστός ήρθε κοντά στον άνθρωπο χωρίς να αφήσει τον Πατρικό Θρόνο: Συγκατάβασις γὰρ θεϊκή, οὐ μετάβασις τοπική γέγονε «Καὶ τὸ θαυμαστόν τοῦτο ἦν, ὅτι ὡς ἄνθρωπος ἐπολιτεύετο καὶ ὡς Λόγος τὰ πάντα ἐζωογόνει καὶ ὡς Υἱός τῷ Πατρί συνῆν» (Μεγ. Αθανάσιος). Μετά την Ανάληψή του ο Θεάνθρωπος, αφού ιερούργησε το μυστήριο της Θείας Οικονομίας, ανέρχεται στον Πατρικό Θρόνο. Συγκάθεται ο Κύριος μας μετά του Πατρός στους ουρανούς αλλά και παρευρίσκεται με τους πιστούς στην Θ. Λειτουργία. Η παρουσία Του πληρή γη και ουρανό. Και μαζί με τον Χριστό ο άνθρωπος βρίσκεται ταυτοχρόνως στη γη και στον ουρανό: «Καὶ ἄνω σὲ ἔχω καὶ κάτω συμπλέκομαί σοι» (Ιερ. Χρυσόστομος).

Ο Κύριος μας είχε πει την νύκτα του μυστικού Δείπνου στους Δώδεκα:

«Ἐγώ πρὸς τὸν Πατέρα μου πορεύομαι Ἔτι μικρόν καὶ ὁ κόσμος μὲ οὐκέτι θεωρεῖ, ἡμεῖς δὲ θεωρεῖται με, ὅτι ἐγώ ζῶ καὶ ἡμεῖς ζήσεσθαι». Κόσμος είναι ο άνθρωπος που ζει έξω από την Θεία Λειτουργία. Αυτός δεν βλέπει τον Χριστό. Ζει στο σκοτάδι. «Ἀόρατος καὶ ἀφανής ὁλωσδιόλου, λέγει ὁ Χριστός ὅτι θὰ εἶναι, γι΄ αὐτούς ποὺ ἔχουν φρόνημα κοσμικό, ὕστερα ἀπό τὴν ἀναχώρησή Του ἀπό τὴν γῆ, ὕστερα δηλαδή ἀπό τὴν ἄνοδο στοὺς οὐρανούς. Θὰ εἶναι ὄμως ὅρατός στοὺς Ἀγίους» (Κύριλλος Αλεξανδρείας). Όπως και κατά την σάρκωση του Λόγου το σώμα εκάλυψε την Θεότητα, έτσι και στην Θ. Λειτουργία «Ὁ γὰρ ἄρτος οὖτος, οἷον τι καταπέτασμα ἐστιν ἔνδον κρύπτον τὴν Θεότητα» (Γρηγ. Παλαμᾶς).

Ο τόπος και ο χρόνος της Θ. Λειτουργίας αγιάζονται από τον «υπεράνω τόπου και χρόνου και ονόματος και νοήσεως». Ο Χριστός που είναι στους ουρανούς είναι και μαζί μας στην Θ. Λειτουργία. Και όχι μόνο μαζί μας αλλά έρχεται να κατοικήσει και μέσα μας. Πραγματικά ο Κύριος μας με τα πανάγια χέρια Του μεταδίδει τον εαυτό Του στον Λειτουργό και δι αὐτοῦ παντί τῷ λαῷ. Και γίνεται ο Χριστός «χαρά μεγάλη παντί τῷ λαῷ».

Ο Διάκονος: Πρόσχωμεν

Ο ιερεύς: Τὰ ἅγια τοῖς ἁγίοις

Ο λαός: Εἱς Ἅγιος, εἱς Κύριος, Ἰησούς Χριστός, εἱς δόξαν Θεοῦ Πατρός. Ἀμήν.

Το άγιο Σώμα και το Τίμιο Αίμα του Χριστού είναι τα Άγια τα οποία πρέπει να δοθούν προς κοινωνίαν τοις αγίοις. Ο Χριστός είναι ο Ένας και μόνος Άγιος. Ο Ένας και μόνος Κύριος. Εμείς μπορούμε να ονομαζόμαστε άγιοι μόνο επειδή είμαστε οι αποδέκτες της αγιότητος Του:

«Ἅγιοι καλοῦνται οἱ πιστοί ἐξ αἰτίας τοῦ Ἁγίου, τοῦ Ὁποίου κοινωνοῦν τὸ ἅγιο Σῶμα καὶ τὸ Αἷμα» (Νικόλαος Καβάσιλας).

Ο Χριστός μόνο είναι «αὐτοπηγή καὶ αὐτόρριζα πάντων τῶν καλῶν, αὐτοζωή καὶ αὐτοφώς καὶ αὐτοαλήθεια». Σκορπάει παντού την αγιότητα. Στην εκκλησία αλλά και στην ύπαρξή μας όσο είμαστε ενωμένοι με το άγιο Σώμα Του, δεχόμαστε το πλήρωμα της αγιότητός Του.

Στην φράση «τὰ ἅγια τοῖς ἁγίοις» ο Ιερός Χρυσόστομος θα πει: «Ὁ ἱερεύς μὲ μεγάλη φωνή, μὲ φρικτή κραυγή, σὰν κάποιος κήρυκας σηκώνοντας τὸ χέρι ψηλά, στέκεται ὅρθιος καὶ ἀφού γίνει Θεατός ἀπό ὅλους, κραυγάζοντας δυνατά μέσα σ ἐκείνην τὴν ἠσυχία, ἄλλους τοὺς καλεί νὰ κοινωνήσουν καὶ ἄλλους ἐμποδίζει. Καὶ δὲν κάνει τοῦτο μὲ τὸ χέρι ἀλλά μὲ τὴν γλώσσα γιατί ἡ φράση αὐτή ἐννοεί: Ὅποιος δὲν εἶναι ἅγιος, ἄς μὴν πλησιάσει. Δὲν λέγει ἁπλῶς νὰ εἶναι καθαρός ἀπό ἁμαρτίες, ἀλλά ἅγιος. Διότι τὸν ἅγιο δὲν τὸν κάνει μόνο ἡ ἀπουσία τῆς ἁμαρτίας ἀλλά καὶ ἡ παρουσία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος καὶ ὁ πλοῦτος τῶν ἀγαθῶν ἔργων. Δὲν θέλω μόνο νὰ εἴστε ἀπαλλαγμένοι ἀπό τὸν βόρβορο, ἀλλά νὰ εἴστε λευκοί καὶ ὡραῖοι».

Εδώ, λοιπόν, ο Χριστός μας δεν καλεί τους τέλειους αλλά αυτούς που βαδίζουν την οδό της αγιότητος, έχουν μπει στον δρόμο και αγωνίζονται να φθάσουν αλλά δεν την έχουν φθάσει ακόμα.

«Εἷς Ἅγιος, εἷς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός»

Αυτό απαντούν ο λαός στην εκφώνηση του ιερέως. Ένας είναι ο Άγιος και μία η πηγή της αγιότητος. Ομολογούμε τούτο καθώς πλησιάζει η στιγμή της Θείας Κοινωνίας. Αναγνωρίζοντας το ύψος και το πέλαγος και την πληρότητα των Χαρισμάτων του Αγίου Πνεύματος συγχρόνως βλέπουμε και την δική μας απόσταση από τούτα τα χαρίσματα. Ποιος να συγκριθεί με το καθαρό και αμόλυντο, ποιος να σκεφτεί αρετή ενώπιον του Πανάγιου Θεού;

Ο Διάκονος: Μέλισον, δέσποτα τὸν ἅγιον Ἄρτον.

Ο ιερεύς: Μελίζεται και διαμερίζεται ὁ Ἁμνός τοῦ Θεοῦ, ὁ μελιζόμενος καὶ μὴ διαιρούμενος· ὁ πάντοτε ἐσθιόμενος καὶ μηδέποε δαπανώμενος ἀλλά τοὺς μετέχοντας ἁγιάζων.

Στην πρώτη Θ. Λειτουργία που τελέσθηκε στη γη, ο Χριστός τεμάχισε τον Άρτο και τον έδωσε στους Δώδεκα λέγοντας: Λάβετε, φάγετε· τοῦτό μοὺ ἐστι τὸ σῶμα τὸ ὑπέρ ἡμῶν κλώμενον.

Σε κάθε Θεία Λειτουργία επαναλαμβάνεται η πράξη αυτή του Κυρίου: ο λειτουργός τεμαχίζει τον Αμνό του Θεού και προσφέρει στους πιστούς το κλώμενον ἅγιο Σώμα.

Και παρόλο που στον Σταυρό ο Κύριος μας δεν υπέστη συντριβή μελῶν όπως των συσταυρωθέντων ληστών (ἵνα ἡ Γραφή πληρωθῇ, ὀστοῦν οὐ συντριβήσεται αὐτοῦ) τούτο γίνεται στην λειτουργική θυσία. Τεμαχίζεται και προσφέρεται στους πιστούς.

Ο Χριστός είναι το ὄντως Ὄν, το οποίο όλοι κοινωνούν και όμως αυτό δεν ελαττώνεται κατά την μετάληψη των κοινωνούντων: «Τὸ παρά παντός μετεχόμενων καὶ ἑν τῇ μετουσίᾳ τῶν μετεχόντων οὐκ ἐλαττούμενον». Και ο Ιερός Χρυσόστομος απλά και παραστατικά θα μας πει: «Έστω ότι υπάρχει μια πηγή πυρός. Έπειτα από την πηγή αυτή ανάβονται δέκα χιλιάδες λυχνάρια και δύο φορές τόσα και τρεις φορές και πολλές φορές. Άραγε το πυρ και αφού έχει μεταδοθεί σε τόσα λυχνάρια, δεν μένει στην ίδια πληρότητα;»

Πηγή πυρός ο Χριστός «ἐν οὐδενί ἐλαττούμενος ἐκ τῆς εἰς ἑτέρας χορηγίας, ἀλλά ἀεί πηγάζων καὶ πᾶσι τούτων μεταδιδούς τῶν καλῶν, ἐπί τῆς αὐτῆς μένει τελειότητος» (Γρηγόριος Νύσσης).

Τεμαχίζεται ο Χριστός αλλά δεν διαιρείται. Μετά τον μελισμό, κάθε μέρος του αγίου Άρτου είναι ολόκληρος ο Χριστός. «Καὶ ἄν τεμαχίζεται, ὅμως παραμένει ἀμέριστος καὶ ἀτεμάχιστος καὶ βρίσκεται καὶ ἀναγνωρίζεται ὁλόκληρος στὸ κάθε ἕνα χωριστό μέρος που κόβεται» (Γερμανός Κων/λεως). Ολόκληρος ο Χριστός βρίσκεται σ’ ολόκληρη την Αγία Εκκλησία μας, σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης και σ’ όλους τους αιώνες, και στον καθένας μας ξεχωριστά.

Ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν. Δεχόμαστε το πλήρωμα της ζωής και συγκροτούμε την αγία Εκκλησία. Οι υλικές τροφές πάντοτε τελειώνουν, ο αμνός του Θεού είναι πάντοτε εσθιόμενος και μηδέποτε δαπανώμενος. Η θυσία του δεν ξοδεύεται, διότι προέρχεται απ’ Αυτόν ο οποίος δεν εξαντλείται δεν δαπανάται, διότι είναι η αδαπάνητη τροφή της ατελευτήτου Ζωής και Αγάπης Του.

Ο Διάκονος: Πλήρωσον, δέσποτα, το ἅγιον Ποτήριον.

Ο Ιερεύς: Πλήρωμα Πνεύματος ἁγίου, ἀμήν.

Ο λειτουργός από την στιγμή που είπε τα «ἅγια τοὶς ἁγίοις» μέχρι τώρα ετέλεσε διαδοχικά τρεις πράξεις: την Ύψωση του αγίου Σώματος, τον τεμαχισμό Του, και την Ένωση μετά του Αγίου Αίματος Του.

  • Η ύψωση του αγίου Σώματος γίνεται ταυτόχρονα με την εκφώνηση «τὰ ἅγια τοὶς ἁγίοις». Ο Άγιος Γερμανός θα μας πει: «ἡ ὕψωσις τοῦ Τιμίου Σώματος εἰκονίζει τὴν ἐπί τοῦ Σταυροῦ ὕψωσιν καὶ τὸν ἐν αὐτῶ θάνατον καὶ αὐτήν τὴν ἀνάστασιν». Αλλά και ο ιερός Δαμασκηνός το αυτό ομολογεί: «ὑψοῦται ἐν ταῖς χερσί τοῦ ἱερέως ὡς ἐπί Σταυροῦ».

  • Ο τεμαχισμός του αγίου Σώματος του Χριστού γίνεται καθώς ο ιερέας λέγει: «Μελίζεταί καὶ διαμελίζετα ὁ Ἁμνός τοῦ Θεοῦ…». Εκεί διαιρεί το Σώμα του Χριστού σε τέσσερα τεμάχια και τοποθετείτε σταυροειδώς επάνω στο άγιο Δισκάριο. Ο Άγιος Ευτύχιος Κων/πολεως γράφει, ότι «ἡ κλάση τοῦ ἄρτου τοῦ τιμίου (Χριστοῦ) τὴν σφαγή δηλοῖ». Ο τεμαχισμός αυτός είναι η πράξη που κατεξοχήν φανερώνει τον Χριστό. «Ἐν τῇ κλάσει τοῦ ἅρτου τὸν ἐγνώρισαν οἱ Μαθητές στὴν Ἐμμαούς».

  • Την στιγμή όμως αυτή που εξετάζουμε επιτελείται η ένωση του αγίου Σώματος με το άγιο Αίμα του Χριστού. Η πράξη αυτή σημαίνει: «ὅτι εἶς ἐστίν ὁ Χριστός, εἰ καὶ ἐν ποτηρίῳ καὶ ἄρτῳ καθορᾶται· ὁ Αὐτός στηριγμός τε διά τοῦ ἄρτου καὶ εὐφροσύνη διά τοῦ ποτηρίου». Με την ένωση κηρύττεται η ενότητα της φύσεως του Χριστού.

Πλήρωμα Πνεύματος Αγίου: Ο Χριστός μας γεμίζει με Πνεύμα Άγιο. «Τὶ γὰρ τὸ ἔργον καὶ τὸ ἀποτέλεσμα τῶν τοῦ Χριστοῦ παθῶν καὶ λόγων καὶ ἔργων;…Οὐδέν ἕτερον ἤ τοὺ ἁγίου Πνεύματος εἰς τὴν ἐκκλησίαν ἐπιδημίαν» (Νικόλαος Καβάσιλας).

Ο Διάκονος: Εὐλόγησον, δέσποτα, το ζέον.

Ο Ιερεύς: Εὐλογημένη ἡ ζέσις

Ο Διάκονος: Ζέσις Πνεύματος Ἁγίου. Ἀμήν.

Αφού γίνει η αγία ένωση λαμβάνει ο λειτουργός ζεστό ύδωρ (ονομαζόμενον ζέον) και το ρίπτει στο Άγιο Ποτήριον. Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης θα πει συνοπτικά μέσα από τις γνώμες των Πατέρων:

«Διπλούν ἐστάθη τὸ Θαῦμα τῆς ἀκηράτου πλευρᾶς τοῦ Κυρίου, ὄχι μόνο διατί ἐξέβλυσεν αἷμα καὶ ὕδωρ ἀλλά καὶ διατί ἐξέβλυσαν αὐτά ζεστά καὶ ζωντανά, ὡσάν ὁποῦ ἦτον ἡ πλευρά ἐκείνη ζῶσα καὶ ζωοποιός, διά τὴν καθ ὐπόστασιν ἕνωσιν τῆς ζωοποιοῦ Θεότητος. Ὅθεν διά νὰ παρασταίνεται μὲν τὸ πρῶτο θαῦμα ἐνομοθετείθη νὰ βάλλεται αἷμα καὶ ὕδωρ εἰς τὸ ἅγιον Ποτήριον. Διὰ νὰ παρασταίνεται δὲ καὶ τὸ δεύτερον, διετάχθη ἄνωθεν καὶ ἑξ ἀρχῆς, ὠς λέγει ὁ Βαλσαμών, καὶ ὁ Κων/πόλεως Γερμανός, νὰ βάλλεται τὸ ὕδωρ τοῦτο ζεστόν καὶ κοχλάζον ἐν τῷ καιρῷ του Κοινωνικοῦ, ὄχι ψυχρόν ἤ χλιαρόν, ἵνα καὶ αὐτός ὁ ἱερεύς καὶ οἱ λοιποί μεταλαμβάνοντες αὐτά οὕτω ζεστά, διατεθῶσιν ὅτι μεταλαμβάνουν καθώς τότε ἐξῆλθον ἀπό τὴν ζωοποιόν τοῦ Σωτήρος πλευράν»

«Ζέσις πνεύματος ἁγίου». Τα πάντα υπογραμμίζουν την επιδημία του Παρακλήτου. «Αυτό το θερμό ύδωρ γράφει ο όσιος Νικόλαος Καβάσιλας, επειδή και ύδωρ είναι και περιέχει το πυρ (λόγω του βρασμού), φανερώνει το Άγιο Πνεύμα, το οποίο και ύδωρ λέγεται και ως πυρ εμφανίστηκε να κατέρχεται στους Μαθητές του Χριστού».

ΕΥΧΕΣ ΘΕΙΑΣ ΜΕΤΑΛΗΨΕΩΣ

Οι ευχές αυτές τις οποίες λέγει τώρα ο Λειτουργός και που πρέπει να λέγει επίσης κάθε πιστός που ετοιμάζεται να κοινωνήσει, είναι οι τελευταίες από μια σειρά ευχών που όλες μαζί ονομάζονται ΑΚΟΛΟΥΘΙΑ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΜΕΤΑΛΗΨΕΩΣ. Διαβάζεται σε τρία τμήματα.

Το πρώτο: το οποίο έχει ένα κανόνα κατ’ αλφάβητο διαβάζεται με το απόδειπνο το βράδυ που προηγείται της Θείας Κοινωνίας.

Το δεύτερο: την επόμενη το πρωί και αποτελείται από 3 ψαλμούς, οι οποίοι σχετίζονται με τα άγια μυστήρια, τρία σχετικά τροπάρια και εννέα ευχές διαφόρων Αγίων Πατέρων.

Το τρίτο μέρος: είναι οι ευχές που λέει μυστικά ο ιερεύς λίγο πριν κοινωνήσει.

Η πρώτη ευχή που διαβάζει ο ιερεύς είναι μία ομολογία πίστεως και ελπίδος στην αγάπη που Χριστού: Πιστεύω Κύριε και ομολογώ ότι συ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του ζώντος Θεού, που ήλθες στον κόσμο να σώσεις τους αμαρτωλούς από τους οποίους είμαι πρώτος εγώ.

Η φράση αυτή στηρίζεται στους λόγους του Αποστόλου Παύλου: Πιστός ὁ Λόγος καὶ πάσης ἀποδοχής ἅξιος, ὅτι Χριστός Ἰησούς ἦλθεν εἰς τὸν κόσμο ἀμαρτωλούς σώσαι, ὧν πρώτος εἰμί ἐγώ· ἀλλά διά τοῦτο ἠλεήθην, ἵνα ἐν ἐμοί πρώτῳ ἐνδείξηται Ἰησοῦς Χριστός τὴν πᾶσαν μακροθυμίαν, πρὸς ὑποτύπωσιν τῶν μελλόντων πιστεύσιν ἐπ αὐτῷ εἰς ζωήν αἰώνιον. Με βεβαιότητα, ότι ο Ιησούς Χριστός θα δείξει και σε μας τους αμαρτωλούς την πάσαν μακροθυμίαν, τον παρακαλούμε να μας αξιώσει να πλησιάσουμε ακατακρίτως το ποτήριον της αγάπης του.

ΘΕΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ

Αφού ο Λειτουργός κοινωνήσει μετά φόβου και τρόμου το πανάγιο Σώμα και πανάχραντο Αίμα του Κυρίου, ασπάζεται το Άγιο Ποτήριο και λέγει: Τοῦτο ἥψατο τῶν χειλέων μου καὶ ἀφελεῖ τὰς ἀνομίας μου καὶ τὰς ἁμαρτίας μου περικαθαριεῖ. Τον λόγο αυτό είπε στον Προφήτη Ησαΐα άγγελος Σεραφείμ, όταν απεστάλη προς αυτόν και ἐν τὴ χειρί εἶχεν ἄνθρακα, ὅν τῇ λαβίδι ἄλαβεν ἀπό τοῦ θυσιαστηρίου καὶ ἤψατο τοῦ στόματός του. Τον άνθρακα, ο οποίος συμβολίζει τον Χριστό, δεν ετόλμησε ο Άγγελος να εγγίσει με το χέρι του ενώ εμείς στην Θ. Λειτουργία εγγίζουμε τον ίδιο τον Χριστό. Ο ιερός Χρυσόστομος θα μας πει: «Ταῦτα ἐννοῶν, ἄνθρωπε, καὶ τὸ μέγεθος τῆς δωρεᾶς λογιζόμενος, ἀνάστηθι ποτέ καὶ τῆς γῆς ἀποστάς πρὸς τὸν οὐρανόν ἀνάβηθι».

Η προσκόλλησή μας στα γήινα γίνεται εμπόδιο στην καρποφορία της Θείας Κοινωνίας. «Ὅτι οὗτος ὁ Ἅρτος, λέγει ὁ ἅγιος Συμεών, ὁ Νέος Θεολόγος, εἰς ἐκείνους ὄπου δὲν ἔγιναν ἀνώτεροι τῶν αἱσθήσεων, φαίνεται αἰσθητῶς ἄρτος, ὅμως νοερῶς εἶναι φῶς ἀχώρητον και ἀπρόσιτον Λοιπόν ὅταν τρώγῃς τὸν Θεῖον Ἄρτον καὶ ὅταν πίνῃς τὸν οἶνον τῆς εὐφροσύνης, ἀνίσως δὲν γνωρίζεις πὼς ἔζησες ζωήν ἀθάνατον καὶ πὼς ἐδέχθης μέσα σου αὐτόν τὸν Ἄρτον φωτεινόν καὶ πύρινον, ὡσάν τὸν προφήτην Ἡσαΐαν ὄπου ἐδέχθη τὸν ἀναμμένον ἄνθρακα τὶ λογῆς νομίζεις πὼς ἐκοινώνησες τὴν αἰώνιον ζωήν; Καὶ πὼς ἐπλησίασες εἰς τὸ ἀπρόσιτον πῦρ τῆς Θεότητος; Ὄχι άδελφέ, ὄχι. Τοῦτο δὲν ἔγινεν εἰς ἐσένα, διατί εὐρίσκεσαι εἰς αὐτά τελείως ἀναίσθητος Ἀλλά τὸ φῶς ἐκεῖνο σὲ φωτίζει, ὅμως ἐσύ εἶσαι τυφλός καὶ δὲν φωτίζεσαι. Καὶ τὸ πῦρ σὲ θερμαίνει, ὄμως ἐσύ μένεις ψυχρός. Ἡ ζωή ἦλθε εἰς ἐσένα, ὅμως ἐσύ δὲν ἀνασταίνεσαι ἀλλά μένεις νεκρός».

Για να δεχθούμε την αιώνια ζωή, ας πλησιάσουμε στην Θ. Κοινωνία καθαροί στην ψυχή και στο σώμα. Ας πλησιάσουμε τον Κύριο «πόθῳ διακαεῖ. Καὶ σταυρωειδῶς τὰς παλάμας τυπώσαντες τοῦ ἐσταυρωμένου τὸ σῶμα ὐποδε-ξώμεθα. Καὶ ἐπιθέντες ὁφθαλμούς καὶ χείλη καὶ μέτωπα τοῦ Θείου ἄνθρακος μεταλάβωμεν, ἵνα τὸ πῦρ τοῦ ἐν ἡμῖν πόθου προσλαβόν τὴν ἐκ τοῦ ἄνθρακος πύρωση, καταφλέξη ἡμῶν τὰς ἁμαρτίας καὶ φωτίσῃ ἡμῶν τὰς καρδίας καὶ τῇ μετουσίᾳ τοῦ Θείου πυρός πυρωθῶμεν και θεωθῶμεν».

Ἀεί πάσχα δυνάμεθα ἑπιτελεῖν

Μετά την μετάληψη ο ιερεύς ή ο διάκονος συστέλλει τα τίμια Δώρα και λέγει τροπάρια Αναστάσιμα (Ἁνάστασιν Χριστοῦ Θεασάμενοι, Φωτίζου, Ω θείας, Ω Πάσχα) και μας δίνει την δυνατότητα να μιλήσουμε πάλι για την Αναστάσιμη ευλογία της Θ. Λειτουργίας.

Ο Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας γράφει ότι η συμμετοχή μας στη Θ. Κοινωνία είναι «ὁμολογία ἀληθής καὶ ἀνάμνησις τοῦ τεθνᾶναι καὶ ἀναβιῶναι δι ἠμᾶς καὶ ὑπέρ ἡμῶν τὸν Κύριον». Τον λόγο αυτόν του Αγίου Πατρός επιβεβαιώνει τώρα ο λειτουργός, ο οποίος αφού κοινώνησε, απαγγέλει τα τέσσερα αναστάσιμα τροπάρια καθώς τοποθετεί το Άγιο Σώμα του Χριστού μέσα στο Άγιο Ποτήριο.

Στην Θ. Λειτουργία είδαμε την Ανάσταση του Χριστού! Την είδαμε να ιερουργείτε μέσα στην ευχαριστιακή μας Σύναξη. Την ζούμε τώρα – με την Θ. Κοινωνία – να ιερουργείτε στην ύπαρξή μας, «καθώς ανασταίνεται μέσα μας ο Δεσπότης Χριστός, λαμπροφορώντας και αστράπτοντας τις αστραπές της αφθαρσίας και της θεότητας» (Συμεών νέος Θεολόγος).

Αφού με την Θεία Λειτουργία μπορούμε συνεχώς να κηρύττουμε τον θάνατο του Κυρίου, μπορούμε επομένως να εορτάζουμε το Πάσχα του Κυρίου πάντοτε «Ἀεί Πάσχα δυνάμεθα ἐπιτελεῖν». Κάθε λειτουργική Σύναξη είναι η Ανάσταση του Χριστού και κάθε Θεία Κοινωνία είναι η ανάσταση του ανθρώπου που μετέχει σ’ αυτην. «Ἀνάστασις ψυχῆς ἡ ἕνωσις ἐστί τῆς ζωῆς· ὥσπερ γὰρ τὸ νεκρό σῶμα, εἰ μὴ δέξεται ἐν ἑαυτῷ τὴν ζῶσαν ψυχήν καὶ ἀμίκτως ταύτῃ μιγή ζῆν οὐ λέγεται οὐδέ δύναται, οὕτως οὐδέ ψυχή μόνη ζῆν αὐτή καθ ἑαυτήν δύναται, εἰ μὴ ἀρτίως καὶ ἀσυγχύτως ἐνωθῇ Θεῷ τῇ ὄντως αἰωνίᾳ ζωῇ» (Συμεών νέος Θεολόγος).

Αυτή πρέπει να είναι όλη η ζωή του πιστού Χριστιανού, που συνειδητά προσευχομένου και μετέχοντος στην λατρεία του Κυρίου, ο Οποίος δίνει ζωή και χάρη.

ΜΕΤΑ ΦΟΒΟΥ ΘΕΟΥ

Η μετάνοια, η εξομολόγηση, η προσευχή και η νηστεία αποτελούν την πνευματική προετοιμασία για την συμμετοχή μας στην Θεία Κοινωνία. Ο φόβος του Θεού, η πίστη και η αγάπη συνιστούν τον τρόπο, με τον οποίο προσερχόμαστε να κοινωνήσουμε. Την ψυχική και σωματική στάση μας απέναντι στον Χριστό που μας καλεί στο δείπνο Του. «Όταν, λέγει ο ιερός Χρυσόστομος, πρόκειται να προσέλθετε στην Θεία αυτή και φρικτή Τράπεζα, στην ιερή αυτή μυσταγωγία, να προσέρχεσθε με φόβο και τρόμο, με συνείδηση καθαρή, με νηστεία και προσευχή. Χωρίς να θορυβείτε, χωρίς να ποδοπατάτε και να σπρώχνετε τους διπλανούς σας. Διότι αυτή η αταξία είναι δείγμα της πιο μεγάλης παραφροσύνης και περιφρονήσεως των αγίων Μυστηρίων. Πες μου, άνθρωπε, λέγει ο Άγιος Ιωάννης, γιατί κάνεις θόρυβο; Γιατί βιάζεσαι; Σε πιέζει τάχα η ανάγκη να κάνεις τις εργασίες σου; Και σου περνά μήπως εκείνη την ώρα η σκέψη ότι έχεις εργασίες; Έχεις μήπως την αίσθηση ότι είσαι επάνω στη γη; Νομίζεις ότι είσαι μαζί με ανθρώπους;».

Η προετοιμασία είναι μέσα μας να καλλιεργούμε το φόβο του Θεού, την πίστη και την αγάπη. «Ο φόβος του Θεού γράφει ο αββάς Ισαάκ, ἀρχή ἐστί τῆς ἀρετῆς. Λέγεται δὲ ὅτι εἶναι γέννημα τῆς πίστεως και σπείρεται ἐν τῇ καρδίᾳ, ὅταν ἀποχωρισθῇ ἡ διάνοια ἀπό τοῦ περισπασμοῦ τοῦ κόσμου».

Αλλά και ο άγιος Μάξιμος γράφει, ότι ο φόβος του Θεού είναι δύο ειδών.

«Ὁ πρῶτος γεννᾶται μέσα στην ψυχή μας ἀπό τῖς ἀπειλές τῆς κολάσεωςδεύτερος φόβος εἶναι συνδεδεμένος μὲ τὴν ἴδια την ἀγάπη Ὁ φόβος αὐτός γεννᾶ στὴν ψυχή τὴν εὑλάβεια, ὥστε ἠ ψυχή νὰ μὴν καταφρονήσει τὸν Θεό ἐξ΄ αἰτίας τῆς παρρησίας που δημιουργεῖ ἡ ἀγάπη».

Ο άνθρωπος δεν φοβάται πλέον τίποτα άλλα παρά να μην πέσει από το ύψος της αγάπης. Γι’ αυτό αφού κοινωνήσουμε την Αγάπη, ζητούμε από τον Κύριο: Στήριξον ἡμᾶς ἐν τῷ φόβῳ σου.

Η πίστη είναι η αρχή της οδού που οδηγεί στην Θ. Κοινωνία. Η αγάπη είναι το τέλος: «Ἀρχή ζωῆς καὶ τέλος· ἀρχή μὲν πίστις, τέλος δε ἀγάπη. Τὰ δὲ δύο, ἐν ἐνότητι γένομενα, Θεός ἐστιν» (Ιγνάτιος Αντιοχείας).

Η στιγμή που ο άνθρωπος δέχεται μέσα του τον Κύριο είναι η στιγμή της Θείας Αγάπης που προσφέρεται και της ανθρώπινης αγάπης που προσέρχεται και δέχεται την προσφορά. Ο αββάς Ισαάκ γράφει: «Παράδεισος ἐστί ἡ ἀγάπη τοῦ Θεοῦ Ὅταν εὕρωμεν τὴν ἀγάπην, ἄρτον οὐράνιο τρεφόμεθα Ὁ εὐρών τὴν ἀγάπην, τον Χριστό ἐσθίει καθ ἐκάστην ἡμέραν καὶ ὥραν καὶ ἀθάνατος γίνεται ἐκ τούτου Μακάριος ἐστίν ὁ ἐσθίων ἐκ τοῦ ἄρτου τῆς ἀγάπης, ὅς ἐστίν ὀ Ἰησοῦς Τὸν ἐσθίετε καὶ πίνετε ἐν τῇ τραπέζῃ τῆς βασιλείας μου τὶ ἐστίν εἰ μὴ ἀγάπη; Ἰκανή γὰρ θρέψαι τὸν ἄνθρωπον ἠ ἀγάπη, ἀντί βρώσεως καὶ πόσεως. Οὗτος ἐστίν ὁ οἶνος, ὁ εὐφραίνων καρδίαν ἀνθρώπου· Μακάριος ὁ πιών ἐκ τοῦ οἴνου τούτου».

Η Θεία Λειτουργία είναι η Βασιλεία του Θεού. Και η τροφή στο Δείπνο της Βασιλείας είναι η αγάπη. Με την μετάνοια και τον φόβο του Θεού διαπλέουμε την επικίνδυνη θάλασσα τῆς ζωῆς αὐτῆς καὶ φθάνουμε στὴν ἀγάπη. «Ἡ μετάνοια ἐστί τὸ πλοῖον, ὁ φόβος δὲ ὁ κυβερνήτης αὐτοῦ, ἡ ἀγάπη ὁ λιμήν ὁ Θεϊκός καὶ ὅτε φθάσομεν τὴν ἀγάπη, ἐφθάσαμεν εἰς τὸν Θεόν. Καὶ ἡ ὁδός ἠμῶν ἐτελειώθη καὶ διέβημεν πρὸς τὴν νῆσον, τὴν ἐκεῖθεν τοῦ κόσμου οὖσαν· ὁ Πατήρ, ὁ Υἱός καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα, αὐτῷ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος· καὶ ἡμᾶς ἀξίους ποιήσοι τῆς δόξης αὐτοῦ καὶ τῆς ἀγάπης τῆς διὰ τοῦ φόβου αὐτοῦ. Ἀμήν».

ΚΑΤ ΟΝΟΜΑ

Ο Ιερεύς: Ὁ δοῦλος τοῦ Θεοῦ (δεῖνα) μεταλαμβάνει τοῦ ἁγίου Σώματος καὶ Αἵματος τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν καὶ εἰς ζωήν αἰώνιον. Ἀμήν.

Ο λειτουργός μεταδίδοντας το πανάγιο Σώμα και Αίμα του Κυρίου στον πιστό, τον ονομάζει με το όνομά του. Με το όνομα που του δόθηκε όταν έγινε υιός του Θεού, όταν βαπτίστηκε στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγ. Πνεύματος.

Η στιγμή της Θ. Κοινωνίας είναι η στιγμή της προσωπικής μας συναντήσεως με τον Κύριο. Με το στόμα του λειτουργού ο καλός Ποιμένας, ο Χριστός, τα ίδια πρόβατα καλεί κατ όνομα. Τα πρόβατα Τον πλησιάζουν και δέχονται από τα πανάγια χέρια Του την αφθαρτίζουσα τροφή. «Ὅταν λοιπόν βλέπεις τὸν λειτουργό νὰ σοῦ δίνει τὰ ἅγια Μυστήρια, μὴ νομίσεις πὼς εἶναι ὁ Ἱερεύς ποὺ τὸ κάνει αὐτό ἀλλά τὸ ἅγιο χέρι τοῦ Χριστοῦ ποὺ ἀπλώνεται πρὸς ἐσένα». Ο ποιμένας γίνεται έτσι η θύρα των προβάτων, η ωραία πύλη της Ζωής. Και τα πρόβατα εισέρχονται και εξέρχονται δι’ Αυτού και βρίσκουν βοσκή. «Ποιος ποιμένας τρέφει τα πρόβατα με τα ιδικά του μέλη; Και γιατί λέγω ποιμένας; Υπάρχουν πολλές φορές μητέρες οι οποίες μετά τον τοκετό δίνουν τα παιδιά τους σε παραμάνες. Ο Χριστός όμως αυτό δεν το ανέχθηκε αλλά μας τρέφει ο ίδιος με το δικό του Αίμα και με κάθε τρόπο μας συμπλέκει με τον Εαυτό Του… Με τον καθένα από τους πιστούς αναμιγνύει τον εαυτό Του διά των μυστηρίων. Και εκείνους που γέννησε τους τρέφει με τον εαυτό Του και δεν τους δίνει σε άλλον» (Ιερός Χρυσόστομος).

Ἡμεῖς καὶ ὁ Χριστός ἕν ἐσμέν

Με την Θεία Κοινωνία γινόμαστε ένα κράμα με το πανάγιο Αίμα του Χρι- στού, γινόμαστε ένα φύραμα με το πανάγιο Σώμα Του: «Δέχεσαι μέσα σου τον Χριστό, αναμιγνύεσαι με το Άγιο Σώμα Του, αναφύρεσαι με το Σώμα του Κυρίου που βρίσκεται στον ουρανό» (Ιερός Χρυσόστομος) και συνεχίζει:

«Τοῦτο τὸ Αἷμα, ζωντανεύει τὴν εἰκόνα τὴν βασιλική (κατ’ εἰκόνα), τοῦτο τὸ Αἷμα γεννᾶ τὸ ἀπερίγραπτο κάλλος, τοῦτο τὸ Αἷμα δὲν ἀφήνει τὴν εὐγένεια τῆς ψυχῆς νὰ μαραθεῖ, διότι συνεχῶς τὴν ποτίζει καὶ τὴν τρέφει… Αὐτό τὸ Αἷμα εἶναι ἡ σωτηρία τῶν ψυχῶν μας, μὲ αὐτό λούζετα ἡ ψυχή καὶ στολίζεται, μὲ αὐτό φλέγεται ἡ ψυχή. Αὐτό τὸ Αἷμα κάνει τὴν ψυχή μας λαμπρότερη ἀπ τὸ χρυσάφι.

Ο Χριστός που έρχεται μέσα μας δεν αγιάζει μόνο την ψυχή μας αλλά ολόκληρο τον άνθρωπο. Διότι με την Θ. Κοινωνία «ἀναμειγνύετα ἡ ψυχή μὲ ψυχή, σῶμα μὲ σῶμα, αἷμα μὲ αἷμα… Πόσο μεγαλειώδη μυστήρια! Τὶ θαῦμα εἶναι νὰ ἀναμίξουμε τὸν νοῦ μας μὲ τὸν νοῦ τοῦ Χριστοῦ! Νὰ γίνει ἕνα κράμα ἡ θέλησή μας μὲ τὴν θέληση Του, τὸ σῶμα Του μὲ τὸ σῶμα μας καὶ τὸ αἷμα Του μὲ τὸ αἷμα μας! Πῶς γίνεται ὁ νοῦς μας ὅταν ὑπερισχύσει ὁ Θεῖος νοῦς, τὶ θὰ εἶναι ἠ θέλησή μας ὅταν ὑπερτερήσει ἡ θεία θέληση καὶ τὶ θὰ εἶναι τὸ χῶμα ὅταν τὸ ὑπερνικήσει τὸ πυρ!». Ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος, ύστερα από την Θεία Κοινωνία υμνεί τον Κύριο:

«Τὶς ἡ ἄμετρος εὐσπλαγχνία σοῦ, Σῶτερ;

Πὼς ἡξίωσας μέλος σὸν με γενέσθαι,

Τὸν ἀκάθαρτον, τὸν ἄσωτον, τὸν πόρνον;

Πὼς ἐνέδυσας στολήν μὲ λαμπροτάτην

ἀπαστράπτουσαν αἴγλην ἀθανασίας

καὶ φῶς ποιοῦσαν ἅπαντά μου τὰ μέλη;

Σῶμα γάρ τὸ σον, τὸ ἄχραντο καὶ θεῖον

ἀπαστράπτει ὅλον πυρί θεότητός σου

ἀναφυραθέν καὶ συμμιγέν ἀρρήτως…

ἡνώθην, οἶδα, καὶ τὴν θεότητί σου

καὶ γέγονα σον καθαρώτατον σῶμα

μέλος ἐκλάμπον, μέλος ἅγιον ὄντως,

μέλος τηλαυγές καὶ διαυγές καὶ λαμπρόν».

