ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                        (Ιω. α΄, 44 - 52)

ΠΙΣΤΕΥΩ ΚΑΙ ΕΝΕΡΓΩ.

«ευρήκαμεν Ιησούν» (Ιω. α΄, 46).

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Ο Χριστός, κατά την επίγεια πορεία Του, δίδαξε αλλά και θαυματούργησε με παρρησία μπροστά στους ανθρώπους. Ο ίδιος ερωτηθείς σχετικά με το έργο Του και τους μαθητές Του είχε απαντήσει στον Αρχιερέα του καταδικαστικού συνεδρίου: «εγώ παρρησία ελάλησα τω κόσμω∙ εγώ πάντοτε εδίδαξα εν τη συναγωγή και εν τω ιερώ, όπου πάντοτε οι Ιουδαίοι συνέρχονται, και εν κρυπτώ ελάλησα ουδέν» (Ιω. 18, 20). Αν και «πάντες εθαύμαζον επί τοις λόγοις της χάριτος τοις εκπορευομένοις εκ του στόματος αυτού» (Λουκ. 4, 22) όμως όλοι δεν πίστευσαν σε Αυτόν. Δεν πείστηκαν ότι Αυτός μπορεί να ήταν ο αναμενόμενος Μεσσίας. Για να αποδεχθεί και να πιστέψει κάποιος τον Χριστό πρέπει να έχει τις κατάλληλες προϋποθέσεις στην ψυχή του, πρέπει το χωράφι του να είναι έτοιμο προς καρποφορία...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Σύνδεση: Ένα πρόσωπο που εμφανίζει με ακρίβεια τα γνωρίσματα της Πίστεως είναι, στο σημερινό Ευαγγέλιο, ο Φίλιππος. Ο Χριστός τον καλεί να έρθει κοντά Του, και θα δούμε γιατί συμβαίνει αυτό.

ΔΙΑΚΡΙΤΙΚΑ ΓΝΩΡΙΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΠΙΣΤΕΩΣ

* Ο Χριστός καλώντας τον Φίλιππο στη διακονία της αποστολής διέκρινε την βαθιά του πίστη προς το πρόσωπό Του. Διαφορετικά δεν θα συνέτρεχε οποιοσδήποτε λόγος να συμβεί αυτή η κλίση. Πως θα κήρυττε άλλωστε κάτι που δεν θα πίστευε... Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς επισημαίνει πως πίστη είναι η σωστή εικόνα που έχουμε για τον Θεό∙ «το περί Αυτού ορθώς φρονείν». Φρονώ αλλά και ζω ορθά σχετικά με τον Θεό. Δεν πιστεύω άλλα και διαφορετικά πράττω! Ο Κύριός μας λοιπόν επιλέγει τον Φίλιππο για το ύψιστο αποστολικό αξίωμα γιατί ως Καρδιογνώστης διέκρινε σε αυτόν την συνέπεια που απαιτεί η πίστη. Επομένως μπορούμε εδώ να ισχυριστούμε ότι πέρα από την θεωρητική προσέγγιση της Ορθοδόξου Πίστεως οφείλουμε να τη στολίζουμε (την πίστη) με αγαθά έργα. Ο Άγιος Ιάκωβος ο Αδελφόθεος ωραιότατα το καταθέτει: «δείξον μοι την πίστιν σου εκ των έργων σου» (Ιακ. 2, 18).

* Ένα άλλο γνώρισμα που απορρέει από την στάση του Φιλίππου απέναντι στο πρόσωπο του Χριστού είναι η εμπιστοσύνη σε Αυτόν. Ο Φίλιππος ως προς την γνώση του Θεού δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως στατικός. Μελετούσε συνεχώς τον Νόμο Του και βρισκόταν σε αναμονή της ελεύσεως του Θεανδρικού Προσώπου μέσα στην ιστορία του κόσμου. Περίμενε «αεί τον Χριστό» μαρτυρεί ο ιερός Θεοφύλακτος. Προφανώς είχε απόλυτη εμπιστοσύνη σε όσα είχαν καταγράψει κατά καιρούς οι Προφήτες στα κείμενά τους. Ζούσε με αυτή την εμπιστοσύνη (= η πίστη, η βεβαιότητα κάποιου ότι έχει ένα συγκεκριμένο πρόσωπο ορισμένη ικανότητα ή ιδιότητα) και γι’αυτό αμέσως κατανόησε το μεγαλείο και την αξία του Χριστού. Είναι λοιπόν αλληλένδετες έννοιες εμπιστοσύνη και πίστη. Αν θέλουμε να εμπιστευτούμε τον Θεό, θα πρέπει στην ζωή μας να έχουμε ζήσει με την ελπίδα και νοσταλγία της λυτρώσεως και της Αναστάσεως. Τότε θα μπορέσουμε να εκφραστούμε ανάλογα, όπως μίλησε ο Φίλιππος προς τον Ναθαναήλ: «όν έγραψε Μωυσής εν τω νόμω και οι Προφήται, ευρήκαμεν, Ιησούν...» (Ιω. 1, 46).

* Ένα τρίτο χαρακτηριστικό του ανθρώπου που ενστερνίζεται την πίστη στο Χριστό είναι η προσπάθεια να μοιραστεί αυτή την γνώση και επαφή, αλλά κυρίως την προερχόμενη χαρά με τους συνανθρώπους του. Λέει στο Ναθαναήλ: «Έρχου και ίδε» (Ιω. 1, 47). Καταστέλλει τις οποιεσδήποτε αμφιβολίες του και τον προσκαλεί σε ένα διάλογο θα λέγαμε «ψηλαφήσεως» της προσωπικότητας του Ιησού. Και εδώ αδελφοί μου θα πρέπει να σταθούμε λίγο παραπάνω. Είναι τόσες οι προκαταλήψεις, ο αρνητισμός, η στρέβλωση απέναντι στην Εκκλησία του Χριστού που πρέπει ο κάθε πιστός να καταβάλει τιτάνιο αγώνα για να πείσει τον διπλανό του άνθρωπο να ακολουθήσει τον δρόμο του. Όπλο γίνεται ο δικός μας αγώνας, οι καρποί της ευσεβείας μας, μόνο αυτοί πείθουν στην κοινωνία του αποπροσανατολισμού που ζούμε. «Γεύσασθε και ίδετε ότι χρηστός ο Κύριος» (ψαλμ. 33, 9). Δοκιμάστε όπως και εμείς, πρέπει να πούμε στους γύρω μας, ότι έχει καρπούς η πίστη μας γλυκύτατους. Ποιοί είναι αυτοί; Αυτοί που ζούμε και βιώνουμε εμείς που σας προτρέπουμε!

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Νομίζω πως όλοι λίγο – πολύ αντιλαμβανόμαστε πως η πίστη έχει σχέση με την Εκκλησία και τον Χριστό. Έξω από αυτό τον χώρο δεν μπορεί να ζήσει, να αυξηθεί, να στερεωθεί. Χρειάζεται η χάρις των Μυστηρίων, η συμμετοχή σε αυτά ενσυνειδήτως, ώστε να πραγματοποιείται η «αύξηση της πίστεως», όπως ισχυρίζονται οι Πατέρες μας. Διαφορετικά δεν θα μπορούμε να εμπιστευτούμε τον Θεό και θα καταφεύγουμε στην ασφάλεια της ύλης. Δεν θα μπορούμε να κηρύξουμε την Ανάστασή Του γιατί θα βρισκόμαστε στον τάφο της νεκρώσεως των παθών... Ας πιστέψουμε ενεργητικά για μας και τους άλλους!

(Ματθ. στ΄, 14-21).

Η ΠΑΡΕΞΗΓΗΜΕΝΗ ΝΗΣΤΕΙΑ

«Όταν νηστεύητε...».

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Η εκκλησία μας βρίσκεται μπροστά στην Αγ. Τεσσαρακοστή. Σ’ αυτήν δεσπόζει ο θεσμός της νηστείας, σαν μία μέθοδος που θεσπίστηκε για να οδηγήσει το σώμα και την ψυχή σ’ έναν πνευματικό εξαγνισμό. Ο θεσμός αυτός πάντοτε ήταν παρεξηγημένος από τους ανθρώπους. Μερικοί Χριστιανοί τον απολυτοποιούν και τηρούν μία αυστηρή αποχή από τα φαγητά (ορισμένα) χωρίς να τον πλαισιώνουν και από άλλες πνευματικές εκδηλώσεις. Άλλοι καταφρονούν εντελώς τον θεσμό, τον κοροϊδεύουν και χτίζουν γύρω του ανιστόρητες πραγματικότητες. Ας δούμε σήμερα με την ευκαιρία της ημέρας το πραγματικό της νόημα!

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η ΝΗΣΤΕΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ…

* Η νηστεία δεν είναι «δίαιτα», δεν αποβλέπει να «ρίξει μερικά κιλά» του σώματος και να κατεβάσει τις τιμές επιβλαβών στοιχείων στις γενικές αίματος. Είναι «παθοκτόνος» και όχι «σωματοκτόνος», όπως λέει ο Μεγ. Βασίλειος.

*Νηστεία δεν είναι αλλαγή στον διατροφικό μας κανόνα. Δηλαδή χορτασμός με νηστίσιμα αγαθά που ενίοτε είναι νοστιμότερα και ακριβότερα.

* Νηστεία δεν είναι αποχή από συγκεκριμένες τροφές, ενώ το σώμα μας μετέχει σε πράξεις και το πνεύμα μας διακατέχεται από ειδών επιθυμίες και μετέχει στην κακία η οποία μας χωρίζει από τον Δεσπότη Χριστό.

* Νηστεία δεν είναι να νηστεύω και να αγωνίζομαι και περνώντας από τις ταβέρνες της παραλιακής να κατακρίνω, να βρίζω και να στέλνω «στο πυρ το εξώτερο» όσους γευματίζουν αντίθετα με μένα που μπορεί να «έχει κολλήσει το στόμα» για λίγο μόνο νερό.

* Νηστεία δεν είναι όταν κάνω το εν λόγω αγώνισμα «όπως φανώμεν τοις ανθρώποις νηστεύοντες»(Μτθ. 6, 18), στοχεύοντας δηλαδή στον ανθρώπινο έπαινο, στην κενή και ματαία δόξα. Η ανθρωπαρέσκεια δεν έχει θέση στην νηστεία. Ας μην ξεχνάμε πως και τα δαιμόνια νηστεύουν, ξαγρυπνούν, καθημερινά και ασταμάτητα λόγω της φύσεώς τους.

 

Β) ΝΗΣΤΕΙΑ ΕΙΝΑΙ…

* Η πρώτη εντολή που δόθηκε στους πρωτοπλάστους μέσα στον παράδεισο. Και ήταν εντολή που βοηθούσε τον άνθρωπο να στραφεί αποκλειστικά στον Θεό. Να ζεί απ’ Αυτόν και να γεύεται την αθανασία και την αιωνιότητα. Οδηγεί δηλαδή τον άνθρωπο στην υπέρβαση της ύλης, γι’ αυτό και τοποθετείται πριν την Θεία Κοινωνία.

* Με την νηστεία ο άνθρωπος βάζει προτεραιότητες στην ζωή του. Πρώτα ο Θεός μου και δευτερευόντως η υλική δημιουργία. Γι’ αυτό και δεν έχουμε (έτσι πρέπει τουλάχιστον) χορτασμό από άλλα επιτρεπτά αγαθά αλλά στέρηση, πείνα και πλησίασμα στον ανενδεή Θεό.

* Σκοπός λοιπόν της νηστείας να γίνουμε μέτοχοι στο πάθος του Χριστού. Ο οποίος για την σωτηρία μας πείνασε και δίψασε πάνω στον Σταυρό από κάθε υλικό αλλά στόχευσε και στην δική μας σωτηρία. Η ύλη τις περισσότερες φορές μας δίνει εφόδια γι’ αυτή την ζωή (απαραίτητα βέβαια), η νηστεία αποβλέπει να μας εξασφαλίσει κοινωνία με τον Θεό και αιώνια ζωή.

* «Λύε πάντα σύνδεσμο κακίας» γράφει ο Μέγ. Βασίλειος. Να μία νηστεία που όσα προβλήματα υγείας και να έχουμε, ότι δουλειά με βαρέα και ανθυγιεινά ένσημα να κάνουμε, μπορούμε να γίνουμε συμμέτοχοι. Μπορούμε να προσπαθήσουμε. Ας προσέξουμε την μνησικακία. Να μην πηγαίνει χαμένος ο κόπος μας. Στόχος της νηστείας είναι να αγαπήσουμε τον Θεό και αυτό δεν μπορεί να γίνει μισώντας τους ανθρώπους (πρβλ. συγχωρητική ευχή στο τέλος σήμερα).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Η μυθολογία των Αρχ. Ελλήνων γράφει πως οι σύντροφοι του Οδυσσέα έφαγαν από τους λοτούς και ξέχασαν την πατρίδα τους. Η νηστεία, η αποχή από τις υλικές τροφές, μας βοηθάει να μην λησμονήσουμε την αιώνια πατρίδα. Να μην λησμονήσουμε τον Θεό, την πηγή της αιωνιότητος. Κι όλα αυτά να τα κάνουμε χαρούμενοι, χωρίς κανείς να καταλαβαίνει τίποτα παρά μόνο ο Θεός και οι Άγιοι Άγγελοί Του, οι οποίοι, σύμφωνα πάντα με τον Μ. Βασίλειο παραμένουν με ευγενική διάθεση στον πιστό που με επίγνωση αγωνίζεται.

