Η διήγηση του πάθους τελειώνει σε όλους τους Ευαγγελιστές με την λιτή περιγραφή του ενταφιασμού του σώματος του Χριστού από τον Ιωσήφ.

Η ταφή του Ιησού ως το τέλος του πάθους από την αρχή αποτέλεσε ένα βασικό στοιχείο της πίστης της Εκκλησίας.

‘’ καί ὅτι ἑτάφει ‘’ ( Α Κορθ 15,4 ) ‘’ καί παθόντα καί ταφέντα …..’’ Σύμβολο Πίστεως.

Στην διήγηση του Ευαγγελίου έρχεται ο άγνωστος μέχρι τα τώρα Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας.

‘’ ὀψίας δέ γενομένης ἐπί ἥν παρασκευή’’. Η οψία δεν σημαίνει εδώ το λυκαυγές μετά την δύσιν του Ηλίου, αλλά την περίπου μία ώρα πρίν από την δύση του Ηλίου.

Ο Ιωσήφ δεν θα μπορούσε να θάψει τον Ιησού μετά τη δύση του Ηλίου διότι θα είχε αρχίσει η αργία του Σαββάτου.

Μάλιστα όταν αυτό το Σαββάτου ήταν και το Πάσχα. Ο λόγος αυτός ανάγκασε τον Ιωσήφ να δείξει βιασύνη για την ταφή του σταυρωθέντος Χριστού.

Έπρεπε να τηρηθεί και η σχετική διάταξη του Νόμου που απαγόρευε να μείνουν άταφα σώματα νεκρών διότι τούτο θα βεβήλωνε την αγιότητα της ημέρας του Πάσχα.

Ο Ιωσήφ όπως μας πληροφορούν οι Ευαγγελιστές ήταν ο βουλευτής δηλαδή μέλος του Μεγάλου Συνεδρίου.

Σημειώνει ο Λουκάς ‘’ οὕτος οὐκ ἤν συγκατατεθημένος τῆ βουλῆ καί τῆ πράξει αὐτῶν ‘’.( 23,51)

Επίσης ανήκε σε αυτούς που περίμεναν τη βασιλεία του Θεού.

Την στιγμή που οι μαθητές σκορπίστηκαν και εγκατέλειψαν τον Ιησού -μια οδυνηρή πραγματικότητα που την τονίζει ιδιαίτερα ότι ο Ευαγγελιστής

Ο Ιωσήφ μαθητής του Ιησού κρυμμένος για τον φόβο των Ιουδαίων υπερβαίνει κάθε δισταγμό και φόβο.

Συγκλονισμένος από τον σταυρικό θάνατο Του προσφέρει την ύστατη τιμή στον νεκρό δάσκαλο τον οποίο δεν τολμούσε να υπηρετήσει ζωντανό.

Είναι μία προσφορά θυσίας. Ο Ιωσήφ δεν ανέμενε καμία ανταμοιβή από τον νεκρό δάσκαλο.

Όταν προσφέρεις υπηρεσίες σε κάποιον ενώσω είναι ζωντανός υπάρχει περίπτωση να απολαύσεις κάποια εύνοια του.

Τώρα όμως ο δάσκαλος ήταν νεκρός.

Ο Ιωσήφ χρειάστηκε την δύναμιν της πίστεως και την θερμή αγάπη για την οποία μίλησε ο Κύριος στην παραβολή της μέλλουσας κρίσης.

Για να παρουσιαστεί στο ρωμαίο διοικητή και να ζητήσει το σώμα του Ιησού για να το θάψει.

Το κλίμα ήταν πολύ βαρύ διότι τόσον το πλήθος όσο και οι άρχοντες του λαού αλλά και ο Ρωμαίος διοικητής είχαν μόλις πριν λίγη ώρα καταδικάσει σε θάνατο τον Γαλιλαίο δάσκαλο.

Σε τέτοιες περιπτώσεις ο φόβος για την δική σου ασφάλεια παραμερίζει τα συναισθήματα αγάπης.

Η υπακοή στους νόμους του κατακτητή απομακρύνουν πολλές φορές και τις όποιες επιλογές πίστεως.

Οι μαθητές τρέπονται σε φυγή, ο Πέτρος αρνείται τον δάσκαλο.

Η πίστη του Ιωσήφ υπερβαίνει τα ανθρώπινα δεδομένα, ακριβώς κατά την ώρα της μεγαλύτερης ήττας της πίστεως.

Ο δάσκαλος είναι νεκρός, δεν περιμένεις πια τίποτα γιατί να κινδυνέψεις όταν άλλοι εγκαταλείπουν και σκορπίζονται ?

Ο Πιλάτος υπακούει ευμενώς, η θεία δύναμη του ζητούμενου νεκρού ενεργούσε θεοπρεπώς και μαλάκωσε την ψυχή του ώστε να συναινέσει στο αίτημα του Ιωσήφ.

Ο θάνατος του Ιησού σε σύντομο χρόνο βέβαια ξενίζει τον Πιλάτο.

Ο θάνατος των σταυρωμένων έρχεται συνήθως δύο ή τρεις ημέρες μετά τη σταύρωση τους από την εξάντληση και την κακή κυκλοφορία του αίματος και όχι από τις πληγές.

Ζητεί λοιπόν επιβεβαίωση από τον centurio = κεντυρίωνα = εκατόνταρχο που επέβλεπε την εκτέλεση της σταύρωσης.

Ο γρήγορος θάνατος του Ιησού είναι ένα θαύμα, μία ειδική επενέργεια της θέληση του Θεού που δεν απουσιάζει ούτε και από τις λεπτομέρειες για να επιβεβαιωθούν οι προφητείες.

Η επιβεβαίωση από τον Πιλάτο και τον εκατόνταρχου του θανάτου του Ιησού αποτελεί ασφαλές τεκμήριο τόσο κατά των δοκιτών.

Όσο κατά των Ιουδαίων αλλά και όσο κατά των σύγχρονων ορθολογιστών που θέλουν να αποδώσουν την Ανάσταση σε νεκροφάνεια.

Ό Πιλάτος ‘’ ἐδωρήσατο το πτῶμα του Ιησού’’ η ορολογία του Ευαγγελιστού είναι σαφής, ο νεκρός χαρακτηρίζεται ως πτώμα άρα υπάρχει θάνατος.

Μετά την παραχώρηση του νεκρού από τις ρωμαϊκές αρχές, ο Ιωσήφ βοηθούμενος από τον Νικόδημο τον Ιωάννη και πιθανώς από μερικούς υπηρέτες ή δικούς του ανθρώπους ασχολείται με την ταφή του Ιησού.

Εδώ πρέπει να υπενθυμίσουμε ορισμένα ταφικά έθιμα της εποχής.

Οι ταφές γινόταν χωρίς οιανδήποτε θρησκευτική τελετή η την παρουσία ιερέων αλλά από τους φίλους και γνωστούς του νεκρού.

Αυτοί τον συνόδευαν σε ιδιόκτητη τοποθεσία έξω από την πόλη γιατί τότε δεν υπήρχαν δημόσια κοιμητήρια.

Οι πλούσιοι είχαν ιδιόκτητους τάφους οι οποίοι ήταν σκαμμένοι σε βράχους μέσα στα κτήματα τους και είχαν θέση για οριζόντια τοποθέτηση των νεκρών.

Οι της μεσαίας τάξεως χρησιμοποιούσαν τα φυσικά σπήλαια. Οι φτωχοί έθαπταν τους νεκρούς τους κάτω από την γη.

Όταν ο τάφος ήταν σκαμμένος εντός βράχου τότε τοποθετείτο μεγάλος λίθος για να φράξει την είσοδο από τα ζώα.

Παρούσες στην ταφή του Ιησού ήταν οι δύο Μαρίες, η Μαγδαληνή και η του Ιωσή και Ιακώβου μητέρα.

Η παράδοση λέει ότι η Μαρία ή του Ιακώβου και του Ιωσή η η άλλη Μαρία όπως αναφέρει ο Ματθαίος είναι η Θεοτόκος Μαρία στην οποία εμφανίστηκε πρώτα ο Αναστάς Κύριος.

Αυτή είναι θέση όλων των Πατέρων και της υμνογραφίας της Εκκλησίας.

Οι ευαγγελιστές δεν το αναφέρουν ξεκάθαρα για να μη θεωρηθεί ότι η Ανάσταση στηρίζετε σε μαρτυρία της μητέρας του.

‘’ ὑπήντησας τῆ παρθένω δωρούμενος τήν ζωήν ‘’

‘’ ὁ άγγελος ἐβόα τῆ κεχαριτωμένη, Ἀγνή παρθένε χαῖρε…….’’’

‘’ Ἀναστάντα κατιδοῦσα σόν Υἱόν καί Θεόν καί χαίροις σύν ἀποστόλοις, θεοχαρίτοτε ἁγνή ……’’ κ. ἄ.

Στη συνέχεια η περικοπή αναφέρεται στο κύριο σημείο της χριστιανικής πίστης στην Ανάσταση του Χριστού.

Είναι ίσως απορίας άξιο γιατί τα Ευαγγέλια λένε τόσα πολλά για τον βίο τη δράση και το πάθος του Ιησού και ελάχιστα για την Ανάσταση.

Ή μάλλον αναφέρονται σε εμφανίσεις του Αναστάντος Χριστού.

Δεν είναι δυνατόν να περιγράψει κανείς την Ανάσταση γιατί αυτή αναφέρεται στο νέο κόσμο ο οποίος δεν υπάγεται στη νομοτέλεια του παρόντος κόσμου της φθοράς.

Προσπάθεια να περιγραφεί η Ανάσταση είναι σαν να θέλουμε σε ένα αγέννητο έμβρυο να το δώσουμε να καταλάβει τα χρώματα και τα σχήματα που υπάρχουν στον κόσμο που ζούμε εμείς.

Μόνον με τα μάτια της πίστεως οι χριστιανοί μπορούν να δουν την Ανάσταση και συναντούν τον αναστημένο Κύριο.

Εκεί στα μυστήρια και την κλάση του άρτου, όπως συνέβη με τους δύο μαθητές προς Εμμαούς.

Αναγνώρισαν τον αναστημένο Χριστό όταν ευλόγησε την κλάση του Άρτου.

Μπορεί να υπάρχουν ιδεολογίες, σχήματα του κόσμου τούτου, θρησκείες και να υποστηρίζουν πως έχουν μάρτυρες μέχρι θανάτου και αυτοί.

Οι μάρτυρές τους όμως έδωσαν την ζωή τους για κάποια ιδεολογία, κάτι που μπορεί να ξεγελά και να πλάνα τους ανθρώπους και να τους ωθεί σε θυσίες από πλάνη.

Οι χριστιανοί μαθητές μαρτύρησαν για ένα πραγματικό γεγονός για το οποίο δεν χρειάζεται ιδιαίτερη φιλοσοφική επεξεργασία για να το δεχθείς η να το απορρίψεις και αυτό είναι το Χριστός Ανέστη.

Δεν είναι φιλοσοφία δεν είναι σχήματα παραχώρησης, δεν είναι γλωσσικές μορφολογικές περιγραφές, απλά Χριστός Ανέστη ναι ή όχι.

Μετά το πέρας του Σαββάτου ‘’ λίαν πρωί ‘’ της πρώτης ημέρας της εβδομάδος την Κυριακή.

Πολύ νωρίς έλαβε το όνομα αυτό, όπως φαίνεται από το χωριό Αποκ. 1,10,

Έρχονται στο μνήμα τρεις γυναίκες για να αλείψουν με αρώματα το σώμα του Ιησού.

Αυτές όπως είπαμε προηγούμενα παρακολουθούσαν σιωπηλές τον Ιωσήφ και τον Νικόδημο και τους άλλους να κηδεύουν τον Ιησού και να κλείνουν το μνήμα με τον λίθο.

Ύστερα έφυγαν για να έλθουν μετά το Σάββατο, δεν γνώριζαν όμως τη συνέχεια των γεγονότων.

Ότι οι Ιουδαίοι τοποθέτησαν Ρωμαίους στρατιώτες να φυλάγουν τον τάφο.

Εάν το ήξεραν ίσως να μην πήγαιναν, για τον φόβο των στρατιωτών.

Ούτε ότι Άγγελος Κυρίου κατέβει απεκύλισε τον λίθο και κάθισε επάνω του αφήνοντας την είσοδο του τάφου ανοικτή.

Ήταν η μορφή αυτού σαν αστραπή και το ένδυμα του λευκό σαν το χιόνι.

Είχε την μορφή και την στολή αντάξια των γεγονότων που έμελλε να διακηρύξει.

Οι στρατιώτες έφυγαν για να φέρουν την είδηση του κενού τάφου στους αρχιερείς.

Το μόνο πρόβλημα τους είναι ‘’ τις ἀποκυλίσει τον λίθον ‘’?

Ο σκοπός των γυναικών που τις έδωσε την προσωνυμία μυροφόρες δεν επιτελέστηκε τελικώς διότι ποτέ δεν μύρισαν τον Ιησού.

Η βιαστική ταφή του Χριστού θεωρήθηκε για τις μαθήτριες ανεπαρκής για το δάσκαλο.

Αυτόν για τον οποίο έτρεφαν πάρα πολύ μεγάλη αγάπη ώστε να δείξουν θάρρος περισσότερο από τους μαθητές σ΄ αυτές τις δύσκολες ώρες.

Ξεκίνησαν κατά το λυκαυγές ‘’λίαν πρωί ‘’ και όταν έφθασαν στο μνημείο είχε ανατείλει ο ήλιος.

Είναι πιθανό ο Ευαγγελιστής να δίνει συμβολικό χαρακτήρα.

Έφθασαν στον τάφο του Ιησού μετά την ανατολή του ηλίου Χριστού εκ της νύκτας του θανάτου.

Την έκπληξη για τον αποκυλισθέντα λίθο διαδέχεται το δέος, όταν είδαν εντός του τάφου αντί του νεκρού Χριστού ‘’ νεανίσκο ‘’ με λευκή στολή.

Ο άγγελος τις καθησυχάζει και τις δίνει το πανχαρμόσυνο μήνυμα της Αναστάσεως.

Μη φοβίστε δοξάζουμε τον ίδιο Κύριο.

Γνωρίζω ότι ζητείται τον Ιησού που κατάγεται από ένα άσημο χωριό τον Ναζαρηνός τον σταυρωμένο.

Δεν είπε τον νεκρό τον περιφρονημένος και καταραμένος κατά τις νομικές διατάξεις.

Ζητείται εκείνο που ζητεί αυτούς που τον ζητούν. ‘’ Ἐγώ τους ἐμέ φιλοῦντας ἀγαπῶ, οἱ δε ἐμά ζητοῦντες εὑρήσουσι χάριν ‘’.

Ο Ιησούς τον οποίο ζητούσαν σαν νεκρό οι Μυροφόρες αναστήθηκε

‘’ ἠγέρθη ‘’.

Στην ανθρώπινη περιφρόνηση και το μέχρι θανάτου σταυρικό του μαρτύριο εκείνος αντέταξε την Ανάσταση.

Ο αρχηγός της ζωής, η αυτοζωία δεν είναι δυνατόν να φυλακιστεί σε τάφο.

Ο τάφος του Ιησού δεν είναι πια ο τόπος του θανάτου αλλά το παλάτι της ζωής και της δόξας.

Το πάθος αναστρέφεται από την Ανάσταση, ο θάνατος από την ζωή.

Κατόπιν ο Άγγελος παραγγέλλει στις γυναίκες που είναι οι πρώτες αποδέκτες του μηνύματος της Ανάστασης και όχι οι άνδρες γιατί αγάπησαν πολύ, να αναγγείλουν το γεγονός στους μαθητές και τον Πέτρο.

Θα συναντήσουν τον αναστημένο Χριστό στη Γαλιλαία σύμφωνα με την υπόσχεση που ο ίδιος τους έδωσε.

Η ονομαστική αναφορά από τον Άγγελο μόνον στον Πέτρο αποβλέπει στο να βεβαιωθεί ο μαθητής ότι παρά την τριπλή άρνηση του δεν έχασε την αγάπη και τη στοργή του Κυρίου μετά τα δάκρυα της μετανοίας του.

Ο αναστημένος Χριστός παρουσιάζεται σε όποιον τον αναζητεί, σ΄ αυτόν που έχει την σφοδρή επιθυμία και το δυνατό συναίσθημα για αυτόν.

Αυτό το συναίσθημα είναι ακριβώς που χρειάζεται ο άνθρωπος για να συναντήσει τον Κύριο.

Όσο πιο δυνατό το συναίσθημα τόσο και πιο σίγουρη η συνάντηση.

Κανείς από όσους ακολουθούσαν το Χριστό δεν έδειξε τέτοιο παράφορο αίσθημα για Αυτόν, όσον οι γυναίκες που τον ακολουθούσαν.

‘’ ἀγαπήσασαι γυναῖκες πάνσεμνοι τα τερπνά τοῦ βίου εἰς οὐδέν ἐλογίσαντο……τῆς αὐτοῦ καί μόνης, έρωτικῶς ἐπιθυμοῦσαι ἀγλαίας καί θείας ἐλλαμψεως ‘’ Κυρ. Αγ. Πάντων.

Αυτή την αγάπη και τον θείο έρωτα που έδειχναν με την στοργική φροντίδα στις καθημερινές ανάγκες του δασκάλου οι μυροφόρες.

Έρχονται να την εκφράσουν ξανά με τις περιποιήσεις που θέλουν να προσφέρουν στον νεκρό Του σώμα.

Οι μυροφόρες διακατέχονται απ΄ αυτόν τον παράφορο έρωτα για τον Χριστό περισσότερο από όλους .

Αυτή είναι και η αιτία ότι πρώτες αυτές μαθαίνουν το πανχαρμόσυνο άγγελμα και πρώτες αυτές συναντούν τον Αναστημένο Κύριο.

Το πάθος αυτό των Μυροφόρων για τον Κύριο δεν είναι το σαρκικό αίσθημα που θεοποιεί και ειδωλοποιεί το ανθρώπινο σώμα.

Αλλά είναι το παράφορο συναίσθημα για ένα πρόσωπο.

Είναι το πάθος πριν από τη διαστροφή του από την αμαρτία.

Είναι το πάθος για τον άλλον σαν πρόσωπο και όχι το πάθος για τον άλλον σαν αντικείμενο.

Είναι το σφοδρό πάθος που εκφράζει ο Παπαδιαμάντης με την αποστροφή του στον λαμπριάτικο ψάλτη

‘’ το ἐπ΄ ἐμοί, ἐνόσω ζῶ καί ἀναπνέω καί σωφρωνῶ, δέν θά παύσω πάντοτε..να ὑμνῶ μετά λατρείας τόν Χριστό μου’’.

Είναι η αγάπη του εκφράζει ο Θεοφόρος Ιγνάτιος για τον Χριστό.

‘’ ο έρωτας μου σταυρώθηκε, η δική μου αγάπη πέθανε.

Είναι η φλόγα της Θείας αγάπης που έκανε τον όσιο Ιουλιανό να βρέχει με τα δάκρυα του τα βιβλία και να τα χαλά όποτε συναντούσε στην ανάγνωσή του το όνομα Ιησούς.

Οι χριστιανοί πρέπει να αγαπήσουμε τον Κύριο σφόδρα.

‘’ Οἱ τοῦ Σωτῆρος ἐρασταί, χαράς ἐπλήσθησαν, καί θάρος ἔλαβον οἱ πρώην δειλιῶντες, ὡς το πνεύμα ἐξ ὕψους κατῆλθεν ‘’.

 

Αθανάσιος Κατσίκης

αρχιτέκτων

(Μάρκ. 15, 43 – 16, 8).

ΕΝΤΑΦΙΑΣΜΟΣ ΄Η ΚΑΥΣΗ;

«και αγοράσας σινδόνα και καθελών αυτόν ενείλησε τη σινδόνι και κατέθηκεν

αυτόν εν μνημείω, ο ην λελατομημένον εκ πέτρας...» (Μάρκ. 15, 46).

 

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Στη χώρα της «προόδου» και των ρηξικέλευθων αλλαγών πληθαίνουν όλο και περισσότερο οι φωνές του παραλογισμού, που επιζητούν την παράλληλη καθιέρωση εκτός του ενταφιασμού και αυτής της καύσεως των νεκρών. Σήμερα λοιπόν που το ευαγγελικό ανάγνωσμα μιλά για μυροφόρες, ενταφιασμό, μετάβαση στο κενό μνημείο του Ιησού, δίδεται η ευκαιρία να προσεγγίσουμε την άρτι ενσκήψασα μακάβρια «μόδα», να βλέπεις τον άνθρωπό σου να γίνεται παρανάλωμα του πυρός (!), η οποία και αντιβαίνει στην ορθόδοξη παράδοση, ενός κράτους που εκτός από ελληνικό είναι (τί να κάνουμε βρε παιδιά!) και ορθόδοξο...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) ΕΜΠΡΟΣ ΠΙΣΩ

* Ανατρέχοντες στην εκκλησιαστική ιστορία θα δούμε πως τους πρώτους αιώνες εκκλησιαστικού βίου ένα από τα πλέον χειρότερα είδη βασανισμού και μαρτυρίου των πρώτων χριστιανών ήταν ο θάνατος δια της πυράς, η καύση δηλαδή των σωμάτων τους. Εκτός του φρικιαστικού βασανιστηρίου ήλπιζαν οι διώκτες πως θα αφανίσουν κάθε ίχνος του καταδικασθέντος σώματος/ατόμου, φοβούμενοι μήπως άλλοι χριστιανοί «συλλέξουν» κάτι από αυτό προς αγιασμό τους (Άγια Λείψανα).

* Ιδιαιτέρως δε την περίοδο του χειρότερου θρησκευτικού φανατισμού (σκοταδισμού), τον Μεσαίωνα, όποιος κήρυττε κάτι διαφορετικό (ως προς την πίστη-επιστήμη) αμέσως ακολουθούσε η καύση του στην πυρά. Ήταν η παραδειγματική μέθοδος σχιζοφρενών εκτελεστών που συνδύαζαν την τιμωρία με το αποτρόπαιο θέαμα. Να που επιχειρούν να μας οδηγήσουν αντίχριστες προοδευτικές δυνάμεις, έστω και αν είναι οικειοθελής η επιλογή αυτού που φεύγει από την ζωή...