Αυτό το μυστήριο της ενώσεως του Θεού με τον άνθρωπο ο ιερός Χρυσόστομος το εκφράζει με μία φράση: «Ἡμεῖς καὶ ὁ Χριστός ἔν ἐσμέν».

ΕΙΔΟΜΕ ΤΟ ΦΩΣ ΤΟ ΑΛΗΘΙΝΟ

Με την Θ. Κοινωνία ο πιστός δέχθηκε μέσα του το φως το αληθινό. Η ψυχή του ενώθηκε με τον Χριστό, τον Ήλιο της δικαιοσύνης. Ο νους του «πρὸς τὸν Θεόν ὅλος ἀναμιγνύεται καὶ τῷ φωτί περιλάμπεται». Ο Χριστός που κοινώνησε ο πιστός, έγινε γι αυτόν,

Φῶς καὶ εἰρήνη καὶ χαρά, ζωή, τροφή καὶ πόσις,

ἔνζυμα, περιβόλαιον, σκηνή καὶ θεῖος οἶκος…

ἥλιος ὄντως ἄδυτος, ἄστρον ἀειλαμπές τε

λαμπάς ἐντός ἐκλάμπουσα τῆς ψυχικής οἰκίας» (Συμ. Νέος Θεολόγος)

Δεχθήκαμε στις ψυχές μας όχι απλώς «ἀκτίνα τινά καὶ φὼς ἀλλά τὸν δίσκον αὐτόν (τοῦ Ἡλίου)». Γίναμε, κατά Χάρη, ήλιοι που δορυφορούμε τον μοναδικό Ήλιο. Επειδή ο Χριστός, «ἀφοῦ τὰ ἀγκαλιάσει ὅλα μὲ τὴν φωτιστική Του δύναμη, προσφέρει στοὺς ἀξίους συνεχές καὶ ἀδιάκοπτο τὸ φῶς καὶ τοὺς κάνει ἄλλους ἠλίους». Ο όσιος Νικήτας ο Στηθάτος γράφει ότι η παρουσία του Θείου Φωτός οδηγεί τον άνθρωπο στην Θέα των Μυστηρίων του Θεού.

Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, αποκαλύπτοντας τις εμπειρίες της αγίας ζωής του, ομιλεί για την είσοδο του ανθρώπου στον χώρο του αληθινού φωτός: Ο Χριστός «ἐνώνεται μὲ τις ἀνθρώπινες ὑποστάσεις ἀναμιγνύοντας τὸν ἐαυτό του μὲ τὸν κάθε πιστό διὰ τῆς μεταλήψεως τουῦ Ἁγίου Σώματός Του. Γίνεται ἕνα σῶμα μὲ ἐμᾶς καὶ μᾶς μεταμορφώνει σὲ ναό ὁλόκληρο τῆς Θεότητος σωματικῶς. Πῶς λοιπόν δὲν θὰ φωτίσει μὲ τὴν θεϊκή ἀκτινοβολία τοῦ Σώματός Του, ποὺ εἶναι μέσα μας, τὶς ψυχές ἐκείνων ποὺ κοινωνοῦν ἀξίως, ὅπως κάποτε ἐφώτισε τὰ σώματα τῶν μαθητῶν στο Θαβώρ;»

Το ευχαριστιακό Μυστήριο –το μυστήριο του Χριστού, του Ήλιου της δικαιοσύνης – ανέτειλε στον κόσμο μας το Φως εκ του Πατρός! Είναι, λοιπόν, επόμενο οι πιστοί, ύστερα από την Θεία Κοινωνία, να κηρύττουμε «ἐκ φωτός τοῦ Πατρός, φῶς καταλαμβάνοντες τὸν Υἱόν, ἐν φωτί τῷ Πνεύματι, σύντομον καὶ ἀπέριττον τῆς Τριάδος Θεολογίαν» (Γρηγ. Θεολόγος). Και εμείς μαζί με τον Άγιο Συμεών υμνούμε αυτό το φως:

«Πάλιν ἐκλάμπει μοι τὸ Φῶς, πάλιν τρανῶς ὁρᾶται,

πάλιν ἀνοίγει οὐρανούς, πάλιν τέμνει τὴν νύχτα,

πάλιν παράγει ἅπαντα, πάλι ὀρᾶται μόνον,

πάλιν ἀπάντων ἔξω με ποιεῖ τῶν ὀρομένων.

Και μέσον πάντων ὄντων με, ἔξω ποιεῖ τῶν πάντων».

Το φως του κόσμου, ο Χριστός διαλύει τα σκοτάδια. Ανοίγει τους ουρανούς, φανερώνει την Βασιλεία Του. Εκεί μέσα στην Βασιλεία «νυξ οὐκ ἔσται ἔτι ός καὶ οὐ χρεία λύχνον καὶ φωτός ἡλίου. Ἐκεῖ ἐπισκοπεῖ τὸ φῶς τοῦ προσώπου τοῦ Χριστού» (Γρηγόριος Παλαμάς).

«Ὑψώθητι ἐπί τοὺς οὐρανούς ὁ Θεός»

Ο ιερεύς, αφού απέθεσε τα Άγια στην αγία Τράπεζα θυμιάζει τρεις φορές και λέγει: «Ὑψώθητι ἐπί τοὺς οὐρανούς ὁ Θεός καὶ ἐπί πάσαν τὴν γῆν ἡ δόξα Σου». Ο Άγιος Αθανάσιος εξηγεί τον ψαλμικό αυτόν λόγο: Είναι σαν να λέμε στον Χριστό «Αφού για την δική μας σωτηρία κατέβασες τον εαυτό Σου εκούσια στην κένωση της σαρκώσεως και έγινες υπήκοος μέχρι θανάτου, ανέβα Κύριε, πάλι στους ουρανούς· διότι και μετά την άνοδό Σου, θα γεμίσεις ολόκληρη την γη με την δόξα Σου».

Κάθε φορά που τελείται η Θεία Λειτουργία ο Χριστός κατέρχεται από τους ουρανούς για την δική μας σωτηρία. Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας ανέρχεται πάλις στους ουρανούς, αλλά το Φως της δόξης και της αγάπης Του παραμένει και επί της γης και καταυγάζει την οικουμένη.

ΕΥΧΑΡΙΣΤΗΡΙΟΝ ΕΥΧΗΝ

Ο ιερεύς: «Εὐχαριστούμεν σοι, Δέσποτα, φιλάνθρωπε, εὐεργέτα τῶν ψυχῶν ἡμῶν, ὅτι καὶ τῇ παρούσῃ ἡμέρᾳ κατηξίωσας ἡμᾶς τῶν ἐπουρανίων σου καὶ ἀθανάτων Μυστηρίων. Ὀρθοτόμησον ἡμῶν τὴν ὁδόν, στήριξον ἡμᾶς ἐν τῷ φόβῳ σου τοὺς πάντας, φρούρησον ἡμῶν τὴν ζωήν, ἀσφάλισαι ἡμῶν τὰ διαβήματα· εὐχαῖς καὶ ἱκεσίαις τῆς ἐνδόξου Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας καὶ πάντων τῶν Ἁγίων σου».

Η ευχαριστήριος αυτή ευχή φέρνει στο νου μας την αντίστοιχη ευχαριστία των Μαθητών του Χριστού στο τέλος του μυστικού Δείπνου: «Καὶ ἡμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ ὄρος τῶν ἑλαιῶν». Ο ιερός Χρυσόστομος θα μας πει: «Αὐτή ἡ εὐχή εἶναι σύμβολο ἐκείνης τῆς προσευχής. Ὁ Κύριος εὐχαρίστησε πρὶν νὰ δώσει τὸ ἅγιον σῶμα Του στοὺς Μαθητάς γιὰ νὰ εὐχαριστοῦμε καὶ ἐμεῖς. Καὶ ἀφού τοὺς τὸ ἔδωσε πάλι εὐχαρίστησε καὶ ὕμνησε, γιὰ νὰ κάνουμε καὶ ἐμεῖς τὸ ἴδιο».

ΕΝ ΕΙΡΗΝῌ ΠΡΟΕΛΘΩΜΕΝ

Η Θ. Λειτουργία είναι μία πορεία. Μία πορεία της οποίας ο σκοπός και το τέλος είναι η συνάντηση του Θεού και η ένωση του ανθρώπου με τον Θεό. Αυτός ο σκοπός ήδη πραγματοποιήθηκε. Φθάσαμε στο τέλος της πορείας μας. Είδαμε το Φως το αληθινό. Είδαμε τον Κύριο μεταμορφωμένο επάνω στο Θαβώρ. Κοινωνήσαμε το άγιο Σώμα Του και το πανάχραντο Αίμα Του. Και ενώ αποτολμούμε να ψελλίσουμε στον υψηλό Επισκέπτη μας: «Κύριε, καλόν ἐστίν ἡμᾶς ὧδε εἶναι», η μητέρα Εκκλησία μας θυμίζει, ότι το τέλος της λειτουργική μας πορείας πρέπει να γίνει αφετηρία της μαρτυρικής μας πορείας.

ΕΝ ΕΙΡΗΝῌ ΠΡΟΕΛΘΩΜΕΝ: Ας αναχωρήσουμε με ειρήνη.

Στην διάρκεια της Λειτουργίας δεχθήκαμε μέσα μας τον Χριστό. Τώρα καλούμαστε να τον μεταφέρουμε στον κόσμο. Να γίνουμε οι μάρτυρες της ζωής του Χριστού στον κόσμο: «Πρέπει να εξερχόμαστε από την Ιερή Σύναξη σαν να έχουμε κατέβει από τους ίδιους τους ουρανούς». Καθώς η Κυρία Θεοτόκος, από την στιγμή που δέχθηκε μέσα Της τον Χριστό, ανεδείχθη «οὐρανός τοῦ τὴν γῆν οὐρανώσαντος», έτσι κάθε πιστός, από την στιγμή που κοινώνησε τον Χριστό, γίνεται ουρανός έμψυχος. Μάρτυς της παρουσίας του ουράνιου Βασιλέως μέσα στο κόσμο.

Μετά την Θεία Κοινωνία πρέπει να βγαίνουμε μέσα στον κόσμο χριστοφόροι και πνευματοφόροι. Εν συνεχεία πρέπει να αγωνιστούμε να φυλάξουμε άσβεστο το Φως που δεχθήκαμε. Να κρατήσουμε αμόλυντα τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος που μας χαρίστηκαν. Και η φύλαξη αυτή αρκεί για να δρουν σωτήρια τα χαρίσματα αυτά στις ψυχές των αδελφών μας που ακόμα δεν λειτουργήθηκαν. Διότι ο χριστοφόρος πιστός είναι η γη που αὐτομάτῃ καρποφορεῖ (Μάρκος 4,28):

« οὕτως ἐστίν ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ, ὡς ἐάν ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπί τῆς γῆς· καὶ καθεύδῃ καὶ ἐγείρηται νύκτα καὶ ἡμέρα καὶ ὁ σπόρος βλαστάνῃ, καὶ μηκύνηται, ὡς οὐκ οἶδεν αὐτός.

Αὐτομάτη γὰρ ἡ γῆ καρποφορεῖ, πρῶτον χόρτου, εἶτα στάχυν, εἶτα πληρή σῖτον ἐν τῶ στάχυϊ.

Ὅταν δὲ παραδῷ ὁ καρπός, εὐθέως ἀποστέλλει τὸ δρέπανον, ὅτι παρέστεικεν ὁ θερισμός».

Η Θ. Λειτουργία άρχισε ἐν εἰρήνη. Και στην διάρκειά της πολλές φορές μας δόθηκε η ειρήνη του Θεού. Τώρα καλούμαστε και εμείς να προσφέρουμε με αγάπη την ειρήνη αυτήν στον κόσμο. Η ειρήνη και η αγάπη είναι η ΡΙΖΑ και ταυτόχρονα ο ΚΑΡΠΟΣ της Θ. Λειτουργίας: «Αὕτή ἠ εἰρήνη καὶ ἡ ἀγάπη, οὐ μόνον εὐπρόσδεκτον ποιοῦσι τὴν εὐχήν ἀλλά καὶ ἐξ αὐτῆς πάλιν τῆς εὐχῆς γεννῶνται καὶ ἀνατέλλουσι, δίκην διδύμων ἐνθέων ἀκτίνων, καὶ αὔξονται καὶ τελειοῦνται» (Κάλλιστος και Ιγνάτιος Ξανθόπουλοι).

ΟΠΙΣΘΑΜΒΩΝΟΣ ΕΥΧΗ

Η οπισθάμβωνος ευχή ονομάζει τους πιστούς πλήρωμα της εκκλησίας του Χριστού. Η εκκλησία είναι το πλοίο του Χριστού που ταξιδεύει στον κόσμο αυτό. «Θάλασσα εστί ο κόσμος, γράφει ο άγιος Ιππόλυτος, ἐνᾧ ἡ ἐκκλησία ὡς ναῦς ἐν πελάγει χειμάζεται μεν, ἀλλ’ οὐκ ἀπολλύται. Ἔχει γὰρ μεθ’ ἑαυτῆς τὸν ἔμπειρον κυβερνήτην Χριστόν. Φέρει δὲ ἐν μέσῳ καὶ τὸ τρόπαιον τὸ κατά τοῦ θανάτου, ὡς τὸν σταυρόν τοῦ Κυρίου μεθ’ ἑαυτῆς βαστάζουσα… Οἴακες (πηδάλια) δύο αἱ δύο διαθήκαι, σχοινία δὲ περιτεταμένα (τεντωμένα ολόγυρα) ὡς ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ σφίγγουσα τὴν Ἐκκλησίαν… Ὀθόνη (πανί) δὲ ταύτη λαμπρά πάρεστι ὡς τὸ Πνεῦμα τὸ ἀπ’ οὐρανῶν, δι’ οὖ σφραγίζονται οἱ πιστεύοντες τῷ Θεῷ… Ἔχει δὲ καὶ ναύτας δεξιᾷ καὶ εὐωνύμῳ ὡς ἁγίους ἀγγέλους παρέδρους, δι’ ὧν ἀεί κρατεῖται καὶ φρουρεῖται ἡ ἐκκλησία».

Ο Χριστός μας ελευθερώνει από την αμαρτία και τον θάνατο και μας αναγεννά διά του αγίου Βαπτίσματος. Είναι εκείνος ο οποίος συγκεντρώνει σε ένα πλήρωμα και συνάγει σε μία σύναξη εκείνους που έχουν παραπλανηθεί με διάφορους τρόπους και ποικίλες απάτες.

Μας αναδεικνύει μέλη του ευλογημένου λαού του, της κληρονομίας Του.

ΕΙΗ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΚΥΡΙΟΥ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΟΝ

Η τελική αυτή δοξολογία του ονόματος του Θεού βρίσκεται στον 112 ψαλμό. Ο ψαλμός αυτός είναι ο πρώτος μίας σειράς ψαλμών (112-117) που έψαλαν οι Εβραίοι την εσπέραν του Πάσχα. Έτσι είναι σχεδόν σίγουρο ότι ο στίχος αυτός ψάλθηκε από τον Κύριο και τους μαθητές Του στο τέλος του Μυστικού Δείπνου.

Οι πιστοί –μαθητές σημερινοί του Χριστού –πριν φύγουν από τον υπερώο – δοξολογούν μαζί με τον τον Χριστό το πανάγιο όνομα του ουράνιου Πατέρα. Διά του ονόματος του Κυρίου «κατορθώθηκαν τὰ ἀμέτρητα κατορθώματα καὶ μυσταγωγούμεθα στὴν ἱερή μυσταγωγία. Ἀναλογιζόμενος λοιπόν ὁ Ψαλμωδός, τὰ ὅσα ἀξιοθαύμαστα κατορθώνονται διὰ τοῦ ὀνόματος τοῦ Κυρίου… λέγει: Ἅγιον καὶ Φοβερόν τὸ ὄνομα Αὐτοῦ. Ἐάν δὲ εἶναι ἅγιον, χρειάζεται στόματα ἅγια διὰ νὰ τὸ ὑμνοῦν». Γι’ αυτό και η εκκλησία όρισε να υμνούμε το πανάγιο όνομα του Κυρίου αφού τα στόματά μας αγιάσθηκαν με την κοινωνία του Ενός και Μοναδικού Αγίου : του Χριστού.

Πλήρωσον χαρᾶς τὰς καρδῖας ἡμῶν. «Ποιὰ χαρά ἄραγε ἐννοεῖται μὲ τοὺς λόγους αὐτούς; Μήπως ἡ κοσμική; Μὴ γένοιτο… Αὐτοί που λέγουν τὴν εὐχή αὐτή, ἐννοοῦν ἐκείνη τὴν χαρά ποὺ δὲν ἔχει τίποτε τὸ κοινό μὲ τὴν παρούσα ζωή. Ἐννοοῦν τὴν χαράν τῶν Ἀγγέλων, τὴν οὐράνια. Καὶ δὲν τὴν ζητοῦν ἀπλώς αὐτή τὴν χαράν ἀλλά τὴν ζητοῦν μὲ τρόπο ὑπερβολικό. Διότι δὲν λέγουν δῶσε ἤ γέμισε καὶ δὲν λέγουν ἑμᾶς ἀλλά «τὶς καρδίες μας» ἐπειδή αὐτή ἡ χαρά προπάντων εἶναι χαρά τῆς καρδιάς» (Ιερός Χρυσόστομος).

ΕΥΛΟΓΙΑ ΚΥΡΙΟΥ ΚΑΙ ΕΛΕΟΣ

Ο Άγιος Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει για την τελευταία αυτή ευλογία του ιερέως: «Τέλος τὸν λαόν σφραγίσας καὶ εὐλογίαν παρά Κυρίου ἐπευξάμενος ὁ ἀρχιερεύς, ἀπολύει Κηρύττων ἅμα καὶ μαρτυρῶν, ὅτι διὰ τῆς τοῦ Σωτήρος οἰκονομίας καὶ τῆς ἱερουργίας σεσώσμεθα τε καὶ σωθησόμεθα, συνεργούσις, ταῖς εὐχαῖς τοῦ ὑπηρέτου τοῦ μεγίστου μυστηρίου, τῆς Θεοτόκου, καὶ πάντων τῶν ἠγιασμένων ἐκ τούτου (του Μυστηρίου)».

Αλλά και ο ιερός Καβάσιλας σχολιάζοντας γράφει τα εξής: «Ὁ ἱερεύς εὔχεται νὰ μὰς ἐλεήσει ὁ Θεός καὶ νὰ σωθούμε, διότι τίποτε δὲν ἔχουμε παρουσιάσει δικό μας ἄξιο σωτηρίας, ἀλλά ἀποβλέπουμε μόνο στὴν φιλανθρωπία Ἐκείνου που μπορεί νὰ μὰς σώσει. Γι αὐτό μνημονεύει πολλούς πρέσβεις, ποὺ θὰ μὰς βοηθήσουν σ αὐτό και προπαντῶς ἡ Παναγία Μητέρα τοῦ Θεοῦ, διὰ τῆς ὁποίας ἦρθε τὸ ἔλεος σὲ μᾶς εξ ἀρχῆς».

Τέλος ο λειτουργός μοιράζει το αντίδωρο. Όπως λέγει και η λέξη, προσφέρεται αντί του μοναδικού Δώρου για όσους δεν κοινώνησαν το Δώρο αυτό: «Ἀντί τῶν Δώρων, τῶν φρικτῶν δηλαδή Μυστηρίων, τοῖς μὴ μετασχοῦσι, τούτων παρέχεται». Οι πιστοί το δέχονται με ευλάβεια και καταφιλούν το δεξιό χέρι του ιερέως που πριν από λίγο άγγιξε το Πανάγιο Σώμα του Σωτήρος Χριστού. Το χέρι που μεταδίδει τον Αγιασμό Εκείνου που πριν λίγο άγγιξε

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα

Μέρος γ΄

ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΝ

«Ὅσοι κατηχούμενη, προέλθετε. Οἱ κατηχούμενοι προέλθετε. Μὴ τὶς τῶν Κατηχουμένων, ὅσοι πιστοί, ἕτι καὶ ἕτι, ἐν εἰρήνῃ τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν. Ἀντιλαβοῦ, σῶσον, ἐλέησον καὶ διαφύλαξον ἡμᾶς, ὁ Θεός, τῇ σῇ χάριτι».