(Ματθ. κε΄, 31 - 46)

ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΗ ΔΙΚΑΙΟΚΡΙΣΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ.

«τότε καθίσει επί θρόνου δόξη αυτού...» (Ματθ. κε΄, 31).

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Μία συγκλονιστική αλήθεια αποκαλύπτει σήμερα το Άγιο Ευαγγέλιο. Μία αλήθεια πραγματική, θεμελιώδη για την χριστιανική πίστη που αφορά παράλληλα και την παγκόσμια, γενική κρίση του Θεού σχετικά με το γένος των ανθρώπων. Είναι δε τόσο σημαντική καθώς την ομολογούμε στο Σύμβολο της Πίστεως: «και πάλιν ερχόμενον, κρίναι ζώντας και νεκρούς, ου της Βασιλείας ουκ έσται τέλος». Γεγονός αναπόδραστο, όσο και αν θέλουν οι άνθρωποι πεισματικά να το αφαιρέσουν από την σκέψη τους. Σαν τον αδιάφορο μαθητή που «επιμένει» να θεωρεί ανύπαρκτη τη διαδικασία των εξετάσεων…

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) ΩΡΑ ΝΑ ΔΙΚΑΙΩΘΟΥΝ ΟΙ ΑΔΙΚΗΜΕΝΟΙ

* Πόσες φορές η ανθρώπινη ψυχή δεν πονά μπροστά στην κοινωνική και προσωπική αδικία. Πόσο διψά και λαχταρά την δικαιοσύνη που αποκαθιστά τον μόχθο, την τιμιότητα, την εμμονή στο καλό και ηθικό του ατόμου που ζεί με αξίες σε ένα κόσμο καταρακωμένο από ιδανικά και ηθικούς φραγμούς... Όταν κατοικεί σ’ένα κόσμο που η πονηρία και η κακία θριαμβεύουν, οι «έξυπνοι» και δικτυωμένοι καλοπερνούν εις βάρος παραγκωνισμένων πως να μην διψά για δικαιοσύνη και ισότητα.

* Έτσι το γεγονός της Κρίσεως γίνεται συγκλονιστικό, αφού ενώπιον του Κριτού θα στηθούν όλες οι γενεές των ανθρώπων. «και αφοριεί αυτούς απ’ αλλήλων ώσπερ ο ποιμήν αφορίζει τα πρόβατα από των ερίφων» (Ματθ. κε΄, 32). Και το αποτέλεσμα θα είναι δικαιότατον∙ «δίκαιος Κύριος και δικαιοσύνας ηγάπησεν, ευθύτητας είδε το πρόσωπον Αυτού» (ψαλμ. 10, 7). Και αν στα επίγεια δικαστήρια είναι εφικτό το τέχνασμα και η ικανότητα ενός «εκλεκτού» δικηγόρου να μας απαλλάξει από μία καταδίκη που αξίζουμε, στην περίπτωση του θεϊκού δικαστηρίου τα πάντα θα είναι «γυμνά και τετραχειλισμένα» (Παρ 19, 5).

* Ας ακούσουμε πως ένα κατάλληλο για την περίσταση τροπάριο φανερώνει την κρίση του Θεού: «άνευ κατηγόρων ελέγχομαι, άνευ μαρτύρων κατακρίνομαι». Γνωρίζει ο Θεός τα πεπραγμένα μου γιατί «αι γαρ βίβλοι του συνειδότος αναπτύσσονται» και αμέσως «τα έργα μου τα κεκρυμμένα ανακαλύπτονται». Σε παρακαλώ λοιπόν Κύριε δικαιοκρίτα με έλεος «πριν με καταδικάσεις Κύριε, φείσαι μου. Ελέησέ με και συγχώρησέ με». Και πράγματι αν σκεφτούμε με επιμέλεια και σε βάθος μπορούμε να κατανοήσουμε λίγα σχετικά με την δικαιοσύνη του Θεού. Διαβάζουμε κατά το ωραιότατο μυστήριο του Ευχελαίου∙ «ως η μεγαλοσύνη Σου, ούτω και το έλεός Σου». Δηλαδή όπως όλος ο κόσμος δεν σε χωράει και είσαι παντού, τέτοιο είναι και το έλεός Σου απέραντο σε βαθμό που κανείς δεν μπορεί να το συλλάβει διανοητικά. Αυτό επικαλείται και ο χειρότερος αμαρτωλός κατά την μετάνοιά του…

Β) ΑΛΗΘΙΝΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ

* Αδιάσειστο κριτήριο θα είναι η αγάπη και ευσπλαχνία προς τον πλησίον. Γιατί όλα όσα θα προσφέρουμε προς τους αναξιοπαθούντας αδελφούς μας «εμοί εποιήσατε» (Ματθ. κε΄, 40). Σε μένα το κάνατε! Εμένα είχε αποδέκτη! Τόσο εύκολα, τόσο απλά. «Ώσπερ ο ποιμήν αφορίζει τα πρόβατα από των ερίφων» (Ματθ. κε΄, 32). Υπάρχει περίπτωση να κάνει λάθος ο τσοπάνης, να δυσκολευτεί να ξεχωρίσει το πρόβατο από το κατσίκι; Αδύνατον αδελφοί μου, έτσι θα συμβεί και με τη δικαία αλλά και απλή κρίση του Θεού.

* Και η αγάπη, όχι μόνο με την συναισθηματική και αφηρημένη έννοια αλλά αυτή που κάνει πράξεις, που «ζώνεται» το λέντιο της διακονίας προς τους αδελφούς που υποφέρουν. Καίρια το υπογραμμίζει ο Άγ. Ιάκωβος ο Αδελφόθεος∙ «εάν δε αδελφός ή αδελφή γυμνοί υπάρχωσι και λειπόμενοι ώσι της εφημέρου τροφής, είπη δε τις αυτοίς εξ υμών, υπάγετε εν ειρήνη, θερμαίνεσθε και χορτάζεσθε, μη δώτε δε αυτοίς τα επιτήδεια του σώματος, τί το όφελος;» (Αγ. Ιακ. β΄, 14-15). Έτσι αυτές οι πράξεις θα φανερώνουν το πραγματικό ενδιαφέρον για τους ελάχιστους αδελφούς του Χριστού και όχι έναν στείρο ανθρωπισμό, προϊόν μιας «πολιτισμένης» κοινωνίας που διαλέγει ποιούς να βοηθήσει και ποιούς... να βομβαρδίσει!!!

* Απλά περιστατικά λοιπόν, καθημερινά, χωρίς τυμπανοκρουσίες και δημοσιεύσεις, σε θεαματικές εκδηλώσεις που μας έχει συνηθίσει η εποχή μας, είναι αυτά που ελκύουν τον Θεό. Το μοναδικό πράγμα αδελφοί μου που μπορούμε να κρύψουμε στο σάβανο του τάφου και να πάρουμε στην άλλη ζωή μαζί μας είναι η ελεημοσύνη! «Πλούτισον μη περιουσίαν μόνον αλλά και ευσέβειαν...» (Γρηγορ. Θεολόγος).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Τελικά εκείνο που πρέπει να φοβάται ο άνθρωπος δεν είναι η αιώνια κόλαση (στην ανθρωποπαθή έκφρασή της με τις φωτιές κτλ.), αλλά η στέρηση της κοινωνίας με τον Θεό. Δυστυχώς οι περισσότεροι άνθρωποι βρίσκονται σε αυτή την θέση από εδώ, από την γη που κατοικούμε. Ας φροντίσουμε να γίνουμε κοινωνοί της χάριτος του Θεού στην παρούσα ζωή για να μη χάσουμε αυτή και στην αιωνιότητα.

(Λουκ. ιε΄, 11-32).            (Ασώτου)                                                                                                                              

                                                        

ΤΟ «ΚΑΛΟ» ΠΑΙΔΙ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ.

«ωργίσθη δε και ουκ ήθελε εισελθείν» (Λουκ. ιε΄, 28).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

      Όταν ο λειτουργικός χρόνος φέρνει στο παρόν την Κυριακή του Ασώτου και μετανοημένου Υιού, θεωρώ πως η καρδιά του ιεροκήρυκα νιώθει ένα σκίρτημα πνευματικού ζήλου για την διάδοση και επεξήγηση των νοημάτων που ενκρύπτονται κάτω από το φαινόμενο της παραβολικής διηγήσεως. Να είναι άραγε η συγκίνηση που αποπνέει όλη η ενέργεια επιστροφής του Υιού και η αγαπητική αποδοχή του Πατέρα; Μήπως η χαρά του αρχοντικού στην επιστροφή και μετάνοιά του από τον ξένο τόπο της αμαρτίας; Ίσως λανθασμένα επιμερίζω το όλον της παραβολής. Για αυτή γράφτηκε κάποτε πως αν (θεωρητικό αυτό καθαρά) χανόταν όλο το Ευαγγέλιο και σωζόταν μόνο το κείμενό της, θα ήταν ικανό να οδηγήσει τον άνθρωπο ξανά στον Θεό, αποκαλύπτοντας παράλληλα την θεία αγάπη Του...                               

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) Ο «ΦΡΟΝΙΜΟΣ» ΥΙΟΣ ΤΟΥ ΠΑΤΕΡΑ

* Δεν ξέρω κατά πόσο έχουμε σκεφτεί πως το τραγικό πρόσωπο της παραβολής είναι ουσιαστικά ο πρεσβύτερος υιός. Αυτός έμεινε κοντά στον Πατέρα και μετά την φυγή του ασώτου υιού, υπάκουα και σκληρά εργαζόμενος, πλην όμως δεν χάρηκε καθόλου την επιστροφή του αδελφού του, ζήλεψε και ουσιαστικά εναντιώθηκε στον Πατέρα· «ότε δε ο υιός σου ούτος, ο καταφαγών σου τον βίον μετά πορνών, ήλθεν, έθυσας αυτώ τον μόσχον τον σιτευτόν» (Λουκ. ιε΄, 30). Συγκλονιστικό... θα περίμενε κανείς να συμβεί το αντίθετο.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                          

* Είναι αλήθεια πως ο πρεσβύτερος υιός ζεί μια επιφανειακή σχέση με τον Πατέρα του. Ως πιστός που είναι τον υπηρετεί, αλλά ποτέ δεν σύναψε μαζί Του μια αγαπητική σχέση. Φυλάκισε εντός τα «θέλω», τις όποιες συμπεριφορές, εμφανίζοντας ένα ψεύτικο ιδεατό εαυτό. Γι’αυτό, όπως ομολογεί και ο ίδιος, αν και ήταν κοντά Του, δεν απήλαυσε κάτι από τα δώρα της αγάπης Του· «ιδού τοσαύτα έτη δουλεύω σοι και ουδέποτε εντολήν σου παρήλθον, και εμοί ουδέποτε έδωκας έριφον ίνα μετά των φίλων μου ευφρανθώ» (Λουκ. ιε΄, 29). Αυτό το «ουδέποτε» (επαναλαμβάνεται δύο φορές), συμπυκνώνει όλη την τραγικότητα του προσώπου του!                                                                

* Παρ’όλα τα λεγόμενά μας δεν επιχειρούμε, ειλικρινά, να καταδικάσουμε τον μεγαλύτερο υιό. Να τον στείλουμε «αδιάβαστο» στα Τάρταρα της κολάσεως. Πιστεύουμε ακράδαντα πως η Θεία Πρόνοια τον έφερε μπροστά στην μετάνοια του Ασώτου Υιού για να δεί και να διορθώσει, αλλά και να αναμορφώσει, ως αυθεντική, την σχέση του με τον Πατέρα. Η παραβολή τελικά δεν μας λέει αν δέχτηκε την πρόσκληση του Πατέρα για να συνεορτάσει μαζί Του το χαρμόσυνο γεγονός. Η αμφιθυμία[1] που προκαλείται στο τέλος μπορεί να γίνει αφορμή γόνιμου προβληματισμού...  Β) Ο

ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΣ ΥΙΟΣ ΣΥΜΒΟΛΙΣΤΙΚΑ

* Λαμβάνοντας υπ’όψιν τις γνώμες των ιερών ερμηνευτών μπορούμε να παρουσιάσουμε τις επικρατέστερες σχετικά με τον συμβολισμό του πρεσβύτερου υιού. Οι περισσότεροι συγκλίνουν στην άποψη ότι ο Κύριός μας εννοούσε τους Φαρισαίους οι οποίοι Τον πλησίαζαν, άκουγαν τη διδασκαλία Του και έβλεπαν τους αμαρτωλούς να μετανοούν. Μόνιμη και διαρκής η κατηγορία για το πρόσωπο Του, όπως την εξέφραζαν στους μαθητές Του· «διατί μετά των τελωνών και αμαρτωλών εσθίει ο διδάσκαλος υμών;» (Ματθ. 9, 11). «Ευμήχανος» ο Θεός θα υποστηρίξει ο ι. Χρυσόστομος, βρίσκει καλές ευκαιρίες να σώσει τον αμαρτωλό!      