* Προσπαθώντας να εισέλθουμε στο σκεπτικό αυτών των ανθρώπων οδηγούμαστε χωρίς περιστροφές στις ενδείξεις που παραπέμπουν σε φιλοσοφικές θεωρήσεις του σώματος αλλοτινών εποχών. Πιστεύουν ουσιαστικά ότι το σώμα είναι κακό, είναι δεσμωτήριο της ψυχής, μία φυλακή που περιορίζει, ένα σκεύος ηδονής άχρηστο μετά την έξοδό της από αυτό, άξιο πλήρους περιφρονήσεως (δεν θυμίζει λίγο Πλάτωνα όλο αυτό;), χωρίς την ελπίδα της Αναστάσεως, ίσως ενδόμυχα με την ελπίδα της μετεμψύχωσης... Κυρίως όμως με προσήλωση στην ανυπαρξία της αιωνίου ζωής. Το φτυάρι του νεκροθάφτη ή η φωτιά που θα ανάψει ο εντεταλμένος υπάλληλος (αλήθεια πως θα τον ονομάζουν;) θα σημαίνει το τέλος των πάντων!

 

Β) Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΣΩΜΑΤΟΣ

* Το αν είναι τιμητέον ή όχι το σώμα μας το φανέρωσε ξεκάθαρα ο Κύριος αφού αυτό διάλεξε ως στολή της Θεότητός Του. Είναι εξάλλου δημιούργημά Του και ονομάζεται ναός του Θεού. «Ούκ οίδατε ότι το σώμα υμών ναός του εν υμίν Αγίου Πνεύματος έστιν, ού έχετε από Θεού, και ούκ εστέ εαυτών, ηγοράσθητε γαρ τιμής· δοξάσατε δη τον Θεόν εν τω σώματι υμών και εν τω πνεύματι υμών, ατινά έστι του Θεού.» (Α΄ Κορ. 6, 19 – 20) διατρανώνει ο Παύλος εκφράζοντας έτσι την ορθόδοξη θεώρηση της Εκκλησίας πάνω στην αξία του σώματος.

* Αλλά για να σκεφτεί κάποιος έτσι πρέπει ανάλογα να έχει φερθεί και στο σώμα του. Να έχει χρησιμοποιηθεί αυτό συνετά, να έχει γίνει αρωγός της ψυχής στην προσπάθειά της να πλησιάσει την γνώση του Θεού, ώστε να θεωθεί (κατά χάριν) με την ψυχή και να συνδοξαστεί. Πόσα Άγια Λείψανα Μαρτύρων και Οσίων της Πίστεως θα είχαν καταστραφεί αν επικρατούσε από χρόνια αυτός ο παραλογισμός. Η φυσική πορεία είναι το σώμα να διαλυθεί στα «εξ ων συνετέθη» και η φύση ελεύθερα και αβίαστα να αναλάβει αυτή την διάλυση. Τολμώ να πω πως η καύση του σώματος είναι ένας «βιασμός» και μάλιστα σ’ ένα νεκρό και ανυπεράσπιστο σώμα!

* Κατά την Εξόδιο Ακολουθία ο ιερεύς φοράει λευκά άμφια. Παρά το πένθιμο και τον θρήνο των συγγενών ο πιστός χριστιανός «κείται» δεδικαιωμένος στο μέσο του Ναού, βλέποντας προς το Ιερό, προς τον Χριστό που αγάπησε και λάτρεψε. Ο θάνατος είναι «μετάστασιν εκ των λυπηροτέρων επί τα χρηστότερα και θυμηδέστερα και ανάπαυσιν και χαράν» (ευχή της γονυκλισίας της Πεντηκοστής). Έτσι το περιβάλλει (το σώμα η Εκκλησία) με την ωραιότατη ιερολογία της Εξοδίου Ακολουθίας και το τοποθετεί στο μνημείο στην «γην εξ’ης ελήφθη».

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Αδελφοί μου, ο Αναστημένος Ιησούς, είναι ασφαλές υπόδειγμα και για την βιολογική μας ζωή αλλά και για την πέρα του τάφου ζωή. Αν έρθουμε κοντά Του θα πάρουμε τις απαντήσεις των ερωτημάτων που μας απασχολούν, θα ζήσουμε την ωριμότητα και την ισορροπία ψυχής και σώματος. Είναι κρίμα να γυρνούμε σε ανωφελείς αναζητήσεις των αρχαίων φιλοσοφικών σχολών, όταν πράγματι το «Φως ελήλυθεν εις τον κόσμον» (Ιω. 3, 19).

(Ιω. 20, 19 - 31).

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΔΩΡΟ ΤΗΣ ΕΙΡΗΝΗΣ.

«έστη είς το μέσον, και λέγει αυτοίς· ειρήνη υμίν...» (Ιω. 20, 19).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Φόβος και ταραχή επικρατεί στο υπερώο. Οι μαθητές συγκλονισμένοι από την θυσία του Διδασκάλου τους, αλλά και έντρομοι μήπως η οργή των ανόμων Εβραίων ξεσπάσει και πάνω σ’ αυτούς. Να, όμως, που ο ερχομός του Κυρίου στο μέσον τους προσδίδει ότι ακριβώς λείπει από τις καρδιές τους. Χαρά και Ειρήνη! Πόσο πολύτιμα στην συγκεκριμένη στιγμή... Αλήθεια πόσες φορές ο ιερεύς στρέφεται στο λαό (μέσα στην Εκκλησία) και προσφέρει ευλογώντας τούτο το δώρο στο εκκλησίασμα... και αυτή η ειρήνη αδελφοί μου δεν είναι κάτι αφηρημένο, αλλά είναι συγκεκριμένο πρόσωπο. Ειρήνη είναι ο Χριστός!

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η ΕΙΡΗΝΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

* Αν σταθούμε προσεκτικά στα λόγια του Παύλου θα διαπιστώσουμε ότι ο ερχομός του Χριστού πάνω στη γη έφερε τριών ειδών ειρήνη: α) Ειρήνη στον εσωτερικό μας κόσμο. Καρδιά, σώμα, μυαλό να μπορούν ειρηνικά να συνεργαστούν για να προοδεύσει ο εσώτερος άνθρωπος και να καταστεί τούτο ορατό στις εκδηλώσεις του. β) Ειρήνη με τους άλλους ανθρώπους. Ενώ η αμαρτία και η αδικία μας χωρίζουν, βρήκαμε τούτη την αρετή που φροντίζει να πλησιάζουμε με αγάπη και κατανόηση τον πλησίον μας. γ) Ειρήνη με τον Θεό γιατί κατέπεσε το μεσότοιχο του φραγμού που ύψωσε η παρακοή του Αδάμ. «Ο Θεός ουδέποτε εχθραίνει», ισχυρίζονται οι Πατέρες, όμως εμείς επιλέγοντας την αμαρτία γίναμε εχθροί της θείας βουλήσεως. «Το φρόνημα της σαρκός έχθρα είς τον Θεόν» (Ρωμ. 8, 7).

* «Μακάριοι οι ειρηνοποιοί ότι αυτοί υιοί Θεού κληθήσονται» (Ματθ. 5, 9). Αφού ο Θεός – Πατέρας αλλά και ο Υιός είναι φορείς της ειρήνης, όσοι άνθρωποι αποδέχονται την τριαδική λατρεία δέχονται το ειρηνικό πνεύμα του Θεού στις καρδιές τους, γίνονται ειρηνοποιοί είς «εαυτούς και αλλήλους» και ονομάζονται υιοί (κατά χάριν) του Θεού. Η ειρήνη είναι καρπός του Αγίου Πνεύματος· «ο δε καρπός του Πνεύματος έστιν αγάπη, χαρά, ειρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, πίστις, πραότης, εγκράτεια...» (Γαλ. 5, 22).

* Σε ένα άλλο σημείο της διδαχής του ο Παύλος μας προτρέπει να γίνουμε κάτοχοι αυτής της ειρήνης· «καταλλάγητε τω Θεώ» (Β΄ Κορ. 5, 20). Ουσιαστικά μας προτρέπει να αγωνιστούμε κατά της αμαρτίας που διαχωρίζει την ζωή μας από την αγαθότητά Του. Πράγματι όλα τα πάθη, τα μίση, οι κακίες και οι έριδες δημιουργούν σύγχυση, ταραχή και αντιπαλότητα τόσο με τους ανθρώπους, όσο και με το ειρηνικό θέλημα του Θεού. Αν συμβαίνουν όλα αυτά στην ψυχή πως να προσευχηθούμε στην Λειτουργία, πως να επικοινωνήσουμε με τον Ειρηνικό Θεό, πως να είμαστε πρόσφορο έδαφος ουρανίων δωρεών;

 

Β) Η ΕΙΡΗΝΗ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

* Λόγος όμως για την πολυπόθητη ειρήνη δεν γίνεται μόνο στο χώρο της Εκκλησίας αλλά σε όλο τον κόσμο. Συλλαλητήρια, πορείες, διαμαρτυρίες ακόμα και μάχες και πόλεμοι για την ειρήνη (!)... Αδελφοί μου ειρήνη δεν είναι η απουσία πολέμου. Οι άνθρωποι της αμαρτίας την «ψάχνουν» στις άνομες συναλλαγές, στους συνασπισμούς και τους παγκόσμιους οργανισμούς μακριά από τον Χριστό, κοντά στο συμφέρον και στο δίκαιο του ισχυροτέρου. Οπαδοί της «ειρήνης» καίνε, σκοτώνουν, σπάνε περιουσίες, χύνουν αίμα αθώων και περαστικών, για να «επικρατήσει» ειρήνη πάνω στην γη. «Πλανώντες και πλανώμενοι» (Β΄ Τιμ. 3, 12 – 13) οι ταλαίπωροι...

* Έτσι το ευαίσθητο αυτό αγαθό «φτερούγησε» από τον κόσμο μας. Πέταξε ψηλά εκεί που ανήκει. Έμειναν έρημες οι κοινωνίες, οι οικογένειες, οι εργασίες αφού η ειρήνη δεν ήταν αυτή που νόμιζαν οι άνθρωποι. Όλοι εμείς οι κάτοικοι της γης πιστέψαμε στις συμβουλές του διαβόλου, στο πνεύμα της ταραχής και ακούσαμε τις οδηγίες του και εναρμονήσαμε την ζωή μας στις υποδείξεις του. Και τώρα πανικόβλητοι, μη μπορώντας να ανεχθούμε τον εσωτερικό πόλεμό μας, τα πάθη και τις διαστροφές μας ελπίζουμε στη καταλυτική παρέμβαση του ψυχολόγου και των ψυχοφαρμάκων. Πόσο μακριά κρατάμε τον Ιατρό της ψυχής μας, τον Χριστό...

* Καθημερινά η κλεψύδρα της βιολογικής μας ζωής αδειάζει. Τα χρόνια έρχονται και παρέρχονται και ο κόσμος τόσο ο εσωτερικός, όσο και ο εξωτερικός παραμένει ταραγμένος. Μακριά από την ειρήνη του Χριστού ζούμε στα ψηλαφητά, παχυλά σκοτάδια της αμαρτίας και «ο περιπατών εν τη σκοτία ούκ οίδεν που υπάγει» (Ιω. 12, 35). Κοντά στον Χριστό ειρηνεύουμε, νιώθουμε ασφαλείς, ζούμε ήσυχα και μπορούμε να προοδεύσουμε. Άνθρωποι πνευματικοί της Ορθόδοξης ασκητικής πάλεψαν μία ζωή μόνο και μόνο για να κατακτήσουν αυτή την πολυπόθητη ειρήνη, δηλαδή να σκηνώσει εντός τους ο Χριστός.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Ένας δημοφιλής και αγαπητός Άγιος στην Ρωσία είναι ο Άγιος Σεραφείμ του Σάρωφ. Σε μία από τις διδαχές του μιλά για την σπουδαιότητα της ειρήνης, για τον ίδιο το Χριστό και λέει τα εξής σημαντικά: «Βρες την ειρήνη μέσα σου και χιλιάδες άνθρωποι θα ειρηνεύσουν δίπλα σου». Ας αγωνιστούμε να σκηνώσουν τα Αναστάσιμα δώρα στην καρδιά μας, να κατασκηνώσει δηλαδή ο Ίδιος ο Χριστός!

 

ΤΟ ΟΛΕΘΡΙΟ ΠΑΘΟΣ ΤΟΥ ΦΘΟΝΟΥ.

«Φθόνω αθροίσαντες δεινώς, εις προδοσίαν εκίνησαν

τον Ιούδαν» (υμνολογία, κάθισμα όρθρου Μεγ. Τρίτης).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Ανάμεσα στα ωραιότατα τροπάρια των υμνογράφων που πλαισιώνουν τις ιερές ακολουθίες της Μεγ. Εβδομάδος, υπάρχει και ένα τροπάριο (κάθισμα) που αποκαλύπτει την αιτία για την οποία συγκεντρώθηκαν οι Γραμματείς εναντίον του Χριστού σε κοινή συνάθροιση. Μία ήταν η αιτία: ο φθόνος, «φθόνω αθροίσαντες δεινώς». Το ολέθριο αυτό πάθος, ή αλλιώς η ζήλεια όπως είναι γνωστότερη ως έννοια ανάμεσα στους ανθρώπους. Ο φθόνος (όσο και αν φαίνεται αδόκιμο) είναι ένα «δίκαιο» πάθος, αφού καταστρέφει κυρίως αυτόν που το έχει στην καρδιά του περισσότερο... Μάλιστα «άπτεται και των τελείων» όπως γράφει σε ένα σύγγραμά του ο Άγ. Γρηγόριος ο Θεολόγος (PG 36, 533 C).

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΦΘΟΝΟ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

* Εάν κοιτάξουμε προσεκτικά μέσα στο Ευαγγέλιο θα δούμε ότι ο Χριστός στις σχέσεις του με τους ανθρώπους ήταν πάντοτε φιλάνθρωπος και γεμάτος καλοσύνη. Ποτέ δεν έβρισε άνθρωπο, ποτέ δεν έριξε βλέμμα αυστηρό, ποτέ δεν επέπληξε τον αμαρτωλό. Ακόμα υπήρξε «φίλος τελωνών και αμαρτωλών» (Λκ. 7, 34). Μία κατηγορία όμως ανθρώπων Τον οδήγησαν να γίνει άτεγκτος και να συγκεντρώσει πάνω τους όλη την αυστηρότητα και κριτική. Αυτοί δεν ήταν άλλοι από τους Φαρισαίους και τους Γραμματείς τους οποίους στηλίτευσε έντονα με οργή «συλλυπούμενος επί τη πωρώσει της καρδίας αυτών» (Μάρκ. 3, 5).

* Πολλές φορές θα ακούσουμε στο Ευαγγέλιο την φράση: «Ουαί υμίν, γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριταί» (Ματθ. 23, 13) συνοδευόμενη από διάφορα ατοπήματα τα οποία έπρατταν και ο Ιησούς καυτηρίαζε. Ένα πράγμα κυριολεκτικά εξόργιζε τον πραότατο Κύριο και κινούσε την δικαία οργή Του προς αυτούς: η απύθμενη υποκρισία τους, η επιζήτηση του ανθρωπίνου επαίνου με οποιοδήποτε μέσο και τρόπο! Τέλος ελεγχόμενοι από τον αναμάρτητον Κύριον, στρέφονταν προς το πρόσωπό Του και πότε με διπλωματία, πότε με κακία και εμπάθεια επιζητούσαν «τον των προφητών Δεσπότην ελύττων φονεύσαι» (Ματθ. 12, 24 και Λκ. 11, 15).

*Κυριευμένοι από το πάθος του φθόνου ρίχθηκαν ως λύκοι να κατασπαράξουν τον Αμνό του Θεού. Συμβούλιο λοιπόν εποίησαν και επέλεξαν τον «πρόθυμο» μαθητή του Χριστού, τον Ιούδα να πράξει την μιαρή προδοσία προς τον Διδάσκαλό του. Έτσι οι απόγονοι αυτών που λιθοβόλησαν τους Προφήτες (τους απεσταλμένους του Θεού) δεν θα διστάσουν για άλλη μια φορά να διαπράξουν ανάλογη πράξη, «προβιβάζοντες εαυτούς» από Προφητοκτόνους σε Θεοκτόνους. Πράγματι ο φθόνος γεννάει τον φόνον...

 

Β) ΠΡΟΣΟΧΗ (ΚΑΙ) ΣΕ ΑΥΤΟ ΤΟ ΠΑΘΟΣ

* Ο φθόνος δεν εκδηλώνεται αμέσως. Κρύπτεται πίσω από τον εγωισμό και κανείς δεν θέλει να παραδεχθεί πως πάσχει από αυτή την αρρώστια! Είναι σαν το σαράκι που εσωτερικά και μυστικά καταστρέφει το ξύλο και ξαφνικά (δοθείσης αφορμής) αποκαλύπτεται το μέγεθος της καταστροφής. Έτσι η ντροπή μπορεί να συγκρατεί την εκδήλωση του συγκεκριμένου πάθους, το οποίο όμως κατατρώγει τον άνθρωπο εσωτερικά, συνιστώντας ένα καθημερινό μαρτύριο.

* Ο φθονερός για να ισχυροποιήσει τα επιχειρήματά του δεν αρκείται μόνο στην παράθεση των ελαττωμάτων – ατοπημάτων του συνανθρώπου του, αλλά προβαίνει σε μία πλήρη διαστροφή. Λ.χ. τον γενναίο τον ονομάζει θρασύ, τον οικονόμο τσιγκούνη, τον δίκαιο σκληρό... Επίσης προβαίνει στη συκοφαντία κάθε καλού που βλέπει στο άτομο που έχει στοχοποιήσει: «Βασκανία γαρ φαυλότητος αμαυροί τα καλά» (Σοφ. Σολ. 4, 12) μας λέγει η Αγία Γραφή. Το ίδιο έκαναν στον Ιησού όταν θεράπευε τους δαιμονισμένους (δεν μπορούσαν ή δεν ήθελαν να καταλάβουν τη δύναμή Του): «εν τω άρχοντι των δαιμονίων εκβάλλει τα δαιμόνια» (Ματθ. 9, 34).

* Πως πρέπει όμως να συλλογιστεί και να πράξει ο άνθρωπος που θέλει να απαλλαγεί από τον φθόνο; Αρχικά θα πρέπει να τον υποτάξουμε σκεπτόμενοι ότι όποιος φθονεί τον διπλανό του που έχει χαρίσματα κατ’ ουσίαν φθονεί τον Θεό που είναι ο χορηγός τους. Επίσης το μόνο αγαθό είναι η δωρεά που μας έδωσε ο Θεός να γίνουμε, αν και θνητοί, μικροθεοί! Δεν πρέπει τα πάθη να μας εκτρέπουν από τον προορισμό μας. Όταν φθονούμε χάνουμε την χάρη του Θεού γιατί φυγαδεύεται η αγάπη. Επίσης να θυμόμαστε ότι όλοι πάσχουμε από την καταραμένη ζήλεια (λίγο ή πολύ) και ότι η ζήλεια προϊόντος του χρόνου εξελίσσεται σε φθόνο (και ο Θεός να φυλάει) και φόνο!

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Ας παρακαλέσουμε τον Θεό να μας απαλλάσσει απ’ αυτό το ολέθριο πάθος. Να φυτεύει αντ’ αυτού την αγάπη και την ταπεινοφροσύνη στις καρδιές μας. Με εγρήγορση να το ανιχνεύουμε όποτε αναιδώς αποπειράται να συλήσει τον ψυχικό μας κόσμο. Να τρέχουμε ευθύς στον πνευματικό μας Πατέρα, να το καταθέτουμε στην ευσπλαχνία του Θεού και να λαμβάνουμε συγχώρηση αλλά και Θεία Χάρη, που ενδυναμώνει όλους σε έργα αγαθά και θεάρεστα.

(Ιω. 12, 1 - 18)

ΠΡΑΟΣ ΚΑΙ ΣΩΤΗΡΑΣ...

«ιδού ο Βασιλεύς σου έρχεται σοι, δίκαιος και σώζων αυτός, πραΰς

και επιβεβηκώς επί υποζύγιον και πώλον νέον» (Ζαχ. 9, 9 και Ιω. 12, 15).

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Αν και τα γεγονότα που πραγματοποιήθηκαν λίγο πριν την είσοδο του Χριστού στα Ιεροσόλυμα είναι συνταρακτικά, αν και ο ερχομός του Ιησού στην Αγία Πόλη της Σιών συνοδεύεται από ζητωκραυγές και θριαμβευτικές ιαχές, ο Χριστός παραμένει πράος και ταπεινός. Είναι ο Σωτήρας που δεν έρχεται να καθίσει σε θρόνο, αλλά να καρφωθεί σε Σταυρό. Είναι ο Ελευθερωτής που δεν επιδιώκει να σκορπίσει τρόμο με την παντοδυναμία Του, αλλά επιθυμεί ήρεμος και ήμερος, ως Αμνός του Θεού, να προχωρήσει προς την εκούσιο σφαγή. Ο Χριστός, ο ηγεμόνας όλου του κόσμου, η προσδοκία των εθνών, μπήκε στην πόλη χωρίς πλήθος φανταχτερών ακολούθων, παρά καθισμένος «επί πώλου όνου», σε ένα μικρό δηλαδή ευτελές γαϊδουράκι...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η ΠΡΑΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΑΠΕΙΝΩΤΗΤΑ ΤΟΥ ΝΑΖΩΡΑΙΟΥ

* Τούτα τα δύο χαρακτηριστικά πάντοτε συνόδευαν την ζωή του Χριστού. Γεννήθηκε άσημος και φτωχός μέσα σ’ ένα σπήλαιο, από μία μητέρα άσημη επίσης και φτωχή, συναναστράφηκε με απλούς και αγράμματους φτωχούς βιοπαλαιστές, εξέλεξε απ’ αυτούς τους μαθητές Του και αθόρυβα «περιήγεν τας πόλεις πάσας και τας κώμας» (Ματθ. 9, 35) κηρύττων και θεραπεύων τον λαόν. Απέφευγε συστηματικά κάθε τιμή, κάθε δοξολογία και έπαινο μετά τις παράδοξες θαυματουργίες Του, επιζητώντας έρημο τόπο να προσευχηθεί παραθεωρώντας τις δικαιολογημένες εκδηλώσεις ευγνωμοσύνης και λατρείας των θεραπευμένων προς το Άγιον Πρόσωπο Του.