Με την προτροπή αυτήν του διακόνου, όλες οι τάξεις των Κατηχουμένων και μετανοούντων αφήνουν τον Ναό. Θα παραμείνουν να ακούσουν την Θεία Λειτουργία οι συνιστάμενοι και οι πιστοί. Στην πρωτοχριστιανική εκκλησία όσοι παρέμεναν στο Ναό ήταν πιστοί. Κοινωνούσαν όλοι των Αχράντων Μυστηρίων. Σήμερα ερχόμαστε αδιάφορα και χλιαρά στο Ναό. Κι ο βαθμός ζεστασιάς ως προς την πίστη μας έχει θερμόμετρο την συμμετοχή μας στα μυστήρια της Ι. Εξομολογήσεως και Θείας Κοινωνίας.

Έτσι η προσέλευσή μας στον Ι. Ναό έχει κυρίως σχέση με «κοινωνικές υποχρεώσεις» όπως γάμους, κηδείες, μνημόσυνα, βαπτίσεις και να κατατάξω και το τυπικό Κυριακάτικο Εκκλησιασμό. Θεωρούμε μάλιστα και τον εαυτό μας «καλό άνθρωπο» και ότι αγαπούμε όλο τον κόσμο.

Όμως άλλο καλός άνθρωπος και άλλο χριστιανός. Ο Χριστιανός αγωνίζεται να μετέχει στην μυστηριακή ζωή της εκκλησίας με όλα εκείνα τα πνευματικά αγωνίσματα που διαθέτει στο χώρο της η παράδοση της εκκλησίας.

Δείξον μη τὴν πίστην σου ἐκ τῶν ἔργων σου» (Ιακώβ. 2,13)

Ἡ πίστις χωρίς τῶν ἔργων νεκρά ἐστί» (Ιακώβ. 2,26)

Με την Θ. Λειτουργία οι πιστοί ανυψωνόμαστε εις τα ύψη έχοντας ως ανυψωτικό μηχάνημα τον Ιησού Χριστό και ας το ακούσουμε αυτό από τον Άγ. Ιγνάτιο Αντιοχείας: «Ὅς ἐστίν σταυρός, σχοινίῳ χρώμενοι τῷ Πνεύματι τῷ Ἁγίῳ. Ἡ πίστις ἡμῶν ἀναγωγεύς ἡμῶν, ἡ δὲ ἀγάπη ὁδός ἡ αναφέρουσα εἰς Θεόν».

Η αγία προσφορά προεικονίζει το δείπνο της Βασιλείας. Όσοι δεν φόρεσαν το ένδυμα του γάμου που δίνεται στο Άγ. Βάπτισμα, απομακρύνονται από το δώρο όπου ιερουργείτε στη Θ. Ευχαριστία. Παραμένουν, λοιπόν, εκείνοι στους οποίους αναπαύεται το πνεύμα του Θεού. Αυτοί θα ευφραίνονται από την θεωρία του Θεού.

Ο ΙΕΡΕΥΣ ΑΠΛΩΝΕΙ ΤΟ ΑΓΙΟ ΑΝΤΙΜΝΗΣΙΟΝ (ή ΕΙΛΗΤΟΝ)

Είναι ένα ορθογώνιο ύφασμα με παραστάσεις από την αποκαθήλωση του Κυρίου, τους ευαγγελιστές πάνω στο οποίο τοποθετούνται τα τίμια δώρα μετά την μεγάλη Είσοδο. Χρησιμεύει και σαν άγια Τράπεζα όπου δεν υπάρχει αυτή. Στις γωνίες ή και σε άλλο σημείο ράβονται άγια Λείψανα μαρτύρων και καθαγιάζονται στα εγκαίνια Ναών και στις Επτά συνεχόμενες λειτουργίες που θα ακολουθήσουν.

Χωρίς αυτό δεν μπορεί ο ιερεύς να τελέσει Θ. Λειτουργία. Κάθε ένα φέρει την υπογραφή του Επισκόπου και την ημερομηνία που καθαγιάστηκε.

Στις ευχές που μυστικά θα ακολουθήσουν, ο ιερεύς δέεται στον Κύριο να τον κάνει άξιο για να προσφέρει αυτή την θυσία. Η καθαρότητα του ιερέως είναι προϋπόθεση για να τελέσει τα Άγια Μυστήρια. «Ἀπαιτεῖται Ἀγγελική τάξη καὶ καθαρότητα» για το λόγο αυτό τονίζει ο όσιος Θεόγνωστος: «Εἰδεμή, ἀναμιγνύοντας τὸ σκοτάδι μὲ τὸ φῶς καὶ τὴν δυσωδία μὲ τὸ μύρο, πρόκειται σίγουρα να κληρονομήσει το οὐαί (δηλ. αἰώνιο θρῆνο) καὶ τὴν ἀπώλεια ὡς ἱερόσυλος».

Όμως πέρα από την σωματική και πνευματική καθαρότητα οφείλει ο ιερεύς να ιερουργεί την Θ. Αναφορά με «ἄβυσσο ταπεινώσεως». «Ταπείνωσε τὸν ἐαυτό σου σὰν νὰ ἤσαν πρόβατον γιὰ σφαγή, θεωρώντας ὅλους πραγματικά ἀνώτερους ἀπό σένα καὶ λογάριαζε τὸν ἐαυτό σου γῆ καὶ σποδόν». Έτσι μόνο ο ιερεύς συνειδητοποιεί ότι μπροστά στο Θυσιαστήριο βρίσκεται στην θέση του Χριστού και όπως εκείνος ιερούργησε την σωτηρία του κόσμου έτσι και αυτός προσφέρει την αναίμακτο θυσία υπέρ της του κόσμου σωτηρίας και των αιτημάτων που έχει αναλάβει.

Ο Λαός κατανοεί και αυτός το ύψος του μυστηρίου και λέγοντας «ΑΜΗΝ» δείχνει ότι ενώνει και εκείνος την προσευχή του με τον τρόμο και την αγωνία του ιερέως μπροστά στην μεγάλη ευθύνη της ιερατικής διακονίας. Συμφωνεί και προσεύχεται στο Θεό για να διαφυλάξει τον κληρικό άγιο και καθαρό μπροστά σ’ αυτό που σε λίγο θα τελεστεί. Να, λοιπόν και ένα άλλο σημείο που πρέπει να προσθέσουμε στα ήδη υπάρχοντα σχετικά με τη θέση πως η Θ. Λειτουργία χρήζει απαραίτητα την παρουσία κλήρου και λαού. Όλοι μαζί γινόμαστε ένα και η προσευχή μας, η δοξολογία μας εκχέεται πύρινη προς τον Ουράνιο Πατέρα μας. Παύουν οι διαχωρισμοί και οι ιδιοτέλειες, οι εγωισμοί και το συμφέρον. Μπροστά στον Παντογνώστη Θεό είμαστε όλοι γυμνοί και τετραχηλισμένοι φέροντες τα πταίσματά μας και τις αδυναμίες μας. «Ἰδοῦ λοιπόν καιρός εὐπρόσδεκτος» έφτασε η ώρα να αποδεχθούμε τον «Βασιλέα τῶν Βασιλευόντων» και να γίνει η γη μας ουρανός

Χερουβικός ύμνος…

ΧΕΡΟΥΒΙΚΟΣ ΥΜΝΟΣ

Φτάσαμε, λοιπόν, στην ΜΕΓΑΛΗ ΕΙΣΟΔΟ και την ονομάζουμε έτσι καθώς ακολουθεί η έξοδος του Βασιλέως Χριστού και η πορεία προς τον Γολγοθά. Και γίνεται μια σειρά από πράξεις του λειτουργού και του Λαού και διαβάζουμε και ψέλνονται μια σειρά από σπουδαιότατες ευχές. Ας δούμε πρώτα ποια ευχή μυστική διαβάζει ο λειτουργός:

Ο ιερεύς λέγει την ευχή του χερουβικού ύμνου:

«Οὐδείς ἄξιος τῶν συνδεδεμένων ταῖς σαρκικαῖς ἐπιθυμίαις καὶ ἡδοναῖς, προσέρχεσθαι ἤ προσεγγίζειν ἤ λειτουργεῖν σοι Βασιλεῦ τῆς δόξης τὸ γὰρ διακονεῖν σοι μέγα καὶ φοβερόν καὶ αὐταῖς ταῖς ἐπουρανίαις δυνάμεσιν. Ἀλλ΄ ὅμως διὰ τὴν ἄφατον καὶ ἀμέτρητον σου φιλανθρωπία, ἀτρέπτως καὶ ἀναλλοιώτως γέγονας ἄνθρωπος καὶ Ἀρχιερεύς ἡμῶν ἐχρημάτισας, καὶ τῆς λειτουργικῆς ταύτης καὶ ἀναιμάκτου θυσίας τὴν ἱερουργίαν παρέδωκας ἡμῖν ὡς Δεσπότης τῶν ἁπάντων σὺ γὰρ μόνος, Κύριε ὁ Θεός ἡμῶν, δεσπόζεις τῶν ἐπουρανίων καὶ τῶν ἐπιγείων, ὁ ἐπί θρόνου χερουβικοῦ ἐποχούμενος, ὁ τῶν Σεραφίμ Κύριος καὶ Βασιλεύς τοῦ Ἰσραήλ, ὁ μόνος ἅγιος καὶ ἐν ἁγίοις ἀναπαυόμενος. Σὲ τοίνυν δυσωπῶ τὸν μόνον ἀγαθόν καὶ εὐήκοον. Ἐπίβλεψον ἐπ ἐμέ τὸν ἁμαρτωλόν καὶ ἀχρεῖον δοῦλόν σου καὶ καθάρισον μου τὴν ψυχήν καὶ τὴν καρδίαν ἀπό συνειδήσεως πονηρᾶς καὶ ἱκάνωσόν με τῇ δυνάμει τοῦ Ἁγίου σου Πνεύματος, ἐνδεδυμένον τὴν τῆς ἱερατείας χάριν, παραστῆναι τῇ ἁγίᾳ σου ταύτῃ Τραπέζῃ καὶ ἱερουργῆσαι τὸ ἅγιον καὶ ἄχραντόν σου Σῶμα καὶ τὸ τίμιον Αἷμα. Σοὶ γὰρ προσέρχομαι κλίνας τὸν ἐμαυτοῦ αὐχένα καὶ δέομαί σου μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπ ἐμοῦ, μηδέ ἀποδοκιμάσῃς με ἐκ παίδων σου ἀλλ ἀξίωσον προσενεχθῆναί σοι ὑπ ἐμοῦ τοῦ ἁμαρτωλοῦ καὶ ἀναξίου δούλου σου τὰ δῶρα ταῦτα. Σὺ γὰρ εἶ ὁ προσφέρων καὶ προσφερόμενος καὶ προσδεχόμενος και διαδιδόμενος, Χριστέ ὁ Θεός ἡμῶν, καὶ σοὶ τὴν δόξαν ἀναπέμπομεν, σὺν τῷ ἀνάρχῳ σου Πατρί καὶ τῷ παναγίῳ καὶ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ σου Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεί καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν».

Συγχρόνως από τους ιεροψάλτες ακούγεται ο λεγόμενος χερουβικός ύμνος, ο οποίος και πλαισιώνει την μυστική ευχή του ιερέως.

«Οἱ τὰ χερουβίμ μυστικῶς, εἰκονίζοντες καὶ τῇ ζωοποιῷ Τριάδι τὸν τρισάγιον Ὕμνον προσᾴδοντες, πᾶσαν νῦν βιοτικήν ἀποθώμεθα μέριμναν ὡς τὸν Βασιλέα τῶν ὅλων ὑποδεξόμενοι, ταῖς ἀγγελικαῖς ἀοράτως δορηφορούμενον τάξεσιν. Ἀλληλούϊα».

Μας προτρέπει ο Ύμνος, λοιπόν, να αποθέσουμε την στιγμή αυτή (νῦν) κάθε μέριμνα βιοτική, γιατί ετοιμαζόμαστε να υποδεχθούμε τον Βασιλέα των όλων. Ας κάνουμε προσπάθεια να βγούμε από τα βιοτικά πράγματα και να μπούμε στον χώρο της παρουσίας του Χριστού. Τα αφήνουμε όλα στα χέρια του Χριστού και αυτός σηκώνει το φορτίο μας και ανεβαίνει στον Γολγοθά. Μεριμνά Εκείνος για τις δικές μας ανάγκες. «Ψυχή Χριστιανού, που δεν έμαθε να αποξενώνεται από τις βιοτικές μέριμνες μέσα στην Θ. Λειτουργία, δεν θα μπορέσει να θαυμάσει ποτέ τα υπερουράνια» (Ι. Χρυσοστ.). Να τι λέει ο ύμνος:

«Εμείς, οι χριστιανοί (ιερείς και λαϊκοί και όλοι), που εικονίζουμε μυστικά τα Χερουβίμ και ψάλλουμε στην ζωοποιό παναγία Τριάδα τον Τρισάγιο Ύμνο, ας αφήσουμε κάθε βιοτική μέριμνα και φροντίδα, για να υποδεχθούμε τον Βασιλέα των όλων, που αόρατα συνοδεύεται από τις αγγελικές τάξεις. Αλληλούια».

Να τι διηγείται και ένας ευλαβέστατος ρώσος αγιορείτης ο ιερεύς παπα-Τύχων:

«Την ώρα της Θείας Λειτουργίας έλεγε στον μοναχό που θα τον βοηθούσε και θα έκανε το ψάλτη, να μένει στο μικρό διάδρομο, έξω από τον Ναό, και από εκεί να λέει το «Κύριε, ελέησον», για να νιώθει τελείως μόνος του (ο πάπα Τύχων) και να κινείται άνετα στην προσευχή του.

Με τα λίγα Ελληνικά που ήξερε, έλεγε:

-Την ώρα του Χερουβικού, Φύλακας Άγγελος ανεβάσει Μισή ώρα, μία ώρα, δεν ξέρω Άγγελος πάλι κατεβάσει

Καταλάβαινε τότε, μόλις συνερχόταν ο άγιος αυτός Λειτουργός, ότι βρισκόταν στην μέση της Θείας Λειτουργίας και έπρεπε να συνεχίσει. Κι έλεγε:

-Πω, πω! Εγώ λειτουργήσει εγώ λειτουργήσει πω, πω!

Πολλές φορές τον ρωτούσαν:

-Γέροντα, τι έβλεπες, τι άκουγες τόση ώρα;

Κι εκείνος απαντούσε ταπεινά:

-Χερουβείμ, Σεραφείμ, πολλά πολλά, δοξολογούσε Θεό Τριαδικό Πω, πω!

Και κατέβαζε το κεφαλάκι του συντετριμμένος και κλαίγοντας».

Δορυφορούμενος από τα αγγελικά τάγματα εισέρχεται ο Κύριος στην Αγ, Πόλη για να θυσιαστεί. Αυτό το μυστήριο της ύψιστης αγάπης του Χριστού η εκκλησία μας καλεί να τιμήσουμε με σιγή:

«Σιγησάτω πᾶσα σάρξ βροτεία καὶ στήτω μετά φόβου καὶ τρόμου, καὶ μηδέν γήινον ἐν ἑαυτῇ λογιζέσθω ὁ γὰρ Βασιλεύς τῶν Βασιλευόντων καὶ Κύριος τῶν κυριευόντων προσέρχεται σφαγιασθῆναι καὶ δοθῆναι εἰς βρὼσιν τοῖς πιστοῖς. Προηγοῦνται δὲ τούτου οἱ χοροί τῶν Ἀγγἐλων, μετά πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας, τὰ πολυόμματα Χερουβίμ καὶ τὰ ἐξαπτέρυγα Σεραφείμ, τὰς ὄψεις καλύπτοντα καὶ βοῶντα τὸν ὕμνον Ἀλληλούϊα».

Αλλά ας ξαναγυρίσουμε στην ευχή του ιερέως, την ευχή του Χερουβικού Ύμνου. Με αυτή ο λειτουργός αναγνωρίζει την αναξιότητά τους και την μεγαλειότητα του μυστηρίου που καλείται να διακονήσει. Προχωράει στο Θυσιαστήριο όχι με τις δικές του δυνάμεις αλλά στο Θείο Έλεος, στο πέλαγος της Φιλανθρωπίας του Θεού. Δεν ήρθε μία φορά μόνο και θυσιάστηκε αλλά εις το διηνεκές έρχεται και δέχεται θυσία και διαδίδεται στους πιστούς: «Ὁ προσφέρων καὶ προσφερόμενος και προσδεχόμενος και διαδιδόμενος». Ο Χριστός μόνος Του επιτελεί και ολοκληρώνει το μυστήριο της σωτηρίας μας. Ο ιερός Καβάσιλας θα το πει: «Ο Χριστός είναι ταυτόχρονα και τροφεύς και τροφή. Είναι ζωή για όσους ζουν, μύρο για όσους αναπνέουν και ένδυμα για όσους θέλουν να ενδυθούν».

Και εμείς δεχόμαστε την Θεία Δωρεάν και ευχαριστούμε για όλα τον Κύριο. Στην συνέχεια ο ιερεύς θυμιάζει την Αγ. Τράπεζα, την ιερά πρόθεση και τον λαό λέγοντας τον Ν΄ ψαλμό της μετανοίας. Ακολουθεί ο ασπασμός του Αγίου Αντιμηνσίου και λέγονται τα εξής κατανυχτικά τροπάρια:

  • Ἥμαρτον εἰς σὲ Σωτῆρ, ὡς ὁ ἄσωτος υἱός δέξαι με, Πάτερ, μετανοοῦντα και ἐλέησον με ὁ Θεός.

  • Κράζω σοι Χριστέ Σωτήρ τοῦ τελώνου τὴν φωνήν Ἱλάσθητι μοι ὥσπερ ἐκείνῳ καὶ ἐλέησον ὁ Θεός.

  • Ὡς ὁ περιπεσών

Και ζητά συγχώρηση από το λαό υποκλινόμενος και λέγει: Τοῖς μισούσι, καὶ ἀγαπῶσιν ἡμᾶς, ὁ Θεός, συγχώρησον. Και συνεχίζει στην Αγία Πρόθεση και προσκυνεί τα Τίμια Δώρα για να γίνει η Μεγάλη Είσοδος. Για να πάρει, όμως, στα χέρια του τα Τίμια Δώρα πρέπει να περάσει από το στάδιο της μετανοίας και να δώσει και το παράδειγμα του στους πιστούς. Παίρνει την θέση του Βαπτιστού υποδεικνύει την οδό της μετανοίας. Μόνο διά της μετανοίας μπορούμε να εισέλθουμε στην Θ. Λειτουργία.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΙΣΟΔΟΣ

Στην Μεγάλη Είσοδο έχουμε να παρατηρήσουμε μερικά σημεία:

  • Την μεταφορά των Τιμίων Δώρων από την Αγ. Πρόθεση, στο Άγ. Βήμα (μέσω του ναού)

  • Την ανάμνηση της κραυγής του Ληστού πάνω στο Σταυρό, την οποία επαναλαμβάνει ο ιερέας (Μνησθείη Κύριος ὁ Θεός ἐν τῇ βασιλεία Αὐτοῦ).

  • Την υποδοχή των Τιμίων Δώρων από τους πιστούς και την τοποθέτηση τους στο Άγ. Βήμα.