* Μια άλλη ερμηνεία, ασφαλώς πιο ήπιας αντιδραστικής μορφής, είναι η ακόλουθη. Ο υιός συμβολίζει τους Αγίους, που εργάστηκαν μέσα στην Εκκλησία με κόπο και πόνο, τηρώντες τα προστάγματα του Θεού και περιμένουν να αποδοθεί δικαιοσύνη εκ μέρους Του, αμείβοντας τους ευσεβείς και καταδικάζοντας τους ασεβείς. Η δικαιοσύνη του Θεού όμως έχει άλλα κριτήρια, φτάνει ένα «ήμαρτον» εσωτερικό συντετριμμένης καρδιάς να υπερκεράσει δάκρυα και νηστείες και αγρυπνίες. Θυμηθείτε στην σχετική παραβολή· «θέλω δε τούτω τω εσχάτω δούναι ως και σοι. Ή ουκ εξεστί μοι ποιήσαι, ο θέλω εν τοις εμοίς;» (Ματθ. 20, 14–15), των εργατών του αμπελώνα.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

      Θα μπορούσαμε να πούμε συνοψίζοντας και ανακεφαλαιώνοντας τις ταπεινές απόψεις που καταθέσαμε, ότι στην παραβολή έχουμε δύο «άσωτους» ουσιαστικά υιούς. Έναν που έζησε «έκλυτο βίο» ελκόμενος από την Πατρική αγάπη σε επιστροφή και έναν με «ηθικό βίο» χωρίς νου και καρδιά καθαρή να δεί την αγάπη του Πατέρα. Σαν αισιόδοξος που είμαι και έχοντας καταλάβει έστω και ακροθιγώς την ευσπλαγχνία και θυσιαστική αγάπη του Πλάστη, θέλω να πιστεύω πως και ο πρεσβύτερος υιός θα άφησε στην άκρη τα παράπονά του (υποθετικά πάντα) και θα μπήκε στο αρχοντικό να γλεντήσει!!!

 

[1] Συνύπαρξη αντιθετικών συναισθημάτων στην ψυχή κάποιου.

(Λουκ. ιη΄, 10-14).(Τελώνου και Φαρισαίου)

Η ΘΕΟΜΙΜΗΤΟΣ ΤΑΠΕΙΝΟΦΡΟΣΥΝΗ.

«...ο δε ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται.» (Λουκ. ιη΄, 14).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Η σημερινή παραβολή, στην έναρξη του Τριωδίου, επιχειρεί μια συγκριτική παράθεση δύο αντιθετικών ψυχικών καταστάσεων. Ο Φαρισαίος εκπροσωπεί τη θεομίσητο υπερηφάνεια και ο Τελώνης τη θεομίμητο ταπείνωση. Από τη μία παρουσιάζεται ο θρησκευτικός άνθρωπος με όλα τα πνευματικά τρόπαια (νηστεία, ελεημοσύνη...) και από την άλλη ο αμαρτωλός που δεν τολμά να σηκώσει το βλέμμα του ψηλά για να προσευχηθεί...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η ΤΑΠΕΙΝΗ ΠΡΟΣΕΥΧΗ ΤΟΥ ΤΕΛΩΝΗ

* «ο Θεός, ιλάσθητί μοι τω αμαρτωλώ» (Λουκ. 18, 13). Συντετριμμένος από τις αμαρτίες του και βλέποντας κάθε προσωπική του εκδήλωση να συνδέεται με την αμαρτία, ζητά ταπεινωμένος την εξιλέωση από τον Κύριο. Τον παρατηρούμε να χτυπά το στήθος του, καθώς σύμφωνα με την Ορθόδοξη παράδοση εκεί βρίσκεται (στην καρδιά δηλαδή) το εργαστήριο κάθε καλού και κακού συλλογισμού που οδηγεί τον άνθρωπο σε ανάλογες ενέργειες· «Εκ γαρ της καρδίας εξέρχονται διαλογισμοί πονηροί, φόνοι, μοιχείαι, πορνείαι, κλοπαί, ψευδομαρτυρίαι, βλασφημίαι» (Ματθ. 15, 19).

* Τα λόγια τα οποία έλεγε με ταπεινοφροσύνη τα πίστευε, τα εννοούσε και αντιπροσώπευαν τον εσωτερικό του κόσμο. Η ταπείνωση διαφέρει από μια απλή ταπεινολογία. Η ταπείνωση δείχνει ωριμότητα και πνευματικό βάθος, η ταπεινολογία επιφάνεια με στόχο τον εντυπωσιασμό του πλησίον. Έστι ο Τελώνης «κατέβη ούτος δεδικαιωμένος εις τον οίκον αυτού» (Λουκ. ιη΄, 14), γεγονός που συνετάραξε τους ακροατές μιας κοινωνίας που είχαν μάθει να κρίνουν σύμφωνα με τα έργα του ευσεβισμού και όχι της ευσεβείας.

*Ο Κύριός μας επίσης επιθυμεί να εξάρει την αυτομεμψία του Τελώνου. Να μια άλλη παράλληλη και σχετική με την αρετή της ταπεινότητος έννοια. Να κατηγορούμε αποκλειστικά τον εαυτό μας για όσα έχουμε διαπράξει και να μην «εφευρίσκουμε» δικαιολογίες και ελαφρυντικά για να κατασιγάσουμε τον εσωτερικό έλεγχο της συνειδήσεως. Η αυτομεμψία οδηγεί στα σωτήρια δάκρυα της μετανοίας (όχι της απογοήτευσης) και την ύπαρξή μας στην μεταμέλεια και διόρθωση.

Β) Ο ΥΠΕΡΦΙΑΛΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ

* Είναι σχεδόν αδύνατο να καταφέρεις να πείσεις τον σημερινό άνθρωπο που τρέφεται από την προβολή και την δημοσιότητα, για το μεγαλείο και το ήθος που χαρίζει η ταπεινότητα στην ύπαρξή μας. Όταν η αυτοπροβολή και αυτοεξύμνηση τροφοδοτούν κάθε ενέργειά μας, πως να κατανοήσουμε ότι η ταπεινοφροσύνη είναι η τελειότητα, καθώς την διάλεξε για ένδυμά Του ο τέλειος Θεός! Γράφει σ’ένα σημείο ο π. Αλέξανδρος Σμέμαν: «Τί είναι ταπείνωση; Ο ίδιος ο Θεός είναι ταπεινός. Η ταπείνωση είναι πραγματικά μια Θεία ποιότητα».

* Και αυτό καταλαβαίνει ο άνθρωπος όταν προσεγγίσει τον Θεό. Ενώ έχει την λανθασμένη εικόνα του τιμωρού, ενός Θεού που κατοικεί αυτοεξόριστος στην μεγαλοσύνη Του, συνειδητοποιεί πως ο Θεός συναντάται στην ταπείνωση. «Μάθετε απ’εμού, ότι πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία, και ευρήσετε ανάπαυσιν ταίς ψυχαίς υμών» (Ματθ. 11, 29). Έτσι μέσα από την ταπείνωση ήρθε σε επαφή με τον πεπτωκότα άνθρωπο, σαρκώθηκε «φορώντας» την ανθρώπινη φύση, φτάνοντας μέχρι τον ατιμωτικό σταυρικό θάνατο για να σώσει το πλάσμα Του.

* Έτσι θα μπορούσαμε να εξηγήσουμε το συχνό φαινόμενο άνθρωποι της επιστήμης και της γνώσεως να καταφεύγουν σε ασκητές του Αγίου Όρους, αλλά και σε άλλους πνευματέμφορους ανθρώπους, αναζητώντας συμβουλές για να διορθώσουν τη ζωή τους. Οι εγγράμματοι στους αγράμματους, περιμένοντας ένα απλό ταπεινό λόγο που πηγάζει την ομορφιά και την ωραιότητα της ψυχής που ζεί με την Άκρα Ταπείνωση, τον Χριστό.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Αδελφοί μου, δοκιμάσαμε κάθε πρόκληση που έθεσε η υπερηφάνεια στο μυαλό μας. Τεχνολογική, υλιστική, γνωστική, τοποθετήστε εδώ ότι θέλετε από την ποικιλομορφία της διαβίωσής μας… Τα τραγικά αποτελέσματα ή μάλλον τα αδιέξοδα τα βιώνουμε καθημερινά. Καιρός να αναζητήσουμε την ταπείνωση και την απλότητα στις σκέψεις και στις ενέργειές μας. Ο ταπεινός άνθρωπος αναπαύει τον Θεό. «Κάθε πρωί ο Θεός ευλογεί τον κόσμο με το ένα χέρι, αλλ’όταν ιδή κανένα ταπεινό άνθρωπο τον ευλογεί και με τα δύο» έλεγε με νόημα ένας γέροντας!

(Ματθ. δ΄, 12 - 17).

ΚΟΙΝΗ ΑΦΕΤΗΡΙΑ

«Μετανοείτε, ήγγικε γαρ η Βασιλεία των Ουρανών» (Ματθ. γ΄, 2 και Ματθ. δ΄, 17).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Η φράση του Αγίου Ευαγγελίου που επιλέξαμε σήμερα να αναλύσουμε είναι μία κοινή αφετηρία πνευματικού έργου. Την συναντάμε αρχικά στα λόγια του Ιωάννη του Προδρόμου (Ματθ. γ΄, 2) και στην συνέχεια (πανομοιότυπη) στο στόμα του Κυρίου μας(Ματθ. δ΄, 17). Μία φράση, μία προτροπή, μία κατεύθυνση από δύο ξεχωριστά πρόσωπα. Ας σταθούμε και ας προσπαθήσουμε να την προσεγγίσουμε...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΟΧΗ

* «Ο λύχνος τω Φωτί, η αυγή τω Ηλίω, Πρόδρομος τω Λόγω» (προεόρτιος ύμνος Θεοφανείων) ψάλλει η Εκκλησία μας και αμέσως διαπιστώνεται τόσο το πνευματικό έργο του Προδρόμου όσο και η ανάληψη και συνέχεια αυτού από τον Ιησού. Προπαρασκευαστική υπήρξε η δραστηριότητα του Προδρόμου. Σαν ένα απλό λυχνάρι έδειχνε το δρόμο προς το Φως, η αυγή, το πρώτο φως της ημέρας, οδηγεί στην λάμψη την καθολική του Ηλίου. Αυτός υπήρξε ο Ιωάννης κηρύσσων το Βάπτισμα της μετανοίας.

* Η πνευματική σκυτάλη περνάει στα χέρια του Ιησού. Δεν ξεχνά τον Πρόδρομο ο Χριστός και μάλιστα την πνευματική συνάφεια και συνέχεια με το έργο του την καταδεικνύει στα λόγια που και Εκείνος θα χρησιμοποιήσει. «Μετανοείτε, ήγγικε γαρ η Βασιλεία των Ουρανών» (Ματθ. γ΄, 2 και Ματθ. δ΄, 17). Η κοινή αφετηρία φανερώνει και τον κοινό προσανατολισμό στο έργο των ουράνιων προσώπων. Καμία αντίφαση, καμία διαφωνία, καθώς το έργο είναι σύμφωνο του Πατρός, του Υιού και του Αγ. Πνεύματος.

* Φανερή η εκτίμηση του Ιησού στο πρόσωπο του Ιωάννου του Βαπτιστή. Ο Ίδιος είχε άλλωστε πεί γι’ αυτόν∙ «αμήν λέγω υμίν, ουκ εγήγερται εν γεννητοίς γυναικών μείζων Ιωάννου του Βαπτιστού» (Ματθ. 11, 11). Η αγία μας Εκκλησία τον έθεσε σε τιμή μετά την Θεοτόκο. Είναι ο μεγάλος αγγελιοφόρος της πιό χαρμόσυνης είδησης όλων των εποχών: της εν Χριστώ απολυτρώσεως του πεπτωκότος ανθρώπου. Γίνεται (ο Πρόδρομος) το θεμέλιο και η βάση για να κινηθεί ο Ιησούς στο δημόσιο έργο Του, σύμφωνα με την Μεσσιανική Του Ιδιότητα.