* Η συγκεκριμένη όμως χρονική συγκυρία αναδεικνύει έτι περισσότερο την υψοποιώ ταπεινοφροσύνη που απορρέει (ούτως ή αλλέως) από την Αγία προσωπικότητά Του. Η Ανάσταση του Λαζάρου είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο, καθώς μάρτυρες αυτού υπήρξαν τόσοι πολλοί άνθρωποι, οι οποίοι είδαν τον αδελφό της Μάρθας και της Μαρίας, να επιστρέφει από τον κόσμο των νεκρών! Γραμματείς, Φαρισαίοι, Σαδδουκαίοι και όλο το δόλιο συνάφι τους. Ο λαός Τον δοξολογεί, η στιγμή (timing) είναι ιδανική για να «εξαπολύσει» επίθεση κυριαρχώντας μέσα από το παιχνίδι των εντυπώσεων (πόσοι πολιτικοί «κατασκευάζουν» τέτοιες στιγμές...), απειλώντας να συντρίψει τους εχθρούς Του. Διαφορετική η τακτική του Ναζωραίου, επιλέγει τον Σταυρό που είναι «όπλον ειρήνης» (υμνολογία) και με αυτό πορεύεται όχι για να κατακτήσει, αλλά να ελκύσει με την θυσιαστική Του αγάπη ψυχές και καρδιές των ανθρώπων που θα Τον κατανοήσουν...

* Ο Κύριος έπαθε, όχι γιατί δεν μπορούσε να αποφύγει τα Πάθη, αλλά γιατί θέλησε ο Ίδιος να θέσει την ψυχή Του, «ως εξουσίαν έχων» (Ιω. 10, 18), με άκρα ταπεινοφροσύνη στο θέλημα του Πατέρα, «γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε σταυρού» (Φιλιπ. 2, 8). Ουσιαστικά τα Πάθη Του δεν ήταν επιταγή του αμαρτωλού κόσμου, ήταν επιταγή της αγάπης του Θεού, αποκάλυψη του προαιωνίου πάνσοφου σχεδίου για την ανακαίνιση και σωτηρία του δημιουργήματός Του. Γι’ αυτό και στο Ευαγγέλιο αναφέρεται ο χαρακτηρισμός του Χριστού ως Αμνού «εσφαγμένου από καταβολής κόσμου» (Αποκ. 13, 8).

 

 

Β) ΠΡΟΤΥΠΟ ΓΙΑ ΜΑΣ

* Ο Χριστός όταν κάθισε πάνω στο ονάριο δεν εκπλήρωσε μόνο την προφητεία του Ζαχαρία (Ζαχ. 9, 9), αλλά κυρίως χάραξε τρόπο ώστε η ζωή μας να διαπνέεται από πνεύμα ταπεινοφροσύνης. Η ταπείνωση δεν περιορίζεται σε λίγα ταπεινά λόγια, ούτε απλά σ’ ένα ταπεινό σχήμα. Ταπείνωση είναι να υποχρεώνουμε τον εαυτό μας να σκέπτεται ταπεινά. Έλεγε κάποιος Άγιος της Εκκλησίας πως όταν ο λογισμός σου προβάλλει τα καλά έργα που έκανες και φυσιώνει το φρόνημα σου εσύ να θυμάσαι τα πάθη, τα ελαττώματα, την ανήθικη καρδιά σου («βλέπε την πορνείαν σου»1) και αυτός θα εξαφανισθεί.

* Ο κόσμος γύρω μας συστηματικά καλλιεργεί την υπερηφάνεια και την αλαζονεία. Ρίξτε μια ματιά στις ομιλίες των πολιτικών, στις εξαγγελίες επιστημονικών συνεδρίων, στις τεχνολογικές καινοτομίες. Ο άνθρωπος με άλματα κυριολεκτικά κατακτά την γνώση (;), ενώ μένει δυστυχισμένος, έντρομος και ανασφαλής. Πόση απογοήτευση αισθάνεται ο εχέφρων άνθρωπος, όταν συναντάει ανθρώπους, που έχουν διαφημιστεί και εμφανίζονται κατώτεροι των περιστάσεων. Πόσοι σωτήρες «κατασκευάζονται» και προωθούνται χωρίς να μπορούν να προσφέρουν κάτι στον τραγικά εγκλωβισμένο σε αδιέξοδα άνθρωπο.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Αδελφοί μου, μπροστά στα μάτια μας για άλλη μια φορά το Πάθος του Λυτρωτού. Βολοδέρνουμε όλο τον χρόνο μακριά Του, αποπειρόμαστε να Τον πλησιάσουμε την Μεγ. Εβδομάδα και έπειτα εξεφανιζόμαστε από την αγάπη Του για άλλο ένα χρόνο. Ποιά ωφέλεια μπορεί να υπάρξει, ποιά διόρθωση ψυχής, ποιά γνώση προς το Πρόσωπό Του...; Ένας απλός Ασκητής έλεγε το εξής ταιριαστό για την περίσταση: είναι σαν να αποζητάς την θεραπεία των ματιών σου και μια εβδομάδα να ρίχνεις ευεργετικό κολλύριο ενώ τον υπόλοιπο χρόνο να στάζεις μέσα τους ασβέστη...

1 Βλ. Ισαάκ Σύρου, Τα Ασκητικά, Λόγος μθ΄, Εκδ. Ρηγοπούλου, Θεσ/νίκη 1997, σ. 204.

(Μάρκ. 10, 32 - 45).

ΛΥΤΡΑ ΕΞΑΓΟΡΑΣ...

«...και δούναι την ψυχήν αυτού λύτρον αντί πολλών...» (Μάρκ. 10, 45).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Κατά καιρούς στο φως της δημοσιότητας φανερώνονται περιπτώσεις απαγωγέων που αιχμαλωτίζουν πρόσωπα μεγάλης οικονομικής επιφάνειας ή ύψιστης θέσεως, πολιτικής – στρατιωτικής σημασίας, τα οποία για να τα απελευθερώσουν ζητούν λύτρα. Στην Καινή Διαθήκη, τόσο ο Ευαγ. Ματθαίος (Ματθ. 20, 28) όσο και ο Ευαγγ. Μάρκος (Μάρκ. 10, 45), απόσπασμα που ακούστηκε σήμερα, μιλούν για λύτρα – λύτρο τα οποία έδωσε ολοπρόθυμα ο Χριστός. Και τα προσέφερε προκειμένου να ελευθερώσει τον Αδάμ από τα δεσμά του διαβόλου. «Τιμής ηγοράσθητε» (Α΄ Κορ. 7, 23) φωνάζει ο Παύλος, καθώς θεωρεί τον Βασιλέα των άνω δυνάμεων, τον αμόλυντο Κύριο, να υβρίζεται, να ατιμάζεται και εν τέλει να υπομένει αυτόν τον σταυρικό θάνατο για να επιτύχει την απελευθέρωση του «αιχμάλωτου» ανθρώπου. Λίγο πριν την Μεγ. Εβδομάδα η Εκκλησία μας ετοιμάζει για το Πάθος του Απαθούς...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η ΛΥΤΡΩΤΙΚΗ ΘΥΣΙΑ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ

* Ο Κύριός μας έδωσε την ψυχή Του προκειμένου να εξαγοράσει τον άνθρωπο από την κυριαρχία του διαβόλου. Γι’ αυτό έπρεπε να πληρώσει λύτρα. Λέγει διευκρινιστικά ο Μ. Φώτιος (ΕΠΕ, τ. 1, σ. 204) πως τα λύτρα πληρώνονται για δύο λόγους. Πρώτον, για να ελευθερωθούν οι σκλαβωμένοι και δεύτερον, για να γίνουν δώρα σ’ αυτούς που κρατούν τους αιχμαλώτους. Ο Χριστός έδωσε το πολύτιμο αίμα Του και μας λύτρωσε, ο αντίδικος (διάβολος) παίρνοντας το αίμα Του δεν μπόρεσε να αντέξει την Θεότητα του Κυρίου και νικήθηκε!

* Μεγαλειώδης η προσφορά του Χριστού προς το πλάσμα του. Ο Ίδιος, λίγο πριν το Πάθος του, είχε πεί προς τους πεφιλημένους μαθητές Του: «Μείζονα ταύτης αγάπην ουδείς έχει, ίνα τις την ψυχήν αυτού θη υπέρ των φίλων αυτού» (Ιω. 15, 13). Κανείς δηλαδή δεν έχει μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν (που έχω εγώ για σας), ώστε να θυσιάσει την ψυχήν του υπέρ των φίλων του. Και εμείς σ’ αυτόν τον κόσμο «κολλάμε» σε κάτι «αγάπες» και «πεθαίνουμε» και «ζούμε» έρωτες χωρίς αντίκρυσμα, έρωτες πεπερασμένους, λίγες στιγμές φτωχού, τελικά, συναισθήματος. Μιά αγάπη που πότε γίνεται μίσος, πότε πάθος, μα σπανιότερα θυσία και ουσιαστική προσφορά στους διπλανούς μας συνανθρώπους...

* Στο Χριστό, η θυσιαστική Του αγάπη έχει ακόμα μία σπουδαία διάσταση. Θυσιάζεται κανείς γι’ αυτούς που αγαπά. Ο Ιησούς θυσιάστηκε (εντελώς αντιθετικό) για εκείνους που Τον μισούσαν, Τον εχθρεύονταν, για μας που χωρίς δισταγμό τον «ανταλλάσσουμε» για λίγες στιγμές ενηδόνου απολαύσεως. Να ο καταπληκτικός λόγος του Παύλου: «συνίστησι δε την εαυτού αγάπην είς ημάς ο Θεός, ότι έτι αμαρτωλών όντων ημών Χριστός υπέρ ημών απέθανε» (προς Ρωμ. 5, 8).

Β) ΘΑ ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΘΕΙΣ;

* Ιδού λοιπόν γι’ άλλη μιά φορά (χρονικά) η θυσία του Χριστού μπροστά στα μάτια μας. Η Μεγάλη Εβδομάδα καταφθάνει και μαζί με αυτή τα σωστικά Πάθη ξεδιπλώνουν με ενάργεια την πορεία προς τον Γολγοθά και το «καινό» μνημείο. «Τί ανταποδώσωμεν τω Κυρίω περί πάντων ων ανταπέδωκεν ημίν;» (Ψαλμ. 115, 3). Εμείς ποιά κίνηση θα κάνουμε στο πλησίασμα του Ιησού; Για λίγες ημέρες «εορταστικές», για λίγες στιγμές εθιμικές – νοσταλγικές και έπειτα στην καθημερινή μιζέρια και εγωκεντρική μοναξιά μας;

* Αδελφοί τα λύτρα χαρίζουν την απολύτρωση! Όλοι εμείς οι αμαρτωλοί που βαρυνόμαστε με πράξεις άσχημες έχουμε ελπίδα σωτηρίας. Ας επιδιώξουμε προσωπική και διαχρονική σχέση με τον Χριστό. Σχέση που αρμολογείται, αναπτύσσεται, συντάσσεται με τα Άγια Μυστήρια της Εκκλησίας. Το Σώμα και Αίμα Του, όχι περιστασιακά αλλά ουσιαστικά, ας πλαισιώσει την φθαρτή ζωή μας. «Το αίμα Ιησού Χριστού του Υιού αυτού καθαρίζει ημάς από πάσης αμαρτίας» (Α΄ Ιω. 1, 7).

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Τίποτα δεν πονά περισσότερο ένα κληρικό παρά να δεί μετά την Μεγ. Εβδομάδα άδεια την Εκκλησία. Σαν να μην ζήσαμε τίποτα κοντά στο Σταυρό του Χριστού... Σαν τα καρφιά και το ακάνθινο στεφάνι να μην τρύπησαν οδυνηρά την ύπαρξή Του... «Τίς ωφέλεια εν τω αίματί μου εν τω καταβηναί με είς διαφθοράν;» (Ψαλμ. 29, 10), ποιά η ωφέλεια της θυσίας Του εάν συνεχίζουμε την πρότερη ζωή της αμαρτίας. Ας αλλάξουμε λοιπόν από σήμερα. Ο Ίδιος ο θυσιαζόμενος Κύριος μας προσκαλεί: «Ιδού καινά ποιώ πάντα» (Αποκ. 21, 5). «εν καινότητι ζωής περιπατήσωμεν» (Ρωμ. 6, 4)!

(Μάρκ. 9, 17 - 31).

Η ΑΣΚΗΣΗ ΩΣ ΜΕΣΟ ΑΓΙΑΣΜΟΥ.

«Τούτο το γένος εν ουδενί δύναται εξελθείν ει μή

εν προσευχή και νηστεία» (Μάρκ. 9, 29).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Έχοντας ξεπεράσει χρονικά και τη μεσότητα των ημερών της Αγίας Τεσσαρακοστής και κατευθυνόμενοι προς την κοσμοσωτήριον και υπέρλαμπρη εορτή του Πάσχα κάθε ένας από μας, στο χώρο της Μητέρας Εκκλησίας, εντείνει την πνευματική του προσπάθεια για την αρτιότερη παρουσία του μπροστά στον Διδάσκαλο που «προς το πάθος επείγεται». Και όλη αυτή η προσπάθεια απορρέει αποκλειστικά και μόνο από τον ασκητικό χαρακτήρα που ανέκαθεν εμφανίζει η Ορθόδοξος πίστη. Νηστεία και προσευχή, δύο πτέρυγες συστήνει ο Ίδιος ο Κύριός μας για να αρθεί ο χοϊκός άνθρωπος υπεράνω της αμαρτίας...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η ΑΣΚΗΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ ΜΑΣ

* Δεν είναι λίγοι εκείνοι οι οποίοι προσέρχονται στην Εκκλησία επιδιώκοντας έναν ρομαντικό εφησυχασμό και μία τακτοποίηση των υποθέσεων που τους απασχολούν. Δηλαδή ένα βόλεμα, μιά σιγουριά και άμυνα σε όσα θα τους φέρει η ζωή. Είναι ελάχιστοι, τολμώ να πω, όσοι αντιλήφθηκαν, ότι ο χώρος της Εκκλησίας είναι χώρος διαρκούς ψυχικής μεταμόρφωσης, βελτίωσης και νίκης κατά των παθών και της αμαρτίας. «Ούκ έστιν ημίν η πάλη προς αίμα και σάρκα, αλλά προς τας αρχάς, προς τας εξουσίας, προς τους κοσμοκράτορας του αιώνος τούτου, προς τα πνευματικά της πονηρίας εν τοις επουρανίοις» (Εφ. 6, 12) αποφαίνεται ο Απ. Παύλος.

* Η εμφάνιση λοιπόν του Χριστού στη γη δεν εγκαινίασε, όπως αρκετοί θέλουν να πιστεύουν, μία νέα φιλοσοφική θεώρηση που μιλούσε μόνο για αξίες όπως η αγάπη, η δικαιοσύνη, η αλήθεια, η ταπεινότητα. Κήρυξε πόλεμο και «ο του κόσμου άρχων» (Ιω. 14, 30) βάλθηκε να στρέψει πάνω Του όλες τις διαθέσιμες δυνάμεις του. Βίωσε την συκοφαντία, την ατίμωση, την περιφρόνηση, την προδοσία από μαθητή, αλλά και τόσα άλλα μέχρι τον Σταυρικό Του θάνατο. Άφησε όμως σε όλους εμάς το πνευματικό στίγμα της αγωνιστικότητος, της ασκητικής εμπόνου πορείας η οποία είναι ικανή να οδηγήσει τον άνθρωπο στην κάθαρση και τον φωτισμό.

* Έτσι και σήμερα η Ευαγγελική περικοπή αναδεικνύει την ασκητική παράδοση μέσα ακριβώς από τα λόγια Του: «Τούτο το γένος εν ουδενί δύναται εξελθείν ει μή εν προσευχή και νηστεία» (Μάρκ. 9, 29). Και η νηστεία και η προσευχή είναι όπλα που για να ενεργοποιηθούν (κατά της αμαρτίας) χρειάζονται κόπο, στέρηση, ανύστακτη φροντίδα. Πρότυπο ο Ιησούς, ο Οποίος αν και Θεός, ο μόνος αναμάρτητος, επί «ημέρας τεσσαράκοντα πειραζόμενος υπό του διαβόλου, και ουκ έφαγε ουδέν εν ταίς ημέραις εκείναις» (Λουκ. 4, 2).

 

Β) ΠΩΣ ΗΧΟΥΝ ΑΥΤΑ ΣΤΟ ΣΗΜΕΡΑ

* Είναι αλήθεια πως όλα αυτά φαντάζουν ακατόρθωτα και απαξιώνονται στις ακοές των ανθρώπων. Όταν ο τεχνολογικός πλούτος παρέχει την ευκαιρία να γίνει η ζωή μας εύκολη (;), με εξοικονόμηση χρόνου (;) και πνευματικών δυνάμεων (;), κάθε αγωνιστική διάθεση για την ψυχική βελτίωση καταπνίγεται. Για να ακολουθήσει κανείς αυτή την ασκητική στην ζωή του δεν χρειάζεται να πάρει τα βουνά, αλλά να ανεβεί τα «βουνά» της φιλαυτίας και του εγωισμού, εκείνα που στις κορφές τους διαλαλούν ότι «εγώ τα ξέρω όλα», «μόνος μου μπορώ τα πάντα να καταφέρω».

* Η συνειδητοποίηση και μόνο αυτών των καταστρεπτικών δυνάμεων είναι ικανή να αλλάξει τον τρόπο σκέψεως και ενεργειών του εσωτερικού μας κόσμου. Εγώ υποχωρώ και προκρίνω να εναρμονιστώ (σταδιακά και επίπονα) με το θέλημα του Θεού «εις μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού», «άχρις ου μορφωθή Χριστός» (Εφεσ. 4, 13 και Γαλ. 4, 19). Εκεί οδηγεί κάθε άσκηση μέσα στο χώρο της Εκκλησίας, εκεί στοχεύει η ποιμαντική της απέναντι στον αγωνιζόμενο πιστό. Μιλώντας όμως η Εκκλησία για ασκητική δεν κατασκευάζει ένα «καλούπι» αυξήσεως των ανθρωπίνων δυνατοτήτων. Διδάσκει φιλόστοργα την θεοπαράδοτη και αγιοτόκο μέθοδο αυξήσεως και ανακαινίσεως του συνολικού ανθρώπου μέσα από τις δωρεές που έδωσε ο Θεός με αγάπη στους ανθρώπους.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Στην πορεία αυτή της ασκήσεως το τέλος (= ο σκοπός, το βραβείο) δεν είναι η κατόρθωση ενός ανθρώπινου επιτεύγματος, αλλά η επιστροφή του ανθρώπου από την μη φυσική εικόνα του (διάπραξη της αμαρτίας) στην κατά φύση πορεία (αρετή) και συμμόρφωσή του προς το Τριαδικό πρότυπο της ζωής, της «γνώσης» που οδηγεί στον Θεό. Και τίποτα μα τίποτα άλλο πιο σπουδαίο δεν αποκαλύπτει αυτή (η γνώση), παρά την αγάπη του Πλάστου προς το δημιούργημά Του. Μία αγάπη στην οποία ο Χορηγός της περιμένει υπομονετικά να ανταποκριθούμε εσύ και εγώ και όλοι μας...

(Μαρκ. 8, 34 – 9, 1)                                                      

                                                 

 ΑΥΤΗ Η ΨΥΧΗ...

«τί δώσει άνθρωπος αντάλλαγμα της ψυχής αυτού...» (Μάρκ. 8, 36).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

      Με κανένα τρόπο δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαία η ημέρα που η μητέρα μας Εκκλησία επιλέγει να καθιερώσει εορταστικά την Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως. Εκτός από την λυτρωτική Αναστάσιμη χαρά, που αυτή πάντοτε κομίζει, έρχεται και η μεσότητα του εντόνου πνευματικού αγώνα που καταδεικνύει ο πιστός Χριστιανός κατά την διάρκεια της Αγίας και Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Μία στάση στο ευσκιόφυλλο Δέντρο της Ζωής, ένα μικρό ξαπόσταμα στην πηγή της δύναμης και ενέργειας που πηγάζει από το αιματοβαμμένο Ζωηφόρο Ξύλο. Κοντά σ’ αυτά και τα λόγια του Ευαγ. Μάρκου· «τί δώσει άνθρωπος αντάλλαγμα της ψυχής αυτού...» (Μάρκ. 8, 36), λόγια που δίνουν αξία τόση στην θυσία του Ιησού αλλά και σε αυτήν της θεοδώρητου ψυχής, που κατοικεί μέσα στην ύπαρξη του κάθε ανθρώπου...                                                                                

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η ΨΥΧΗ ΜΑΣ ΚΑΙ Η ΓΗ

* Ας υποθέσουμε ότι μπορούσαμε (στο βιολογικό χρόνο που θα μας διατεθεί) να κατακτήσουμε τον γήινο κόσμο απ’άκρη σ’άκρη. Τα πλούτη του, τις στεριές και τις θάλασσες, αλήθεια ποιά θα ήταν η ωφέλεια στη ψυχή μας; Τί θέλει, τί χρειάζεται για να είναι ευτυχισμένη βιώνοντας την πληρότητα; Αν ακόμη και αυτό ήταν κατορθωτό (δηλαδή η κατάκτηση όλου του κόσμου) καμιά ουσιαστική αλλαγή δεν θα συντελούνταν εντός μας. Απλά, ο κόσμος είναι πεπερασμένος, φθαρτός, έχει τέλος και ημερομηνία λήξεως ενώ η ψυχή διαφεύγει απ’όλα αυτά και αφού είναι συνδεδεμένη με τον Αθάνατο παραμένει αθάνατη!          

* Μα για να κατανοηθούν όλα αυτά, να αλλάξουν οι προτεραιότητες και οι διεκδικήσεις, οι καθημερινές του ανθρώπου, προϋπόθεση αδιαμφισβήτητη θα παραμένει πάντοτε η αποδοχή των αληθειών του Ευαγγελίου περί της αιωνίου ζωής και της αθανασίας της ψυχής. Τα πράγματα του κόσμου τούτου έχουν μια πρόσκαιρη τέρψη, τα σχήματά του παράγονται, αναπαράγονται, καταργούνται και αίφνης λησμονούνται. Ο άνθρωπος στην αφροσύνη του τα υποδέχεται ως αιώνια. «Εάν κερδήση τον κόσμον όλον» (Μάρκ. 8, 36) γράφει ο Ευαγγελιστής, και εμείς καμαρώνουμε για την κούφια δόξα μιάς στιγμής, για λίγη ποσότητα πλούτου, για ένα μηδαμινό χάρισμα που και αυτά επέτρεψε ο Δημιουργός να συμβούν στην ζωή μας...