Και ενώ στην μικρά είσοδο ο ιερεύς καλύπτει το πρόσωπο του με το Ευαγγέλιο, στην μεγάλη το καλύπτει με τα Τίμια Δώρα καθώς ο Χριστός έρχεται να θυσιαστεί για μας. Την ώρα που ο λειτουργός τελούσε την προσκομιδή αποθέσαμε στα Τίμια Δώρα ολόκληρη τη ζωή μας: πόνους, χαρές, εχθρούς, φίλους, εγγύς, μακράν, ζώντες, κοιμηθέντας και Εκείνος τα προσαγάγει στον Πατέρα μας. Ας δούμε, όμως, κάποιους συμβολισμούς σχετικά με την Μεγάλη Είσοδο…

  • Είσοδος στην Αγ. Πόλη του Ιησού, όπου και «μέλλει σταυρωθῆναι ὑπέρ τῆς τοῦ κόσμου σωτηρίας».

Ο Βασιλεύς των βασιλευόντων εισέρχεται στην αγία Πόλη. Ο Λειτουργός γίνεται το ονάριον επάνω στο οποίο κανένα πάθος δεν κάθισε και γι’ αυτό αξιώνεται να μεταφέρει τον Βασιλέα της Δόξης (Καβάσιλας). Και οι πιστοί υποδέχονται με ύμνους τον Χριστό: «Μετά κλάδων νοητῶς κεκαθαρμένοι τὰς ψυχάς, ὡς οἱ παῖδες τὸν Χριστόν, ἀνευφημήσωμεν πιστῶς, μεγαλοφώνως, κραυγάζοντες τῷ Δεσπότῃ. Εὐλογημένος εἶ Σωτήρ, ὁ εἰς τὸν κόσμον ἐλθών, τοῦ σῶσαι τὸν Ἀδάμ ἐκ τῆς ἀρχαίας ἀρᾶς… ὁ πάντα λόγε πρὸς τὸ συμφέρον οἰκονομήσας δόξα Σοι».

  • Η μαρτυρική πορεία του Ιησού από το Πραιτόριο στο Γολγοθά (ανάλυση)

  • Η αναπαράσταση της ταφής του Κυρίου και η πορεία της Αποκαθήλωσης μέχρι και τον Τάφο. Τα όσα γίνονται στην Αγ. Πρόθεση και τα όσα λέγονται (Σταυρωθέντος σου Χριστέ – εις των στρατιωτών – και εξήλθεν Αίμα και ύδωρ…) μας επιτρέπουν να δούμε και την είσοδο την μεγάλη σαν μία αναπαράσταση της ταφής του Κυρίου μας. Γι’ αυτό και όταν ο ιερεύς καταλήξει στην Αγ. Τράπεζα έπειτα από την Λιτάνευση των Τιμ. Δώρων λέει και το τροπάριο «Ο ευσχήμων Ιωσήφ από του ξύλου καθελών…» και κλείνει την ωραία πύλη που συμβολίζει το κλείσιμο του Ζωοδόχου Τάφου.

  • Την Δευτέρα παρουσία του Κύρίου.

Ιδιαιτέρως όταν κατά την Θεία Λειτουργία έχουμε πλήθος Ιερέων και Διακόνων αλλά και Αρχιερέων τότε μπορούμε να πούμε ότι εικονίζεται και η Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου μας. Όπως ακριβώς γράφει η Αποκάλυψη ότι ο Κύριος θα έλθει μετά δόξης πολλής και πλήθος ουρανίων στρατιών έτσι και εδώ με μεγαλοπρέπεια μέσα στο Ναό γίνεται η είσοδος και η έλευση του Κυρίου μετά των Αγ. Αγγέλων. Και επειδή θα προπορεύεται ο Τίμιος Σταυρός γι’ αυτό και προπορεύεται κατ’ αναλογία το Ωμοφόριο του Αρχιερέως που προεξάρχει μπροστά από όλη την τελετή. Εμείς ως πιστός λαός εκλιπαρούμε νοερώς τον Κύριο: «Κύριε, Κύριε, μὴ μὲ ἀπορρίψης στὴν Δευτέρα Σου Παρουσία, ποίησον ὡς ἕνα τῶν μισθίων σου».

  • Η κραυγή του Ληστή

Ο ιερεύς κατά την Μεγάλη Είσοδο λέγει κάτι από τα λόγια του μετανοημένου και σεσωσμένου Ληστού: «Πάντων ἡμῶν μνησθείη Κύριος ὁ Θεός ἐν τῇ βασιλείᾳ αὐτοῦ πάντοτε νῦν καὶ ἀεί καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων». Και θυμόμαστε αυτόν τον ευγνώμονα Ληστή και την τόσο κατανυχτική προσευχή και κραυγή του προς τον Εσταυρωμένο Ιησού. Το όνομά του σύμφωνα με την παράδοση ήταν Δυσμάς και ήταν φονιάς και κακούργος. Και όταν αντίκρισε την αδικία και το μίσος των Ιουδαίων προς τον Κύριο τον οποίο φαίνεται τα θαύματα και την διδασκαλία γνώριζε θαύμασε το ύψος του «Σταυρωθέντος». Ιδιαιτέρως στην μεγαλειώδη κραυγή του Κυρίου: «Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς…» συγκλονίστηκε, φωτίστηκε η καρδιά του και αναγνώρισε στο πρόσωπο του Ιησού την Θεότητα και ζήτησε ταπεινά το έλεος του: «Μνήσθητι μου Κύριε ἐν τῇ Βασιλείᾳ Σου». Αυτό ακριβώς επαναλαμβάνει και ο ιερεύς.

Τελειώνοντας όσα έχουμε επιλέξει για την Μεγάλη Είσοδο θα πρέπει να πούμε ότι τώρα πια τα Τίμια Δώρα βρίσκονται πάνω στην Αγία Τράπεζα και ο ιερεύς ετοιμάζεται να ολοκληρώσει την θυσία. Άρτος, λοιπόν, και Οίνος και όχι μάννα εξ’ ουρανού μέλλει να θρέψει τις καρδιές μας και τούτο μπορούμε να το αισθανθούμε ανάλογα με την εσωτερική μας κατάσταση…

Υπάρχει ένα θαυμάσιο γεγονός από τη ζωή του Αγίου Ονουφρίου, τον οποίο εορτάζει η Εκκλησία μας στις 12 Ιουνίου:

«Όταν ήταν πολύ μικρός, μπήκε σ ένα Κοινόβιο, άγνωστο πως. Μεγάλος αναχώρησε για την έρημο, όπου έζησε 60 χρόνια χωρίς να δει ποτέ άνθρωπο. Ήταν γυμνός, αλλά ολόκληρο το σώμα του εκαλύπτετο από την μακριά γενειάδα του, που έφθανε μέχρι το έδαφος, καθώς και από τα μαλλιά του και τις μεγάλες τρίχες του όλου σώματος.

Τον μεγάλο αυτό Άγιο τον ανακάλυψε ο Όσιος Παφνούτιος, στον οποίο διηγήθηκε τα της οσιακής και ερημικής ζωής του.

Όταν, λοιπόν, ήταν πολύ μικρός 5 - 6 ετών, και ζούσε στο Κοινόβιο, συνέβη το εξής: Ως μικρός που ήταν, έτρωγε συχνότερα από τους άλλους πατέρες. Όταν πεινούσε, έτρεχε στον τραπεζάρη και του ζητούσε ψωμί, ελιές, φρούτα Κάποτε, όμως, ο τραπεζάρης πρόσεξε ότι έπαιρνε συχνότερα ψωμί και εξαφανιζόταν.

-Κάποιο ζωάκι θα ταΐζει, σκέφθηκε.

Αυτό συνεχίστηκε για καμιά εβδομάδα.

-Ας πάω να δω, είπε μέσα του ο τραπεζάρης, που τα πηγαίνει αυτά που του δίνω.

Πράγματι, τον παρακολούθησε και τον είδε να μπαίνει στο Καθολικό της Μονής και να κλείνει πίσω του την πόρτα.

Έτρεξε γρήγορα στο παράθυρο και μ αυτά, που είδε, γούρλωσαν τα μάτια του Ο μικρός κουβέντιαζε με το Βρέφος, Ιησούς, που βρίσκεται στην αγκαλιά της Θεοτόκου, στην εικόνα του Τέμπλου!

-Σου έφερα και σήμερα ψωμάκι, έλεγε στον Χριστούλη, μια και δε Σε ταΐζει κανείς ούτε και η μαμά Σου

Και άπλωσε το χέρι και Του έδωσε μία φέτα ψωμί

Και ο Κύριος Ιησούς Χριστός, που ήταν μικρό παιδάκι στην ιερή εικόνα, άπλωσε τα χεράκι, πήρε το ψωμί και, όπως μάζεψε το χεράκι Του μαζί με το ψωμάκι, εξαφανίστηκε το ψωμί μέσα στην εικόνα!...

Ευθύς αμέσως ο τραπεζάρης, με την ψυχή γεμάτη έκπληξη και δέος, έτρεξε στον Ηγούμενο και του διηγήθηκε τι συνέβη. Τότε ο Ηγούμενος του έδωσε εντολή να μην δώσουν του παιδιού καθόλου ψωμί, αλλά όταν παρακλητικά θα ζητούσε, να του λέγουν:

-Να πας να ζητήσεις και να σου δώσει ψωμί Εκείνος, τον Οποίον μέχρι εχθές εσύ τάιζες.

Την επόμενη ημέρα, βλέποντας ο μικρός Ονούφριος ότι δεν του δίνουν ψωμί και τον στέλνουν να ζητήσει από Εκείνον, που μέχρι τότε έτρεφε, έτρεξε αμέσως στην Εκκλησία και πηγαίνοντας μπροστά στην εικόνα είπε στον Χριστούλη:

-Χριστούλη μου, δεν μου δίνουν ψωμάκι και μου είπαν να Σου πω να μου δώσεις από το δικό Σου. Τώρα, που θα το βρεις Εσύ, δεν ξέρω!

Και ω, του θαύματος! άπλωσε το μικρό Του χεράκι το Βρέφος Ιησούς από την αγκάλη της Παναγίας Μητρός Του, και του έδωσε ένα τεράστιο ψωμί, τόσο μεγάλο που δεν μπορούσε να το σηκώσει! Μοσχομύρισε δε τόσο πολύ, που το ουράνιο αυτό άρωμα απλώθηκε όχι μόνο μέσα στο Ναό, αλλά και σ όλο το μοναστήρι και στον γύρω τόπο.

Έκπληκτοι και έκθαμβοι οι μοναχοί από τα γεγονότα, είδαν τον πενταετή Ονούφριο να βγάζει τον τεράστιο αυτό άρτο έξω, μετά πολλού πολλού κόπου. Έτρεξαν δύο μοναχοί να τον βοηθήσουν, αλλά ήταν πολύ βαρύς! Για πολλές ημέρες έτρωγαν, έτρωγαν, χόρταιναν, αλλά ο ουράνιος άρτος ήταν και παρέμενε αδαπάνητος. Είναι αυτό, που λέγει βεβαιωτικά η Εκκλησία μας στην Θεία Λατρεία: «Ὁ πάντοτε ἐσθιόμενος και μηδέποτε δαπανώμενος».

Από τότε ευλαβούντο πολύ τον μικρό Ονούφριο, διότι γνώριζαν πλέον ότι με την αύξηση της ηλικίας του θα αυξάνονταν και η αγιότης του. Θα γινόταν ένα μεγάλος Άγιος όπως και έγινε

Από τέτοιο όμοιο ουράνιο άρτο τρεφόταν ο Άγιος Ονούφριος, όταν για εξήντα ολόκληρα χρόνια ζούσε στην έρημο».

Αὐτό τὸ Πνεὺμα συλλειτουργήσει ἡμῖν πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς ἡμῶν.

Και ας μιλήσουμε λίγο εδώ για το Πανάγιο Πνεύμα που ασφαλώς μετέχει και αυτό στην τέλεση της αναίμακτου θυσίας. Μαζί με τις αγγελικές δυνάμεις εισοδεύει και ο Παράκλητος και εμείς νοερώς το βλέπουμε στο πυρ του θυμιατού, στο θυμίαμα και την αναθυμίαση του ευωδιαστού καπνού. Ο Χρίστος ιερουργεί την σωτηρία του ανθρώπου ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι: «Χριστοὺ ἐπιδημία καὶ τὸ Πνεῦμα προτρέχει. Ἔνσαρκος παρουσία καὶ τὸ Πνεῦμα ἀχώριστον. Διάβολος κατηργεῖτο συμπαρόντος τοῦ Πνεύματος. Οἰκείωσις προς Θεόν διά τοῦ Πνεύματος». Τώρα ο Λειτουργός επικαλείται την εξ ύψους δύναμη του Αγίου Πνεύματος και γι’ αυτόν και για τον Διάκονο. Άνθρωποι και ιερείς, βρίσκονται κάτω από την ίδια ασθένεια της ανθρώπινης φύσεως και τίποτα δεν γίνεται εάν δεν συμπράξει μαζί τους ο Παράκλητος. Κάθε προσευχή είναι δικό του δώρο. «Οὐδείς δύναται εἰπεῖν Κύριον Ἰησοῦν εἰ μὴ έν Πνεύματι Ἁγίω…». Γιατί, λοιπόν, αν κάνουμε προσευχές, νηστείες και αρετές υπερηφανευόμαστε; Αφού όλα γίνονται με τη βοήθεια του Παρακλήτου. Και ο εκκλησιασμός και η προσφορά των Τιμίων Δώρων με την βοήθειά του γίνονται…«Ὁ ἐκκλησιάζων καὶ πάντας συγκαλῶν τῷ κηρύγματι ὁ Παράκλητος ἐστί». Έτσι το Παράκλητο Πνεύμα είναι ο χειραγωγῶν με σοφία «εἰς πρόσωπον πρὸς πρόσωπον τελείαν ἐπίγνωση καὶ μύησιν αὐτοῦ τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ σωτῆρος τῶν ὅλων Χριστοῦ».

Στο γνωστό βιβλίο Λειμωνάριον αναφέρεται η ακόλουθη διήγηση: «Σε κάποιο τόπο ένας γέροντας ιερομόναχος μόναζε και λειτουργούσε στο Ναό του Τιμίου Προδρόμου. Οι εκκλησιαζόμενοι (επί το πλείστον αγρότες) έβλεπαν πότε να αρχίζει της Κυριακές την Τρίτη ώρα της ημέρας, άλλοτε την έκτη και άλλοτε την ενάτη, πράγμα που τους οδηγούσε σε δυσφορία και απορύθμιση του προγράμματός των. Έφτασαν να διαμαρτυρηθούν στον Επίσκοπο και εκείνος αμέσως κάλεσε τον ιερομόναχο για να διαλευκάνει την υπόθεση.

-Λοιπόν καλόγερε, γιατί δεν φυλάττεις την τάξη της εκκλησίας και ο Γέρων αποκρίθηκε:

-Ορθώς Δέσποτα είπες: Έτσι είναι τα πράγματα. Πλην εγώ μετά την ακολουθία του Όρθρου, κάθομαι δίπλα στο Άγ. Θυσιαστήριο και περιμένω να δω το Πανάγιο Πνεύμα να επισκιάζει την Αγία Τράπεζα και τότε αρχίζω την Θ. Λειτουργία.

Έκπληκτος ο Επίσκοπος για την αρετή του Γέροντος πληροφόρησε τους κατοίκους για την αργοπορία και την αιτία της και άφησε τον Όσιο με ειρήνη να συνεχίζει το Άγιο έργο του».

Μυστικά και ιεροκρυφίως για να χρησιμοποιήσω την εκκλησιαστική γλώσσα το Πανάγιο Πνεύμα εργάζεται τα της σωτηρίας ημών και με σοφία, Δύναμη, χάρη, φωτισμό οδηγεί δια του ιερέως τας ψυχάς μας πλησίον του Θεού. Να πως περιεκτικά, θεολογικά και απαράμιλλα ο Μέγας Βασίλειος μας το παρουσιάζει: «Διά Πνεύματος Ἁγίου ἡ εἰς παράδεισον ἀποκατάστασις ἡ εἰς βασιλείαν οὐρανῶν ἄνοδος ἡ εἰς υἱοθεσίαν ἐπάνοδος ἡ παρρησία τοῦ καλεῖν ἐαυτῶν πατέρα τον Θεόν, κοινωνόν γενέσθαι τῆς χάριτος τοῦ Χριστοῦ, τέκνον φωτός χρηματίζειν, δόξης ἀϊδίου μετέχειν καὶ απαξαπλῶν ἐν παντί πληρώματι εὐλογίας γενέσθαι, ἔν τὲ τῷ αἰῶνι τούτῳ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι». Όλα, λοιπόν, δια του Αγ. Πνεύματος. «Πάντα χορηγεί τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιο…».

ΠΛΗΡΩΤΙΚΑ

Αμέσως ευθύς αρχίζουν τα λεγόμενα ΠΛΗΡΩΤΙΚΑ και ονομάζονται έτσι γιατί αρχίζουν με την έκφραση: «Πληρώσωμεν τὴν δέησιν ἡμῶν τῷ Κυρίῳ» δηλαδή ας συμπληρώσουμε την αίτησή μας προς τον Κύριο. Και σ’ αυτήν την περίπτωση έχουμε να εξετάσουμε 7 νέες αιτήσεις που απαγγέλει ο ιερεύς ύστερα εξ όσων προηγήθηκαν και αναλύθηκαν. Στις νέες αυτές αιτήσεις ο λαός δια του ιεροψάλτου απαντάει το: «Παράσχου Κύριε», που σημαίνει: «Δώσε μας Κύριε αυτό που ζητάμε! Γι’ αυτό πρέπει όπως και στις άλλες στιγμές να δίνουμε προσοχή και βαρύτητα σε κάθε λέξη (!) που ακούγεται… Σπουδαία αιτήματα λοιπόν…

ΥΠΕΡ ΤΩΝ ΠΡΟΤΕΘΕΝΤΩΝ ΤΙΜΙΩΝ ΔΩΡΩΝ

Και αφού ο ιερεύς θυμιάσει τα Τίμια Δώρα αρχίζει τα λεγόμενα «Πληρωτικά», τα οποία ονομάζονται έτσι γιατί αρχίζουν με την φράση «Πληρώσωμεν τὴν δέησιν ἡμῶν τῷ Κυρίω». Επτά νέες δεήσεις συμπληρώνουν τις προαναφερθέντες και γι’ αυτό ερχόμαστε να κάνουμε και εδώ την συνηθισμένη ανάλυση… Πριν απ’ όλες ακολουθεί η αίτηση: «Ὑπέρ τῶν προτεθέντων Τιμίων Δώρων τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν». Και οι καρδιές μας θα πρέπει να είναι έτοιμες για να ευχηθούμε μπροστά στα Τίμια Δώρα. Να γίνει εκείνη η θεοφιλή προσπάθεια να απομακρύνουμε ότι ξένο προς την αρετή και το καλό. Ότι ξένο προς την αγάπη και αγνότητα. Ιδιαιτέρως να προσέξουμε την μνησικακία που μας χωρίζει από τον Θεό και τους ανθρώπους. «Ἐάν οὖν προσφέρεις τὸ δῶρον σου ἐπί τὸ θυσιαστήριον κἀκεῖ μνησθῇς ὅτι ὁ ἀδελφός σου ἔχει τι κατά σου» λέει ο Κύριος άφησέ τα όλα και πήγαινε να συνδέσεις την ψυχή σου με την αγάπη του αδελφού σου. Έτσι πρέπει να είναι οι καρδιές μας μπροστά στα προτιθέμενα Τίμια Δώρα.