Β) ΑΠΟΡΡΙΠΤΟΝΤΑΣ ΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ

* Εμείς σήμερα εμφανίζουμε μιά προβληματική σχέση με το παρελθόν. Επιθυμούμε να το ξεχάσουμε και να το παραθεωρήσουμε, να το «κουκουλώσουμε» λες και αποτελεί ενοχικό παράγοντα, κομμάτι που μας ελέγχει και αποκαλύπτει την γυμνότητά μας. Εμφανιζόμαστε έτσι ανιστόρητοι, αντιπαραδοσιακοί, επιλήσμονες μιας συνέχειας και αλληλεξάρτησης που κάνει το παρόν δημιουργικό και το μέλλον να φαντάζει αισιόδοξο.

* Διατείνονται οι κουλτουριάρηδες και προοδευτικοί πως δεν χρειάζεται «μνήμη» παρελθόντος και συνέχεια σε κανένα επίπεδο. Και ρωτάω απλά με το φτωχό μου μυαλό: Ποιός πολιτισμός, ποιά τέχνη, ποιά επιστήμη, ποιά ιστορία επιλέγει ως αφετηρία της το μηδέν; Έτσι συμβαίνει νομίζω στο τόπο μας. Καμιά κυβέρνηση δεν εκτιμά κάτι από την προηγούμενη, κανένας Έλληνας δεν αναγνωρίζει κάτι καλό στον συνέλληνα που βρίσκεται και γειτνιάζει με τα δεδομένα του. Κανένα παιδί δεν αποδέχεται πιά το έργο των γονέων του... Όλοι ξέρουμε καλύτερα και γι’ αυτό πηγαίνουμε χειρότερα!

* Ας μιλήσουμε εδώ και για την έννοια της πείρας. Η πείρα η οποία δεν αγοράζεται ούτε αποκτιέται αυτόματα. Πόσο χρήσιμη και λυτρωτική είναι, πόσο σπουδαίο να την «αφουγκραζόμαστε» από τους απόμαχους της ζωής. Η εμπειρία συγκρατεί τον νεανικό ενθουσιασμό, λυτρώνει από καταστροφές και παγίδες, αναδεικνύει τον νεόκοπο άνθρωπο της ζωής σοφότερο του λευκασμένου γέροντα. Άρα λοιπόν η σχέση μας με το παρελθόν θα πρέπει να είναι δημιουργική, συμβουλευτική, να εμπνέει και όχι να κλειδώνει τις όποιες επιλογές μας.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Ο Ιησούς αποδέχεται το Προδρομικό έργο. Χρησιμοποιεί τα ίδια λόγια για να φανεί η συνέχεια του έργου που θα επιτελέσει. «Μετανοείτε», ένας ρηματικός τύπος με ενεστωτική χροιά, που φανερώνει τον διαρκή αγώνα του ανθρώπου να απαλλαγεί από τα δεσμά της αμαρτίας. Μία νέα ζωή, μία αλλαγή με συνοδοιπόρο του τον Καλό Σαμαρείτη (Λουκ. ι΄, 34), τον Καλό Ποιμένα (Ιω. ι΄, 11), τον εύσπλαχνο Άρχοντα (Ματθ. κε΄, 14).

(Μάρκ. α΄, 1 - 8).

ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΒΑΠΤΙΣΜΑΤΟΣ

«...αυτός δε βαπτίσει υμάς εν Πνεύματι Αγίω.» (Μάρκ. α΄, 8).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Το σημερινό Ευαγγέλιο, αλλάζοντας τόπο δράσης, μας προτρέπει να αφήσουμε την Βηθλεέμ και τα περίχωρα. Μπροστά μας ανοίγεται το τραχύ και άγονο τοπίο της ερήμου. Μία φωνή ισχυρή και αποφασιστική αντηχεί και αυτή ανήκει στον Πρόδρομο Ιωάννη. Εκεί, πλησίον του Ιορδάνου ποταμού, προσφέρει στους προσερχομένους το βάπτισμα της μετανοίας. Δεν παραλείπει όμως να παρασκευάζει τους ανθρώπους να δεχθούν τον Χριστό. «εγώ μεν εβάπτισα υμάς εν ύδατι, αυτός δε Βαπτίσει υμάς εν Πνεύματι Αγίω» (Μάρκ. α΄, 8). Ώστε λοιπόν το Βάπτισμα του Χριστού σχετίζεται με το Άγιο Πνεύμα. Σε μας η διατύπωση του Προδρόμου γίνεται αφορμή για να αναφερθούμε ακροθιγώς στο Μέγα Μυστήριο.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΤΟ ΒΑΠΤΙΣΜΑ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ

* Έρχεται στον Ιορδάνη ο Χριστός. Μαζί με το πλήθος, μα τα μάτια του Προδρόμου στέκονται ερευνητικά στο πρόσωπό Του. «Ίδε ο αμνός του Θεού ο αίρων την αμαρτία του κόσμου» (Ιω. α΄, 29). Συγκλονίζεται, «τί θέλει ο αναμάρτητος», ο «μη γνούς αμαρτίαν» (υμνολογία), μπροστά στο ύδωρ ζητεί το Βάπτισμα. Η πηγή του Αγίου Πνεύματος δεν χρειαζόταν Άγιο Πνεύμα γιατί το είχε. Οι άνθρωποι κάθονταν, ως γνωστό, μέσα στο ποτάμιο ύδωρ και εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. Ο Χριστός; Γιατί βρέθηκε εκεί αφού τίποτα δεν είχε διαπράξει «ο πάσης επέκεινα καθαρότητος» (υμνολογία).

* Παρατηρεί ο ι. Θεοφύλακτος πως ο Χριστός έρχεται προς τον Πρόδρομο γιατί είναι η ώρα που πρέπει να Τον γνωρίσει ο λαός. Το πλήθος που συγκέντρωνε ο Βαπτιστής θα πληροφορηθεί Ποιός είναι και τι ακριβώς θα κάνει μέσα στον κόσμο. «Ο αίρων την αμαρτία του κόσμου» (Ιω. α΄, 29), ας το επαναλάβω άλλη μία φορά. Θα πάρει πάνω του την αμαρτία όλου του κόσμου. Κάτι μοναδικό, κάτι πρωτάκουστο, ένα εγχείρημα δυσθεώρητο για τον άνθρωπο, πραγματοποιήσιμο για τον παντοδύναμο Θεό!

* Συνάμα ο Ουρανός καταθέτει την δική του επιβεβαίωση. Ο Πατήρ περιβάλλει με κύρος τον Υιόν Του. Όχι το κύρος που καταξιώνει στα ανθρώπινα μάτια, αλλά εκείνο το Τριαδικό. Η ανάπλαση του ανθρώπου συντελείται μέσα από την ενότητα και ομοφωνία της Αγίας Τριάδος. Ο Πατέρας λέγει «συ ει ο υιός μου ο αγαπητός» (Μάρκ. 1, 11), ενώ ο Υιός πορεύεται στο Βάπτισμα και το Άγιο Πνεύμα «ωσεί περιστεράν» (Ματθ. γ΄, 16) καταβαίνει επ’ Αυτόν.

Β) ΤΟ ΒΑΠΤΙΣΜΑ ΤΩΝ ΠΙΣΤΩΝ

* Όσοι πιστοί έλαβαν το Βάπτισμα του Χριστού πήραν την χάρη του Αγ. Πνεύματος, δηλαδή τα όπλα για να πολεμήσουν τον διάβολο και την αμαρτία. Είναι το εισαγωγικό Μυστήριο με το οποίο ο Κύριός μας βάζει τα πνευματικά θεμέλια στην ψυχή του ανθρώπου. Και αυτά πραγματικά θα τον κρατήσουν όρθιο την ώρα του πειρασμού, την ώρα των θλίψεων και των δοκιμασιών. Γεμάτος θάμβος ο υμνωδός ψάλλει: «Όσοι εις Χριστόν εβαπτίσθητε, Χριστόν ενεδύσασθε αλληλούια».

* Παρ’όλα αυτά το Βάπτισμα δεν είναι ένα στατικό Μυστήριο, αντίθετα γίνεται η αφετηρία για την πάλη του πιστού ανθρώπου «προς τας αρχάς, προς τας εξουσίας, προς τους κοσμοκράτορας του σκότους, προς τα πνευματικά της πονηρίας εν τοις επουρανίοις» (Εφ. 6, 12). Ο κάθε ένας από εμάς είναι ένας μικρόθεος κατά χάρη, γνήσιο παιδί του Θεού και αυτό πρέπει να φανεί στο στάδιο των αγώνων, την ώρα της πνευματικής μάχης.

* Το ερώτημα όμως πάντοτε θα παραμένει∙ τί κάναμε για να διατηρήσουμε την χάρη του Αγ. Βαπτίσματος; Ποιά είναι η πνευματική μας πορεία μετά την κολυμβήθρα; Εδώ τα πράγματα είναι άκρως απογοητευτικά. Καμία πνευματική προσπάθεια, κανένας αγώνας και μία συμπεριφορά σαν να μην ξέρουμε τον Θεό, σαν να μην συναντηθήκαμε ποτέ μαζί Του... Από βασιλόπουλα, δούλοι των αισθήσεων και της αμαρτίας...

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Δυστυχώς σήμερα οι άνθρωποι βρίσκονται στην τραγική θέση να ομολογήσουν ότι αν και λούσθηκαν στην φωτοφόρο χάρη του Θεού (κατά το Άγιο Βάπτισμα), προτιμούν το ψηλαφητό και παχυλό σκοτάδι των παθών. Αρκετοί προχωρούν και σε ακραίες διαπιστώσεις, αφού μέμφονται ακόμα και τους γονείς που αποφάσισαν να τους βαπτίσουν χριστιανούς εκμεταλλευόμενοι το νηπιακό της ηλικίας τους! Και ερωτώ ταπεινά τους ίδιους: «Γιατί δεν τους κατηγορείτε ανάλογα όταν σας έδιναν ένα φάρμακο, ενδεχομένως για να σώσουν την ζωή σας; Τότε σαν νήπια που ήσασταν γιατί δεν σας έδωσαν το “δικαίωμα” να αποφασίσετε αν θα ζήσετε ή θα πεθάνετε;» Μην με κοιτάτε με απορία καθόλου... στο διάβολο απαντήστε που τέτοια και συνθετότερα εγείρει στις διάνοιες των ανθρώπων!

(Ματθ. β΄, 1 - 12).

ΣΠΗΛΑΙΟ Ή ΠΑΝΔΟΧΕΙΟ;

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Στο χαρμόσυνο και παράδοξο γεγονός της Γεννήσεως του Κυρίου ξεχωριστή θέση καταλαμβάνει το σπήλαιο και η φάτνη. Ο Ευαγγελιστής Λουκάς μας δίνει την σχετική πληροφορία: «και έτεκε τον υιόν αυτής τον πρωτότοκον, και εσπαργάνωσεν αυτόν και ανέκλινεν αυτόν εν τη φάτνη, διότι ουκ ην αυτοίς τόπος εν τω καταλύματι» (Λουκ. 2, 7). Έτσι εύλογα αναφύεται η απορία∙ Που ευρισκόταν η φάτνη που ανακλίθηκε ο Κύριος, μέσα σε σπήλαιο ή σε κάποια οικία; Ας δούμε σχετικές μαρτυρίες και πνευματικά συμβολιστικά στοιχεία.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΥΠΑΡΧΟΥΣΕΣ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ

* Από το β΄ μ.Χ. ο Άγ. Ιουστίνος ο φιλόσοφος (χριστιανός απολογητής) διατείνεται πως, «επειδή Ιωσήφ ουκ είχεν εν τη κώμη εκείνη που καταλύσαι, εν δε σπηλαίω τινί σύνεγγυς της κώμης κατέλυσε» (Ιουστίνου Μάρτυρος, PG 6, 657 CD). Σε ένα σπήλαιο κοντά στην Βηθλεέμ κατέλυσε ο Ιωσήφ και η Θεοτόκος Μαρία, σύμφωνα με αρχαία παράδοση που θέλει τον Ιησού να γεννάται σε πανδοχείο μεν αλλά λόγω πληρότητος στον στάβλο (με μορφή σπηλαίου) που χρησίμευε για την φροντίδα και φύλαξη αλόγων ζώων των πελατών.