* Έτσι απλά προσβλέπουμε να «πλουτίζουμε» στο σώμα μας, ενώ η ψυχή κυριολεκτικά «λιμοκτονεί», αφού τίποτα από αυτά στα οποία αρέσκεται δεν είναι στις επιλογές μας. Ίσως εδώ βρίσκεται και το νόημα της άρσεως του (προσωπικού) Σταυρού για το οποίο κάνει λόγο το Ευαγγέλιο σήμερα. Απαρνούμαστε τον εαυτό μας και τα αμαρτωλά του θελήματα και αναζητούμε «την όντως ζωή» που τρέφει την ψυχή και την εναρμονίζει με τον Δημιουργό της.                                                                                                                                                   

Β) Η ΨΥΧΗ ΜΑΣ ΚΑΙ Ο ΟΥΡΑΝΟΣ

* Σε άλλη διάσταση βρίσκεται η άποψη που έχει ο ουρανός γι’αυτήν. Και τούτο φαίνεται στην επιλογή που κάνει ο πολυεύσπλαχνος Θεός καθώς βλέπει το πλάσμα του να καταστρέφεται, να χάνει τον άρτια δομημένο εσωτερικό κόσμο του. «Κλίνας ουρανούς κατέρχεται» (κανών Χριστουγέννων). Κατεβαίνει για να σώσει τον άνθρωπο, να στηρίξει την ψυχή του, να διδάξει υπόδειγμα σωτηρίας, να θυσιαστεί ο Λόγος λύνοντας την «αλογία» της ψυχής από τα ολέθρια πάθη της αμαρτίας. 

* Ναι, ο Χριστός μέτρησε την αξία της ψυχής! Εμείς την μετρήσαμε με μονάδα μετρήσεως την ύλη (και την βγάλαμε άχρηστη), Εκείνος με το Πανάγιο Αίμα Του (και αποκάλυψε την Θεία καταγωγή της) γι’ αυτό και «εν ομοιώματι ανθρώπων γενόμενος, και σχήματι ευρεθείς ως άνθρωπος εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε Σταυρού» (προς Φιλιππ. 2, 8). Έκανε τέτοια υπέρβαση ο Θεός, ας κάνουμε και εμείς μικρά βήματα, ταπεινή προσπάθεια και θα δούμε να νοηματοδοτείται η ζωή μας, να αποκτά χρησιμότητα ο χρόνος και οι ενέργειές μας αφού θα εξυφαίνονται όλα μέσα μας «εν Θεώ». Ο Αββάς Ισαάκ γράφει σχετικά σε ένα σύγγραμμά του πως μία μικρή προσπάθεια καθημερινά φέρνει πολύ πνευματικό καρπό, ενώ διαφορετικά η ραθυμία νεκρώνει και φέρνει τον πνευματικό θάνατο στην ύπαρξή μας. 

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

      Ένας φωτισμένος και παλαιός Επίσκοπος συνήθιζε συχνά στις συζητήσεις του να αναφέρει τούτο: «Ο άνθρωπος είναι το υποκείμενο και τα γύρω του τα αντικείμενα». Δηλαδή ο άνθρωπος είναι πρόσωπο, έχει πρόσωπο, ενώ όλα αυτά που τον περιβάλλουν είναι αποτελέσματα των πράξεών του ή μέσα χρήσιμα για την βιολογική του πορεία σ’αυτόν τον κόσμο. Κινδυνεύει αν αυτή την ισορροπία την ανατρέψει, αν αυτή την ιεραρχία την καταστρατηγήσει, καθώς πολλοί συνάνθρωποι μας αλλά και εμείς οι ίδιοι επιλέξαμε τραγικά «τη κτίσει παρά τον Κτίσαντα», την ύλη παρά την πρόοδο του πνεύματος…                                             

ὑπό του Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                                  (Μάρκ. 2, 1 - 12)

ΤΟ ΕΦΕΥΡΗΜΑ.

«...απεστέγασαν την στέγην...» (Μάρκ. 2, 4).

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Ο Χριστός μας βρίσκεται, σύμφωνα με την σημερινή Ευαγγελική περικοπή, στην Καπερναούμ. «Είς την ιδίαν πόλιν» (Ματθ. 9, 1), στην δική Του πόλη, όπου επιτελεί την θεραπεία ενός παραλυτικού. Κηρύττοντας σε ένα σπίτι δημιουργεί αναπόφευκτα τον συνωστισμό του πλήθους: «Ουδέποτε ούτως ελάλησεν άνθρωπος, ως ούτος ο άνθρωπος» (Ιω. 7, 46). Γεμάτα σοφία και χάρη Θεού τα λεγόμενα, καθώς Αυτός είναι η Άνωθεν Σοφία που φανερώνεται στον κόσμο ανατρέποντας την ισχύουσα γνώση, τα προϋπάρχοντα δεδομένα εμφανίζοντας παράλληλα την «καινότητα» στην σκέψη και τη διανόηση. Μα πέρα και από αυτά ένα γεγονός, ένα εφεύρημα ξενίζει τόσο τον Διδάσκαλο, όσο και τους παρόντες. Ένα εφεύρημα αγάπης...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) ΟΤΑΝ Η ΑΓΑΠΗ «ΜΗΧΑΝΕΥΕΤΑΙ» ΤΡΟΠΟΥΣ

* Η εγγενής αδυναμία του παραλυτικού, να εισέλθει μέσα από την πόρτα του σπιτιού και να πλησιάσει τον Ιησού, γίνεται αφορμή στους τέσσερις συνοδούς της ασθενείας του να προβούν σε ένα εφεύρημα. Αποστεγάζουν το σπίτι, διαλύουν την σκεπή κυριολεκτικά και με σχοινιά τον αποθέτουν μπροστά στο Διδάσκαλο. Θαυμάζει ο Κύριος και την πίστη τους και την αγάπη για τον άρρωστο συνάνθρωπό τους.

* Έχει η αγάπη τελικά κάτι τρόπους να εκδηλώνεται... Εκπλήσει για αυτό που μπορεί να κάνει, να πετύχει, να καταφέρει. «Μηχανεύεται» κάθε είδους τέχνασμα για να πετύχει τον Άγιο σκοπό της. Και πρώτος που σχεδίασε από αγάπη υπήρξε ο Θεός απέναντι στον κόσμο και τον αμαρτωλό άνθρωπο: «ούτω γαρ ηγάπησεν ο Θεός τον κόσμον, ώστε τον Υιόν Αυτού τον μονογενή έδωκεν, ίνα πας ο πιστεύων εις Αυτόν μη απόληται, αλλ’ έχη ζωήν αιώνιον.» (Ιω. 3, 16). Τρομερό εγχείρημα, ασύλληπτη σοφία, εξαιρετική επινόηση. Ο Θεός φοράει την ανθρώπινη σάρκα, διατηρεί την θεότητα, προσεγγίζει και λυτρώνει τον άνθρωπο.

* Από αυτήν την μέγιστη ευεργεσία μέχρι τις ελάχιστες εκδηλώσεις βοηθείας και αλληλεγγύης προς τον συνάνθρωπό μας μπορεί να υπάρχει τεράστια απόσταση. Όμως το κοινό στοιχείο είναι η θυσιαστική αγάπη. Αγάπη είναι και δείχνει ο Πατέρας. Σ’αυτή την αρετή μας καλεί να αγωνιστούμε όλοι ανάλογα με τις δυνατότητές μας. Και αυτό εκδηλώνουν απερίφραστα και δημιουργικά οι συνοδοί του παραλυτικού. Κάθε πνευματική προσπάθεια (φυσικά και υλική) χρειάζεται εφευρετικότητα. Επιμονή, πίστη στο σκοπό, που δεν είναι άλλος από την συνάντηση με τον Χριστό. Έτσι και ο ασθενής μη έχοντας αρτιμέλεια, αλλά συνοδευόμενος από ανθρώπους με πνευματική αρτιμέλεια, προσγειώνεται κυριολεκτικά από τον ουρανό (!) χάρη στην ουράνια αρετή της αγάπης.

Β) ΜΙΑ ΑΠΟΣΤΕΓΑΣΗ ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ

* Ας κρατήσουμε λοιπόν την πράξη αυτή της αγάπης και τον όρο «αποστέγαση» για να τον μελετήσουμε συμβολιστικά και πνευματικά στη ζωή μας. Νομίζω πως μπορεί αυτή να καθορίσει την εσωτερική μας πορεία. Ας μην κρατήσουμε τον Χριστό «εγκλωβισμένο» στην ύπαρξή μας για τον εαυτό μας, σαν αυτούς που γέμισαν το σπίτι και άλλοι δεν μπορούσαν να Τον πλησιάσουν! Ας είμαστε έτοιμοι να ανοίξουμε το στέγαστρο της υπάρξεώς μας και άλλοι, αναρίθμητοι να γνωρίσουν την ευεργεσία Του. Μοίρασμα με τους συνανθρώπους μας, όχι φαρισαϊκή στειρότητα και αποκλειστικότητα.

* «Αποστέγαση» σε σχέση με την πολυπρόσωπη αμαρτία και τους ακάθαρτους λογισμούς που μεταβάλλουν σταδιακά την ψυχή μας σε σκληρό και άγονο χωράφι. Στις προτροπές και εγωιστικές φωνές που θέλουν να εγκαταστήσουν μέσα μας το φιλήδονο κυνήγι της εξουσίας, της απόλαυσης αλλά και της φιλαυτίας. Η αληθινή χαρά βρίσκεται στην κοινωνία με τον Θεό, η οποία προϋποθέτει την κοινωνία με τον πλησίον μας.

* Μιά «αποστέγαση» χρειαζόμαστε σε σχέση και με τούτον τον κόσμο. «Ο Κόσμος ούτως εν τω πονηρώ κείται» (Α΄ Ιω. 5, 19) και εμείς μοιάζουμε υπνωτισμένοι στις επιταγές και τα προστάγματά του. Κάλπικες φωνές που προσπαθούν να δικαιολογήσουν την αμαρτία, να αμνηστεύσουν την διαστροφή, να εκλογικεύσουν τον παραλογισμό, να νομιμοποιήσουν την παρανομία. Πως να αντισταθεί κανείς σε τέτοιες παρεκτροπές... Ας ανοίξουμε χώρο για το Ευαγγέλιο της αλήθειας και της αγάπης. Χώρο για τον Λόγο του Θεού που κυριολεκτικά ανάπτει λύχνο διακρίσεως στην ψυχή.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Μέσα στο σπίτι της Καπερναούμ υπήρχαν πολλοί που άκουγαν τον Χριστό. Φαρισαίοι, Γραμματείς, απλοί άνθρωποι, ο παράλυτος, οι φίλοι του παράλυτου... Εμείς σε ποιούς μοιάζουμε; Στους φιλοπερίεργους παρατηρητές, στον παράλυτο, στους φίλους του, στους αδιάφορους; Γιατί αυτό είναι η Εκκλησία, ένα σπίτι του Θεού που θεραπεύει την αμαρτία και εμείς παρόντες ή απόντες από τις δωρεές του Θεού! Ποιά θέση έχουμε εδώ τελικά;

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                        (Ιω. α΄, 44 - 52)

ΠΙΣΤΕΥΩ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΩ.

«ευρήκαμεν Ιησούν» (Ιω. α΄, 46).

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Ο Χριστός, κατά την επίγεια πορεία Του, δίδαξε αλλά και θαυματούργησε με παρρησία μπροστά στους ανθρώπους. Ο ίδιος ερωτηθείς σχετικά με το έργο Του και τους μαθητές Του είχε απαντήσει στον Αρχιερέα του καταδικαστικού συνεδρίου: «εγώ παρρησία ελάλησα τω κόσμω∙ εγώ πάντοτε εδίδαξα εν τη συναγωγή και εν τω ιερώ, όπου πάντοτε οι Ιουδαίοι συνέρχονται, και εν κρυπτώ ελάλησα ουδέν» (Ιω. 18, 20). Αν και «πάντες εθαύμαζον επί τοις λόγοις της χάριτος τοις εκπορευομένοις εκ του στόματος αυτού» (Λουκ. 4, 22) όμως όλοι δεν πίστευσαν σε Αυτόν. Δεν πείστηκαν ότι Αυτός μπορεί να ήταν ο αναμενόμενος Μεσσίας. Για να αποδεχθεί και να πιστέψει κάποιος τον Χριστό πρέπει να έχει τις κατάλληλες προϋποθέσεις στην ψυχή του, πρέπει το χωράφι του να είναι έτοιμο προς καρποφορία...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Σύνδεση: Ένα πρόσωπο που εμφανίζει με ακρίβεια τα γνωρίσματα της Πίστεως είναι, στο σημερινό Ευαγγέλιο, ο Φίλιππος. Ο Χριστός τον καλεί να έρθει κοντά Του, και θα δούμε γιατί συμβαίνει αυτό.

ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ

* Ο Χριστός καλώντας τον Φίλιππο στη διακονία της αποστολής διέκρινε την βαθιά του πίστη προς το πρόσωπό Του. Διαφορετικά δεν θα συνέτρεχε οποιοσδήποτε λόγος να συμβεί αυτή η κλίση. Πως θα κήρυττε άλλωστε κάτι που δεν θα πίστευε... Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς επισημαίνει πως πίστη είναι η σωστή εικόνα που έχουμε για τον Θεό∙ «το περί Αυτού ορθώς φρονείν». Φρονώ αλλά και ζω ορθά σχετικά με τον Θεό. Δεν πιστεύω άλλα και διαφορετικά πράττω! Ο Κύριός μας λοιπόν επιλέγει τον Φίλιππο για το ύψιστο αποστολικό αξίωμα γιατί ως Καρδιογνώστης διέκρινε σε αυτόν την συνέπεια που απαιτεί η πίστη. Επομένως μπορούμε εδώ να ισχυριστούμε ότι πέρα από την θεωρητική προσέγγιση της Ορθοδόξου Πίστεως οφείλουμε να τη στολίζουμε (την πίστη) με αγαθά έργα. Ο Άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος ωραιότατα το καταθέτει: «δείξον μοι την πίστιν σου εκ των έργων σου» (Ιακ. 2, 18).

* Ένα άλλο γνώρισμα που απορρέει από την στάση του Φιλίππου απέναντι στο πρόσωπο του Χριστού είναι η εμπιστοσύνη σε Αυτόν. Ο Φίλιππος ως προς την γνώση του Θεού δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως στατικός. Μελετούσε συνεχώς τον Νόμο Του και βρισκόταν σε αναμονή της ελεύσεως του Θεανδρικού Προσώπου μέσα στην ιστορία του κόσμου. Περίμενε «αεί τον Χριστό» μαρτυρεί ο ιερός Θεοφύλακτος. Προφανώς είχε απόλυτη εμπιστοσύνη σε όσα είχαν καταγράψει κατά καιρούς οι Προφήτες στα κείμενά τους. Ζούσε με αυτή την εμπιστοσύνη (= η πίστη, η βεβαιότητα κάποιου ότι έχει ένα συγκεκριμένο πρόσωπο ορισμένη ικανότητα ή ιδιότητα) και γι’αυτό αμέσως κατανόησε το μεγαλείο και την αξία του Χριστού. Είναι λοιπόν αλληλένδετες έννοιες εμπιστοσύνη και πίστη. Αν θέλουμε να εμπιστευτούμε τον Θεό, θα πρέπει στην ζωή μας να έχουμε ζήσει με την ελπίδα και νοσταλγία της λυτρώσεως και της Αναστάσεως. Τότε θα μπορέσουμε να εκφραστούμε ανάλογα, όπως μίλησε ο Φίλιππος προς τον Ναθαναήλ: «όν έγραψε Μωυσής εν τω νόμω και οι Προφήται, ευρήκαμεν, Ιησούν...» (Ιω. 1, 46).

* Ένα τρίτο χαρακτηριστικό του ανθρώπου που ενστερνίζεται την πίστη στο Χριστό είναι η προσπάθεια να μοιραστεί αυτή την γνώση και επαφή, αλλά κυρίως την προερχόμενη χαρά με τους συνανθρώπους του. Λέει στο Ναθαναήλ: «Έρχου και ίδε» (Ιω. 1, 47). Καταστέλλει τις οποιεσδήποτε αμφιβολίες του και τον προσκαλεί σε ένα διάλογο θα λέγαμε «ψηλαφήσεως» της προσωπικότητας του Ιησού. Και εδώ αδελφοί μου θα πρέπει να σταθούμε λίγο παραπάνω. Είναι τόσες οι προκαταλήψεις, ο αρνητισμός, η στρέβλωση απέναντι στην Εκκλησία του Χριστού που πρέπει ο κάθε πιστός να καταβάλει τιτάνιο αγώνα για να πείσει τον διπλανό του άνθρωπο να ακολουθήσει τον δρόμο του. Όπλο γίνεται ο δικός μας αγώνας, οι καρποί της ευσεβείας μας, μόνο αυτοί πείθουν στην κοινωνία του αποπροσανατολισμού που ζούμε. «Γεύσασθε και ίδετε ότι χρηστός ο Κύριος» (ψαλμ. 33, 9). Δοκιμάστε όπως και εμείς, πρέπει να πούμε στους γύρω μας, ότι έχει καρπούς η πίστη μας γλυκύτατους. Ποιοί είναι αυτοί; Αυτοί που ζούμε και βιώνουμε εμείς που σας προτρέπουμε!

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Νομίζω πως όλοι λίγο – πολύ αντιλαμβανόμαστε πως η πίστη έχει σχέση με την Εκκλησία και τον Χριστό. Έξω από αυτό τον χώρο δεν μπορεί να ζήσει, να αυξηθεί, να στερεωθεί. Χρειάζεται η χάρις των Μυστηρίων, η συμμετοχή σε αυτά ενσυνειδήτως, ώστε να πραγματοποιείται η «αύξηση της πίστεως», όπως ισχυρίζονται οι Πατέρες μας. Διαφορετικά δεν θα μπορούμε να εμπιστευτούμε τον Θεό και θα καταφεύγουμε στην ασφάλεια της ύλης. Δεν θα μπορούμε να κηρύξουμε την Ανάστασή Του γιατί θα βρισκόμαστε στον τάφο της νεκρώσεως των παθών... Ας πιστέψουμε ενεργητικά για μας και τους άλλους!

(Ματθ. στ΄, 14-21).

Η ΠΑΡΕΞΗΓΗΜΕΝΗ ΝΗΣΤΕΙΑ

«Όταν νηστεύητε...».

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Η εκκλησία μας βρίσκεται μπροστά στην Αγ. Τεσσαρακοστή. Σ’ αυτήν δεσπόζει ο θεσμός της νηστείας, σαν μία μέθοδος που θεσπίστηκε για να οδηγήσει το σώμα και την ψυχή σ’ έναν πνευματικό εξαγνισμό. Ο θεσμός αυτός πάντοτε ήταν παρεξηγημένος από τους ανθρώπους. Μερικοί Χριστιανοί τον απολυτοποιούν και τηρούν μία αυστηρή αποχή από τα φαγητά (ορισμένα) χωρίς να τον πλαισιώνουν και από άλλες πνευματικές εκδηλώσεις. Άλλοι καταφρονούν εντελώς τον θεσμό, τον κοροϊδεύουν και χτίζουν γύρω του ανιστόρητες πραγματικότητες. Ας δούμε σήμερα με την ευκαιρία της ημέρας το πραγματικό της νόημα!

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η ΝΗΣΤΕΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ…

* Η νηστεία δεν είναι «δίαιτα», δεν αποβλέπει να «ρίξει μερικά κιλά» του σώματος και να κατεβάσει τις τιμές επιβλαβών στοιχείων στις γενικές αίματος. Είναι «παθοκτόνος» και όχι «σωματοκτόνος», όπως λέει ο Μεγ. Βασίλειος.

*Νηστεία δεν είναι αλλαγή στον διατροφικό μας κανόνα. Δηλαδή χορτασμός με νηστίσιμα αγαθά που ενίοτε είναι νοστιμότερα και ακριβότερα.

* Νηστεία δεν είναι αποχή από συγκεκριμένες τροφές, ενώ το σώμα μας μετέχει σε πράξεις και το πνεύμα μας διακατέχεται από ειδών επιθυμίες και μετέχει στην κακία η οποία μας χωρίζει από τον Δεσπότη Χριστό.

* Νηστεία δεν είναι να νηστεύω και να αγωνίζομαι και περνώντας από τις ταβέρνες της παραλιακής να κατακρίνω, να βρίζω και να στέλνω «στο πυρ το εξώτερο» όσους γευματίζουν αντίθετα με μένα που μπορεί να «έχει κολλήσει το στόμα» για λίγο μόνο νερό.

* Νηστεία δεν είναι όταν κάνω το εν λόγω αγώνισμα «όπως φανώμεν τοις ανθρώποις νηστεύοντες»(Μτθ. 6, 18), στοχεύοντας δηλαδή στον ανθρώπινο έπαινο, στην κενή και ματαία δόξα. Η ανθρωπαρέσκεια δεν έχει θέση στην νηστεία. Ας μην ξεχνάμε πως και τα δαιμόνια νηστεύουν, ξαγρυπνούν, καθημερινά και ασταμάτητα λόγω της φύσεώς τους.

 

Β) ΝΗΣΤΕΙΑ ΕΙΝΑΙ…

* Η πρώτη εντολή που δόθηκε στους πρωτοπλάστους μέσα στον παράδεισο. Και ήταν εντολή που βοηθούσε τον άνθρωπο να στραφεί αποκλειστικά στον Θεό. Να ζεί απ’ Αυτόν και να γεύεται την αθανασία και την αιωνιότητα. Οδηγεί δηλαδή τον άνθρωπο στην υπέρβαση της ύλης, γι’ αυτό και τοποθετείται πριν την Θεία Κοινωνία.

* Με την νηστεία ο άνθρωπος βάζει προτεραιότητες στην ζωή του. Πρώτα ο Θεός μου και δευτερευόντως η υλική δημιουργία. Γι’ αυτό και δεν έχουμε (έτσι πρέπει τουλάχιστον) χορτασμό από άλλα επιτρεπτά αγαθά αλλά στέρηση, πείνα και πλησίασμα στον ανενδεή Θεό.

* Σκοπός λοιπόν της νηστείας να γίνουμε μέτοχοι στο πάθος του Χριστού. Ο οποίος για την σωτηρία μας πείνασε και δίψασε πάνω στον Σταυρό από κάθε υλικό αλλά στόχευσε και στην δική μας σωτηρία. Η ύλη τις περισσότερες φορές μας δίνει εφόδια γι’ αυτή την ζωή (απαραίτητα βέβαια), η νηστεία αποβλέπει να μας εξασφαλίσει κοινωνία με τον Θεό και αιώνια ζωή.