  • «ΤΗΝ ΗΜΕΡΑ ΠΑΣΑΝ ΤΕΛΕΙΑΝ, ΑΓΙΑΝ, ΕΙΡΗΝΙΚΗΝ & ΑΝΑΜΑΡΤΗΤΟΝ, ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΑΙΤΗΣΩΜΕΘΑ»

Στην αίτηση αυτή ζητούμε από τον Θεό 4 πράγματα να συνοδεύουν την ημέρα μας. Αλλά τι είναι η ημέρα εκτός από ένα απλό διάστημα χρόνου; Στην ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ την συναντάμε με πολλές έννοιες όπως: ΑΠΛΗ ΗΜΕΡΑ, ΗΜΕΡΑ ΕΚΔΙΚΗΣΕΩΣ, ΗΜΕΡΑ ΠΕΙΡΑΣΜΟΥ, ΗΜΕΡΑ ΠΟΝΗΡΑ, ΗΜΕΡΑ ΘΛΙΨΕΩΣ, ΗΜΕΡΑ ΔΕΥΤΕΡΑΣ ΕΛΕΥΣΕΩΣ ΚΥΡΙΟΥ.

Όλες οι ημέρες του Θεού είναι ευλογημένες. Μεταβάλλονται όμως σε κακές, πειρασμικές και θλιβερές, από τα πολλαπλά πάθη μας, από την κακία και τον φθόνο του Διαβόλου, από τα στοιχεία της φύσεως, και από την καλή παιδαγωγία του Θεού, ο οποίος θέλει «πάντας σωθῆναι και εἰς ἐπίγνωση ἀληθείας ἐλθεῖν» (Α΄Τιμ. 2,4). Κάθε μέρα μας κυκλώνουν πειρασμοί πολλοί (εσωτερικοί και εξωτερικοί) και «διαβαίνουμε ἐν μέσῳ παγίδων πολλῶν», όπως είδε σε όραμα ο Μεγ. Αντώνιος (πρβλ). Γι΄ αυτό και εμείς φωνάζουμε νύχτα και μέρα στον Κύριο μας για το έλεος Του και τον εκλιπαρούμε λέγοντας: «καὶ μὴ εισενέγκης ἡμᾶς εἰς πειρασμόν», τον πειρασμό της παρούσης ημέρας και ζωής αλλά και τον έσχατο και τελευταίο πειρασμό, της Μελλούσης Κρίσεως. Ας δούμε, λοιπόν, με λεπτομέρεια..

ΤΕΛΕΙΑΝ: σημαίνει για μας εφαρμογή της εντολής «ἔσεσθε οὖν ἡμεῖς τέλειοι». Να περάσουμε ημέρα σαν ολοκληρωμένοι χριστιανοί. Να φέρουμε σε πέρας το ἐπι γῆς ἔργο μας στο όποιον χώρο και να ανήκουμε. Και πατερικά ο Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος θα το διατυπώσει: «ἡ τελεία τῶν τελείων ἀτέλεστος τελειότης».

ΑΓΙΑΝ: είναι συνώνυμο με το «τελείαν». Γιατί αγιασμός και τελειότης είναι τα ύψιστα αγαθά κάθε χριστιανού που αγωνίζεται. «Αγία ημέρα» σημαίνει χωρισμένη από την αμαρτία, αγνή, καθαρή, αμόλυντος, καθώς ο Κύριος παραγγέλει: «Ἅγιοι γίνεσθε, ὅτι ἐγώ ἅγιος εἰμί». Γι’ αυτό και πρέπει να προσπαθούμε να αγιάσουμε, αισθήσεις, σκέψεις, συναισθήματα, επιθυμίες, λόγια πράξεις, εκδηλώσεις ώστε το σύνολό τους να κάνουν αγιασμένη την ζωή και την ημέρα.

ΕΙΡΗΝΙΚΗΝ: Ο Χριστιανός που έχει ειρήνη, ειρηνεύει με τον εαυτό του και τους άλλους. Ο Κύριος μας στην αγία γραφή καλείται «ἄρχων εἰρήνης» και επομένως σε όποια καρδιά υπάρχει αυτό το πολύτιμο αγαθό υπάρχει και ο Δότης του αγαθού ο Χριστός. Γι’ αυτό και κατά την διάρκεια της Θ. Λειτουργίας αλλεπάλληλα είναι τα αιτήματα και οι ευλογίες της ειρήνης (εἰρήνη πᾶσι, έν εἰρήνη του Κυρίου δεηθῶμεν, ἄγγελον εἰρήνης πιστόν ὀδηγόν…).

ΑΝΑΜΑΡΤΗΤΟΝ: Με όπλα τα παραπάνω να μην εισχωρεί η αμαρτία στην ημέρα μας και στην ζωή μας αλλά να φυγαδεύεται, όπως το σκοτάδι όταν έρχεται το φως. Αλλά «αναμαρτησία» είναι ιδιότητα που την έχει μόνο ο Θεός. «Συ γὰρ μόνος ἐκτός ἁμαρτιάς ὑπάρχεις». Αλλά το ότι ζητά αυτό η εκκλησία δείχνει πόσο μισητή είναι η αμαρτία στο Θεό. Και για να σωθούμε από την αμαρτία χρειάζεται μέθοδο και αγώνας μεγάλος. Οι Πατέρες έγραψαν και έκαναν αναλύσεις πάνω σ’ αυτό το ύψιστο σημασίας ζήτημα με σκοπό να μας δώσουν όπλα και εργαλεία για να αγωνιζόμαστε. Προσοχή στην σκέψη και στο νου όπου καταφθάνουν οι προσβολές και από εκεί ξεκινούν τα πάθη και όλα τα εγκλήματα. Αμέσως να τα διώχνουμε από την διάνοια μας. «ΜΗ ΜΙΛΑΣ ΠΟΤΕ ΜΕ ΤΟ ΜΥΑΛΟ ΣΟΥ», γιατί ο πειρασμός έρχεται και ως αδύνατοι πνευματικά αρχιζεί την συζήτηση και τα επιχειρήματα… και όσο να νομίζουμε ότι είμαστε δυνατοί κινδυνεύουμε να πέσουμε… όλοι βαδίζουμε πάνω σε ένα τεντωμένο σκοινί. Η βοήθεια του Θεού και η προσπάθεια μας μας κρατεί πάνω σ’ αυτό… Υπάρχουν, όμως, και στιγμές στην ζωή του ανθρώπου που τα πάντα σαρώνονται και μόνο η επέμβαση του Θεού μπορεί να δώσει λύση...

«Κάποτε, ζούσε σε μια κωμόπολη της Κρήτης κοντά στους Καλούς Λιμένες ένας γεωργός, έξυπνος και καλλιεργημένος, αλλά γεννημένος και μεγαλωμένος μέσα στις τότε γνωστές αιρέσεις. Μέσα του όμως είχε ανησυχία και κάθε τόσο αναρωτιόταν: «Είμαι στον σωστό δρόμο; ή κάνω λάθος και πνίγομαι και εγώ και η γυναίκα μου και τα παιδιά μου; Αχ, Θεέ μου, στείλε μου έναν Άγγελό Σου, αν έχεις και αν υπάρχει, για να με οδηγήσει στο σωστό «Και πάλι «Αχ, Θεέ μου» και «αχ, Θεέ μου» Αυτό γινόταν για χρόνια

Κάποτε πέρασε ένας Διάκονος Ορθόδοξος, έξω από τον αμπελώνα του. Τον πλησίασε και άρχισε μια συζήτηση με πολλές ερωταποκρίσεις. Ο αμπελουργός αιχμαλωτίστηκε από τη συζήτηση. Πέρασε η ώρα και ο ευκατάστατος γεωργός κάλεσε τον Διάκονο στο σπίτι του.

Όταν έφθασαν στο σπίτι, ο Διάκονος άρχισε να ομιλεί για την Ορθόδοξη πίστη. Όλη η οικογένεια κρεμάστηκε από τα χειλή του.

Όλη τη νύχτα τους μιλούσε για τον Κύριο, για την ενανθρώπησή Του ως Θεανθρώπου, για τη Λατρεία, για τα Μυστήρια, για τον θάνατο, για τη Βασιλεία των Ουρανών, για την Κρίση του Θεού και για τα τόσα άλλα της πίστεώς μας.

Κανείς δεν κουράστηκε. Όλοι τους σκλαβώθηκαν από τα γλυκά σαν μέλι λόγια του. Η καρδιά τους ζεστάθηκε, ο πόθος για την αληθινή πίστη άναψε. Τα μάτια τους άνοιξαν, φωτίστηκαν από το φως αυτό της Ορθοδόξου πίστεως

Το πρωί ήθελαν όλοι μαζί, αν ήταν δυνατόν, εκείνη την ώρα να βαπτισθούν. Δεν έχασε καιρό ο Διάκονος. Πήρε μαζί του τον αμπελουργό και πήγαν στον τοπικό επίσκοπο. Ο επίσκοπος τους δέχθηκε και ρώτησε τον Διάκονο ποιος είναι, από πού ήλθε και που μεταβαίνει.

Ο Διάκονος σηκώθηκε όρθιος και αποκρίθηκε:

-Έρχομαι από τα Ιεροσόλυμα. Είμαι Αρχιδιάκονος του Μεγάλου Αρχιερέως και πηγαίνω στην Αθήνα για υποθέσεις εκκλησιαστικές του Μεγάλου Αρχιερέως. Αλλά επειδή επεκράτησαν άνεμοι και τρικυμία δυνατή, λιμενιστήκαμε εδώ, στους λεγόμενους Καλούς Λιμένας. Έρχομαι δε σήμερα προς εσάς, για να παρακαλέσω να βαπτισθεί αυτός ο άνθρωπος και η οικογένειά του, της οποίας όλα τα μέλη κατήχησα καταλλήλως όλη την νύχτα στα νάματα της Ορθοδόξου πίστεως.

Ακούγοντας ο επίσκοπος ότι ήταν Αρχιδιάκονος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας του Πατριαρχείου των Ιεροσολύμων, δεν ρώτησε τίποτα άλλο, μόνο του είπε να παραμείνει φιλοξενούμενος, μέχρις ότου αλλάξει ο καιρός, και τον παρακάλεσαι την επομένη, που ήταν Παρασκευή, να λάβει μέρος στη Λειτουργία των Προηγιασμένων Δώρων, διότι ήταν Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Τον διαβεβαίωσε συγχρόωνς ότι θα συνεχιζόταν η κατήχησης για λίγες ακόμη ημέρες και το Πάσχα θα βάπτιζε τον γεωργό και την οικογένειά του.

Την άλλη ημέρα πράγματι τελέστηκε η Προηγιασμένη Θεία Λειτουργία. Στην Μεγάλη Είσοδο δόθηκε στον Διάκονο να κρατήσει και μεταφέρει σιωπηλά τον Άγιο Δίσκο και το Πανάγιο Σώμα του Κυρίου.

Το παρέλαβε ο ξένος Αρχιδιάκονος, αλλά έτρεμε πολύ. Σχεδόν κλονιζόμενος έκανε την μεταφορά. Με πολλή βία, ιερό δέος και φόβο, κατάφερε να μπει μέσα στο Άγιο Βήμα.

Αυτό το πρόσεξαν όλοι και τους έκανε πολλή εντύπωση. Και ο επίσκοπος και ο ιερεύς και το πλήθος των χριστιανών είδαν και ασιθάνθηκαν ότι ο φόβος του Αρχιδιακόνου δεν ήταν συνηθισμένος φόβος. Αυτή η εξώκοσμος και μυστηριώδης συμπεριφορά υπήρχε και στη Θεία Κοινωνία.

Μετά το πέρας της Λειτουργίας ο επίσκοπος ρώτησε τον Αρχιδιάκονο μήπως ήταν άρρωστος ή μήπως είχε κάποια παράξενη ασθένεια.

Και η απάντηση του Αρχιδιακόνου:

-Όντως, Άγιε δέσποτα, κατέχομαι από ασθένεια, την οποία όμως κανείς δεν μπορεί να θεραπεύσει. Όσες φορές διακονώ στη Θεία και φρικτή Μυσταγωγία και παίρνω στα χέρια μου το Τίμιο και Πανάγιο Σώμα του Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, αισθάνομαι ότι δεν επαρκούν οι δυνάμεις μου σε τόσο μεγάλο βάρος, γι αυτό και αδυνατώ να βαδίσω ελεύθερα και ακλινώς, δήλαδή χωρίς να κλονίζομαι από τον τρόμο.

Και πρόσθεσε επί λέξει:

-Και τις δύναται, άγιε δέσποτα, ἐκ τῶν γνῶσιν ἐχόντων της υποθέσεως της Θείας Μυσταγωγίας, να κρατήσει ἐν ταῖς χερσίν αὐτοῦ «τὸν τοῖς πᾶσιν ἀχώρητον»; Η συγκατάβαση του Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, συνέχισε ο Αρχιδιάκονος, ἐνισχύουσα τὸ ἀσθενές ἡμῶν, καθιστᾶ τὰ ὀγκώδη ἐλαφρά καὶ τὰ ἀδύνατα δυνατά. Μακάριος δὲ, Ἅγιε δέσποτα, ὁ ἀξιωθείς νὰ ὑπηρετῆ εἰς τὸ μέγα τοῦτο Μυστήριον, εἰς τὸ ὁποῖο οἱ ἐν οὐρανοῖς Ἄγγελοι καὶ πᾶσαι αἱ Δυνάμεις τῆς οὐρανίου δόξης ὑπηρετοῦντες, παρίστανται μετά φόβου καὶ τρόμου.

Όταν τα είπε αυτά, ταράχθηκε ο Άγιος Διάκονος. Ολόκληρο το Άγιο Βήμα άστραψε από ουράνιο φως. Άστραψε και ο Αρχιδιάκονος και με αλλοιωμένη πλέον, παράξενη, ουράνια φωνή ακούστηκε να λέει:

-Ἐγώ εἰμί ἕν ἐκ τῶν λειτουργικῶν πνευμάτων, τὰ ὁποῖα στέλνονται «εἰς διακονίαν διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν». Ἐγώ εἰμί ὁ Ἄγγελος, ὁ ἀποσταλείς εἰς τὸν ἑκατόνταρχον Κορνήλιον, τὸν εὐσεβῆ και φοβούμενον τὸν Θεόν σὺν παντί τῷ οἴκῳ αὐτοῦ, ὅστις ἐδέετο τοὺ Θεοῦ διὰ παντός ποιῶν ἐλεημοσύνας πολλάς τῷ λαῷ. Εἶμαι ἕνας Ἄγγελος ἀπό τὸ Ἀγγελικό ἐκεῖνο Τάγμα, που προσφέρει τὶς προσευχές «τῶν θελόντων σωθῆναι» εις τον ουράνιον Θρόνον τοῦ Σωτῆρος Χριστού.

Ὅταν συνεχῶς προσηύχετο ὁ γεωργός, τὸν ὁποῖο σᾶς παρέδωκα χθες, ὅπως βαπτισθῆ αὐτός καὶ ἡ οἰκογένειά του, ἐζητοῦσε παρά τοῦ Θεοῦ νὰ τοῦ ὑποδειχθῆ ἡ ἀληθής θρησκεία, διὰ νὰ προσκυνήση ἐν γνώσει τὸν Θεόν. Καὶ ἐγώ ἤμουν αὐτός, ποὺ προσήγαγε τὴν προσευχήν του ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Τοῦτον μὲ ἀπέστειλεν ὁ Θεός νὰ ὁδηγήσω εἰς τρίβον εὐθεῖαν καὶ ἐκπληρώσας τὴν ἀποστολήν μου ἀπέρχομαι εἰς τὰ ἴδια.

Όταν άκουσαν αυτά ο αρχιερεύς και οι περί αυτόν, ταράχθηκαν τόσο πολύ, ώστε έπεσαν με το πρόσωπο κάτω στο έδαφος του Ιερού Βήματος. Ο Άγγελος όμως τους είπε:

-Μὴ φοβῆσθε, ἀλλά τον Θεόν νὰ εὐλογῆτε καὶ Αὐτόν νὰ προσκυνῆτε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Ἐφανερώθηκα εἰς ἐσᾶς, ἀλλά οὔτε ἔφαγον οὔτε ἔπιον, μόνον ὡς εἰς ὅρασιν ἐσεῖς μὲ βλέπατε οὕτως. Τίποτε ὅμως ἐξ αὐτῶν δὲν συνέβη. Καὶ τώρα ἐξομολογεῖσθε τῷ Θεῷ διότι ἀναβαίνω πρὸς τὸν ἀποστείλαντά με.

Σηκώθηκαν και δεν είδαν κανέναν. Δόξασαν τον Θεό για τα θαυμαστά Του έργα και διότι φανερώθηκε σ αυτούς τους ανάξιους Άγγελος Κυρίου!

Ο γεωργός, ο οποίος παρακολουθούσε τα τελούμενα της Προηγιασμένης Λατρείας έξω από την Εκκλησία, από ένα ανοιχτό παράθυρο, κατά παράδοξο και ανερμήνευτο τρόπο άκουσε και είδε όσα έγιναν και ειπώθηκαν από τον Άγγελο του Κυρίου με το πρόσωπο του Αρχιδιακόνου και ανεφώνησε με μεγάλη φωνή και είπε:

-Νῦν οἶδα ἀληθῶς ὅτι ἐξαπέστειλε Κύριος ὁ Θεός τὸν Ἄγγελον Αὐτοῦ καὶ ἐξείλετό με ἐκ τοῦ σκότους τῆς ἀγνωσίας. Δόξα Σοι, Βασιλεῦ Θεέ Παντοκράτορ και Φιλάνθρωπε, ὅτι μὲ τὴν παρουσία τοῦ Ἀγγέλου μὲ ἠξίωσες τὸν ἁμαρτωλόν καὶ πρώην αἰρετικόν νὰ ἀναστηθῶ έκ τοῦ θανάτου τῆς ἁμαρτίας καὶ ἐγώ καὶ ἡ οίκογένειά μου. Καὶ τώρα, Κύριε, φώτισόν μου τὸν νοῦν καὶ τὴν καρδίαν, ἵνα Σὲ ὑμνῶ πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μου, κράζων ὡς οἱ ἐν Οὐρανοῖς Ἄγγελοί σου «Ἅγιος, Ἅγιος, Ἅγιος σὺ εἶ ὁ Θεός, πλήρης ὁ οὐρανός καὶ ἡ γῆ τῆς δόξης Σου».

Ο γεωργός όταν βαπτίστηκε, ονομάστηκε Σέργιος.

  • ΑΓΓΕΛΟΝ ΕΙΡΗΝΗΣ, ΠΙΣΤΟΝ ΟΔΗΓΟΝ, ΦΥΛΑΚΑ ΤΩΝ ΨΥΧΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΩΝ ΗΜΩΝ, ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΑΙΤΗΣΩΜΕΘΑ

Ο ιερός Χρυσόστομος θα μας πει: «Ο Διάκονος ἐπιτάτει αἰτεῖν τὸν Ἄγγελον τῆς εἰρήνης, καὶ τὰ προκείμενα πάντα είρηνικά, καὶ τῆς συνόδου ταύτης ἀπολύων ἡμᾶς τοῦτο ἡμῖν ἐπεύχεται λέγων: Πορεύεσθαι ἐν εἰρήνη∙ καὶ οὐδέν ὅλως ἔνι οὔτε εἰπεῖν, οὔτε πράξαι ταύτης χωρίς. Αὕτη γὰρ ἐστίν ἡ τροφός ἡμῶν καὶ μήτηρ, θάλπουσα μετά πολλῆς τῆς ἀκριβείας ἡμᾶς… Εἰρήνην δὲ λέγω… τὴν κατά Θεόν εἰρήνην, τὴν ἐκ τῆς συμφωνίας τῆς πνευματικῆς».