* Στο έργο του Κατά Κέλσου, ο Ωριγένης (αρχαίος εκκλ. συγγραφέας) υποστηρίζει πως υπήρξε σπήλαιο στου οποίου την φάτνη γεννήθηκε ο Κύριός μας και μάλιστα έως τα χρόνια που έζησε «δείκνυται το εν Βηθλεέμ σπήλαιον, ένθα εγεννήθη και η εν τω σπηλαίω φάτνη ένθα εσπαργανώθη» (Ωριγένους, Κατά Κέλσου, PG 11, 756 Α). Άρα ήταν γνωστό και το επιδείκνυαν σε όλους τους ενδιαφερόμενους. Όμως για όλους εμάς τους πιστούς, πέρα από τα στοιχεία αυτά μιας έρευνας στο χρόνο και την ιστορία, μας ευαισθητοποιούν πνευματικά οι συμβολισμοί που προκύπτουν από τον τόπο που «διάλεξε» ο Ιησούς να σαρκωθεί.

Β) ΟΙ ΣΥΜΒΟΛΙΣΜΟΙ

* Ο Κύριός μας διάλεξε ένα ταπεινό χώρο, από τον υψηλό Θρόνο της Μεγαλειότητός Του επέλεξε το ευτελές σπήλαιο. Αλλά όσο και αν θέλησε να αποκρύψει την γέννησή Του «υπ’ αγγέλων εδοξάσθη, και υπ’ αστέρος εμηνύθη, και υπό μάγων προσεκυνήθη» (Γρηγ. Θεολόγου PG 36, 100 B) ως λέγει ο Άγ. Γρηγόριος ο Θεολόγος. Οι καθαρές καρδιές των ανθρώπων με ποικίλους τρόπους πληροφορήθηκαν την γέννηση του Σωτήρος.

* Ένα στιχηρό ιδιόμελο τροπάριο του Όρθρου των Χριστουγέννων καταθέτει τον εξής συλλογισμό: Ο Κύριός μας «επέλεξε» να γεννηθεί σε μία φάτνη αλόγων ζώων για να λύσει με τον λόγο Του την αλογία των παθών μας, την αλογία των αμαρτωλών μας πράξεων∙ «τον τω λόγω λύσαντα, της αλογίας ημάς». Έτσι η φάτνη γίνεται «θρόνος πυρίμορφος», αφού εκεί συντελείται «Μέγα Μυστήριο» και «ο αόρατος οράται». Φάτνη και σπάργανα και στάβλος ζώων στοιχεία άκρας ταπεινωτικής θείας συγκατάβασης.

* Άλογα κτήνη κυκλώνουν την πρόχειρη φάτνη του Χριστού. Κτηνώδης και η ψυχή μας, η οποία έχει μάθει να τρέφεται με τις ταπεινές απολαύσεις της αμαρτίας. Ας έρθουμε όμως και ας σκύψουμε πάνω από το ευλογημένο παχνί, εκεί θα «εύρωμεν μηκέτι χόρτον, αλλ’ άρτον τον εξ ουρανού, το της ζωής σώμα» (Κυρίλλου Αλεξανδρείας, PG 72, 488 D) παροτρύνει ο Άγ. Κύριλλος τους πιστούς. Έτσι κάθε φορά που ο Ορθόδοξος ναός ιερουργεί το Μυστήριο της Θ. Ευχαριστίας το θυσιαστήριό του γίνεται φάτνη του σπηλαίου της Βηθλεέμ.

* Παντού η πτωχεία, η απλότητα, στερείται ο πλουσιότατος Χριστός και τα στοιχειώδη που απολαμβάνει ένας θνητός άνθρωπος κατά την γέννησή του. Η Θεοτόκος και ο Ιωσήφ άνθρωποι φτωχοί. Το μαρτυρεί ο τόπος που συνετελέσθει το Μυστήριο της Γεννήσεως του Ιησού. Το φτωχότερο μέρος φιλοξενεί τον μεγαλύτερο πλούτο, αυτό το δεύτερο πρόσωπο της Αγ. Τριάδος! Είναι κακή η φτώχια στον άνθρωπο, μα το φοβερότερο είναι να μην έχουμε σχέση με τον Θεό, να μην Τον γνωρίζουμε και να μην απολαμβάνουμε την αγάπη Του.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Σε έναν προεόρτιο Κανόνα των Χριστουγέννων (κατά μίμηση του Μεγ. Σαββάτου) συναντάμε το εξής τροπάριο: «Όλβιος φάτνη! Εν εαυτή δεξαμένη γαρ, ώσπερ Βρέφος, τον Δημιουργόν, ως Χερουβικός Θρόνος αναδείκνυται, εις σωτηρίαν ημών των μελωδούντων∙ Λυτρωτά ο Θεός, ευλογητός ει». Να λοιπόν αδελφοί μου, συλλογισμοί πνευματικοί που αναβιβάζουν τον νούν από τα επίγεια στα Ουράνια... Υπάρχει και αυτή η θεώρηση, υπάρχουν και αυτά τα Χριστούγεννα που η φωτολαμψία και πλησμονή της ύλης στερούν τραγικά από τη διανόηση του πηλοβάτη ανθρώπου.

(Ματθ. α΄, 1 - 25).

ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ ΑΠΟΔΟΧΗ.

«αυτός γαρ σώσει τον λαόν αυτού από τωναμαρτιών αυτών»  (Ματθ. α΄, 21).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Την αρχή του Ευαγγελίου του Ευαγγελιστή Ματθαίου ανέγνωσε σήμερα η Εκκλησία. Το α΄ κεφάλαιο στο οποίο περιγράφεται το γενεαλογικό δέντρο του Χριστού φυσικά κατά το ανθρώπινο. Ένας κατάλογος ονομάτων που φανερώνει την καταγωγή Του από το Βασιλικό γένος του Δαυίδ. Αισθάνεται αυτή την ανάγκη ο Ευαγγελιστής, να απαριθμήσει τους προγόνους του Κυρίου, καθώς απευθύνεται σε Χριστιανούς εξ Ιουδαίων, πλην όμως για μας πάντοτε θα παραμένει υπαρξιακό ζήτημα το πότε θα γεννηθεί ο Χριστός στην προσωπική μας ζωή…

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΑΥΤΕΣ ΤΙΣ ΗΜΕΡΕΣ

* Κάθε χρόνο, αυτές τις ημέρες, διακρίνεται παντού ο εορταστικός διάκοσμος και η διάθεση των ανθρώπων να ξεφύγουν λίγο από τα δεσμά της καθημερινότητος και να νιώσουν κέφι, χαρά, στηριζόμενοι αν μη τι άλλο σε μία πλησμονή υλικών αγαθών, οικογενειακής θαλπωρής και συγκινητικών αναμνήσεων. Η γέννηση του Χριστού παραμένει έθιμο, παράδοση που συγκεντρώνει το ενδιαφέρον μας όχι στο γεγονός αυτό καθ’ αυτό, αλλά στο πως και που θα γλεντήσουμε αυτές τις ημέρες.

* Ποιός αλήθεια στοχαστικά, θεολογικά θα σταθεί στην μεγάλη ανθρωπολογική σημασία της Θείας ενανθρωπήσεως; Ψάλλει ωραιότατα η Εκκλησία: «Ιδών ο Κτίστης ολλύμενον τον άνθρωπον χερσίν ον εποίησε, κλίνας ουρανούς κατέρχεται» (Κανών εόρτιος). Μία πραγματικά συγκινητική εικόνα η πτώση του ανθρώπου και άγρυπνος παρατηρητής της ζωής του ο Πλάστης. Άντε να ξεφύγεις από τα «μπιχλιμπίδια» των ημερών και να κάνεις κεντρική εικόνα της υπάρξεώς σου την «κάθοδο» της Αγάπης για να σωθεί ο άνθρωπος...

* Και ενώ οι άγγελοι ψάλλουν χαρμόσυνα μηνύματα, ενώ αναφωνούν ότι «ετέχθη Σωτήρ» και ότι απλώθηκε «επί γης ειρήνη» (Λουκ. β΄, 11-14) η πραγματικότητα της ζωής μας αναδύει βία, μίσος, κακία, πολέμους, προϊόντα φθοράς που όσα αστραφτερά περιτυλίγματα και να βάλουμε η οσμή θα ξεγλιστρά από μέσα τους ανυπόφορη... Καθημερινή φθορά και αποσύνθεση για «εαυτούς και αλλήλους».

Β) ΝΑ ΓΕΝΝΗΘΕΙ ΣΤΗΝ ΥΠΑΡΞΗ ΜΑΣ

* Εισέρχεται ο Θεός της αγάπης και της ειρήνης όχι μόνο χρονικά σαν ένα ακόμα ιστορικό γεγονός. Η Εκκλησία ψάλλει∙ «Χριστός γεννάται δοξάσατε» (Καταβασίες Χριστουγέννων) για να επικαιροποιήσει διαχρονικά αυτή την γέννηση, όχι μονάχα στην πλάση, αλλά κυρίως στον καρδιακό χώρο του κάθε ανθρώπου. Εάν αυτή παραμένει μια συγκινητική εορτή της Εκκλησίας και όχι ανθρωπολογική μεταλλαγή μάταια περιμένουμε να εμφανιστούν οι καρποί της θυσιαστικής συγκατάβασης στη ψυχή μας.

* Πέρα και μακριά απ’ όσα έγιναν στην Βηθλεέμ, ο υπόλοιπος κόσμος βυθισμένος (όπως και σήμερα άλλωστε) στο σκοτάδι της αγνωσίας δεν αντιλήφθηκε την έλευση του Μεσσία και Λυτρωτή. Κανείς δεν κατάλαβε, ότι μέσα στην ανθρώπινη φύση κρυβόταν ο Λόγος του Θεού, ο Θεός. Ο Χριστός θέλοντας να διδάξει αυτό που αγνοούσαν άρχισε σιγά-σιγά να ρωτάει πρώτα τους μαθητές∙ «τίνα με λέγουσιν οι άνθρωποι είναι;» (Μάρκ. 8, 27). Ο άνθρωπος που έχει γνώση του Θεού είναι μακάριος, ενώ αντίθετα αυτός που Τον αγνοεί είναι δυστυχισμένος.

* Η προσέλευσή μας στην Μυστική Τράπεζα του Σώματος και του Αίματος του Χριστού παρέχει αυτές τις προϋποθέσεις, ώστε να ενωθεί ο άνθρωπος με τον Χριστό. Τότε τα γεγονότα που εορτάζουμε παύουν να είναι εξωτερικά και γίνονται εσωτερικά. Έρχεται λοιπόν ο Άγ. Συμεών ο Θεολόγος και μιλά για «βρεφοπρεπή σκιρτήματά Του» στην καρδιά που αγωνίζεται να καθαριστεί από τα πάθη της και να νικήσει την αμαρτία. Έτσι πλέον ενεργεί η Χάρις Του μέσα στην κτιστή ζωή μας.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Κάποιοι λοιπόν αυτές τις ημέρες θα κάνουν μια αλλαγή στην καθημερινή μελαγχολία που τους περιβάλλει. Ο φιλόσοφος Δημόκριτος λέει κάπου: «Βίος ανεόρταστος μακρά οδός απανδόχευτος» και έτσι θα ολοκληρώσουν την γνωστική επαφή με την εορτή κάνοντας ολιγοήμερες χειμερινές διακοπές... περνώντας υπέροχα! Πρέπει όμως να θυμηθείς πως το πρώτο συνθετικό του ονόματος της εορτής είναι Χριστός και ότι χωρίς Αυτόν απλά θα... ευχηθείς «και του χρόνου» τοποθετώντας προσεκτικά τα ευαίσθητα στολίδια του χριστουγεννιάτικου δέντρου στην κούτα, κατεβάζοντάς τα στην αποθήκη για να μην σπάσουν. «Εναλλακτικά» σου συνιστώ να Τον Μεταλάβεις…

(Λουκ. ιδ΄, 16-24)

(Προπατόρων)

ΑΠΡΟΘΥΜΟΙ...

«και ήρξαντο από μιάς παραιτείσθαι πάντες».

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Αν ήξεραν οι προσκεκλημένοι τι τραπέζι χάνουν... Αν ήξεραν τι εκλεκτό, «εύγεστο» και «ορεκτικό» βρισκόταν πάνω στο τραπέζι... Αν ήξεραν ποιός είναι ο οικοδεσπότης... Θα έτρεχαν να καταλάβουν τις θέσεις τους για να απολαύσουν το μεγάλο Δείπνο! Συμβολικός ο λόγος του Ευαγγελίου σήμερα αδελφοί, λίγες μέρες πριν την εορτή των Χριστουγέννων, λίγες μέρες πριν το υλικό μας τραπέζι το φορτώσουμε «και του πουλιού το γάλα» (όχι δεν διαφημίζω κάποιο σούπερ μάρκετ). Στο απερίγραπτο μεγαλείο αναφέρομαι του βασιλικού δείπνου, του οποίο θα γίνουν συνδαιτυμόνες, όσοι αποδεχθούν την κλήση του Χριστού για μετοχή στη Βασιλεία Του...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΑΥΤΟ ΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ

* Η έλευση του Χριστού στον κόσμο, η γέννηση του Μεσσία στην φτωχική σπηλιά της Βηθλεέμ σήμανε την ώρα του δείπνου. Πεινασμένες οι ψυχές, στα προ Χριστού χρόνια, νοστάλγησαν την ώρα αυτή που ο Κύριος θα παρουσιαζόταν ως «η τροφή του παντός κόσμου» (Ι. Χρυσ.). «Έρχεσθε ότι ήδη έτοιμα εστί πάντα» (Λουκ. ιδ΄, 17) ακούστηκε η φωνή του φιλόξενου οικοδεσπότη, γεμάτη λαχτάρα, τολμώ να πω και αγωνία για την αποδοχή της προσκλήσεως εκ μέρους των καλεσμένων...