* «Λύε πάντα σύνδεσμο κακίας» γράφει ο Μέγ. Βασίλειος. Να μία νηστεία που όσα προβλήματα υγείας και να έχουμε, ότι δουλειά με βαρέα και ανθυγιεινά ένσημα να κάνουμε, μπορούμε να γίνουμε συμμέτοχοι. Μπορούμε να προσπαθήσουμε. Ας προσέξουμε την μνησικακία. Να μην πηγαίνει χαμένος ο κόπος μας. Στόχος της νηστείας είναι να αγαπήσουμε τον Θεό και αυτό δεν μπορεί να γίνει μισώντας τους ανθρώπους (πρβλ. συγχωρητική ευχή στο τέλος σήμερα).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Η μυθολογία των Αρχ. Ελλήνων γράφει πως οι σύντροφοι του Οδυσσέα έφαγαν από τους λοτούς και ξέχασαν την πατρίδα τους. Η νηστεία, η αποχή από τις υλικές τροφές, μας βοηθάει να μην λησμονήσουμε την αιώνια πατρίδα. Να μην λησμονήσουμε τον Θεό, την πηγή της αιωνιότητος. Κι όλα αυτά να τα κάνουμε χαρούμενοι, χωρίς κανείς να καταλαβαίνει τίποτα παρά μόνο ο Θεός και οι Άγιοι Άγγελοί Του, οι οποίοι, σύμφωνα πάντα με τον Μ. Βασίλειο παραμένουν με ευγενική διάθεση στον πιστό που με επίγνωση αγωνίζεται.

(Ματθ. κε΄, 31 - 46)

ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗ ΔΙΚΑΙΟΚΡΙΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ.

«τότε καθίσει επί θρόνου δόξη αυτού...» (Ματθ. κε΄, 31).

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Μία συγκλονιστική αλήθεια αποκαλύπτει σήμερα το Άγιο Ευαγγέλιο. Μία αλήθεια πραγματική, θεμελιώδη για την χριστιανική πίστη που αφορά παράλληλα και την παγκόσμια, γενική κρίση του Θεού σχετικά με το γένος των ανθρώπων. Είναι δε τόσο σημαντική καθώς την ομολογούμε στο Σύμβολο της Πίστεως: «και πάλιν ερχόμενον, κρίναι ζώντας και νεκρούς, ου της Βασιλείας ουκ έσται τέλος». Γεγονός αναπόδραστο, όσο και αν θέλουν οι άνθρωποι πεισματικά να το αφαιρέσουν από την σκέψη τους. Σαν τον αδιάφορο μαθητή που «επιμένει» να θεωρεί ανύπαρκτη τη διαδικασία των εξετάσεων…

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) ΩΡΑ ΝΑ ΔΙΚΑΙΩΘΟΥΝ ΟΙ ΑΔΙΚΗΜΕΝΟΙ

* Πόσες φορές η ανθρώπινη ψυχή δεν πονά μπροστά στην κοινωνική και προσωπική αδικία. Πόσο διψά και λαχταρά την δικαιοσύνη που αποκαθιστά τον μόχθο, την τιμιότητα, την εμμονή στο καλό και ηθικό του ατόμου που ζεί με αξίες σε ένα κόσμο καταρακωμένο από ιδανικά και ηθικούς φραγμούς... Όταν κατοικεί σ’ένα κόσμο που η πονηρία και η κακία θριαμβεύουν, οι «έξυπνοι» και δικτυωμένοι καλοπερνούν εις βάρος παραγκωνισμένων πως να μην διψά για δικαιοσύνη και ισότητα.

* Έτσι το γεγονός της Κρίσεως γίνεται συγκλονιστικό, αφού ενώπιον του Κριτού θα στηθούν όλες οι γενεές των ανθρώπων. «και αφοριεί αυτούς απ’ αλλήλων ώσπερ ο ποιμήν αφορίζει τα πρόβατα από των ερίφων» (Ματθ. κε΄, 32). Και το αποτέλεσμα θα είναι δικαιότατον∙ «δίκαιος Κύριος και δικαιοσύνας ηγάπησεν, ευθύτητας είδε το πρόσωπον Αυτού» (ψαλμ. 10, 7). Και αν στα επίγεια δικαστήρια είναι εφικτό το τέχνασμα και η ικανότητα ενός «εκλεκτού» δικηγόρου να μας απαλλάξει από μία καταδίκη που αξίζουμε, στην περίπτωση του θεϊκού δικαστηρίου τα πάντα θα είναι «γυμνά και τετραχειλισμένα» (Παρ 19, 5).

* Ας ακούσουμε πως ένα κατάλληλο για την περίσταση τροπάριο φανερώνει την κρίση του Θεού: «άνευ κατηγόρων ελέγχομαι, άνευ μαρτύρων κατακρίνομαι». Γνωρίζει ο Θεός τα πεπραγμένα μου γιατί «αι γαρ βίβλοι του συνειδότος αναπτύσσονται» και αμέσως «τα έργα μου τα κεκρυμμένα ανακαλύπτονται». Σε παρακαλώ λοιπόν Κύριε δικαιοκρίτα με έλεος «πριν με καταδικάσεις Κύριε, φείσαι μου. Ελέησέ με και συγχώρησέ με». Και πράγματι αν σκεφτούμε με επιμέλεια και σε βάθος μπορούμε να κατανοήσουμε λίγα σχετικά με την δικαιοσύνη του Θεού. Διαβάζουμε κατά το ωραιότατο μυστήριο του Ευχελαίου∙ «ως η μεγαλοσύνη Σου, ούτω και το έλεός Σου». Δηλαδή όπως όλος ο κόσμος δεν σε χωράει και είσαι παντού, τέτοιο είναι και το έλεός Σου απέραντο σε βαθμό που κανείς δεν μπορεί να το συλλάβει διανοητικά. Αυτό επικαλείται και ο χειρότερος αμαρτωλός κατά την μετάνοιά του…

Β) ΑΛΗΘΙΝΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ

* Αδιάσειστο κριτήριο θα είναι η αγάπη και ευσπλαχνία προς τον πλησίον. Γιατί όλα όσα θα προσφέρουμε προς τους αναξιοπαθούντας αδελφούς μας «εμοί εποιήσατε» (Ματθ. κε΄, 40). Σε μένα το κάνατε! Εμένα είχε αποδέκτη! Τόσο εύκολα, τόσο απλά. «Ώσπερ ο ποιμήν αφορίζει τα πρόβατα από των ερίφων» (Ματθ. κε΄, 32). Υπάρχει περίπτωση να κάνει λάθος ο τσοπάνης, να δυσκολευτεί να ξεχωρίσει το πρόβατο από το κατσίκι; Αδύνατον αδελφοί μου, έτσι θα συμβεί και με τη δικαία αλλά και απλή κρίση του Θεού.

* Και η αγάπη, όχι μόνο με την συναισθηματική και αφηρημένη έννοια αλλά αυτή που κάνει πράξεις, που «ζώνεται» το λέντιο της διακονίας προς τους αδελφούς που υποφέρουν. Καίρια το υπογραμμίζει ο Άγ. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος∙ «εάν δε αδελφός ή αδελφή γυμνοί υπάρχωσι και λειπόμενοι ώσι της εφημέρου τροφής, είπη δε τις αυτοίς εξ υμών, υπάγετε εν ειρήνη, θερμαίνεσθε και χορτάζεσθε, μη δώτε δε αυτοίς τα επιτήδεια του σώματος, τί το όφελος;» (Αγ. Ιακ. β΄, 14-15). Έτσι αυτές οι πράξεις θα φανερώνουν το πραγματικό ενδιαφέρον για τους ελάχιστους αδελφούς του Χριστού και όχι έναν στείρο ανθρωπισμό, προϊόν μιας «πολιτισμένης» κοινωνίας που διαλέγει ποιούς να βοηθήσει και ποιούς... να βομβαρδίσει!!!

* Απλά περιστατικά λοιπόν, καθημερινά, χωρίς τυμπανοκρουσίες και δημοσιεύσεις, σε θεαματικές εκδηλώσεις που μας έχει συνηθίσει η εποχή μας, είναι αυτά που ελκύουν τον Θεό. Το μοναδικό πράγμα αδελφοί μου που μπορούμε να κρύψουμε στο σάβανο του τάφου και να πάρουμε στην άλλη ζωή μαζί μας είναι η ελεημοσύνη! «Πλούτισον μη περιουσίαν μόνον αλλά και ευσέβειαν...» (Γρηγορ. Θεολόγος).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Τελικά εκείνο που πρέπει να φοβάται ο άνθρωπος δεν είναι η αιώνια κόλαση (στην ανθρωποπαθή έκφρασή της με τις φωτιές κτλ.), αλλά η στέρηση της κοινωνίας με τον Θεό. Δυστυχώς οι περισσότεροι άνθρωποι βρίσκονται σε αυτή την θέση από εδώ, από την γη που κατοικούμε. Ας φροντίσουμε να γίνουμε κοινωνοί της χάριτος του Θεού στην παρούσα ζωή για να μη χάσουμε αυτή και στην αιωνιότητα.

(Λουκ. ιε΄, 11-32).            (Ασώτου)                                                                                                                              

                                                        

ΤΟ «ΚΑΛΟ» ΠΑΙΔΙ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ.

«ωργίσθη δε και ουκ ήθελε εισελθείν» (Λουκ. ιε΄, 28).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

      Όταν ο λειτουργικός χρόνος φέρνει στο παρόν την Κυριακή του Ασώτου και μετανοημένου Υιού, θεωρώ πως η καρδιά του ιεροκήρυκα νιώθει ένα σκίρτημα πνευματικού ζήλου για την διάδοση και επεξήγηση των νοημάτων που ενκρύπτονται κάτω από το φαινόμενο της παραβολικής διηγήσεως. Να είναι άραγε η συγκίνηση που αποπνέει όλη η ενέργεια επιστροφής του Υιού και η αγαπητική αποδοχή του Πατέρα; Μήπως η χαρά του αρχοντικού στην επιστροφή και μετάνοιά του από τον ξένο τόπο της αμαρτίας; Ίσως λανθασμένα επιμερίζω το όλον της παραβολής. Για αυτή γράφτηκε κάποτε πως αν (θεωρητικό αυτό καθαρά) χανόταν όλο το Ευαγγέλιο και σωζόταν μόνο το κείμενό της, θα ήταν ικανό να οδηγήσει τον άνθρωπο ξανά στον Θεό, αποκαλύπτοντας παράλληλα την θεία αγάπη Του...                               

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) Ο «ΦΡΟΝΙΜΟΣ» ΥΙΟΣ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ

* Δεν ξέρω κατά πόσο έχουμε σκεφτεί πως το τραγικό πρόσωπο της παραβολής είναι ουσιαστικά ο πρεσβύτερος υιός. Αυτός έμεινε κοντά στον Πατέρα και μετά την φυγή του ασώτου υιού, υπάκουα και σκληρά εργαζόμενος, πλην όμως δεν χάρηκε καθόλου την επιστροφή του αδελφού του, ζήλεψε και ουσιαστικά εναντιώθηκε στον Πατέρα· «ότε δε ο υιός σου ούτος, ο καταφαγών σου τον βίον μετά πορνών, ήλθεν, έθυσας αυτώ τον μόσχον τον σιτευτόν» (Λουκ. ιε΄, 30). Συγκλονιστικό... θα περίμενε κανείς να συμβεί το αντίθετο.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

* Είναι αλήθεια πως ο πρεσβύτερος υιός ζεί μια επιφανειακή σχέση με τον Πατέρα του. Ως πιστός που είναι τον υπηρετεί, αλλά ποτέ δεν σύναψε μαζί Του μια αγαπητική σχέση. Φυλάκισε εντός τα «θέλω», τις όποιες συμπεριφορές, εμφανίζοντας ένα ψεύτικο ιδεατό εαυτό. Γι’αυτό, όπως ομολογεί και ο ίδιος, αν και ήταν κοντά Του, δεν απήλαυσε κάτι από τα δώρα της αγάπης Του· «ιδού τοσαύτα έτη δουλεύω σοι και ουδέποτε εντολήν σου παρήλθον, και εμοί ουδέποτε έδωκας έριφον ίνα μετά των φίλων μου ευφρανθώ» (Λουκ. ιε΄, 29). Αυτό το «ουδέποτε» (επαναλαμβάνεται δύο φορές), συμπυκνώνει όλη την τραγικότητα του προσώπου του!                                                                

* Παρ’όλα τα λεγόμενά μας δεν επιχειρούμε, ειλικρινά, να καταδικάσουμε τον μεγαλύτερο υιό. Να τον στείλουμε «αδιάβαστο» στα Τάρταρα της κολάσεως. Πιστεύουμε ακράδαντα πως η Θεία Πρόνοια τον έφερε μπροστά στην μετάνοια του Ασώτου Υιού για να δεί και να διορθώσει, αλλά και να αναμορφώσει, ως αυθεντική, την σχέση του με τον Πατέρα. Η παραβολή τελικά δεν μας λέει αν δέχτηκε την πρόσκληση του Πατέρα για να συνεορτάσει μαζί Του το χαρμόσυνο γεγονός. Η αμφιθυμία[1] που προκαλείται στο τέλος μπορεί να γίνει αφορμή γόνιμου προβληματισμού...  Β) Ο

ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΣ ΥΙΟΣ ΣΥΜΒΟΛΙΣΤΙΚΑ

* Λαμβάνοντας υπ’όψιν τις γνώμες των ιερών ερμηνευτών μπορούμε να παρουσιάσουμε τις επικρατέστερες σχετικά με τον συμβολισμό του πρεσβύτερου υιού. Οι περισσότεροι συγκλίνουν στην άποψη ότι ο Κύριός μας εννοούσε τους Φαρισαίους οι οποίοι Τον πλησίαζαν, άκουγαν τη διδασκαλία Του και έβλεπαν τους αμαρτωλούς να μετανοούν. Μόνιμη και διαρκής η κατηγορία για το πρόσωπο Του, όπως την εξέφραζαν στους μαθητές Του· «διατί μετά των τελωνών και αμαρτωλών εσθίει ο διδάσκαλος υμών;» (Ματθ. 9, 11). «Ευμήχανος» ο Θεός θα υποστηρίξει ο ι. Χρυσόστομος, βρίσκει καλές ευκαιρίες να σώσει τον αμαρτωλό!      

* Μια άλλη ερμηνεία, ασφαλώς πιο ήπιας αντιδραστικής μορφής, είναι η ακόλουθη. Ο υιός συμβολίζει τους Αγίους, που εργάστηκαν μέσα στην Εκκλησία με κόπο και πόνο, τηρώντες τα προστάγματα του Θεού και περιμένουν να αποδοθεί δικαιοσύνη εκ μέρους Του, αμείβοντας τους ευσεβείς και καταδικάζοντας τους ασεβείς. Η δικαιοσύνη του Θεού όμως έχει άλλα κριτήρια, φτάνει ένα «ήμαρτον» εσωτερικό συντετριμμένης καρδιάς να υπερκεράσει δάκρυα και νηστείες και αγρυπνίες. Θυμηθείτε στην σχετική παραβολή· «θέλω δε τούτω τω εσχάτω δούναι ως και σοι. Ή ουκ εξεστί μοι ποιήσαι, ο θέλω εν τοις εμοίς;» (Ματθ. 20, 14–15), των εργατών του αμπελώνα.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

      Θα μπορούσαμε να πούμε συνοψίζοντας και ανακεφαλαιώνοντας τις ταπεινές απόψεις που καταθέσαμε, ότι στην παραβολή έχουμε δύο «άσωτους» ουσιαστικά υιούς. Έναν που έζησε «έκλυτο βίο» ελκόμενος από την Πατρική αγάπη σε επιστροφή και έναν με «ηθικό βίο» χωρίς νου και καρδιά καθαρή να δεί την αγάπη του Πατέρα. Σαν αισιόδοξος που είμαι και έχοντας καταλάβει έστω και ακροθιγώς την ευσπλαγχνία και θυσιαστική αγάπη του Πλάστη, θέλω να πιστεύω πως και ο πρεσβύτερος υιός θα άφησε στην άκρη τα παράπονά του (υποθετικά πάντα) και θα μπήκε στο αρχοντικό να γλεντήσει!!!

 

[1] Συνύπαρξη αντιθετικών συναισθημάτων στην ψυχή κάποιου.

(Λουκ. ιη΄, 10-14).(Τελώνου και Φαρισαίου)

Η ΘΕΟΜΙΜΗΤΟΣ ΤΑΠΕΙΝΟΦΡΟΣΥΝΗ.

«...ο δε ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται.» (Λουκ. ιη΄, 14).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Η σημερινή παραβολή, στην έναρξη του Τριωδίου, επιχειρεί μια συγκριτική παράθεση δύο αντιθετικών ψυχικών καταστάσεων. Ο Φαρισαίος εκπροσωπεί τη θεομίσητο υπερηφάνεια και ο Τελώνης τη θεομίμητο ταπείνωση. Από τη μία παρουσιάζεται ο θρησκευτικός άνθρωπος με όλα τα πνευματικά τρόπαια (νηστεία, ελεημοσύνη...) και από την άλλη ο αμαρτωλός που δεν τολμά να σηκώσει το βλέμμα του ψηλά για να προσευχηθεί...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η ΤΑΠΕΙΝΗ ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΤΟΥ ΤΕΛΩΝΗ

* «ο Θεός, ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ» (Λουκ. 18, 13). Συντετριμμένος από τις αμαρτίες του και βλέποντας κάθε προσωπική του εκδήλωση να συνδέεται με την αμαρτία, ζητά ταπεινωμένος την εξιλέωση από τον Κύριο. Τον παρατηρούμε να χτυπά το στήθος του, καθώς σύμφωνα με την Ορθόδοξη παράδοση εκεί βρίσκεται (στην καρδιά δηλαδή) το εργαστήριο κάθε καλού και κακού συλλογισμού που οδηγεί τον άνθρωπο σε ανάλογες ενέργειες· «Εκ γαρ της καρδίας εξέρχονται διαλογισμοί πονηροί, φόνοι, μοιχείαι, πορνείαι, κλοπαί, ψευδομαρτυρίαι, βλασφημίαι» (Ματθ. 15, 19).

* Τα λόγια τα οποία έλεγε με ταπεινοφροσύνη τα πίστευε, τα εννοούσε και αντιπροσώπευαν τον εσωτερικό του κόσμο. Η ταπείνωση διαφέρει από μια απλή ταπεινολογία. Η ταπείνωση δείχνει ωριμότητα και πνευματικό βάθος, η ταπεινολογία επιφάνεια με στόχο τον εντυπωσιασμό του πλησίον. Έστι ο Τελώνης «κατέβη ούτος δεδικαιωμένος εις τον οίκον αυτού» (Λουκ. ιη΄, 14), γεγονός που συνετάραξε τους ακροατές μιας κοινωνίας που είχαν μάθει να κρίνουν σύμφωνα με τα έργα του ευσεβισμού και όχι της ευσεβείας.

*Ο Κύριός μας επίσης επιθυμεί να εξάρει την αυτομεμψία του Τελώνου. Να μια άλλη παράλληλη και σχετική με την αρετή της ταπεινότητος έννοια. Να κατηγορούμε αποκλειστικά τον εαυτό μας για όσα έχουμε διαπράξει και να μην «εφευρίσκουμε» δικαιολογίες και ελαφρυντικά για να κατασιγάσουμε τον εσωτερικό έλεγχο της συνειδήσεως. Η αυτομεμψία οδηγεί στα σωτήρια δάκρυα της μετανοίας (όχι της απογοήτευσης) και την ύπαρξή μας στην μεταμέλεια και διόρθωση.

Β) Ο ΥΠΕΡΦΙΑΛΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ

* Είναι σχεδόν αδύνατο να καταφέρεις να πείσεις τον σημερινό άνθρωπο που τρέφεται από την προβολή και την δημοσιότητα, για το μεγαλείο και το ήθος που χαρίζει η ταπεινότητα στην ύπαρξή μας. Όταν η αυτοπροβολή και αυτοεξύμνηση τροφοδοτούν κάθε ενέργειά μας, πως να κατανοήσουμε ότι η ταπεινοφροσύνη είναι η τελειότητα, καθώς την διάλεξε για ένδυμά Του ο τέλειος Θεός! Γράφει σ’ένα σημείο ο π. Αλέξανδρος Σμέμαν: «Τί είναι ταπείνωση; Ο ίδιος ο Θεός είναι ταπεινός. Η ταπείνωση είναι πραγματικά μια Θεία ποιότητα».

* Και αυτό καταλαβαίνει ο άνθρωπος όταν προσεγγίσει τον Θεό. Ενώ έχει την λανθασμένη εικόνα του τιμωρού, ενός Θεού που κατοικεί αυτοεξόριστος στην μεγαλοσύνη Του, συνειδητοποιεί πως ο Θεός συναντάται στην ταπείνωση. «Μάθετε απ’εμού, ότι πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία, και ευρήσετε ανάπαυσιν ταίς ψυχαίς υμών» (Ματθ. 11, 29). Έτσι μέσα από την ταπείνωση ήρθε σε επαφή με τον πεπτωκότα άνθρωπο, σαρκώθηκε «φορώντας» την ανθρώπινη φύση, φτάνοντας μέχρι τον ατιμωτικό σταυρικό θάνατο για να σώσει το πλάσμα Του.

* Έτσι θα μπορούσαμε να εξηγήσουμε το συχνό φαινόμενο άνθρωποι της επιστήμης και της γνώσεως να καταφεύγουν σε ασκητές του Αγίου Όρους, αλλά και σε άλλους πνευματέμφορους ανθρώπους, αναζητώντας συμβουλές για να διορθώσουν τη ζωή τους. Οι εγγράμματοι στους αγράμματους, περιμένοντας ένα απλό ταπεινό λόγο που πηγάζει την ομορφιά και την ωραιότητα της ψυχής που ζεί με την Άκρα Ταπείνωση, τον Χριστό.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Αδελφοί μου, δοκιμάσαμε κάθε πρόκληση που έθεσε η υπερηφάνεια στο μυαλό μας. Τεχνολογική, υλιστική, γνωστική, τοποθετήστε εδώ ότι θέλετε από την ποικιλομορφία της διαβίωσής μας… Τα τραγικά αποτελέσματα ή μάλλον τα αδιέξοδα τα βιώνουμε καθημερινά. Καιρός να αναζητήσουμε την ταπείνωση και την απλότητα στις σκέψεις και στις ενέργειές μας. Ο ταπεινός άνθρωπος αναπαύει τον Θεό. «Κάθε πρωί ο Θεός ευλογεί τον κόσμο με το ένα χέρι, αλλ’όταν ιδή κανένα ταπεινό άνθρωπο τον ευλογεί και με τα δύο» έλεγε με νόημα ένας γέροντας!

(Ματθ. δ΄, 12 - 17).