Αναφερόμαστε με αυτήν την αίτηση στο προσωπικό μας Άγγελο. Αυτόν που λάβαμε κατά το άγιο Βάπτισμα με την προσταγή του Θεού να μας υπηρετεί και να μας διαφυλάττει. Να μας οδηγεί στον φωτισμό και στην Θεία Γνώση της πίστεως. Γι’ αυτό και κάθε βράδυ τον επικαλούμαστε στο Μικρό Απόδειπνο. «Μὴ δώης χώραν τῷ πονηρῷ δαίμονι κατακυριεῦσαι μου τῇ καταδυναστείᾳ τοῦ Θνητοῦ τούτου σώματος. Κράτισον τῆς ἀθλίας καὶ παρειμένεις χειρός μου καὶ ὁδήγησον με εἰς ὁδόν σωτηρίας».

Ο Άγγελος Φύλακας της ψυχής μας ενδιαφέρεται μέχρι την τελευταία στιγμή της ζωής μας για την σωτηρία μας. Αν εμείς με τα έργα της αμαρτίας, την αμετανοησία και την σκληροκαρδία, απομακρυνόμαστε από την χάρη του Θεού, αυτό σημαίνει ότι απομακρυνόμαστε και από τον Άγγελό μας.

Θα πρέπει να ευχόμαστε συχνά προς τον Άγιο Άγγελο μας. Να έχουμε αιτήματα και βεβαίως όχι μόνο υλικά αλλά πιο πολύ πνευματικά. Αυτά που τρέφουν και αναβιβάζουν την ψυχή και την καρδιά μας. Να ζητάμε να μην μας λείψει η Θ. Λατρεία, η Θ. Κοινωνία, ο Πνευματικός μας Πατέρας και πρώτα-πρώτα η βασιλεία του Θεού.

Ένα όμως είναι βέβαιο. Ότι ζητάμε ο Φύλακας Άγγελός μας τα πηγαίνει στα πόδια του Θεού.

  • ΣΥΓΓΝΩΜΗ ΑΦΕΣΙΝ ΤΩΝ ΑΜΑΡΤΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΛΗΜΜΕΛΗΜΑΤΩΝ ΗΜΩΝ.

Στην αίτηση αυτή θα πρέπει να κάνουμε ένα διαχωρισμό ερμηνείας. Ο όρος «συγγνώμη» με «άφεση» έχει διαφορά. Συγγνώμη θα λάβουμε μέσα από την προσευχή και την παράκληση. Συγγνώμη σημαίνει επιείκεια του Θεού για τα μικρά μας λάθη έως ότου φθάσουμε στην εξομολόγηση. Στην εξομολόγηση λαμβάνουμε «άφεση» και η οποία παρέχεται μόνο με την μετάνοια μέσα στο Μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως. «Άφεση», λοιπόν, είναι η συγχώρεση και η αθώωση και η αποκατάσταση της υιοθεσίας.

Ανάλογη επίσης διαφορά υπάρχει μεταξύ «πλημμελήματος» και «αμαρτίας». Το πρώτο αφορά κυρίως απλό πταίσμα που έγινε κυρίως από αμέλεια και απροσεξία. Όχι με πρόθεση κακή. Ενώ «αμαρτία» είναι η κακή πράξη, ο βλάσφημος λόγος, η διεστραμμένη πράξη, η πονηρή επιθυμία. Ο ευαγγελιστής Ιωάννης μας πληροφορεί: «Ἡ ἁμαρτίαν ἐστίν ἡ ἀνομία καὶ πᾶσα ἀδικία ἁμαρτία ἐστίν». Είναι η δύναμη του κακού που φωλιάζει μέσα μας. Είναι η ελεύθερη αντιλογία και ανταρσία στην φωνή του Θεού που ακούγεται μέσα με την μορφή της συνειδήσεως. Γι’ αυτό και την αμαρτία την ακολουθεί η ενοχή και όσο μεγαλώνει η αμαρτία μεγαλώνει και η ενοχή. Κάθε άνθρωπος που αμαρτάνει, επαναλαμβάνει την πράξη των Πρωτοπλάστων. Και τέλος είναι η συνειδητή και ελεύθερη παρακοή του ανθρώπου, που τον αποξενώνει από τον Θεό.

Πως, λοιπόν, θα λυτρωθεί ο άνθρωπος από αυτές τις ενοχές;

Ο έλεγχος της συνειδήσεως μας θλίβει, μας πονάει, μας τυραννάει. Γι’ αυτό και ρωτά την ένοχη συνείδησή του ο αμαρτωλός με το στόμα του Αγίου Παύλου: «ταλαίπωρος ἐγώ ἄνθρωπος! τὶς μὲ ρύσεται ἐκ τοῦ σώματος τοῦ θανάτου τοῦτου;!».

Πολλοί, μα πάρα πολλοί καταφεύγουν στους νευροψυχιάτρους, αστρολόγους, μάγους, μέντιουμ, σε γνωστούς συγγενείς ή φίλους και σε εικόνες ακόμα. Όπου και αν καταφύγουν δεν υπάρχει λύτρωση και η ανακούφιση είναι προσωρινή. Χαπάκια μπορεί να δίνουν οι γιατροί για να κοιμούνται οι ασθενείς αλλά μόλις ξυπνήσουν πάλι η συνείδηση φωνάζει. Κανένας όση δύναμη και εξουσία και αν έχει δεν μπορεί να εισχωρήσει στα άδυτα της ψυχής και να την απαλλάξει από τα προβλήματά της. Ούτε αυτός ακόμα ο «πανδαμάτωρ» χρόνος. Μόνο ο Θεός μπορεί. Και ο Θεός προσφέρει λύτρωση και άφεση με το μυστήριο της Ιεράς Εξομολογήσεως και Μετανοίας.

«Ο Όσιος Παύλος ο Απλούς πήγε κάποτε επισκέπτης σ ένα μοναστήρι. Ήταν Κυριακή. Οι μοναχοί μαζεύονταν στην Εκκλησία να λειτουργηθούν. Ο Όσιος Παύλος στάθηκε σε μία γωνιά και από κει παρατηρούσε, χωρίς να φαίνεται, τους αδελφούς που έμπαιναν στην Εκκλησία ένας ένας. Είχε χάρισμα από το Θεό, να βλέπει μέσα στις ψυχές των ανθρώπων.

Οι περισσότεροι αδελφοί είχαν χαρούμενο πρόσωπο, που έδειχνε αμέσως και την εσωτερική τους διάθεση. Ο καθένας είχε πλάι του τον Φύλακα Άγγελό του, που ακτινοβολούσε κι εκείνος από χαρά. Όλα αυτά έδειχναν αγιότητα και πρόοδο στην αρετή. Ο αββάς Παύλος, όταν τα έβλεπε αυτά, ευχαριστούσε το Θεό από την καρδιά του.

Καθυστερημένος, έφθασε στο τέλος κι ένας άλλος μοναχός. Αυτός ήταν διαφορετικός από τους άλλους. Το πρόσωπό του ήταν σκοτεινό, άγριο. Ήταν ταραγμένος. Τον ακολουθούσαν πολλοί δαίμονες και προσπαθούσαν ο καθένας χωριστά να τον τραβήξει προς το μέρος του. Όλοι του βομβάρδιζαν τ αυτιά, τον νου, την καρδιά. Εκείνος ο δυστυχισμένος φαινόταν σαν χαμένος. Ο Άγγελος του ακολουθούσε από πίσω περίλυπος, με κατεβασμένο το κεφαλάκι. Κάτι τον εμπόδιζε να πλησιάσει.

Ο Όσιος έβγαλε βαθύ στεναγμό. Έκλαψε με συμπόνια για την βασανισμένη ψυχή του αδελφού κι άρχισε να κάνει κομποσκοίνι.

Η Θεία Λατρεία τελείωσε. Οι μοναχοί με την σειρά άρχισαν να βγαίνουν. Ο Όσιος πάλι έβλεπε. Τώρα έδειχναν πιο λαμπιρισμένοι. Οι Άγγελοι τους φωτεινότεροι! Ο αββάς Παύλος δεν κινήθηκε καθόλου από τη θέση του. Περίμενε να δει κι εκείνον τον άλλο, για τον οποίο τόσο είχε προσευχηθεί σ ολόκληρη την Θεία Λειτουργία.

Δεν άργησε να φανεί κι εκείνος. Αλλά τι αλλαγή! Η όψη του ακτινοβολούσε! Τα πονηρά πνεύματα είχαν εξαφανιστεί. Ο Φύλακας - Άγγελος τον σκέπαζε με τις φτερούγες του. Πόσο ευχαριστημένος έδειχνε τώρα! Πόσο ήταν λαμπερός!

-Δόξα Σοι, ο Θεός, ξέφυγε χωρίς να το θέλει από τα χείλη του Οσίου.

Οι αδελφοί γύρισαν και κοίταξαν με απορία. Εκείνος τότε τους φανέρωσε τι είχε δει εκείνο το πρωινό στην Εκκλησία. Ύστερα ανάγκασε τον αδελφό να πει με τι διαθέσεις πήγε στην Λειτουργία και πως έφυγε. Εκείνος βέβαια δεν δίστασε να κάνει δημόσια Εξομολόγηση και να πει τα εξής:

-Μέχρι σήμερα περνούσα με αμέλεια τις ημέρες μου. Τα πάθη μου είχαν φουντώσει. Οι λογισμοί οργίαζαν μέσα στην καρδιά μου. Ο νους μου είχε σκοτισθεί Σήμερα, όμως, με ελέησε ο Θεός! Άκουσα μία προτροπή στην ανάγνωση από τον Προφήτη: «Λούσασθε καὶ καθαροί γίνεσθε, ἀφέλετε τὰς πονηρίας ἀπό τῶν ψυχῶν ἡμῶν, παύσασθε ἀπό τῶν πονηριῶν ὑμῶν, μάθετε καλόν ποιεῖν καὶ ἐάν ὦσιν αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν ὡς φοινικοῦν (κατακόκκινες δηλαδή οι αμαρτίες από τις φονικές διαθέσεις και πράξεις, γι αυτό λέγει «φοινικοῦν»), ὡς χιόνα λευκανῶ».

Η καρδιά μου συνετρίβει τα μάτια μου γέμισαν δάκρυα. Έπεσα στα γόνατα και ζήτησα το έλεος του Θεού, όπως ο άσωτος: «Πάτερ, ἥμαρτον εἰς τὸν οὐρανόν καὶ ἐνώπιόν σου», όπως ο ληστής, «μνήσθητί μου, Κύριε, ὅταν ἔλθῃς ἐν τῇ βασιλείᾳ σου», όπως ο τελώνης «ὁ Θεός, ἱλάσθητί μοι τῷ ἁμαρτωλῷ», όπως ο λεπτρός, «Ἰησοῦ ἐπιστάτα, ἐλέησόν με», όπως ο τυφλός, «Υἱέ Δαυίδ, Ἰησοῦ, ἐλέησόν με»!...

Σηκώθηκα ξαλαφρωμένος από τα βάρη και τις ενοχές και πήρα την απόφαση να μην ξαναμαρτήσω και αμέσως να εξομολογηθώ

Ο Όσιος Παύλος και οι μοναχοί θαύμασαν μ αυτήν την εξομολόγηση και είπαν:

-Πράγματι ανυπολόγιστη η αξία της μετάνοιας, της αποφάσεως του ανθρώπου να μην ξαναμαρτήσει!

Να γιατί, λοιπόν, και εμείς φωνάζουμε την «ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν».

  • ΤΑ ΚΑΛΑ ΚΑΙ ΣΥΜΦΕΡΟΝΤΑ ΤΑΙΣ ΨΥΧΑΙΣ ΗΜΩΝ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝ ΤΩ ΚΟΣΜΩ, ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΑΙΤΗΣΩΜΕΘΑ.

Δεν γνωρίζεις λέει ο Ιερός Χρυσόστομος: «εάν εκείνα που σε συμφέρουν, όπως τα γνωρίζει ο Θεός πάρα πολύ καλά. Πολλές φορές ζητείς βλαβερά και επικίνδυνα πράγματα, ο Θεός όμως που ενδιαφέρεται περισσότερο για την σωτηρία σου, δεν προσέχει το αίτημά σου, αλλά πριν απ’ αυτό φροντίζει παντού για το συμφέρον σου». Έτσι ο πιστός άνθρωπος δεν θλίβεται εάν δεν λάβει από τον Κύριο εκείνο το οποίο ζήτησε. Αλλά πιστεύει ότι ο Κύριος είναι: «ὁ βάθει σοφίας πάντα οἰκονομῶν καὶ τὸ συμφέρον πᾶσιν ἀπονέμων». Και είτε λάβει απάντηση, είτε όχι, ευχαριστεί και δοξολογεί τον Θεό.

Ένας πνευματικός θα μπορούσε να μας πει σε τι παραλογισμούς πέφτουν σήμερα οι άνθρωποι και τι ζητούν. Όπως και για άγια και λογικά αιτήματα ανάλογα. Γι’ αυτό πολλές φορές κατασκευάζουμε στο μυαλό μας ένα Θεό - εκδικητη, ένα Θέο πλουτοδότη, ένα Θεό προξενευτή και μένουμε μόνο εκεί. Στα αιτήματά μας, λοιπόν, δυστυχώς κυριαρχεί το συμφέρον και η ιδιοτέλεια. Και ξεχνάμε αυτό που μας παραγγέλλει ο Κύριος μας: «ζητείτε πρώτον τὴν βασιλεία τοῦ Θεοῦ» και όλα θα έρθουν μετά…

Κάποτε, ο Άγιος Ανδρέας, ο δια Χριστόν Σαλός, πολύ πριν αρχίσει την παράξενη αποστολή του στον κόσμο, μια βραδιά, ενώ προσευχόταν καθ όλη τη διάρκεια της νύχτας, ήλθε σε έκσταση και βρέθηκε στα Βασιλικά Παλάτια του Ουρανού

Τον κάλεσε ο Ουράνιος Βασιλιάς και του είπε:

-Θέλεις να με υπηρετήσεις ολόψυχα και να σε κάνω έναν από τους αξιωματούχους του παλατιού μου;

-Υπάρχει κανείς, Δέσποτα, που να μη θέλει το καλό του; Αποκρίθηκε. Εγώ πάντως πολύ το επιθυμώ.

-Αν το επιθυμείς λοιπόν, δοκίμασε τη γεύση της Βασιλείας μου.

Συγχρόνως του πρόσφερε να πιει κάτι. Έμοιαζε με χιόνι και ήταν πολύ γλυκό και νόστιμο, που δεν μπορεί άνθρωπος να το φανταστεί. Μόλις το ήπιε, είπε:

-Δώσε μου κι άλλο, Σε παρακαλώ, γιατί μόλις το ήπια, ένιωσα να ευωδιάζει σαν θεϊκό μύρο.

Εκείνος του έδωσε και δεύτερο, που έμοιαζε με κυδώνι. Αυτό όμως ήταν πιο ξινό και πιο πικρό από την αψιθιά. Όταν το ήπιε ο Όσιος Ανδρέας, καταπικράθηκε, απογοητεύθηκε και ξέχασε την προηγούμενη θαυμάσια γεύση.

Βλέποντάς τον λυπημένο ο Βασιλιάς του είπε:

-Βλέπεις, που δεν μπορείς να υποφέρεις την πικράδα του ποτού ή του φαγητού; Σου έδωσα να καταλάβεις τον τελειότερο τρόπο, με τον οποίο μπορεί κανείς να με υπηρετεί. Αυτή είναι ακριβώς η στενή και «τεθλιμμένη ὁδός, ἡ . ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωήν».

-Μου φαίνεται πικρό το πράγμα, Δέσποτα. Ποιος μπορεί να Σε υπηρετεί τρώγοντας ή πίνοντας αυτό το φαρμάκι;

-Το πικρό το θυμάσαι, αποκρίθηκε ο Βασιλιάς; Το γλυκό το ξέχασες; Πριν από το πικρό δεν σου έδωσα το γλυκό;

-Ναι, Δέσποτα, αλλά μου είπες ότι η στενή οδός μοιάζει με το πικρό.

-Όχι, κάθε άλλο! Η οδός αυτή βρίσκεται ανάμεσα στο πικρό και στο γλυκό. Το πικρό είναι οι κόποι, οι αγώνες και οι ιδρώτες για την αρετή, ενώ το γλυκό και νόστιμο είναι η δροσιά, η ανάπαυση και η παρηγοριά, που προσφέρει η Αγαθότης μου σε όσους θλίβονται και υποφέρουν και μαρτυρούν για χάρη μου. Δεν προσφέρω λοιπόν το πικρό μόνο, ούτε πάλι μόνο το γλυκό, αλλά πότε το ένα και πότε το άλλο. Το ένα διαδέχεται το άλλο. Αν θέλεις λοιπόν να με υπηρετήσεις, πες μου, για να ξέρω.

-Δώσε μου πάλι να τα δοκιμάσω και θα σου πω, αποκρίθηκε ο μακάριος.

Εκείνος του έδωσε πρώτα το πικρό. Ο Άγιος Ανδρέας τότε καταπικραμένος είπε:

-Δεν μπορώ να Σε υπηρετήσω και να τρώω απ αυτό. Είναι πικρό και ανυπόφορο.

Ο Βασιλιάς χαμογέλασε και βγάζοντας από τον κόρφο Του κάτι που μοσχοβολούσε, του είπε:

-Πάρε και φάγε, για να τα ξεχάσεις όλα.

Πήρε πραγματικά και έφαγε. Για πολλή ώρα ένοιωθε τόση ηδονή, τόση γλυκύτητα και χαρά, τόσο ευφροσύνη και μακαριότητα, ώστε βρισκόταν εκτός εαυτού. Νόμιζε πως ζούσε μέσα σε υπερβολική ευωδία, δόξα, λαμπρότητα και θεία τερπνότητα. Όταν συνήλθε, έπεσε στα πόδια εκείνου του μεγάλου Ουρανίου Βασιλέως και Τον παρακαλούσε:

-Ελέησέ με, Αγαθέ Δέσποτα, και δέξε με να Σε υπηρετώ, γιατί κατάλαβα πραγματικά πως η υπηρεσία Σου είναι πολύ ευχάριστη.

-Πίστεψέ με, του είπε Εκείνος, ότι από τα πλούτη μου αυτό είναι το πιο ασήμαντο!... Ασφαλώς τώρα θα γυρίσεις πίσω Στον υπόλοιπο χρόνο της ζωής σου αν με υπηρετήσεις σωστά και με αυταπάρνηση, τότε, όσα έχω, θα γίνουν ΟΛΑ δικά σου! Θα γίνεις κληρονόμος της Βασιλείας μου! «Τὰ ἐμά πάντα σὰ ἐστί».

  • «ΤΟΝ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΧΡΟΝΟΝ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΗΜΩΝ ΕΝ ΕΙΡΗΝΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΝΟΙΑ ΕΚΤΕΛΕΣΑΙ, ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΑΙΤΗΣΩΜΕΘΑ».

Πνιγμένοι στο άγχος και στις μέριμνες της ζωής δεν καταλαβαίνουμε πως περνάμε τα χρόνια. Σπαταλούμε τον καιρό μας. Ζούμε με αδιαφορία και αναισθησία. Νομίζουμε ότι δεν θα πεθάνουμε. Υπάρχουν όμως πολλοί οι οποίοι βλέπουν τη ζωή να φεύγει και ανησυχούν. Ανησυχούν κοσμικά όμως. Να δουν τα παιδιά τους παντρεμένα, το εξοχικό να έχει τελειώσει και εν γένει οι επιδιώξεις τους είναι γύρω από την ύλη. Όμως εμείς θα πρέπει να έχουμε την υπόλοιπη ζωή μας ειρηνική. Να αναθέτουμε τα προβλήματά μας στον Θεό που ξέρει πως θα τα οικονομήσει. Να φροντίζουμε για ήρεμη συνείδηση και ειρηνικό λογισμό. Να μην είναι εφιαλτικές και γεμάτες τύψεις οι ζωές μας. Αν έχουμε ειρήνη τότε έχουμε την χάρη του Αγ. Πνεύματος. Έχουμε μέσα μας την γαλήνη και την ευλογία του Θεού και επειδή δεν γνωρίζουμε το τέλος μας και την ώρα που θα φύγουμε αγωνιζόμαστε με μετάνοια και προσευχή να είμαστε κοντά στο Θεό.