* Αρνήθηκαν «ευγενικά» και μάλιστα είχαν έτοιμες και τις δικαιολογίες... Ας το δούμε χωρίς περιστροφές και ωραιοποιήσεις: Χριστέ μου, δεν είσαι προτεραιότητα στην ζωή μου! Έχω τόσα πολλά να κάνω, έχω τόσα πράγματα να ασχοληθώ και να δαπανήσω τον πολύτιμο χρόνο μου. Όχι όμως για Σένα! Ξεχνάμε μέσα στην τραγικότητά μας κάτι βασικό το οποίο βγαίνει από τα χείλη του οικοδεσπότη: «Ζητείτε πρώτον την Βασιλεία του Θεού και την δικαιοσύνη Αυτού, και ταύτα πάντα προστεθήσεται υμίν» (Ματθ. 6, 33). Κάτσε στο τραπέζι μου, χόρτασε πρώτα και μετά Εγώ θα σε βοηθήσω να τακτοποιήσεις όλα τα θέματα στην ζωή σου.

* Άγευστος ο άνθρωπος της γλυκύτητας της χριστιανικής ζωής, χωρίς να έχει δοκιμάσει το πλούτο και το μεγαλείο της. Συνηθισμένος στις ευτελείς τροφές της αμαρτίας αρκείται του «γεμίσαι την κοιλίαν αυτού από των κερατίων» (Λουκ. ιε΄, 15) που τρώνε τα γουρούνια. Έτσι έμαθε ή καλύτερα έτσι κακόμαθε και δυσκίνητος δύσκολα απαρνείται ο άνθρωπος το βόλεμα και την θέση του. Άμα βαρυστομαχιάσεις (από τις «χοιρώδεις» τροφές των παθών) δεν σε ξεκουνάει ούτε γερανός!

Β) ΑΥΤΟ ΤΟ ΤΡΑΠΕΖΙ ΠΑΝΤΑ ΘΑ ΥΠΑΡΧΕΙ

* Πάντα λοιπόν θα στρώνεται, όσο υπάρχει αυτός ο κόσμος, το μεγάλο τραπέζι στην Εκκλησία. Στην Αγία Τράπεζα των ναών θα φιλοξενείται πάντοτε «ο μελιζόμενος και μη διαιρούμενος, ο πάντοτε εσθιόμενος και μηδέποτε δαπανώμενος» (Θεία Λειτουργία), ο Οποίος θα αγιάζει όσους κάθονται να δειπνήσουν μαζί Του. Στρατιές ανθρώπων θα καταλαμβάνουν θέσεις απόρριψης ή αποδοχής έναντι της διαχρονικής προσκλήσεως Θεοκοινωνίας.

* Γεννάται αύθις το ερώτημα: Και αν όλο και λιγότεροι είναι αυτοί που γίνονται συνδαιτυμόνες και μέλη της Βασιλείας του Χριστού... τελικά θα σβήσει ο χριστιανισμός, θα συρρικνωθεί η δραστικότητα της Διδασκαλίας Του; Κανείς να μην αγωνιά για την Εκκλησία και τον χριστιανισμό... Ας αγωνιούμε για την τραγικότητα των καλεσμένων. Για το μοναδικό και ανεπανάληπτο βιολογικό πέρασμα εκάστου απ’αυτή την γη που έγινε ΧΩΡΙΣ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ...

* «Είπε τω δούλω αυτού· έξελθε ταχέως εις τας πλατείας και ρύμας της πόλεως, και τους πτωχούς και αναπήρους και χωλούς και τυφλούς εισάγαγε ώδε» (Λουκ. ιδ΄, 21). Πάντα θα υπάρχουν αποδέκτες της Βασιλείας Του. Άνθρωποι που θα εκτιμούν την Ουράνια πρόσκληση στο ακένωτο τραπέζι της ευχαριστιακής συνάξεως. Τα συστήματα και οι φιλοσοφίες θα σβήνουν, ο Χριστός θα μένει εις τον αιώνα.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Αν λοιπόν ο Θεός σε ευλόγησε και ανήκεις σ’αυτούς που πήραν στα χέρια τους την Ουράνια πρόσκληση και δέχθηκες να καθίσεις στο τραπέζι Του κάνε μια Αγία κατάπαυση... Ατένισε τους κόπους και τους μόχθους σου για να τραφείς εσύ και η οικογένειά σου και δες πως κάθε τι υλικό αγαθό παραγόμενο έχει ένα και μόνο σκοπό... να αρμόσει με την καθ’ολοκληρίαν λειτουργική έκφραση ενός αντιδανεισμού αγάπης: «Τα σα εκ των σων Σοί προσφέροντες (είναι το ορθόν γραμματικά) κατά πάντα και διά πάντα» (Θεία Λειτουργία). Από όσα μας έδωσες με αγάπη Σου αντιπροσφέρουμε και εμείς με αγάπη, για να ζούμε αυτή τη θαυμασία αρμονία στην γη και αιώνια στην Βασιλεία Σου!

(Λουκ. ιγ΄, 10 - 17).

Ο ΔΟΛΟΣ ΤΗΣ ΥΠΟΚΡΙΣΕΩΣ.

«υποκριτά, έκαστος υμών τω σαββάτω ου λύει

τον βούν αυτού...;» (Λουκ. ιγ΄, 15).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Μη μπορώντας οι θρησκευτικοί άρχοντες του Ισραήλ να αναχαιτίσουν την ολοένα αυξανόμενη αγάπη του όχλου προς τον Ιησού, κατέφευγαν συχνά στην μέθοδο της αλλοιώσεως και διαστρέβλωσης των πράξεων και της Διδασκαλίας Του. Συνδεδεμένοι με το γράμμα του Νόμου και όχι το πνεύμα, γεμάτοι φθόνο και μίσος προς το Πρόσωπό Του, παρατηρούσαν με σχολαστική ακρίβεια τις ενέργειες του Χριστού για να Τον επικρίνουν και να τον χαρακτηρίσουν ως καταφρονητή του Μωσαϊκού Νόμου.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Ο ΥΠΟΚΡΙΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΟΣ ΑΡΧΟΝΤΑΣ

* Έμπλεος φθόνου και υποκρίσεως ο αρχισυνάγωγος αγανακτεί για την φιλάνθρωπη και λυτρωτική θαυματουργία του Ιησού. Προσποιείται ευσέβεια και προτιμά τη δύστυχη γυναίκα να κινείται σαν τετράποδο ζώο παρά να ανορθωθεί... για να μην λυθεί το Σάββατο! Σκεπάζει το μίσος προς το πρόσωπο του Χριστού με το ένδυμα της ευσέβειας και τηρήσεως των Μωσαϊκών νομικών διατάξεων.

* Έτσι το προσωπείο του καταπίπτει και συντρίβεται φανερώνοντας το πραγματικό του πρόσωπο. Ο Ιησούς σε πολλά σημεία της διδασκαλίας Του ελέγχει τη διάθεση υποκρίσεως εκ μέρους των Ιουδαίων και Φαρισαίων. Θυμηθείτε τους μύδρους και κεραυνούς που σκόρπισε λίγο πριν το Πάθος Του: «Ουαί υμίν Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριταί, ότι καθαρίζετε το έξωθεν του ποτηρίου και της παροψίδος (πιάτο), έσωθεν δε γέμουσιν εξ αρπαγής και αδικίας» (Ματθ. κγ΄, 25).

* Ανάλογες περιπτώσεις συναντάμε διάσπαρτες μέσα στο Ευαγγέλιο, στη δημόσια δράση του Κυρίου μας όπως την καταγράφουν οι ιεροί Ευαγγελιστές. Σαν περιστατικό όμως που καυτηρίασε και ανέδειξε με πληρότητα την υποκρισία του Ισραήλ, επιτρέψτε μου να θεωρώ την ακύρωση του λιθοβολισμού της αμαρτωλής γυναίκας από τον Κύριο του ελέους και της ευσπλαγχνίας. «Ο αναμάρτητος υμών πρώτος βαλέτω λίθον επ’αυτήν» (Ιω. 8, 7). Να ήσουν από μια μεριά, να είχες την τεχνολογία και να κατέγραφες την αντίδραση και την καταισχύνη στα μοχθηρά τους πρόσωπα...

Β) ΚΑΙ ΣΗΜΕΡΑ ΟΜΩΣ ΔΕΝ ΠΑΜΕ ΠΙΣΩ

* Ζούμε σε μία εποχή φοβερά υποκριτική. Ο άνθρωπος εκτιμάται από την εξωτερική του εμφάνιση, την οικονομική του επιφάνεια, το κοινωνικό status, τους καλούς τρόπους... Το βάθος; Η καρδιά; Οι αντικειμενικοί του σκοποί; Τα αληθινά ελατήρια; Ποιός πραγματικά τα γνωρίζει; Έτσι τελικά «επιβιώνουν» οι άνθρωποι που γνωρίζουν να καμουφλάρονται καλύτερα, να αποκρύπτουν τους πραγματικούς σκοπούς τυλίγοντας με «χρυσό» περιτύλιγμα τις δολερές τους προθέσεις.

* Θα μπορούσα με ευκολία να εντοπίσω ως χειρότερη μορφή υποκρισίας την εκκλησιαστική υποκρισία. Σε ένα χώρο όπου ο Χριστός είπε «εγώ ειμί η οδός και η αλήθεια και η ζωή...» (Ιω. 14, 6) εμείς οι εκπρόσωποί Του εμφανίζουμε αυτή την αρρώστια, τόσο απέναντί Του, όσο και απέναντι των προβάτων Του που κλιθήκαμε να υπηρετήσουμε. Φαινομενικά αγωνιζόμαστε για την ευσέβεια, τη δικαιοσύνη και θα τολμήσω να πω και για την αγιότητα, όμως στην πραγματικότητα τα κίνητρα των ενεργειών μας και των τοποθετήσεων σε υψηλά ζητήματα δεν εδράζονται ούτε στην πίστη, ούτε στην Πατερική παράδοση και διδασκαλία...

* «ήτω δε υμών το ναί ναί, και το ου ου, ίνα μή εις υπόκρισιν πέσητε» (Επιστ. Ιακώβ. 5, 12) αποφαίνεται ο Θείος Ιάκωβος. Χωρίς ειλικρίνεια και σαφήνεια δεν μπορούμε να παράξουμε έργο πνευματικό. Εάν δεν μπορούμε σε μία βάση αληθινή να κτίσουμε επικοινωνία με τον απλό λαό, όσα και Πατερικά χωρία και μεγαλόστομες διδαχές ξεστομίσουμε δεν θα μπορέσουμε να τον ενώσουμε με τον Θεό της Αληθείας!

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Για να διορθώσουμε το πρόβλημά μας πρέπει να σκεφτούμε και να συνειδητοποιήσουμε το εξής: Όσο πιο ευθύς είναι ο άνθρωπος στα λόγια και τα έργα του τόσο πιο κοντά πλησιάζει τον Θεό, ο Οποίος τον ευλογεί, τον επισκιάζει και τον δυναμώνει. Αυτή την οδό βάδισαν οι Άγιοι του Θεού αφού προτίμησαν να σταθούν ακραιφνείς και εδραίοι στην πίστη, τα έργα, στις πράξεις τους.

(Λουκ. ιη΄, 18 - 27).

ΕΝΑ ΣΟΥ ΛΕΙΠΕΙ...

«Έτι εν σοι λείπει· πάντα όσα έχεις πώλησον

και διάδος πτωχοίς» (Λουκ. ιη΄, 22).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Ο άρχοντας του σημερινού Ευαγγελίου δεν ήταν κακών διαθέσεων. Πλησίασε το Χριστό ερευνητικά, προσκομίζοντάς Του την αγάπη του για τον Νόμο και τις εντολές Του, συνάμα και τις ανησυχίες του για την σωτηρία και αιώνιο Βασιλεία. Υποσυνείδητα θεωρώ πως θέλησε να εκμεταλλευτεί την συνάντησή του με τον «αγαθό διδάσκαλο», στοχεύοντας στον έπαινο και την δικαίωση μπροστά στα μάτια των συνανθρώπων του. Λυπήθηκε όμως, αλλά και εξεπλάγει σαν άκουσε τον ερευνητή των ψυχών να του λέει: «έτι εν σοι λείπει· πάντα όσα έχεις πώλησον και διάδος πτωχοίς» (Λουκ. ιη΄, 22).