ΚΟΙΝΗ ΑΦΕΤΗΡΙΑ

«Μετανοείτε, ήγγικε γαρ η Βασιλεία των Ουρανών» (Ματθ. γ΄, 2 και Ματθ. δ΄, 17).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Η φράση του Αγίου Ευαγγελίου που επιλέξαμε σήμερα να αναλύσουμε είναι μία κοινή αφετηρία πνευματικού έργου. Την συναντάμε αρχικά στα λόγια του Ιωάννη του Προδρόμου (Ματθ. γ΄, 2) και στην συνέχεια (πανομοιότυπη) στο στόμα του Κυρίου μας(Ματθ. δ΄, 17). Μία φράση, μία προτροπή, μία κατεύθυνση από δύο ξεχωριστά πρόσωπα. Ας σταθούμε και ας προσπαθήσουμε να την προσεγγίσουμε...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΟΧΗ

* «Ο λύχνος τω Φωτί, η αυγή τω Ηλίω, Πρόδρομος τω Λόγω» (προεόρτιος ύμνος Θεοφανείων) ψάλλει η Εκκλησία μας και αμέσως διαπιστώνεται τόσο το πνευματικό έργο του Προδρόμου όσο και η ανάληψη και συνέχεια αυτού από τον Ιησού. Προπαρασκευαστική υπήρξε η δραστηριότητα του Προδρόμου. Σαν ένα απλό λυχνάρι έδειχνε το δρόμο προς το Φως, η αυγή, το πρώτο φως της ημέρας, οδηγεί στην λάμψη την καθολική του Ηλίου. Αυτός υπήρξε ο Ιωάννης κηρύσσων το Βάπτισμα της μετανοίας.

* Η πνευματική σκυτάλη περνάει στα χέρια του Ιησού. Δεν ξεχνά τον Πρόδρομο ο Χριστός και μάλιστα την πνευματική συνάφεια και συνέχεια με το έργο του την καταδεικνύει στα λόγια που και Εκείνος θα χρησιμοποιήσει. «Μετανοείτε, ήγγικε γαρ η Βασιλεία των Ουρανών» (Ματθ. γ΄, 2 και Ματθ. δ΄, 17). Η κοινή αφετηρία φανερώνει και τον κοινό προσανατολισμό στο έργο των ουράνιων προσώπων. Καμία αντίφαση, καμία διαφωνία, καθώς το έργο είναι σύμφωνο του Πατρός, του Υιού και του Αγ. Πνεύματος.

* Φανερή η εκτίμηση του Ιησού στο πρόσωπο του Ιωάννου του Βαπτιστή. Ο Ίδιος είχε άλλωστε πεί γι’ αυτόν∙ «αμήν λέγω υμίν, ουκ εγήγερται εν γεννητοίς γυναικών μείζων Ιωάννου του Βαπτιστού» (Ματθ. 11, 11). Η αγία μας Εκκλησία τον έθεσε σε τιμή μετά την Θεοτόκο. Είναι ο μεγάλος αγγελιοφόρος της πιό χαρμόσυνης είδησης όλων των εποχών: της εν Χριστώ απολυτρώσεως του πεπτωκότος ανθρώπου. Γίνεται (ο Πρόδρομος) το θεμέλιο και η βάση για να κινηθεί ο Ιησούς στο δημόσιο έργο Του, σύμφωνα με την Μεσσιανική Του Ιδιότητα.

Β) ΑΠΟΡΡΙΠΤΟΝΤΑΣ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ

* Εμείς σήμερα εμφανίζουμε μιά προβληματική σχέση με το παρελθόν. Επιθυμούμε να το ξεχάσουμε και να το παραθεωρήσουμε, να το «κουκουλώσουμε» λες και αποτελεί ενοχικό παράγοντα, κομμάτι που μας ελέγχει και αποκαλύπτει την γυμνότητά μας. Εμφανιζόμαστε έτσι ανιστόρητοι, αντιπαραδοσιακοί, επιλήσμονες μιας συνέχειας και αλληλεξάρτησης που κάνει το παρόν δημιουργικό και το μέλλον να φαντάζει αισιόδοξο.

* Διατείνονται οι κουλτουριάρηδες και προοδευτικοί πως δεν χρειάζεται «μνήμη» παρελθόντος και συνέχεια σε κανένα επίπεδο. Και ρωτάω απλά με το φτωχό μου μυαλό: Ποιός πολιτισμός, ποιά τέχνη, ποιά επιστήμη, ποιά ιστορία επιλέγει ως αφετηρία της το μηδέν; Έτσι συμβαίνει νομίζω στο τόπο μας. Καμιά κυβέρνηση δεν εκτιμά κάτι από την προηγούμενη, κανένας Έλληνας δεν αναγνωρίζει κάτι καλό στον συνέλληνα που βρίσκεται και γειτνιάζει με τα δεδομένα του. Κανένα παιδί δεν αποδέχεται πιά το έργο των γονέων του... Όλοι ξέρουμε καλύτερα και γι’ αυτό πηγαίνουμε χειρότερα!

* Ας μιλήσουμε εδώ και για την έννοια της πείρας. Η πείρα η οποία δεν αγοράζεται ούτε αποκτιέται αυτόματα. Πόσο χρήσιμη και λυτρωτική είναι, πόσο σπουδαίο να την «αφουγκραζόμαστε» από τους απόμαχους της ζωής. Η εμπειρία συγκρατεί τον νεανικό ενθουσιασμό, λυτρώνει από καταστροφές και παγίδες, αναδεικνύει τον νεόκοπο άνθρωπο της ζωής σοφότερο του λευκασμένου γέροντα. Άρα λοιπόν η σχέση μας με το παρελθόν θα πρέπει να είναι δημιουργική, συμβουλευτική, να εμπνέει και όχι να κλειδώνει τις όποιες επιλογές μας.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Ο Ιησούς αποδέχεται το Προδρομικό έργο. Χρησιμοποιεί τα ίδια λόγια για να φανεί η συνέχεια του έργου που θα επιτελέσει. «Μετανοείτε», ένας ρηματικός τύπος με ενεστωτική χροιά, που φανερώνει τον διαρκή αγώνα του ανθρώπου να απαλλαγεί από τα δεσμά της αμαρτίας. Μία νέα ζωή, μία αλλαγή με συνοδοιπόρο του τον Καλό Σαμαρείτη (Λουκ. ι΄, 34), τον Καλό Ποιμένα (Ιω. ι΄, 11), τον εύσπλαχνο Άρχοντα (Ματθ. κε΄, 14).

(Μάρκ. α΄, 1 - 8).

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ

«...αυτός δε βαπτίσει υμάς εν Πνεύματι Αγίω.» (Μάρκ. α΄, 8).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Το σημερινό Ευαγγέλιο, αλλάζοντας τόπο δράσης, μας προτρέπει να αφήσουμε την Βηθλεέμ και τα περίχωρα. Μπροστά μας ανοίγεται το τραχύ και άγονο τοπίο της ερήμου. Μία φωνή ισχυρή και αποφασιστική αντηχεί και αυτή ανήκει στον Πρόδρομο Ιωάννη. Εκεί, πλησίον του Ιορδάνου ποταμού, προσφέρει στους προσερχομένους το βάπτισμα της μετανοίας. Δεν παραλείπει όμως να παρασκευάζει τους ανθρώπους να δεχθούν τον Χριστό. «εγώ μεν εβάπτισα υμάς εν ύδατι, αυτός δε Βαπτίσει υμάς εν Πνεύματι Αγίω» (Μάρκ. α΄, 8). Ώστε λοιπόν το Βάπτισμα του Χριστού σχετίζεται με το Άγιο Πνεύμα. Σε μας η διατύπωση του Προδρόμου γίνεται αφορμή για να αναφερθούμε ακροθιγώς στο Μέγα Μυστήριο.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΤΟ ΒΑΠΤΙΣΜΑ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ

* Έρχεται στον Ιορδάνη ο Χριστός. Μαζί με το πλήθος, μα τα μάτια του Προδρόμου στέκονται ερευνητικά στο πρόσωπό Του. «Ίδε ο αμνός του Θεού ο αίρων την αμαρτία του κόσμου» (Ιω. α΄, 29). Συγκλονίζεται, «τί θέλει ο αναμάρτητος», ο «μη γνούς αμαρτίαν» (υμνολογία), μπροστά στο ύδωρ ζητεί το Βάπτισμα. Η πηγή του Αγίου Πνεύματος δεν χρειαζόταν Άγιο Πνεύμα γιατί το είχε. Οι άνθρωποι κάθονταν, ως γνωστό, μέσα στο ποτάμιο ύδωρ και εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. Ο Χριστός; Γιατί βρέθηκε εκεί αφού τίποτα δεν είχε διαπράξει «ο πάσης επέκεινα καθαρότητος» (υμνολογία).

* Παρατηρεί ο ι. Θεοφύλακτος πως ο Χριστός έρχεται προς τον Πρόδρομο γιατί είναι η ώρα που πρέπει να Τον γνωρίσει ο λαός. Το πλήθος που συγκέντρωνε ο Βαπτιστής θα πληροφορηθεί Ποιός είναι και τι ακριβώς θα κάνει μέσα στον κόσμο. «Ο αίρων την αμαρτία του κόσμου» (Ιω. α΄, 29), ας το επαναλάβω άλλη μία φορά. Θα πάρει πάνω του την αμαρτία όλου του κόσμου. Κάτι μοναδικό, κάτι πρωτάκουστο, ένα εγχείρημα δυσθεώρητο για τον άνθρωπο, πραγματοποιήσιμο για τον παντοδύναμο Θεό!

* Συνάμα ο Ουρανός καταθέτει την δική του επιβεβαίωση. Ο Πατήρ περιβάλλει με κύρος τον Υιόν Του. Όχι το κύρος που καταξιώνει στα ανθρώπινα μάτια, αλλά εκείνο το Τριαδικό. Η ανάπλαση του ανθρώπου συντελείται μέσα από την ενότητα και ομοφωνία της Αγίας Τριάδος. Ο Πατέρας λέγει «συ ει ο υιός μου ο αγαπητός» (Μάρκ. 1, 11), ενώ ο Υιός πορεύεται στο Βάπτισμα και το Άγιο Πνεύμα «ωσεί περιστεράν» (Ματθ. γ΄, 16) καταβαίνει επ’ Αυτόν.

Β) ΤΟ ΒΑΠΤΙΣΜΑ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΝ

* Όσοι πιστοί έλαβαν το Βάπτισμα του Χριστού πήραν την χάρη του Αγ. Πνεύματος, δηλαδή τα όπλα για να πολεμήσουν τον διάβολο και την αμαρτία. Είναι το εισαγωγικό Μυστήριο με το οποίο ο Κύριός μας βάζει τα πνευματικά θεμέλια στην ψυχή του ανθρώπου. Και αυτά πραγματικά θα τον κρατήσουν όρθιο την ώρα του πειρασμού, την ώρα των θλίψεων και των δοκιμασιών. Γεμάτος θάμβος ο υμνωδός ψάλλει: «Όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε, Χριστόν ενεδύσασθε αλληλούια».

* Παρ’όλα αυτά το Βάπτισμα δεν είναι ένα στατικό Μυστήριο, αντίθετα γίνεται η αφετηρία για την πάλη του πιστού ανθρώπου «προς τας αρχάς, προς τας εξουσίας, προς τους κοσμοκράτορας του σκότους, προς τα πνευματικά της πονηρίας εν τοις επουρανίοις» (Εφ. 6, 12). Ο κάθε ένας από εμάς είναι ένας μικρόθεος κατά χάρη, γνήσιο παιδί του Θεού και αυτό πρέπει να φανεί στο στάδιο των αγώνων, την ώρα της πνευματικής μάχης.

* Το ερώτημα όμως πάντοτε θα παραμένει∙ τί κάναμε για να διατηρήσουμε την χάρη του Αγ. Βαπτίσματος; Ποιά είναι η πνευματική μας πορεία μετά την κολυμβήθρα; Εδώ τα πράγματα είναι άκρως απογοητευτικά. Καμία πνευματική προσπάθεια, κανένας αγώνας και μία συμπεριφορά σαν να μην ξέρουμε τον Θεό, σαν να μην συναντηθήκαμε ποτέ μαζί Του... Από βασιλόπουλα, δούλοι των αισθήσεων και της αμαρτίας...

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Δυστυχώς σήμερα οι άνθρωποι βρίσκονται στην τραγική θέση να ομολογήσουν ότι αν και λούσθηκαν στην φωτοφόρο χάρη του Θεού (κατά το Άγιο Βάπτισμα), προτιμούν το ψηλαφητό και παχυλό σκοτάδι των παθών. Αρκετοί προχωρούν και σε ακραίες διαπιστώσεις, αφού μέμφονται ακόμα και τους γονείς που αποφάσισαν να τους βαπτίσουν χριστιανούς εκμεταλλευόμενοι το νηπιακό της ηλικίας τους! Και ερωτώ ταπεινά τους ίδιους: «Γιατί δεν τους κατηγορείτε ανάλογα όταν σας έδιναν ένα φάρμακο, ενδεχομένως για να σώσουν την ζωή σας; Τότε σαν νήπια που ήσασταν γιατί δεν σας έδωσαν το “δικαίωμα” να αποφασίσετε αν θα ζήσετε ή θα πεθάνετε;» Μην με κοιτάτε με απορία καθόλου... στο διάβολο απαντήστε που τέτοια και συνθετότερα εγείρει στις διάνοιες των ανθρώπων!

(Ματθ. β΄, 1 - 12).

ΣΠΗΛΑΙΟ Ή ΠΑΝΔΟΧΕΙΟ;

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Στο χαρμόσυνο και παράδοξο γεγονός της Γεννήσεως του Κυρίου ξεχωριστή θέση καταλαμβάνει το σπήλαιο και η φάτνη. Ο Ευαγγελιστής Λουκάς μας δίνει την σχετική πληροφορία: «και έτεκε τον υιόν αυτής τον πρωτότοκον, και εσπαργάνωσεν αυτόν και ανέκλινεν αυτόν εν τη φάτνη, διότι ουκ ην αυτοίς τόπος εν τω καταλύματι» (Λουκ. 2, 7). Έτσι εύλογα αναφύεται η απορία∙ Που ευρισκόταν η φάτνη που ανακλίθηκε ο Κύριος, μέσα σε σπήλαιο ή σε κάποια οικία; Ας δούμε σχετικές μαρτυρίες και πνευματικά συμβολιστικά στοιχεία.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΥΠΑΡΧΟΥΣΕΣ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ

* Από το β΄ μ.Χ. ο Άγ. Ιουστίνος ο φιλόσοφος (χριστιανός απολογητής) διατείνεται πως, «επειδή Ιωσήφ ουκ είχεν εν τη κώμη εκείνη που καταλύσαι, εν δε σπηλαίω τινί σύνεγγυς της κώμης κατέλυσε» (Ιουστίνου Μάρτυρος, PG 6, 657 CD). Σε ένα σπήλαιο κοντά στην Βηθλεέμ κατέλυσε ο Ιωσήφ και η Θεοτόκος Μαρία, σύμφωνα με αρχαία παράδοση που θέλει τον Ιησού να γεννάται σε πανδοχείο μεν αλλά λόγω πληρότητος στον στάβλο (με μορφή σπηλαίου) που χρησίμευε για την φροντίδα και φύλαξη αλόγων ζώων των πελατών.

* Στο έργο του Κατά Κέλσου, ο Ωριγένης (αρχαίος εκκλ. συγγραφέας) υποστηρίζει πως υπήρξε σπήλαιο στου οποίου την φάτνη γεννήθηκε ο Κύριός μας και μάλιστα έως τα χρόνια που έζησε «δείκνυται το εν Βηθλεέμ σπήλαιον, ένθα εγεννήθη και η εν τω σπηλαίω φάτνη ένθα εσπαργανώθη» (Ωριγένους, Κατά Κέλσου, PG 11, 756 Α). Άρα ήταν γνωστό και το επιδείκνυαν σε όλους τους ενδιαφερόμενους. Όμως για όλους εμάς τους πιστούς, πέρα από τα στοιχεία αυτά μιας έρευνας στο χρόνο και την ιστορία, μας ευαισθητοποιούν πνευματικά οι συμβολισμοί που προκύπτουν από τον τόπο που «διάλεξε» ο Ιησούς να σαρκωθεί.

Β) ΟΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ

* Ο Κύριός μας διάλεξε ένα ταπεινό χώρο, από τον υψηλό Θρόνο της Μεγαλειότητός Του επέλεξε το ευτελές σπήλαιο. Αλλά όσο και αν θέλησε να αποκρύψει την γέννησή Του «υπ’ αγγέλων εδοξάσθη, και υπ’ αστέρος εμηνύθη, και υπό μάγων προσεκυνήθη» (Γρηγ. Θεολόγου PG 36, 100 B) ως λέγει ο Άγ. Γρηγόριος ο Θεολόγος. Οι καθαρές καρδιές των ανθρώπων με ποικίλους τρόπους πληροφορήθηκαν την γέννηση του Σωτήρος.

* Ένα στιχηρό ιδιόμελο τροπάριο του Όρθρου των Χριστουγέννων καταθέτει τον εξής συλλογισμό: Ο Κύριός μας «επέλεξε» να γεννηθεί σε μία φάτνη αλόγων ζώων για να λύσει με τον λόγο Του την αλογία των παθών μας, την αλογία των αμαρτωλών μας πράξεων∙ «τον τω λόγω λύσαντα, της αλογίας ημάς». Έτσι η φάτνη γίνεται «θρόνος πυρίμορφος», αφού εκεί συντελείται «Μέγα Μυστήριο» και «ο αόρατος οράται». Φάτνη και σπάργανα και στάβλος ζώων στοιχεία άκρας ταπεινωτικής θείας συγκατάβασης.

* Άλογα κτήνη κυκλώνουν την πρόχειρη φάτνη του Χριστού. Κτηνώδης και η ψυχή μας, η οποία έχει μάθει να τρέφεται με τις ταπεινές απολαύσεις της αμαρτίας. Ας έρθουμε όμως και ας σκύψουμε πάνω από το ευλογημένο παχνί, εκεί θα «εύρωμεν μηκέτι χόρτον, αλλ’ άρτον τον εξ ουρανού, το της ζωής σώμα» (Κυρίλλου Αλεξανδρείας, PG 72, 488 D) παροτρύνει ο Άγ. Κύριλλος τους πιστούς. Έτσι κάθε φορά που ο Ορθόδοξος ναός ιερουργεί το Μυστήριο της Θ. Ευχαριστίας το θυσιαστήριό του γίνεται φάτνη του σπηλαίου της Βηθλεέμ.

* Παντού η πτωχεία, η απλότητα, στερείται ο πλουσιότατος Χριστός και τα στοιχειώδη που απολαμβάνει ένας θνητός άνθρωπος κατά την γέννησή του. Η Θεοτόκος και ο Ιωσήφ άνθρωποι φτωχοί. Το μαρτυρεί ο τόπος που συνετελέσθει το Μυστήριο της Γεννήσεως του Ιησού. Το φτωχότερο μέρος φιλοξενεί τον μεγαλύτερο πλούτο, αυτό το δεύτερο πρόσωπο της Αγ. Τριάδος! Είναι κακή η φτώχια στον άνθρωπο, μα το φοβερότερο είναι να μην έχουμε σχέση με τον Θεό, να μην Τον γνωρίζουμε και να μην απολαμβάνουμε την αγάπη Του.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Σε έναν προεόρτιο Κανόνα των Χριστουγέννων (κατά μίμηση του Μεγ. Σαββάτου) συναντάμε το εξής τροπάριο: «Όλβιος φάτνη! Εν εαυτή δεξαμένη γαρ, ώσπερ Βρέφος, τον Δημιουργόν, ως Χερουβικός Θρόνος αναδείκνυται, εις σωτηρίαν ημών των μελωδούντων∙ Λυτρωτά ο Θεός, ευλογητός ει». Να λοιπόν αδελφοί μου, συλλογισμοί πνευματικοί που αναβιβάζουν τον νούν από τα επίγεια στα Ουράνια... Υπάρχει και αυτή η θεώρηση, υπάρχουν και αυτά τα Χριστούγεννα που η φωτολαμψία και πλησμονή της ύλης στερούν τραγικά από τη διανόηση του πηλοβάτη ανθρώπου.

(Ματθ. α΄, 1 - 25).

ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΗ.

«αυτός γαρ σώσει τον λαόν αυτού από τωναμαρτιών αυτών»  (Ματθ. α΄, 21).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Την αρχή του Ευαγγελίου του Ευαγγελιστή Ματθαίου ανέγνωσε σήμερα η Εκκλησία. Το α΄ κεφάλαιο στο οποίο περιγράφεται το γενεαλογικό δέντρο του Χριστού φυσικά κατά το ανθρώπινο. Ένας κατάλογος ονομάτων που φανερώνει την καταγωγή Του από το Βασιλικό γένος του Δαυίδ. Αισθάνεται αυτή την ανάγκη ο Ευαγγελιστής, να απαριθμήσει τους προγόνους του Κυρίου, καθώς απευθύνεται σε Χριστιανούς εξ Ιουδαίων, πλην όμως για μας πάντοτε θα παραμένει υπαρξιακό ζήτημα το πότε θα γεννηθεί ο Χριστός στην προσωπική μας ζωή…

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΗΜΕΡΕΣ

* Κάθε χρόνο, αυτές τις ημέρες, διακρίνεται παντού ο εορταστικός διάκοσμος και η διάθεση των ανθρώπων να ξεφύγουν λίγο από τα δεσμά της καθημερινότητος και να νιώσουν κέφι, χαρά, στηριζόμενοι αν μη τι άλλο σε μία πλησμονή υλικών αγαθών, οικογενειακής θαλπωρής και συγκινητικών αναμνήσεων. Η γέννηση του Χριστού παραμένει έθιμο, παράδοση που συγκεντρώνει το ενδιαφέρον μας όχι στο γεγονός αυτό καθ’ αυτό, αλλά στο πως και που θα γλεντήσουμε αυτές τις ημέρες.

* Ποιός αλήθεια στοχαστικά, θεολογικά θα σταθεί στην μεγάλη ανθρωπολογική σημασία της Θείας ενανθρωπήσεως; Ψάλλει ωραιότατα η Εκκλησία: «Ιδών ο Κτίστης ολλύμενον τον άνθρωπον χερσίν ον εποίησε, κλίνας ουρανούς κατέρχεται» (Κανών εόρτιος). Μία πραγματικά συγκινητική εικόνα η πτώση του ανθρώπου και άγρυπνος παρατηρητής της ζωής του ο Πλάστης. Άντε να ξεφύγεις από τα «μπιχλιμπίδια» των ημερών και να κάνεις κεντρική εικόνα της υπάρξεώς σου την «κάθοδο» της Αγάπης για να σωθεί ο άνθρωπος...