«Τὶς γὰρ καθαρός ἔσται ἀπό ρύπον; ἀλλ οὐδεῖς, ἐάν καὶ μία ἡμερα ὁ βίος αὐτοῦ ἐπί γῆς». Ἰώβ΄

  • «ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΑ ΤΑ ΤΕΛΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΗΜΩΝ, ΑΝΩΔΥΝΑ, ΑΝΕ-ΠΑΙΣΧΥΝΤΑ, ΕΙΡΗΝΙΚΑ ΚΑΙ ΚΑΛΗΝ ΑΠΟΛΟΓΙΑΝ ΤΗΝ ΕΠΙ ΤΟΥ ΦΟΒΕΡΟΥ ΒΗΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΑΙΤΗΣΩΜΕΘΑ».

Ο άνθρωπος ο οποίος διέρχεται του βίου του μέσα στην λειτουργική ζωή της Εκκλησίας δεν φοβάται να ατενίσει την τελευταία στιγμή του εγκόσμιου βίου του. Με την μετάνοια έχει καθαρισθεί και διά της Θ. Λειτουργίας ζει ήδη την ατελεύτητο ζωή.

Γι’ αυτούς που αληθινά μετανόησαν ο Θάνατος δεν είναι είσοδος στο σκοτάδι της ανυπαρξίας, αλλά η Πύλη του Δεσποτικού Νυμφώνος, ο τοκετός της καινής Ζωής. «Ὁ τοκετός μου ἐπίκειται», γράφει στους πιστούς της Ρώμης ο Θεοφόρος Ιγνάτιος βαδίζοντας προς το μαρτύριο. Είναι κοντά η ώρα της γεννήσεώς μου. «Συγχωρέστε με αδέλφια. Μη με εμποδίσετε να ζήσω, μη θελήσετε να πεθάνω.. Αφήστε με να λάβω φως καθαρό. Μόλις φθάσω εκεί – κοντά στον Θεό – θα γίνω άνθρωπος». Ότι ονομάζουμε ζωή είναι θάνατος και ο λεγόμενος Θάνατος οδηγεί στη ζωή. «Είναι καλό να δύσω από αυτόν τον κόσμο προς τον Θεόν και να ανατείλω ενώπιόν Του».

Γι’ αυτό, λοιπόν, επειδή έχει τόση μεγάλη σπουδαιότητα το ζήτημα ζωή-θάνατου γι’ αυτό και φροντίζουμε πάντοτε να ετοιμαζόμαστε γι’ αυτή τη στιγμή. Και η εκκλησία δεν παύει να ζητά έλεος για τον κάθε άνθρωπο. Και ιδιαιτέρως οι ιερείς εύχονται ενώπιον του Τριαδικού Θεού να είναι όλα τα χρόνια της ζωής μας ειρηνικά και χριστιανικά ιδιαιτέρως όμως τα «τέλη» μας και να μας οδηγήσουν σε «καλή απολογία». Οφείλουμε τούτο να το κατορθώσουμε με την μετάνοια και την καλή εξομολόγηση.

Ο δαίμονας προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τις τελευταίες αυτές στιγμές όχι μόνο των ιερέων αλλά και των απλών χριστιανών. Οι φίλοι και οι συγγενείς, που περικυκλώνουν το κρεβάτι του αρρώστου, πολλές φορές, αντί να τον προετοιμάσουν για το ταξίδι της αιωνιότητας, για τον θάνατο και για την κρίση του Θεού, γίνονται όργανα του Διαβόλου, για να χάσει ο δυστυχισμένος την ψυχή του και να κολασθεί, μη αφήνοντας να πλησιάσει ο ιερεύς για εξομολόγηση και Θ. Κοινωνία.

Αλλά ο Χριστιανός δεν περιμένει τις τελευταίες στιγμές για να προετοιμασθεί για την ώρα του θανάτου αλλά η ζωή του είναι μια διαρκή μνήμη θανάτου. «Μιμνήσκου τα ἔσχατά σου, και εἰς τὸν αἰῶνα οὐχ ἀμαρτήσεις». (Σοφ. Σειράχ 7, 36). Ο πιστός, λοιπόν, που αγωνίζεται παρ’ όλες τις αδυναμίες του, τις τελευταίες στιγμές είναι έτοιμος. Τις περνά με βεβαιωμένη την ελπίδα ότι το άπειρο έλεος του Θεού θα τον σκεπάσει, θα του κλείσει τα μάτια ειρηνικά...

  • ΕΥΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΚΟΜΙΔΗΣ

«Κύριε, ὁ Θεός, ὁ Παντοκράτωρ, ὁ μόνος Ἅγιος, ὁ δεχόμενος θυσίαν αἰνέσεως παρά τῶν ἐπικαλουμένων Σε ἐν ὅλῃ καρδίᾳ, πρόσδεξαι καὶ ἡμῶν τῶν ἁμαρτω-λῶν τῆν δέησιν, καὶ προσάγαγε τῷ ἁγίῳ σου θυσιαστηρίῳ^ καὶ ἱκάνωσον ἡμᾶς προσενεγκεῖν Σοι δῶρα τε καὶ θυσίας πνευματικάς ὑπέρ τῶν ἡμετέρων ἀμαρτημάτων καὶ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων. Καὶ καταξίωσον ἡμᾶς εὐρεῖν χάριν ἐνώπιόν Σου, τοῦ γενέσθαι Σοι εὐπρόσδεκτον τῆν θυσίαν ἡμῶν καὶ ἐπισκηνῶσαι τὸ πνεῦμα τῆς χάριτός Σου τὸ ἀγαθόν ἐφ ἡμᾶς καὶ ἐπί τὰ προκείμενα Δῶρα ταῦτα καὶ ἐπί πάντα τον λαόν Σου».

Η ευχή και αυτή σημαντικότατη. Αναφέρει δε 4 πράγματα:

    1. Ο λειτουργός ομολογεί την Παντοδυναμία του Θεού. Ότι είναι Πατέρας, Δημιουργός, Πλάστης.

    2. Παρακαλεί να δεχθεί ο Κύριος τις δεήσεις όλου του εκκλησιάσματος.

    3. Να κάνει άξιους τους ιερείς να λειτουργούν ΚΑΙ για αυτούς Και για τον Λαό.

    4. Να γίνει δεκτή η Θυσία της Εκκλησίας και ο Παράκλητος να επισκιάσει τον Λαό, τους Λειτουργούς και τα τίμια Δώρα.

Αν παρατηρήσουμε σωστά θα δούμε ότι το ίδιο γεγονός (η αμαρτία δηλαδή) έχει δύο διαφορετικές ονομασίες. Αμαρτία και αγνόημα. Η Θεία Ευχαριστία προσφέρεται στον Θεό για τις αμαρτίες του ιερέως και για όσα από άγνοια έπραξε ο Λαός.

Όλοι είμαστε αμαρτωλοί. Αλλά ενώ ο λαός μπορεί από άγνοια πολλές φορές να αμαρτήσει, στον ιερέα δεν επιτρέπεται η άγνοια. Και οι πιο ασήμαντες αμαρτίες του, λόγω του αξιώματος του είναι μεγάλες. (Ι. Χρυσόστ.)

  • Έτσι, ο επίσκοπος επιβαρύνεται για όλες τις αμαρτίες του λαού της Μητροπόλεως.

  • Ο ιερέας για όλες τις πτώσεις του Λαού της ενορίας του.

  • Και ο πνευματικός για όλες τις πτώσεις των πνευματικών του παιδιών εάν δεν προβαίνει στην κατάλληλη θεραπεία τους.

Ο ιερεύς – Λειτουργός αμαρτάνει.. και ο λαός αγνοεί.. Παρ’ όλο που τα αμαρτήματα του λαού ονομάζονται «αγνοήματα» από την στιγμή κατά την οποία ο λαός μαθαίνει και πληροφορείται ποιο είναι το θέλημα του Θεού, από εκεί και πέρα αρχίζει και η ευθύνη του. Γι’ αυτό και θα δώσει λόγο εν ημέρα κρίσεως.

Αξίζει επίσης να προσέξουμε και ορισμένες λέξεις και φράσεις από την ευχή αυτή.

«ἐν ὅλη καρδίᾳ»: Ν αγαπάμε τον Θεό, όπως τον αγάπησαν οι Άγιοι, οι Μάρτυρες, οι Ομολογητές, οι Πατέρες της Εκκλησίας. Να νιώσουμε στην καρδιά μας την αγάπη του Θεού για να ελευθερωθούμε από άλλες «καταστροφικές προσκολλήσεις» όπου δεν ωφελούμε ψυχή και σώμα.

«εὐρεῖν Χάριν ἐνώπιόν Σου»: μέσα από την ίδια ευχή ζητούμε να βρούμε Χάριν παρά Κυρίου, όπως βρήκε ο Προφήτης Δαβίδ, οι Απόστολοι την ημέρα της Πεντηκοστής και οι οποίοι «ἐπλήσθησαν ἅπαντες Πνεύματος Ἁγίου». Όπως συνέβη και στην Υπεραγία Θεοτόκου: «Πνεῦμᾳ ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπί σὲ καὶ δύναμις ὑψίστου ἐπισκιάσει σοι», και εμείς λοιπόν προσευχόμαστε κατά τον Απόστολο Παύλο: «ἵνα λάβωμεν ἔλεος καὶ χάριν εὔρωμεν εἰς εὔκαιρον βοήθειαν». Και εκείνος πραγματοποιεί τα αιτήματά μας, αλλά «διὰ τῶν οἰκτιρμών τοῦ μονογενοῦς Αὐτοῦ Υἱοῦ».Οικτιρμοί = πόθος προσφοράς και ευεργεσίας.

«ΕΙΡΗΝΗ ΠΑΣΙ»

Καθ’ όλη την διάρκεια της Θ. Λειτουργίας πολλές φορές ο ιερεύς επικαλείται την ειρήνη του Θεού. Και αυτήν προφέρει:

  • Πριν από το ευαγγέλιο / - όταν ομιλεί / - όταν ευλογεί / - στον ασπασμό της αγάπης /- στο τέλος της θυσίας / - στην τριαδική ευλογία (χάρις ἡμῖν καὶ εἰρήνη).

Και ο λαός που δέχεται την μεγάλη ευλογία της ειρήνης και γνωρίζει πόσο απουσιάζει από τις καρδιές ιδίως σήμερα απαντάει με την φράση: «ΚΑΙ Τῼ ΠΝΕΥΜΑΤΙ ΜΟΥ» που σημαίνει όχι μόνο σε μας αλλά και σένα. Αλίμονο και στον ιερέα που δεν έχει ειρήνη, που δεν έχει την ευλογία αυτή στην καρδιά του. Ότι συναντάει και ότι περνάει ο ιερεύς πρέπει να είναι ήρεμος ανεξάρτητα από την στάση του λαού που εκκλησιάζεται. Ο λειτουργός παρίσταται ως μιμητής του Χριστού και πως θα μπορούσε να έχει μίσος, φθόνο, κακία στην ψυχή του και συγχρόνως να ιερουργεί; Γι’ αυτό η παρουσία στο μυστήριο απαιτεί πάνω απ’ όλα ειρηνική καρδιά.

ΑΣΠΑΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ

Δύο είναι τα κυριότερα γνωρίσματα του πιστού χριστιανού: η αγάπη και η πίστη, που είναι και τα «ενδύματα γάμου» για να εισέλθει στην Βασιλεία των Ουρανών.

«ΑΓΑΠΗΣΩΜΕΝ ΑΛΛΗΛΟΥΣ, ΙΝΑ ΕΝ ΟΜΟΝΟΙΑ, ΟΜΟΛΟΓΗΣΩΜΕΝ»

είναι η προτροπή του λειτουργού και αν θέλετε να μελετήσετε το αρχαιότερο τύπο της Θ. Λειτουργίας, θα διαβάσετε τα λόγια: «ΑΣΠΑΣΑΣΘΕ ΑΛΛΗΛΟΥΣ ΕΝ ΦΙΛΗΜΑΤΙ ΑΓΙΩ». Που σημαίνει φιληθείτε μεταξύ σας με άγιο φίλημα. Και αυτό κάνουν οι ιερείς στα συλλείτουργα και το βλέπετε. Λέει ο ένας στον άλλο: «Ο Χριστός ἐν τῷ μέσῳ ἡμῶν». Και η απάντηση: «Καὶ ἔστι καὶ ἔσται».

Στην αρχαία εποχή, στα χρόνια των κατακόμβων και των μαρτύρων υπήρχε και ανάμεσα στους πιστούς ο ασπασμός αυτός καθώς ήταν η αγάπη αγνή και πνευματική και χριστιανούς=θάνατος από τυράννους και άγρια θηρία. Όταν όμως η συμπόνια και η αγάπη άρχισε να ψυχραίνεται και να ελαττώνεται η ιερή συνήθεια του ασπασμού άρχισε να χάνεται και περιορίστηκε μέσα στο άγιο βήμα από τους κληρικούς.

Ο ασπασμός της αγάπης δεν είναι ένα απλό λειτουργικό σύμβολο, αλλά ιερουργία, μία λειτουργική εμπειρία. Είναι η εμπειρία της συνδιαλλαγής και του συνδέσμου μεταξύ πιστών και της ενώσεως με τον Χριστό. «Ἄς ἐνθυμούμεθα, ἀγαπητοί, τὰ ἅγια φιλήματα καὶ τὸν φρικτό ἀσπασμό, ποὺ δίνουμε μεταξύ μας κατά τὴν Θ. Λειτουργία. Αὐτός ὁ ἀσπασμός ἐνώνει τὶς ψυχές μας καὶ μας ἐνώνει ὅλους μαζί σε ἕνα σώμα». (Ἱ.Χρυσ.). - πρβλ. ασπασμός με αιρετικούς

Κάθε πράξη, λοιπόν, κάθε λόγος, κάθε κίνηση και κάθε γεγονός της Θ. Λειτουργίας είναι όμοια με τα καθημερινά πράγματα της ζωής μας, αλλά μεταμορφωμένα, πνευματικοποιημένα, αγιοποιημένα. Μέσα στην Θ. Λειτουργία η ύλη καθαγιάζεται και η σάρκα γίνεται πνευματική. Άρα και το φίλημα αυτό παίρνει καινούριες διαστάσεις, ουράνιες..

«Τον Ιούλιο του 1933, μία επιστημονική ομάδα σταμάτησε για λίγες μέρες κοντά σ ένα στρατόπεδο συγκεντρώσεως, στην πόλη Ιρκούτσκ της Σιβηρίας. Δεν υπήρχαν κάτοικοι σ αυτή την πόλη, μόνο κρατούμενοι, που δούλευαν σε καταναγκαστικά έργα κάποιας κατασκευής. Οι περισσότεροι ήταν ιερείς, διάκονοι, μοναχοί και λίγοι επίσκοποι.

Στους καταυλισμούς κυριαρχούσε μια ανήκουστη βαρβαρότητα. Χωρίς κανένα λόγο μαστίγωναν, χτυπούσαν βάναυσα και πυροβολούσαν τους αιχμαλώτους, σπάζοντας τα κόκαλά τους. Οι συνθήκες διαβιώσεως ήταν φρικτές. Οι πιο πολλοί πέθαιναν από το φοβερό κρύο και την πείνα.

Ο καιρός εκείνον τον Ιούλιο ήταν ευχάριστος. Μετά το δείπνο μας, λέει ο περιγράφων το γεγονός, καθίσαμε μέχρι αργά το βράδυ κοντά στη φωτιά, συζητώντας μεταξύ μας. Κάθε τόσο ακούγαμε κραυγές και δυνατά βογκητά από το παρακείμενο στρατόπεδο... Ήταν μία ξάστερη και ήσυχη νύχτα.. Όσο όμως ζω, δεν θα ξεχάσω εκείνη την κοιλάδα της Σιβηρίας. Θα ήταν ενθυμούμαι παντοτινά.

Ο γλυκός πρωινός μας ύπνος διακόπηκε ξαφνικά από ένα πένθιμο ανθρώπινο βογκητό. Σηκωθήκαμε γρήγορα. Ο επικεφαλής της ομάδας μας, ντόπιος από το Ιρκούτσκ, πήρε γρήγορα ένα ζευγάρι κιάλια, και οι άλλοι στήσαμε δύο τοπογραφικά όργανα και ασχολούμασταν δήθεν με την εργασίας μας, όταν παρατηρήσαμε ένα πλήθος να έρχεται προς την κατεύθυνσή μας. Εξαιτίας των θάμνων ήταν δύσκολο να καταλάβουμε ευθύς αμέσως τι συνέβαινε.

Ήταν εξήντα κρατούμενοι και όσο πλησίαζαν μπορούσαμε καθαρότερα να δούμε πως ήταν όλοι τους εξαντλημένοι, σκελετωμένοι από την πείνα, την πολλή δουλειά, την κακομεταχείριση και την άσπλαχνη συμπεριφορά.

Τι έβλεπαν όμως τα έκπληκτα μάτια μας; Όλοι τους κρατούσαν ένα σχοινί στους ώμους τους. Και με αυτό έσερναν ένα έλκηθρο, πάνω στο οποίο υπήρχε ένα βαρέλι γεμάτο από ανθρώπινες ακαθαρσίες (περιττώματα)!

Οι φρουροί, που τους συνόδευαν, προφανώς δεν γνώριζαν ότι υπήρχε μία επιστημονική αποστολή κοντά στην περιοχή του στρατοπέδου συγκεντρώσεως. Ακούσαμε ακριβώς τις λέξεις της διαταγής των φρουρών: «Ξαπλώστε κάτω και μην κινήστε». Ένας φρουρός έτρεξε πίσω στο στρατόπεδο. Προφανώς μας θεώρησαν υπόπτους.

Κάποιος από την ομάδα μας εκτίμησε κάπως γρήγορα την κατάσταση των κρατουμένων και είπε: «Παρατείναμε την ζωή τους για λίγα ακόμη λεπτά». Καταρχάς δεν καταλάβαμε αυτά του τα λόγια. Σε 15 όμως με 20 λεπτά είχαμε περικυκλωθεί από μία διμοιρία φρουρών του στρατοπέδου, που μας πλησίασαν κρατώντας τουφέκια έτοιμα για μάχη, σα να πρόκειται να επιτεθούν με τις ξιφολόγχες.

Ο επικεφαλής της διμοιρίας και ο πολιτικός κομισάριος μας πλησίασαν και ζήτησαν τα χαρτιά μας. Όταν τα εξέτασαν, μας εξήγησαν πως αυτοί οι εξήντα άντρες είχαν καταδικαστεί να εκτελεστούν, ως στοιχείο αλλότριο και εχθρικό προς την σοβιετική, σοσιαλιστική εξουσία του Στάλιν.

Ένα τεράστιο χαντάκι είχε ήδη ετοιμαστεί για τους εξήντα. Ο πολιτικό κομισάριος μας ζήτησε να μπούμε στις σκηνές μας, πράγμα που κάναμε. Οι εξήντα Μάρτυρες ήταν όλοι τους ιερείς. Στο ήσυχο πρωινό του Ιουλίου οι αδύναμες φωνές πολλών Ιερέων ακούγονταν ξεκάθαρα.

Ανοίγοντας τρύπες στα αντίσκηνά μας είδαμε, ακούσαμε και ζήσαμε την πρώτη Εκκλησία των Αγίων Μαρτύρων...

ΟΙ ΙΕΡΕΙΣ ΗΣΠΑΖΟΝΤΟ Ο ΕΝΑΣ ΤΟΝ ΑΛΛΟΝ ΜΕ ΦΙΛΗΜΑ ΑΓΙΟ... Ο ένας απ