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΤΟΝ ΧΡΥΣΟ Ή ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟ;

(Λουκ. ιβ΄, 16 - 21).

Η ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣΤΙΑΣ.

«καθελώ μου τας αποθήκας και μείζονας οικοδομήσω...» (Λουκ. ιβ΄, 18).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Βασανιστικό το ερώτημα πηγαινοερχόταν στη διάνοια του πλουσίου, όπως βλέπουμε στο σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα. «Τί ποιήσω...» (Λουκ. ιβ΄, 17), τί να κάνω με τα αγαθά που ξεχειλίζουν στις αποθήκες μου, πως να διαχειριστώ την πλησμονή της ύλης που συνέβη στην ζωή μου; Και να στο «κοφτερό» μυαλό του άστραψε η ιδέα: «τούτο ποιήσω· καθελώ μου τας αποθήκας και μείζονας οικοδομήσω, και συνάξω εκεί πάντα τα γενήματά μου και τα αγαθά μου» (Λουκ. ιβ΄, 18). Τί να κάνεις; Γράφει κάπου ο Ι. Χρυσόστομος: κοίτα γύρω σου την φτώχεια, την ορφάνια, την ζητιανιά, τον πόνο, την αδικία, την πείνα και κάθε δυστυχία και δώσε, δώσε απ’τις ευλογίες που έλαβες για να τα θεραπεύσεις... Μα ο πλούσιος ήταν αλλού, ήταν κυριευμένος από το πάθος της απληστίας.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΤΑ ΔΕΣΜΑ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣΤΙΑΣ

* Φιλοσοφώντας ο Γκάντι θα γράψει τα εξής: «Ο κόσμος είναι αρκετά μεγάλος για να ικανοποιήσει τις ανάγκες κάθε ανθρώπου, αλλά πολύ μικρός για να ικανοποιήσει την ανθρώπινη απληστία». Και πράγματι το ψυχικό αυτό καταστροφικό συναίσθημα απασχόλησε εξαρχής την χριστιανική σκέψη σε τέτοιο βαθμό, όπου γρήγορα οι Πατέρες το τοποθέτησαν ανάμεσα στα επτά θανάσιμα αμαρτήματα.

*Στο σημερινό Ευαγγέλιο παρουσιάζεται η εντύπωση ότι η απληστία είναι «προνόμιο» των πλουσίων, αλλά νομίζω πως η άπληστη ψυχή βγάζει κατ’αναλογίαν τις ίδιες αντιδράσεις. Ουσιαστικά, αν το τοποθετήσουμε ως συνολική εικόνα θέλουμε ότι δεν έχουμε! Το κυνήγι του «ανικανοποίητου»... Ποτέ πλήρης, ποτέ ευχαριστημένος, ποτέ δοξολογικός απέναντι στις υπάρχουσες δωρεές του Θεού.

*Η ψυχανάλυση, τολμώντας να δυεισδύσει στο βάθος αυτής της ανθρώπινης συμπεριφοράς, θα μας πεί, ότι συνυπάρχουν στον ανθρώπινο ψυχισμό δύο ορμές που μας οδηγούν εκεί. Η μια πλευρά μας λοιπόν σαγηνεύεται από το πάθος για την ζωή και η άλλη μας πλευρά από τον θάνατο και την ανυπαρξία. Αυτή η διαρκής αντιπαλότητα των δύο δυνάμεων επεξηγεί ουσιαστικά την μανία για το κυνήγι κάθε απόλαυσης, αλλά και την αδυναμία να νιώσουμε πληρότητα και ικανοποίηση με όσα συμβαίνουν στην ζωή μας.

Β) Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

* Είναι αλήθεια ότι πολλές φορές επιχειρούμε να επαναφέρουμε τον εαυτό μας ή τους άλλους όταν διακρίνουμε αυτό το πάθος. Και αρχίζουμε τις επεμβάσεις με φράσεις του τύπου: «έχεις τόσα και παραπονιέσαι», «δεν βλέπεις πόσοι γύρω σου υποφέρουν»... Αλλά συνήθως οι υπενθυμίσεις αυτές δημιουργούν αποκλειστικά και μόνο ενοχές, που πολλές φορές καταργούν την αυτοεκτίμηση του προσώπου και το σπρώχνουν ουσιαστικά σε μεγαλύτερη απληστία για να πληρωθεί το ψυχικό κενό!

* «Ως μηδέν έχοντες και πάντα κατέχοντες» (Β΄ Κορ. 6, 10). Ορίστε αδελφοί μου η χριστιανική απάντηση. Πηγαίνεις στο μηδέν (ταπεινοφροσύνη) και ο Θεός σε ευλογεί και έχεις τα πάντα. «Και επί τίνα επιβλέψω, άλλ’ ή επί τον ταπεινόν και ησύχιον και τρέμοντα τους λόγους μου;» (Ησ. 66, 2). Ο ρηματικός τύπος επιβλέψω δεν έχει μόνο την έννοια έλξης της προσοχής εκ μέρους του Κυρίου, αλλά και την φροντίδα και πληρότητα που πηγάζει από την παρουσία του Αγ. Πνεύματος στην ανθρώπινη ύπαρξη.

* Ο άνθρωπος που αγαπά τον Θεό ευλογείται από Αυτόν και γίνεται ανεξάντλητη πηγή πλούτου και προσφοράς προς τον συνάνθρωπό του. Γεμίζει, αισθάνεται χαρά και πνευματική ικανοποίηση όταν μπορεί να μοιραστεί τα λίγα αγαθά που του έστειλε ο Θεός. Μην σταματάς λοιπόν άνθρωπε να ανάπτεις από το λυχνάρι της αγάπης σου τα σβηστά λυχνάρια των συνανθρώπων σου. Η φλόγα σου ποτέ δεν θα ελαττωθεί!

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Αδελφοί μου, η πλεονεξία είναι ειδωλολατρία! Ο άνθρωπος δεν είναι ποτέ ειρηνικός. Βρίσκεται σε διαρκή ταραχή, μηχανεύεται τρόπους, υποψιάζεται καχύποπτα ανθρώπους, δεν εμπιστεύεται οικείους ακόμα και συγγενείς. Δεν υπάρχει καθόλου στο μυαλό του η πρόνοια του Θεού, ακόμα δε και αυτή η ύπαρξή Του ως ρυθμιστή και των εδώ καταστάσεων. Ζώντας μια ψευδαίσθηση νομίζει πως έχει κάθε έλεγχο στα χέρια του. «Άφρον, ταύτη τη νυκτί την ψυχήν σου απαιτούσιν από σου· α δε ητοίμασας τίνι έσται;» (Λουκ. ιβ΄, 20). Ας μην ζήσουμε κάτι τέτοιο, αλλά νωρίτερα να διορθώσουμε την άπληστη ψυχή μας.

ΟΤΑΝ ΔΕΝ ΕΧΕΙΣ ΚΑΤΑΛΑΒΕΙ...

«και καταγέλων αυτού...» (Λουκ. η΄, 53).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Θέλησε ο Κύριός μας να έχει μάρτυρες στην σημερινή θαυματουργία (ανάσταση κόρης Ιαείρου) που παρουσιάζει το Άγ. Ευαγγέλιο. Στο σπίτι λοιπόν του Ιαείρου εκτός από τους γονείς μπαίνουν και «οι πρόκριτοι των μαθητών» Πέτρος, Ιάκωβος και Ιωάννης. Γεμάτοι θλίψη και χωρίς παρηγοριά οι γονείς, συναισθηματικά φορτισμένοι οι μαθητές. Σταθερός ο Ιησούς στη διδασκαλία Του περί του θανάτου: «ουκ απέθανεν αλλά καθεύδει» (Λουκ. η΄ 53). Έτσι ανάλογα μίλησε και για τον Λάζαρο πριν τον αναστήσει: «Λάζαρος ο φίλος ημών κεκοίμηται· αλλά πορεύομαι ίνα εξυπνήσω αυτόν» (Λουκ. ια΄, 11). Πως υποδέχθηκαν οι παρόντες τον λόγον; «Καταγέλων αυτού» (Λουκ. η΄ 53)! Το ρήμα καταγελώ έχει ορισμένες ερμηνείες όπως: περιπαίζω, λοιδορώ, σκώπτω, γελώ εις βάρος... Ναί, όλα αυτά και ο Κύριος τους έβγαλε όλους έξω!

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΣΠΛΑΓΧΝΙΑ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ

* Ακόμα και οι μαθητές Του δεν μπόρεσαν να καταλάβουν την αγάπη του Ιησού για τον άνθρωπο. Η ατελής και ατροφική γνώση για την παντοδυναμία του Διδασκάλου τους δεν άφηνε περιθώρια κατανόησης της θεϊκής αγάπης του Πλάστου για το πλάσμα Του. Ουσιαστικά ο Χριστός πήρε μαζί τους μαθητές και τους έφερε μέσα για να τους βγάλει έξω! Μόνο έτσι θα μπορούσαν να καταλάβουν γιατί δεν μπορούσαν να είναι παρόντες... Μήπως και εμείς δεν έχουμε μια ανάλογη σχέση με τον Ιησού; Τον καλούμε να αναλάβει τη διευθέτηση όλων των ουσιωδών ζητημάτων που μας απασχολούν. Και όταν Εκείνος εκτιμήσει τον βαθμό νεκρώσεως της ύπαρξής μας και τον τρόπο ζωοποίησής της, εμείς παντελώς ανίδεοι... γελάμε, καθώς το θεωρούμε ανέφικτο!

* Η αιμορροούσα όμως ήταν κάτι διαφορετικό. Επεδίωξε να «ακουμπήσει» τον Χριστό, να κάνει ουσιαστική και προσωπική την σχέση της με Αυτόν. Το διέγνωσε ο Κύριός μας· «Ήψατό μου τις» (Λουκ. η΄, 46). Ο όχλος συνέθλιβε τον Κύριο, αλλά το ιδιαίτερο και προσωποποιημένο άγγιγμα της ταλαίπωρης γυναίκας Τον έκανε να σταθεί και να «αναζητήσει» τον ανθρώπινο προορισμό της εξελθούσης δυναμικής ενέργειάς Του.

* Πόσες φορές λοιπόν, κατά τη διάρκεια του εκκλησιασμού μας, δεν γινόμαστε όχλοι, μάζα, απρόσωπο πλήθος; Να γιατί οι προσευχές, οι χιλιάδες προσευχές πέφτουν στο κενό. Αφού προσευχόμαστε αόριστα, γενικά και δεν επιλέγουμε σε ποιόν θα μιλήσουμε. «Κατευθυνθήτω η προσευχή μου ως θυμίαμα ενώπιόν Σου» (ψαλμ. 140, 2). Ο Χριστός όμως επιμένει να σε ονομάζει, μέσα από τα Μυστήριά του, να σε ξεχωρίζει προσωπικά και να απευθύνεται ιδιαιτέρως στο πρόσωπό σου, επιζητώντας ονομαστικά την σωτηρία σου.

Β) ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΣΤΟ ΒΑΘΟΣ

*Δεν είναι λίγοι εκείνοι που επιζητούν μια επιφανειακή σχέση με Τον Χριστό. Μια «τακτοποίηση» προσωπικών, οικογενειακών γιατί όχι και εργασιακών θεμάτων. Είναι σαν να καλούν με ένα μαγικό ραβδί (!) τον Θεό να αλλάξει (όπως αυτοί φυσικά επιθυμούν) την καθημερινότητά τους. Και «σκουντάμε» τον Χριστό και «συνθλίβουμε» τον Χριστό για να δούμε αποκλειστικά το παράδοξο και το θαυμαστό, από περιέργεια στηριγμένη στην κοντόφθαλμη λογική του συμφέροντος.

* Κάποτε ένας Ιερέας επέστρεφε στην βάση του σιδηροδρομικώς, ολοκληρώνοντας μια περιοδεία του ως Ιεροκήρυκας. Το τρένο καθώς ταξίδευε προς την Αθήνα σταμάτησε σε ένα χωριό, όπου σε μία ιερή εικόνα είχε συμβεί κάποιο θαύμα. Όλοι κατέβηκαν να προσκυνήσουν (σήμερα σταματούν στις καντίνες) εκτός από τον ιερέα. Ένας υπάλληλος τον ρώτησε: «Εσύ Πάτερ δεν θα κατεβείς;» και εκείνος απάντησε: «Όχι, δεν χρειάζεται να δω από κοντά εκείνο που πιστεύω ότι μπορεί να γίνει!».