* Και ενώ οι άγγελοι ψάλλουν χαρμόσυνα μηνύματα, ενώ αναφωνούν ότι «ετέχθη Σωτήρ» και ότι απλώθηκε «επί γης ειρήνη» (Λουκ. β΄, 11-14) η πραγματικότητα της ζωής μας αναδύει βία, μίσος, κακία, πολέμους, προϊόντα φθοράς που όσα αστραφτερά περιτυλίγματα και να βάλουμε η οσμή θα ξεγλιστρά από μέσα τους ανυπόφορη... Καθημερινή φθορά και αποσύνθεση για «εαυτούς και αλλήλους».

Β) ΝΑ ΓΕΝΝΗΘΕΙ ΣΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΜΑΣ

* Εισέρχεται ο Θεός της αγάπης και της ειρήνης όχι μόνο χρονικά σαν ένα ακόμα ιστορικό γεγονός. Η Εκκλησία ψάλλει∙ «Χριστός γεννάται δοξάσατε» (Καταβασίες Χριστουγέννων) για να επικαιροποιήσει διαχρονικά αυτή την γέννηση, όχι μονάχα στην πλάση, αλλά κυρίως στον καρδιακό χώρο του κάθε ανθρώπου. Εάν αυτή παραμένει μια συγκινητική εορτή της Εκκλησίας και όχι ανθρωπολογική μεταλλαγή μάταια περιμένουμε να εμφανιστούν οι καρποί της θυσιαστικής συγκατάβασης στη ψυχή μας.

* Πέρα και μακριά απ’ όσα έγιναν στην Βηθλεέμ, ο υπόλοιπος κόσμος βυθισμένος (όπως και σήμερα άλλωστε) στο σκοτάδι της αγνωσίας δεν αντιλήφθηκε την έλευση του Μεσσία και Λυτρωτή. Κανείς δεν κατάλαβε, ότι μέσα στην ανθρώπινη φύση κρυβόταν ο Λόγος του Θεού, ο Θεός. Ο Χριστός θέλοντας να διδάξει αυτό που αγνοούσαν άρχισε σιγά-σιγά να ρωτάει πρώτα τους μαθητές∙ «τίνα με λέγουσιν οι άνθρωποι είναι;» (Μάρκ. 8, 27). Ο άνθρωπος που έχει γνώση του Θεού είναι μακάριος, ενώ αντίθετα αυτός που Τον αγνοεί είναι δυστυχισμένος.

* Η προσέλευσή μας στην Μυστική Τράπεζα του Σώματος και του Αίματος του Χριστού παρέχει αυτές τις προϋποθέσεις, ώστε να ενωθεί ο άνθρωπος με τον Χριστό. Τότε τα γεγονότα που εορτάζουμε παύουν να είναι εξωτερικά και γίνονται εσωτερικά. Έρχεται λοιπόν ο Άγ. Συμεών ο Θεολόγος και μιλά για «βρεφοπρεπή σκιρτήματά Του» στην καρδιά που αγωνίζεται να καθαριστεί από τα πάθη της και να νικήσει την αμαρτία. Έτσι πλέον ενεργεί η Χάρις Του μέσα στην κτιστή ζωή μας.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Κάποιοι λοιπόν αυτές τις ημέρες θα κάνουν μια αλλαγή στην καθημερινή μελαγχολία που τους περιβάλλει. Ο φιλόσοφος Δημόκριτος λέει κάπου: «Βίος ανεόρταστος μακρά οδός απανδόχευτος» και έτσι θα ολοκληρώσουν την γνωστική επαφή με την εορτή κάνοντας ολιγοήμερες χειμερινές διακοπές... περνώντας υπέροχα! Πρέπει όμως να θυμηθείς πως το πρώτο συνθετικό του ονόματος της εορτής είναι Χριστός και ότι χωρίς Αυτόν απλά θα... ευχηθείς «και του χρόνου» τοποθετώντας προσεκτικά τα ευαίσθητα στολίδια του χριστουγεννιάτικου δέντρου στην κούτα, κατεβάζοντάς τα στην αποθήκη για να μην σπάσουν. «Εναλλακτικά» σου συνιστώ να Τον Μεταλάβεις…

(Λουκ. ιδ΄, 16-24)

(Προπατόρων)

ΑΠΡΟΘΥΜΟΙ...

«και ήρξαντο από μιάς παραιτείσθαι πάντες».

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Αν ήξεραν οι προσκεκλημένοι τι τραπέζι χάνουν... Αν ήξεραν τι εκλεκτό, «εύγεστο» και «ορεκτικό» βρισκόταν πάνω στο τραπέζι... Αν ήξεραν ποιός είναι ο οικοδεσπότης... Θα έτρεχαν να καταλάβουν τις θέσεις τους για να απολαύσουν το μεγάλο Δείπνο! Συμβολικός ο λόγος του Ευαγγελίου σήμερα αδελφοί, λίγες μέρες πριν την εορτή των Χριστουγέννων, λίγες μέρες πριν το υλικό μας τραπέζι το φορτώσουμε «και του πουλιού το γάλα» (όχι δεν διαφημίζω κάποιο σούπερ μάρκετ). Στο απερίγραπτο μεγαλείο αναφέρομαι του βασιλικού δείπνου, του οποίο θα γίνουν συνδαιτυμόνες, όσοι αποδεχθούν την κλήση του Χριστού για μετοχή στη Βασιλεία Του...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΑΥΤΟ ΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ

* Η έλευση του Χριστού στον κόσμο, η γέννηση του Μεσσία στην φτωχική σπηλιά της Βηθλεέμ σήμανε την ώρα του δείπνου. Πεινασμένες οι ψυχές, στα προ Χριστού χρόνια, νοστάλγησαν την ώρα αυτή που ο Κύριος θα παρουσιαζόταν ως «η τροφή του παντός κόσμου» (Ι. Χρυσ.). «Έρχεσθε ότι ήδη έτοιμα εστί πάντα» (Λουκ. ιδ΄, 17) ακούστηκε η φωνή του φιλόξενου οικοδεσπότη, γεμάτη λαχτάρα, τολμώ να πω και αγωνία για την αποδοχή της προσκλήσεως εκ μέρους των καλεσμένων...

* Αρνήθηκαν «ευγενικά» και μάλιστα είχαν έτοιμες και τις δικαιολογίες... Ας το δούμε χωρίς περιστροφές και ωραιοποιήσεις: Χριστέ μου, δεν είσαι προτεραιότητα στην ζωή μου! Έχω τόσα πολλά να κάνω, έχω τόσα πράγματα να ασχοληθώ και να δαπανήσω τον πολύτιμο χρόνο μου. Όχι όμως για Σένα! Ξεχνάμε μέσα στην τραγικότητά μας κάτι βασικό το οποίο βγαίνει από τα χείλη του οικοδεσπότη: «Ζητείτε πρώτον την Βασιλεία του Θεού και την δικαιοσύνη Αυτού, και ταύτα πάντα προστεθήσεται υμίν» (Ματθ. 6, 33). Κάτσε στο τραπέζι μου, χόρτασε πρώτα και μετά Εγώ θα σε βοηθήσω να τακτοποιήσεις όλα τα θέματα στην ζωή σου.

* Άγευστος ο άνθρωπος της γλυκύτητας της χριστιανικής ζωής, χωρίς να έχει δοκιμάσει το πλούτο και το μεγαλείο της. Συνηθισμένος στις ευτελείς τροφές της αμαρτίας αρκείται του «γεμίσαι την κοιλίαν αυτού από των κερατίων» (Λουκ. ιε΄, 15) που τρώνε τα γουρούνια. Έτσι έμαθε ή καλύτερα έτσι κακόμαθε και δυσκίνητος δύσκολα απαρνείται ο άνθρωπος το βόλεμα και την θέση του. Άμα βαρυστομαχιάσεις (από τις «χοιρώδεις» τροφές των παθών) δεν σε ξεκουνάει ούτε γερανός!

Β) ΑΥΤΟ ΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΠΑΝΤΑ ΘΑ ΥΠΑΡΧΕΙ

* Πάντα λοιπόν θα στρώνεται, όσο υπάρχει αυτός ο κόσμος, το μεγάλο τραπέζι στην Εκκλησία. Στην Αγία Τράπεζα των ναών θα φιλοξενείται πάντοτε «ο μελιζόμενος και μη διαιρούμενος, ο πάντοτε εσθιόμενος και μηδέποτε δαπανώμενος» (Θεία Λειτουργία), ο Οποίος θα αγιάζει όσους κάθονται να δειπνήσουν μαζί Του. Στρατιές ανθρώπων θα καταλαμβάνουν θέσεις απόρριψης ή αποδοχής έναντι της διαχρονικής προσκλήσεως Θεοκοινωνίας.

* Γεννάται αύθις το ερώτημα: Και αν όλο και λιγότεροι είναι αυτοί που γίνονται συνδαιτυμόνες και μέλη της Βασιλείας του Χριστού... τελικά θα σβήσει ο χριστιανισμός, θα συρρικνωθεί η δραστικότητα της Διδασκαλίας Του; Κανείς να μην αγωνιά για την Εκκλησία και τον χριστιανισμό... Ας αγωνιούμε για την τραγικότητα των καλεσμένων. Για το μοναδικό και ανεπανάληπτο βιολογικό πέρασμα εκάστου απ’αυτή την γη που έγινε ΧΩΡΙΣ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ...

* «Είπε τω δούλω αυτού· έξελθε ταχέως εις τας πλατείας και ρύμας της πόλεως, και τους πτωχούς και αναπήρους και χωλούς και τυφλούς εισάγαγε ώδε» (Λουκ. ιδ΄, 21). Πάντα θα υπάρχουν αποδέκτες της Βασιλείας Του. Άνθρωποι που θα εκτιμούν την Ουράνια πρόσκληση στο ακένωτο τραπέζι της ευχαριστιακής συνάξεως. Τα συστήματα και οι φιλοσοφίες θα σβήνουν, ο Χριστός θα μένει εις τον αιώνα.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Αν λοιπόν ο Θεός σε ευλόγησε και ανήκεις σ’αυτούς που πήραν στα χέρια τους την Ουράνια πρόσκληση και δέχθηκες να καθίσεις στο τραπέζι Του κάνε μια Αγία κατάπαυση... Ατένισε τους κόπους και τους μόχθους σου για να τραφείς εσύ και η οικογένειά σου και δες πως κάθε τι υλικό αγαθό παραγόμενο έχει ένα και μόνο σκοπό... να αρμόσει με την καθ’ολοκληρίαν λειτουργική έκφραση ενός αντιδανεισμού αγάπης: «Τα σα εκ των σων Σοί προσφέροντες (είναι το ορθόν γραμματικά) κατά πάντα και διά πάντα» (Θεία Λειτουργία). Από όσα μας έδωσες με αγάπη Σου αντιπροσφέρουμε και εμείς με αγάπη, για να ζούμε αυτή τη θαυμασία αρμονία στην γη και αιώνια στην Βασιλεία Σου!

(Λουκ. ιγ΄, 10 - 17).

Ο ΔΟΛΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟΚΡΙΣΕΩΣ.

«υποκριτά, έκαστος υμών τω σαββάτω ου λύει

τον βούν αυτού...;» (Λουκ. ιγ΄, 15).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Μη μπορώντας οι θρησκευτικοί άρχοντες του Ισραήλ να αναχαιτίσουν την ολοένα αυξανόμενη αγάπη του όχλου προς τον Ιησού, κατέφευγαν συχνά στην μέθοδο της αλλοιώσεως και διαστρέβλωσης των πράξεων και της Διδασκαλίας Του. Συνδεδεμένοι με το γράμμα του Νόμου και όχι το πνεύμα, γεμάτοι φθόνο και μίσος προς το Πρόσωπό Του, παρατηρούσαν με σχολαστική ακρίβεια τις ενέργειες του Χριστού για να Τον επικρίνουν και να τον χαρακτηρίσουν ως καταφρονητή του Μωσαϊκού Νόμου.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Ο ΥΠΟΚΡΙΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΑΡΧΟΝΤΑΣ

* Έμπλεος φθόνου και υποκρίσεως ο αρχισυνάγωγος αγανακτεί για την φιλάνθρωπη και λυτρωτική θαυματουργία του Ιησού. Προσποιείται ευσέβεια και προτιμά τη δύστυχη γυναίκα να κινείται σαν τετράποδο ζώο παρά να ανορθωθεί... για να μην λυθεί το Σάββατο! Σκεπάζει το μίσος προς το πρόσωπο του Χριστού με το ένδυμα της ευσέβειας και τηρήσεως των Μωσαϊκών νομικών διατάξεων.

* Έτσι το προσωπείο του καταπίπτει και συντρίβεται φανερώνοντας το πραγματικό του πρόσωπο. Ο Ιησούς σε πολλά σημεία της διδασκαλίας Του ελέγχει τη διάθεση υποκρίσεως εκ μέρους των Ιουδαίων και Φαρισαίων. Θυμηθείτε τους μύδρους και κεραυνούς που σκόρπισε λίγο πριν το Πάθος Του: «Ουαί υμίν Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριταί, ότι καθαρίζετε το έξωθεν του ποτηρίου και της παροψίδος (πιάτο), έσωθεν δε γέμουσιν εξ αρπαγής και αδικίας» (Ματθ. κγ΄, 25).

* Ανάλογες περιπτώσεις συναντάμε διάσπαρτες μέσα στο Ευαγγέλιο, στη δημόσια δράση του Κυρίου μας όπως την καταγράφουν οι ιεροί Ευαγγελιστές. Σαν περιστατικό όμως που καυτηρίασε και ανέδειξε με πληρότητα την υποκρισία του Ισραήλ, επιτρέψτε μου να θεωρώ την ακύρωση του λιθοβολισμού της αμαρτωλής γυναίκας από τον Κύριο του ελέους και της ευσπλαγχνίας. «Ο αναμάρτητος υμών πρώτος βαλέτω λίθον επ’αυτήν» (Ιω. 8, 7). Να ήσουν από μια μεριά, να είχες την τεχνολογία και να κατέγραφες την αντίδραση και την καταισχύνη στα μοχθηρά τους πρόσωπα...

Β) ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΟΜΩΣ ΔΕΝ ΠΑΜΕ ΠΙΣΩ

* Ζούμε σε μία εποχή φοβερά υποκριτική. Ο άνθρωπος εκτιμάται από την εξωτερική του εμφάνιση, την οικονομική του επιφάνεια, το κοινωνικό status, τους καλούς τρόπους... Το βάθος; Η καρδιά; Οι αντικειμενικοί του σκοποί; Τα αληθινά ελατήρια; Ποιός πραγματικά τα γνωρίζει; Έτσι τελικά «επιβιώνουν» οι άνθρωποι που γνωρίζουν να καμουφλάρονται καλύτερα, να αποκρύπτουν τους πραγματικούς σκοπούς τυλίγοντας με «χρυσό» περιτύλιγμα τις δολερές τους προθέσεις.

* Θα μπορούσα με ευκολία να εντοπίσω ως χειρότερη μορφή υποκρισίας την εκκλησιαστική υποκρισία. Σε ένα χώρο όπου ο Χριστός είπε «εγώ ειμί η οδός και η αλήθεια και η ζωή...» (Ιω. 14, 6) εμείς οι εκπρόσωποί Του εμφανίζουμε αυτή την αρρώστια, τόσο απέναντί Του, όσο και απέναντι των προβάτων Του που κλιθήκαμε να υπηρετήσουμε. Φαινομενικά αγωνιζόμαστε για την ευσέβεια, τη δικαιοσύνη και θα τολμήσω να πω και για την αγιότητα, όμως στην πραγματικότητα τα κίνητρα των ενεργειών μας και των τοποθετήσεων σε υψηλά ζητήματα δεν εδράζονται ούτε στην πίστη, ούτε στην Πατερική παράδοση και διδασκαλία...

* «ήτω δε υμών το ναί ναί, και το ου ου, ίνα μή εις υπόκρισιν πέσητε» (Επιστ. Ιακώβ. 5, 12) αποφαίνεται ο Θείος Ιάκωβος. Χωρίς ειλικρίνεια και σαφήνεια δεν μπορούμε να παράξουμε έργο πνευματικό. Εάν δεν μπορούμε σε μία βάση αληθινή να κτίσουμε επικοινωνία με τον απλό λαό, όσα και Πατερικά χωρία και μεγαλόστομες διδαχές ξεστομίσουμε δεν θα μπορέσουμε να τον ενώσουμε με τον Θεό της Αληθείας!

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Για να διορθώσουμε το πρόβλημά μας πρέπει να σκεφτούμε και να συνειδητοποιήσουμε το εξής: Όσο πιο ευθύς είναι ο άνθρωπος στα λόγια και τα έργα του τόσο πιο κοντά πλησιάζει τον Θεό, ο Οποίος τον ευλογεί, τον επισκιάζει και τον δυναμώνει. Αυτή την οδό βάδισαν οι Άγιοι του Θεού αφού προτίμησαν να σταθούν ακραιφνείς και εδραίοι στην πίστη, τα έργα, στις πράξεις τους.

(Λουκ. ιη΄, 18 - 27).

ΕΝΑ ΣΟΥ ΛΕΙΠΕΙ...

«Έτι εν σοι λείπει· πάντα όσα έχεις πώλησον

και διάδος πτωχοίς» (Λουκ. ιη΄, 22).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Ο άρχοντας του σημερινού Ευαγγελίου δεν ήταν κακών διαθέσεων. Πλησίασε το Χριστό ερευνητικά, προσκομίζοντάς Του την αγάπη του για τον Νόμο και τις εντολές Του, συνάμα και τις ανησυχίες του για την σωτηρία και αιώνιο Βασιλεία. Υποσυνείδητα θεωρώ πως θέλησε να εκμεταλλευτεί την συνάντησή του με τον «αγαθό διδάσκαλο», στοχεύοντας στον έπαινο και την δικαίωση μπροστά στα μάτια των συνανθρώπων του. Λυπήθηκε όμως, αλλά και εξεπλάγει σαν άκουσε τον ερευνητή των ψυχών να του λέει: «έτι εν σοι λείπει· πάντα όσα έχεις πώλησον και διάδος πτωχοίς» (Λουκ. ιη΄, 22).

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΤΟΝ ΧΡΥΣΟ Ή ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟ;

(Λουκ. ιβ΄, 16 - 21).

Η ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣΤΙΑΣ.

«καθελώ μου τας αποθήκας και μείζονας οικοδομήσω...» (Λουκ. ιβ΄, 18).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Βασανιστικό το ερώτημα πηγαινοερχόταν στη διάνοια του πλουσίου, όπως βλέπουμε στο σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα. «Τί ποιήσω...» (Λουκ. ιβ΄, 17), τί να κάνω με τα αγαθά που ξεχειλίζουν στις αποθήκες μου, πως να διαχειριστώ την πλησμονή της ύλης που συνέβη στην ζωή μου; Και να στο «κοφτερό» μυαλό του άστραψε η ιδέα: «τούτο ποιήσω· καθελώ μου τας αποθήκας και μείζονας οικοδομήσω, και συνάξω εκεί πάντα τα γενήματά μου και τα αγαθά μου» (Λουκ. ιβ΄, 18). Τί να κάνεις; Γράφει κάπου ο Ι. Χρυσόστομος: κοίτα γύρω σου την φτώχεια, την ορφάνια, την ζητιανιά, τον πόνο, την αδικία, την πείνα και κάθε δυστυχία και δώσε, δώσε απ’τις ευλογίες που έλαβες για να τα θεραπεύσεις... Μα ο πλούσιος ήταν αλλού, ήταν κυριευμένος από το πάθος της απληστίας.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΤΑ ΔΕΣΜΑ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣΤΙΑΣ

* Φιλοσοφώντας ο Γκάντι θα γράψει τα εξής: «Ο κόσμος είναι αρκετά μεγάλος για να ικανοποιήσει τις ανάγκες κάθε ανθρώπου, αλλά πολύ μικρός για να ικανοποιήσει την ανθρώπινη απληστία». Και πράγματι το ψυχικό αυτό καταστροφικό συναίσθημα απασχόλησε εξαρχής την χριστιανική σκέψη σε τέτοιο βαθμό, όπου γρήγορα οι Πατέρες το τοποθέτησαν ανάμεσα στα επτά θανάσιμα αμαρτήματα.

*Στο σημερινό Ευαγγέλιο παρουσιάζεται η εντύπωση ότι η απληστία είναι «προνόμιο» των πλουσίων, αλλά νομίζω πως η άπληστη ψυχή βγάζει κατ’αναλογίαν τις ίδιες αντιδράσεις. Ουσιαστικά, αν το τοποθετήσουμε ως συνολική εικόνα θέλουμε ότι δεν έχουμε! Το κυνήγι του «ανικανοποίητου»... Ποτέ πλήρης, ποτέ ευχαριστημένος, ποτέ δοξολογικός απέναντι στις υπάρχουσες δωρεές του Θεού.

*Η ψυχανάλυση, τολμώντας να δυεισδύσει στο βάθος αυτής της ανθρώπινης συμπεριφοράς, θα μας πεί, ότι συνυπάρχουν στον ανθρώπινο ψυχισμό δύο ορμές που μας οδηγούν εκεί. Η μια πλευρά μας λοιπόν σαγηνεύεται από το πάθος για την ζωή και η άλλη μας πλευρά από τον θάνατο και την ανυπαρξία. Αυτή η διαρκής αντιπαλότητα των δύο δυνάμεων επεξηγεί ουσιαστικά την μανία για το κυνήγι κάθε απόλαυσης, αλλά και την αδυναμία να νιώσουμε πληρότητα και ικανοποίηση με όσα συμβαίνουν στην ζωή μας.

Β) Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

* Είναι αλήθεια ότι πολλές φορές επιχειρούμε να επαναφέρουμε τον εαυτό μας ή τους άλλους όταν διακρίνουμε αυτό το πάθος. Και αρχίζουμε τις επεμβάσεις με φράσεις του τύπου: «έχεις τόσα και παραπονιέσαι», «δεν βλέπεις πόσοι γύρω σου υποφέρουν»... Αλλά συνήθως οι υπενθυμίσεις αυτές δημιουργούν αποκλειστικά και μόνο ενοχές, που πολλές φορές καταργούν την αυτοεκτίμηση του προσώπου και το σπρώχνουν ουσιαστικά σε μεγαλύτερη απληστία για να πληρωθεί το ψυχικό κενό!

* «Ως μηδέν έχοντες και πάντα κατέχοντες» (Β΄ Κορ. 6, 10). Ορίστε αδελφοί μου η χριστιανική απάντηση. Πηγαίνεις στο μηδέν (ταπεινοφροσύνη) και ο Θεός σε ευλογεί και έχεις τα πάντα. «Και επί τίνα επιβλέψω, άλλ’ ή επί τον ταπεινόν και ησύχιον και τρέμοντα τους λόγους μου;» (Ησ. 66, 2). Ο ρηματικός τύπος επιβλέψω δεν έχει μόνο την έννοια έλξης της προσοχής εκ μέρους του Κυρίου, αλλά και την φροντίδα και πληρότητα που πηγάζει από την παρουσία του Αγ. Πνεύματος στην ανθρώπινη ύπαρξη.

* Ο άνθρωπος που αγαπά τον Θεό ευλογείται από Αυτόν και γίνεται ανεξάντλητη πηγή πλούτου και προσφοράς προς τον συνάνθρωπό του. Γεμίζει, αισθάνεται χαρά και πνευματική ικανοποίηση όταν μπορεί να μοιραστεί τα λίγα αγαθά που του έστειλε ο Θεός. Μην σταματάς λοιπόν άνθρωπε να ανάπτεις από το λυχνάρι της αγάπης σου τα σβηστά λυχνάρια των συνανθρώπων σου. Η φλόγα σου ποτέ δεν θα ελαττωθεί!

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Αδελφοί μου, η πλεονεξία είναι ειδωλολατρία! Ο άνθρωπος δεν είναι ποτέ ειρηνικός. Βρίσκεται σε διαρκή ταραχή, μηχανεύεται τρόπους, υποψιάζεται καχύποπτα ανθρώπους, δεν εμπιστεύεται οικείους ακόμα και συγγενείς. Δεν υπάρχει καθόλου στο μυαλό του η πρόνοια του Θεού, ακόμα δε και αυτή η ύπαρξή Του ως ρυθμιστή και των εδώ καταστάσεων. Ζώντας μια ψευδαίσθηση νομίζει πως έχει κάθε έλεγχο στα χέρια του. «Άφρον, ταύτη τη νυκτί την ψυχήν σου απαιτούσιν από σου· α δε ητοίμασας τίνι έσται;» (Λουκ. ιβ΄, 20). Ας μην ζήσουμε κάτι τέτοιο, αλλά νωρίτερα να διορθώσουμε την άπληστη ψυχή μας.

ΟΤΑΝ ΔΕΝ ΕΧΕΙΣ ΚΑΤΑΛΑΒΕΙ...

«και καταγέλων αυτού...» (Λουκ. η΄, 53).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Θέλησε ο Κύριός μας να έχει μάρτυρες στην σημερινή θαυματουργία (ανάσταση κόρης Ιαείρου) που παρουσιάζει το Άγ. Ευαγγέλιο. Στο σπίτι λοιπόν του Ιαείρου εκτός από τους γονείς μπαίνουν και «οι πρόκριτοι των μαθητών» Πέτρος, Ιάκωβος και Ιωάννης. Γεμάτοι θλίψη και χωρίς παρηγοριά οι γονείς, συναισθηματικά φορτισμένοι οι μαθητές. Σταθερός ο Ιησούς στη διδασκαλία Του περί του θανάτου: «ουκ απέθανεν αλλά καθεύδει» (Λουκ. η΄ 53). Έτσι ανάλογα μίλησε και για τον Λάζαρο πριν τον αναστήσει: «Λάζαρος ο φίλος ημών κεκοίμηται· αλλά πορεύομαι ίνα εξυπνήσω αυτόν» (Λουκ. ια΄, 11). Πως υποδέχθηκαν οι παρόντες τον λόγον; «Καταγέλων αυτού» (Λουκ. η΄ 53)! Το ρήμα καταγελώ έχει ορισμένες ερμηνείες όπως: περιπαίζω, λοιδορώ, σκώπτω, γελώ εις βάρος... Ναί, όλα αυτά και ο Κύριος τους έβγαλε όλους έξω!

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΣΠΛΑΓΧΝΙΑ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ

* Ακόμα και οι μαθητές Του δεν μπόρεσαν να καταλάβουν την αγάπη του Ιησού για τον άνθρωπο. Η ατελής και ατροφική γνώση για την παντοδυναμία του Διδασκάλου τους δεν άφηνε περιθώρια κατανόησης της θεϊκής αγάπης του Πλάστου για το πλάσμα Του. Ουσιαστικά ο Χριστός πήρε μαζί τους μαθητές και τους έφερε μέσα για να τους βγάλει έξω! Μόνο έτσι θα μπορούσαν να καταλάβουν γιατί δεν μπορούσαν να είναι παρόντες... Μήπως και εμείς δεν έχουμε μια ανάλογη σχέση με τον Ιησού; Τον καλούμε να αναλάβει τη διευθέτηση όλων των ουσιωδών ζητημάτων που μας απασχολούν. Και όταν Εκείνος εκτιμήσει τον βαθμό νεκρώσεως της ύπαρξής μας και τον τρόπο ζωοποίησής της, εμείς παντελώς ανίδεοι... γελάμε, καθώς το θεωρούμε ανέφικτο!

* Η αιμορροούσα όμως ήταν κάτι διαφορετικό. Επεδίωξε να «ακουμπήσει» τον Χριστό, να κάνει ουσιαστική και προσωπική την σχέση της με Αυτόν. Το διέγνωσε ο Κύριός μας· «Ήψατό μου τις» (Λουκ. η΄, 46). Ο όχλος συνέθλιβε τον Κύριο, αλλά το ιδιαίτερο και προσωποποιημένο άγγιγμα της ταλαίπωρης γυναίκας Τον έκανε να σταθεί και να «αναζητήσει» τον ανθρώπινο προορισμό της εξελθούσης δυναμικής ενέργειάς Του.

* Πόσες φορές λοιπόν, κατά τη διάρκεια του εκκλησιασμού μας, δεν γινόμαστε όχλοι, μάζα, απρόσωπο πλήθος; Να γιατί οι προσευχές, οι χιλιάδες προσευχές πέφτουν στο κενό. Αφού προσευχόμαστε αόριστα, γενικά και δεν επιλέγουμε σε ποιόν θα μιλήσουμε. «Κατευθυνθήτω η προσευχή μου ως θυμίαμα ενώπιόν Σου» (ψαλμ. 140, 2). Ο Χριστός όμως επιμένει να σε ονομάζει, μέσα από τα Μυστήριά του, να σε ξεχωρίζει προσωπικά και να απευθύνεται ιδιαιτέρως στο πρόσωπό σου, επιζητώντας ονομαστικά την σωτηρία σου.

Β) ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΣΤΟ ΒΑΘΟΣ

*Δεν είναι λίγοι εκείνοι που επιζητούν μια επιφανειακή σχέση με Τον Χριστό. Μια «τακτοποίηση» προσωπικών, οικογενειακών γιατί όχι και εργασιακών θεμάτων. Είναι σαν να καλούν με ένα μαγικό ραβδί (!) τον Θεό να αλλάξει (όπως αυτοί φυσικά επιθυμούν) την καθημερινότητά τους. Και «σκουντάμε» τον Χριστό και «συνθλίβουμε» τον Χριστό για να δούμε αποκλειστικά το παράδοξο και το θαυμαστό, από περιέργεια στηριγμένη στην κοντόφθαλμη λογική του συμφέροντος.

* Κάποτε ένας Ιερέας επέστρεφε στην βάση του σιδηροδρομικώς, ολοκληρώνοντας μια περιοδεία του ως Ιεροκήρυκας. Το τρένο καθώς ταξίδευε προς την Αθήνα σταμάτησε σε ένα χωριό, όπου σε μία ιερή εικόνα είχε συμβεί κάποιο θαύμα. Όλοι κατέβηκαν να προσκυνήσουν (σήμερα σταματούν στις καντίνες) εκτός από τον ιερέα. Ένας υπάλληλος τον ρώτησε: «Εσύ Πάτερ δεν θα κατεβείς;» και εκείνος απάντησε: «Όχι, δεν χρειάζεται να δω από κοντά εκείνο που πιστεύω ότι μπορεί να γίνει!».

* Μας λείπει ασφαλώς το βάθος της Πίστεως. Η γνώση της αγάπης, της πρόνοιας και παντοδυναμίας του Θεού. Γελάμε βυθισμένοι στην αβεβαιότητα. Σαν την Σάρρα όταν έμαθε ότι σε μεγάλη ηλικία θα φέρει τέκνο στον κόσμο· «εγέλασε δε Σάρρα εν εαυτή, λέγουσα· ούπω μεν μοι γέγονεν έως του νυν, ο δε κύριός μου πρεσβύτερος.» (Γεν. 18, 12). Έλαβε όμως αμέσως την βεβαίωση από τον Τριαδικό Θεό: «μη αδυνατήσει παρά τω Θεώ ρήμα;» (Γεν. 18, 14).

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Ο άνθρωπος της Πίστεως δεν εκπλήσσεται, καθώς γνωρίζει τις δυνατότητες του Θεού στον οποίο πιστεύει. Ζει την ευλογημένη «χριστοκοινωνία» που έχει άπειρες προεκτάσεις, ωραιότατες εμπειρίες και πάνω απ’όλα την υιική σχέση με κατεύθυνση την αιώνια Βασιλεία του Θεού.

(Λουκ. ιστ΄, 19 - 31).

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ.

«Άνθρωπος δε τις ην πλούσιος...πτωχός δε τις ην ονόματι Λάζαρος»

(Λουκ. ιστ΄, 19-20).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Όταν οι μαθητές και οι όχλοι είδαν την παροχή των αγαθών μέσα στην ερημιά (Ματθ. ιδ΄, 14-22) και την συλλογή κοφίνων περισσευμάτων σκέφτηκαν ενδομύχως πως Αυτός (ο Ιησούς) κάνει για ηγέτης και καθοδηγητής του εβραϊκού λαού. Η κατάργηση της φτώχειας… ένα πανανθρώπινο αίτημα. Ο Χριστός σε άλλο σημείο, γνωρίζοντας την δύναμη της αμαρτίας και της αδικίας, τους προσγειώνει κατάλληλα· «τους πτωχούς γαρ πάντοτε έχετε μεθ’εαυτών» (Ιω. 12, 8). Ας έχουμε πάντοτε υπόψιν μας ότι ο Κύριος δεν ήρθε ως κοινωνικός αναμορφωτής, αφού η διδασκαλία Του δεν «πέτυχε» δια επαναστάσεως αλλά δια Αναστάσεως!

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΑΚΡΑΙΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ: ΦΑΡΜΑΚΟ Η ΕΛΕΗΜΟΣΥΝΗ

*  Τόσο η πλησμονή των αγαθών, όσο και η παντελής έλλειψή τους αποτελούν ακραίες καταστάσεις για τον άνθρωπο. Πως να διαχειριστεί κάποιος τον πλούτο, αλλά και πως να υπομείνει ένας άλλος την ένδεια. Ο Κύριός μας δεν κάθισε στην μέση αυτών, ούτε προσπάθησε να αποσπάσει με την βία από τους έχοντας και να τα δώσει στους μη έχοντας. Αυτά στον δυτικό κόσμο με τις Γαλλικές Επαναστάσεις και τους Ρομπέν των Δασών. Ο Ιησούς θέλησε να δείξει την σωστή χρήση αυτών των μεγεθών που πηγάζει από την ευσπλαχνία της καρδιάς...

*  Πλούσιος υπήρξε και ο Αβραάμ, αλλά έγινε η αγκαλιά των δικαίων. Ονομαστός στην Π.Δ. (Γεν. 18, 1) για την ελεημοσύνη, την ευσπλαχνία, την φιλοξενία του. Αξιώθηκε να φιλοξενήσει την Αγία Τριάδα! Εδώ λοιπόν έχουμε σωστή χρήση του πλούτου. Ο Θεός του έδινε και εκείνος έδινε στους έχοντας ανάγκη. Το αντίθετο συμβαίνει με τον πλούσιο της σημερινής περικοπής, αγνοεί την ύπαρξη του Λαζάρου, αγνοεί τί συμβαίνει γύρω του αφού ζεί κλεισμένος στην αυτάρκειά του.

* Η Εκκλησία μας πάντοτε προτρέπει τα πιστά τέκνα της να εργάζονται την αρετή της ελεημοσύνης. Πρώτη και σπουδαιοτέρα πράξη ελεημοσύνης είναι αυτή του Θεού, αφού «πλούσιος ων εν ελέει» (Εφεσ. 2, 4) «επτώχευσεν» για να σώσει από αγάπη τον άνθρωπο. Ιδιαιτέρως κατά την διάρκεια της νηστείας δεν νοείται αυτή χωρίς τα καλά έργα της ελεημοσύνης· «ταύτα δε πάντα προς νουθεσία ημών γέγραπται, όπως νηστεύοντες χρηστότητα ποιήσωμεν» (Δοξαστικό Ε΄ Κυριακής των Νηστειών).

Β) ΦΤΩΧΕΙΑ: ΥΠΟΜΟΝΗ ΣΤΗΝ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ

* Ο Λάζαρος ζεί συνειδητοποιημένα την πτωχεία του. Δεν καταριέται, δεν βρίζει τον πλούσιο, δεν παίρνει μπογιά να γράψει συνθήματα εναντίον του στον τοίχο του αρχοντικού του... Γνωρίζει πως οι πειρασμοί και οι δοκιμασίες κάνουν τον άνθρωπο λαμπρότερο και επιπλέον έχει την εμπιστοσύνη του στον Θεόν! «Μακάριος ο άνθρωπος, όστις υπομένει πειρασμόν· διότι αφού δοκιμασθή, θέλει λάβει τον στέφανον της ζωής, τον οποίον υπεσχέθη ο Κύριος εις τους αγαπώντας αυτόν» (Ιακ. 1, 12).

* Σε αντίθεση με όσα περικλείει η διδασκαλία των Πατέρων αλλά και το Άγιον Ευαγγέλιον, εμείς που ευρισκόμαστε στην Εκκλησία, ικετεύουμε καθημερινά τον Θεό (με τα λόγια που μας δίδαξε) λέγοντας: «μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν» (Ματθ. 6, 13) και μάλιστα ενδομύχως έχουμε την πεποίθηση, ότι ως γνήσια τέκνα Του θα αποκρούσει για μας τα βέλη των δοκιμασιών. Νομίζω πως εδώ άθελά μας ίσως διαστρεβλώνουμε τα λόγια Του. Ουσιαστικά η Εκκλησία παρακαλεί να μην εισέλθει κάποιος σε πειρασμό και αυτός τον καταβάλει...

* Σήμερα ο κόσμος βιώνει το ήθος της ανέσεως και της ασφάλειας, ακόμα και οι πιστοί χριστιανοί εκφράζουν μία πίστη η οποία δεν αποπνέει κάτι το ουσιαστικό και σταυροαναστάσιμο. Οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας επιμένουν στο αγωνιστικό αυτό φρόνημα. «ουδείς απείραστος δυνήσεται εισελθείν εις την Βασιλεία των Ουρανών. Έπαρον γαρ, φησί, τους πειρασμούς και ουδείς ο σωζόμενος» ενώ ο γίγαντας των δοκιμασιών Ιωβ αποφαίνεται· «Πότερον ουχί πειρατήριόν εστί ο βίος του ανθρώπου επί της γης» (Ιωβ 7, 1).

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Σε κάτι τέτοιες συζητήσεις (που έχουν μεταφυσική χροιά) δέχομαι από τους δύσπιστους τον εξής συλλογισμό· «έλα καημένε ποιός πήγε και γύρισε να μας πεί τι γίνεται εκεί πάνω...». Γι’ αυτό και ο Κύριος προλαβαίνει την αγωνία του πλουσίου· «ει Μωσέως και των προφητών ουκ ακούουσιν, ουδέ εάν τις εκ νεκρών αναστή πεισθήσονται» (Λουκ. ιστ΄ 31) ή αλλιώς για τους ελληνολάτρες... «ου με πείσεις, καν με πείσης» (Αριστοφάνης).

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                                                       (Λουκ. η΄, 27 - 39)  

                                                                                    Η ΠΟΛΥΠΟΘΗΤΗ ΗΣΥΧΙΑ 

«Και εύρον καθήμενον τον άνθρωπο, αφ’ ου τα δαιμόνια εξεληλύθει,

ιματισμένον και σωφρονούντα παρά τους πόδας του Ιησού...» (Λουκ. η΄, 35).

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Σκέφτηκα σήμερα να παρατήσω την αναταραχή και το σάλο που έκανε ο ρακένδυτος δαιμονιζόμενος των Γαδαρηνών, την μακάβρια θέα των μνημάτων, τις λεγεώνες των δαιμόνων και να σταθώ στο β΄ μέρος της Ευαγγελικής περικοπής, εκεί που ο δύστυχος άνθρωπος, σαν αγρίμι που πρωτονιώθει ασφάλεια και σιγουριά, κάθεται στα πόδια του Ελευθερωτή του. Σαν να γίνεται μια απόδραση σήμερα από την πολύβουη ζωή της πόλης, σε ειδυλλιακά τοπία ησυχίας, γαλήνης και ηρεμίας. Ναί γι’αυτό ας μιλήσουμε, αυτό έχει ανάγκη ο σημερινός μας κόσμος...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΔΙΑΡΚΩΣ ΠΑΛΕΥΕΙ

* Πράγματι η καθημερινότητα του ανθρώπου είναι μια συνεχής πάλη. Από την στιγμή που ξυπνά μέχρι την ώρα που θα σφαλίσουν τα μάτια του για τον βραδινό ύπνο. Πάλη με τον χρόνο, την εργασία, τους συνανθρώπους, τις επικρατούσες κοινωνικές συμπεριφορές. Η γιγάντωση του κακού αλλά και η συνοίκηση μαζί του έκανε τον άνθρωπο πιότερο σκληρό, εγωκεντρικό, ψυχωτικό. Οι μεγαλύτερες τραγωδίες του πλανήτη μας περνούν απλά σαν ειδήσεις στο κινητό ή το tablet που νωθρά με το χέρι μας κινούμε στην οθόνη «χάριν ενημέρωσης».

* Και μετά η πάλη με τον εαυτό μας. Με τις τύψεις, τα ηθικά διλήμματα, τις αξίες, το καθήκον, το δίκαιο, το δικαίωμα... Μια αλυσίδα ατέλειωτη που δικαιωματικά περισφίγγει τον νού και την ύπαρξή μας, καθώς ατονίζει διαρκώς μέσα μας το γιατί ζούμε και που πάμε αλλά και ποιοί είμαστε. «Νούς αποστάς του Θεού ή κτηνώδης γίνεται ή δαιμονιώδης, και των όρων αποστατήσας της φύσεως επιθυμεί των αλλοτρίων και κόρον φιλοκερδίας ούκ οίδε, ταις σαρκικαίς επιθυμίαις έκδοτον εαυτόν ποιεί, και μέτρον ηδονής ου γιγνώσκει» (Γρηγ. Παλαμά, Ομιλ. 51, 6, Εκδ. Οικονόμου σ. 114).

* Για πολλούς αντίδοτο νομιζόμενο η ψυχαγωγία (πόσο η ψυχαγωγία σήμερα είναι αγωγή ψυχής;) από την οποία επιστρέφουν παντελώς καταβεβλημένοι, με επιβαρυμένη υγεία και ολέθρια ψυχοσωματικά αποτελέσματα. «Προσέχετε δε εαυτοίς μήποτε βαρηθώσιν υμών αι καρδίαι εν κραιπάλη και μέθη και μερίμναις βιωτικαίς, και αιφνίδιος εφ’ υμάς επιστή η ημέρα εκείνη» (Λουκ. 21, 34) προειδοποιεί ο Κύριος καθώς στην ψυχή σας μέριμνες κοσμικές, άγχη και αγωνίες θα βασιλεύουν συμπνίγοντας νού και καρδιά.

Β) ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΚΕΡΔΙΣΕΙΣ ΤΗΝ ΓΑΛΗΝΗ

* Δικαιολογημένα μπορείτε να αντιτείνετε τον ισχυρισμό: Και πως να τα αποφύγω όλα αυτά; Η ησυχία δεν είναι λουλούδι που ευδοκιμεί μόνο στις αυλές των μοναστηριών και των ασκητικών κελιών. Νομίζω πως σχετίζεται με την χάρη που λαμβάνουμε στο Άγιο Βάπτισμα αρκεί αυτή να μη μένει ανενεργή. Ελάβαμε αγία στολή κατά το εισαγωγικό μας Μυστήριο: «ενδύσασθε τον Κύριον Ιησούν Χριστόν και της σαρκός πρόνοιαν μή ποιείσθαι είς επιθυμίας» (Ρωμ. 13, 14), πως να ζούμε γυμνοί και στα μνήματα;

* Θυμηθείτε οι μαθητές καθώς βρίσκονταν σε ταραχή θαλάσσης στην λίμνη της Γεννησαρέτ (Ματθ. 14, 22-34) είδαν τον Κύριο να μπαίνει στο πλοίο και να χαρίζει την ηρεμία υποτάσσοντας ακόμα και τα στοιχεία της φύσης! Κάλεσε λοιπόν και εσύ τον Κύριο, διά της προσευχής, των ζωοποιών Μυστηρίων, των αγαθών έργων να μπεί και στην δική σου ζωή. Όχι μόνο θα γαληνέψει η τρικυμία, αλλά ανώτερος από αυτήν θα περπατήσεις πάνω της εξουσιαστικά.

* Φυσικά υπάρχει και ανώτερη πνευματική ησυχαστική κατάσταση που περιγράφουν μεγάλοι Νηπτικοί Πατέρες (Όσιος Νικήτας Στηθάτος, Γρηγόριος Παλαμάς), μέσα από την οποία καθαρίζεται ο νούς και ορά τον Θεόν. Αυτά είναι υψηλές εμπειρίες που βιώνονται στην Ορθόδοξη ασκητική και χρειάζονται αγώνες ασταμάτητοι και έμπειρους καθοδηγητές. Ας πάρουμε μια νοσταλγική γεύση έστω και εξ ακοής: «μόνον σαν η μνήμη του Χριστού ενωθεί με την πνοή μας, μπορούμε να γνωρίσουμε την ωφέλεια της ησυχίας» (Ιω. Κλίμακος).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Φαίνονται μακρινά και ακατόρθωτα, μα στην πραγματικότητα η χάρις του Θεού και η δική μας αγωνιστικότητα μπορούν, ως ένα βαθμό, να τα πραγματώσουν στην ύπαρξή μας. Ας θυμηθούμε την στιγμή που μεταλαμβάνουμε και ακούμε τον ύμνον «είδομεν το φως...», νομίζω πως είναι μια μικρή ένδειξη της μεγάλης ησυχίας.

Joomla SEF URLs by Artio