* Μας λείπει ασφαλώς το βάθος της Πίστεως. Η γνώση της αγάπης, της πρόνοιας και παντοδυναμίας του Θεού. Γελάμε βυθισμένοι στην αβεβαιότητα. Σαν την Σάρρα όταν έμαθε ότι σε μεγάλη ηλικία θα φέρει τέκνο στον κόσμο· «εγέλασε δε Σάρρα εν εαυτή, λέγουσα· ούπω μεν μοι γέγονεν έως του νυν, ο δε κύριός μου πρεσβύτερος.» (Γεν. 18, 12). Έλαβε όμως αμέσως την βεβαίωση από τον Τριαδικό Θεό: «μη αδυνατήσει παρά τω Θεώ ρήμα;» (Γεν. 18, 14).

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Ο άνθρωπος της Πίστεως δεν εκπλήσσεται, καθώς γνωρίζει τις δυνατότητες του Θεού στον οποίο πιστεύει. Ζει την ευλογημένη «χριστοκοινωνία» που έχει άπειρες προεκτάσεις, ωραιότατες εμπειρίες και πάνω απ’όλα την υιική σχέση με κατεύθυνση την αιώνια Βασιλεία του Θεού.

(Λουκ. ιστ΄, 19 - 31).

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ.

«Άνθρωπος δε τις ην πλούσιος...πτωχός δε τις ην ονόματι Λάζαρος»

(Λουκ. ιστ΄, 19-20).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Όταν οι μαθητές και οι όχλοι είδαν την παροχή των αγαθών μέσα στην ερημιά (Ματθ. ιδ΄, 14-22) και την συλλογή κοφίνων περισσευμάτων σκέφτηκαν ενδομύχως πως Αυτός (ο Ιησούς) κάνει για ηγέτης και καθοδηγητής του εβραϊκού λαού. Η κατάργηση της φτώχειας… ένα πανανθρώπινο αίτημα. Ο Χριστός σε άλλο σημείο, γνωρίζοντας την δύναμη της αμαρτίας και της αδικίας, τους προσγειώνει κατάλληλα· «τους πτωχούς γαρ πάντοτε έχετε μεθ’εαυτών» (Ιω. 12, 8). Ας έχουμε πάντοτε υπόψιν μας ότι ο Κύριος δεν ήρθε ως κοινωνικός αναμορφωτής, αφού η διδασκαλία Του δεν «πέτυχε» δια επαναστάσεως αλλά δια Αναστάσεως!

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΑΚΡΑΙΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ: ΦΑΡΜΑΚΟ Η ΕΛΕΗΜΟΣΥΝΗ

*  Τόσο η πλησμονή των αγαθών, όσο και η παντελής έλλειψή τους αποτελούν ακραίες καταστάσεις για τον άνθρωπο. Πως να διαχειριστεί κάποιος τον πλούτο, αλλά και πως να υπομείνει ένας άλλος την ένδεια. Ο Κύριός μας δεν κάθισε στην μέση αυτών, ούτε προσπάθησε να αποσπάσει με την βία από τους έχοντας και να τα δώσει στους μη έχοντας. Αυτά στον δυτικό κόσμο με τις Γαλλικές Επαναστάσεις και τους Ρομπέν των Δασών. Ο Ιησούς θέλησε να δείξει την σωστή χρήση αυτών των μεγεθών που πηγάζει από την ευσπλαχνία της καρδιάς...

*  Πλούσιος υπήρξε και ο Αβραάμ, αλλά έγινε η αγκαλιά των δικαίων. Ονομαστός στην Π.Δ. (Γεν. 18, 1) για την ελεημοσύνη, την ευσπλαχνία, την φιλοξενία του. Αξιώθηκε να φιλοξενήσει την Αγία Τριάδα! Εδώ λοιπόν έχουμε σωστή χρήση του πλούτου. Ο Θεός του έδινε και εκείνος έδινε στους έχοντας ανάγκη. Το αντίθετο συμβαίνει με τον πλούσιο της σημερινής περικοπής, αγνοεί την ύπαρξη του Λαζάρου, αγνοεί τί συμβαίνει γύρω του αφού ζεί κλεισμένος στην αυτάρκειά του.

* Η Εκκλησία μας πάντοτε προτρέπει τα πιστά τέκνα της να εργάζονται την αρετή της ελεημοσύνης. Πρώτη και σπουδαιοτέρα πράξη ελεημοσύνης είναι αυτή του Θεού, αφού «πλούσιος ων εν ελέει» (Εφεσ. 2, 4) «επτώχευσεν» για να σώσει από αγάπη τον άνθρωπο. Ιδιαιτέρως κατά την διάρκεια της νηστείας δεν νοείται αυτή χωρίς τα καλά έργα της ελεημοσύνης· «ταύτα δε πάντα προς νουθεσία ημών γέγραπται, όπως νηστεύοντες χρηστότητα ποιήσωμεν» (Δοξαστικό Ε΄ Κυριακής των Νηστειών).

Β) ΦΤΩΧΕΙΑ: ΥΠΟΜΟΝΗ ΣΤΗΝ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ

* Ο Λάζαρος ζεί συνειδητοποιημένα την πτωχεία του. Δεν καταριέται, δεν βρίζει τον πλούσιο, δεν παίρνει μπογιά να γράψει συνθήματα εναντίον του στον τοίχο του αρχοντικού του... Γνωρίζει πως οι πειρασμοί και οι δοκιμασίες κάνουν τον άνθρωπο λαμπρότερο και επιπλέον έχει την εμπιστοσύνη του στον Θεόν! «Μακάριος ο άνθρωπος, όστις υπομένει πειρασμόν· διότι αφού δοκιμασθή, θέλει λάβει τον στέφανον της ζωής, τον οποίον υπεσχέθη ο Κύριος εις τους αγαπώντας αυτόν» (Ιακ. 1, 12).

* Σε αντίθεση με όσα περικλείει η διδασκαλία των Πατέρων αλλά και το Άγιον Ευαγγέλιον, εμείς που ευρισκόμαστε στην Εκκλησία, ικετεύουμε καθημερινά τον Θεό (με τα λόγια που μας δίδαξε) λέγοντας: «μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν» (Ματθ. 6, 13) και μάλιστα ενδομύχως έχουμε την πεποίθηση, ότι ως γνήσια τέκνα Του θα αποκρούσει για μας τα βέλη των δοκιμασιών. Νομίζω πως εδώ άθελά μας ίσως διαστρεβλώνουμε τα λόγια Του. Ουσιαστικά η Εκκλησία παρακαλεί να μην εισέλθει κάποιος σε πειρασμό και αυτός τον καταβάλει...

* Σήμερα ο κόσμος βιώνει το ήθος της ανέσεως και της ασφάλειας, ακόμα και οι πιστοί χριστιανοί εκφράζουν μία πίστη η οποία δεν αποπνέει κάτι το ουσιαστικό και σταυροαναστάσιμο. Οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας επιμένουν στο αγωνιστικό αυτό φρόνημα. «ουδείς απείραστος δυνήσεται εισελθείν εις την Βασιλεία των Ουρανών. Έπαρον γαρ, φησί, τους πειρασμούς και ουδείς ο σωζόμενος» ενώ ο γίγαντας των δοκιμασιών Ιωβ αποφαίνεται· «Πότερον ουχί πειρατήριόν εστί ο βίος του ανθρώπου επί της γης» (Ιωβ 7, 1).

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Σε κάτι τέτοιες συζητήσεις (που έχουν μεταφυσική χροιά) δέχομαι από τους δύσπιστους τον εξής συλλογισμό· «έλα καημένε ποιός πήγε και γύρισε να μας πεί τι γίνεται εκεί πάνω...». Γι’ αυτό και ο Κύριος προλαβαίνει την αγωνία του πλουσίου· «ει Μωσέως και των προφητών ουκ ακούουσιν, ουδέ εάν τις εκ νεκρών αναστή πεισθήσονται» (Λουκ. ιστ΄ 31) ή αλλιώς για τους ελληνολάτρες... «ου με πείσεις, καν με πείσης» (Αριστοφάνης).

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                                                       (Λουκ. η΄, 27 - 39)  

                                                                                    Η ΠΟΛΥΠΟΘΗΤΗ ΗΣΥΧΙΑ 

«Και εύρον καθήμενον τον άνθρωπο, αφ’ ου τα δαιμόνια εξεληλύθει,

ιματισμένον και σωφρονούντα παρά τους πόδας του Ιησού...» (Λουκ. η΄, 35).

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Σκέφτηκα σήμερα να παρατήσω την αναταραχή και το σάλο που έκανε ο ρακένδυτος δαιμονιζόμενος των Γαδαρηνών, την μακάβρια θέα των μνημάτων, τις λεγεώνες των δαιμόνων και να σταθώ στο β΄ μέρος της Ευαγγελικής περικοπής, εκεί που ο δύστυχος άνθρωπος, σαν αγρίμι που πρωτονιώθει ασφάλεια και σιγουριά, κάθεται στα πόδια του Ελευθερωτή του. Σαν να γίνεται μια απόδραση σήμερα από την πολύβουη ζωή της πόλης, σε ειδυλλιακά τοπία ησυχίας, γαλήνης και ηρεμίας. Ναί γι’αυτό ας μιλήσουμε, αυτό έχει ανάγκη ο σημερινός μας κόσμος...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΔΙΑΡΚΩΣ ΠΑΛΕΥΕΙ

* Πράγματι η καθημερινότητα του ανθρώπου είναι μια συνεχής πάλη. Από την στιγμή που ξυπνά μέχρι την ώρα που θα σφαλίσουν τα μάτια του για τον βραδινό ύπνο. Πάλη με τον χρόνο, την εργασία, τους συνανθρώπους, τις επικρατούσες κοινωνικές συμπεριφορές. Η γιγάντωση του κακού αλλά και η συνοίκηση μαζί του έκανε τον άνθρωπο πιότερο σκληρό, εγωκεντρικό, ψυχωτικό. Οι μεγαλύτερες τραγωδίες του πλανήτη μας περνούν απλά σαν ειδήσεις στο κινητό ή το tablet που νωθρά με το χέρι μας κινούμε στην οθόνη «χάριν ενημέρωσης».

* Και μετά η πάλη με τον εαυτό μας. Με τις τύψεις, τα ηθικά διλήμματα, τις αξίες, το καθήκον, το δίκαιο, το δικαίωμα... Μια αλυσίδα ατέλειωτη που δικαιωματικά περισφίγγει τον νού και την ύπαρξή μας, καθώς ατονίζει διαρκώς μέσα μας το γιατί ζούμε και που πάμε αλλά και ποιοί είμαστε. «Νούς αποστάς του Θεού ή κτηνώδης γίνεται ή δαιμονιώδης, και των όρων αποστατήσας της φύσεως επιθυμεί των αλλοτρίων και κόρον φιλοκερδίας ούκ οίδε, ταις σαρκικαίς επιθυμίαις έκδοτον εαυτόν ποιεί, και μέτρον ηδονής ου γιγνώσκει» (Γρηγ. Παλαμά, Ομιλ. 51, 6, Εκδ. Οικονόμου σ. 114).

* Για πολλούς αντίδοτο νομιζόμενο η ψυχαγωγία (πόσο η ψυχαγωγία σήμερα είναι αγωγή ψυχής;) από την οποία επιστρέφουν παντελώς καταβεβλημένοι, με επιβαρυμένη υγεία και ολέθρια ψυχοσωματικά αποτελέσματα. «Προσέχετε δε εαυτοίς μήποτε βαρηθώσιν υμών αι καρδίαι εν κραιπάλη και μέθη και μερίμναις βιωτικαίς, και αιφνίδιος εφ’ υμάς επιστή η ημέρα εκείνη» (Λουκ. 21, 34) προειδοποιεί ο Κύριος καθώς στην ψυχή σας μέριμνες κοσμικές, άγχη και αγωνίες θα βασιλεύουν συμπνίγοντας νού και καρδιά.

Β) ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΚΕΡΔΙΣΕΙΣ ΤΗΝ ΓΑΛΗΝΗ

* Δικαιολογημένα μπορείτε να αντιτείνετε τον ισχυρισμό: Και πως να τα αποφύγω όλα αυτά; Η ησυχία δεν είναι λουλούδι που ευδοκιμεί μόνο στις αυλές των μοναστηριών και των ασκητικών κελιών. Νομίζω πως σχετίζεται με την χάρη που λαμβάνουμε στο Άγιο Βάπτισμα αρκεί αυτή να μη μένει ανενεργή. Ελάβαμε αγία στολή κατά το εισαγωγικό μας Μυστήριο: «ενδύσασθε τον Κύριον Ιησούν Χριστόν και της σαρκός πρόνοιαν μή ποιείσθαι είς επιθυμίας» (Ρωμ. 13, 14), πως να ζούμε γυμνοί και στα μνήματα;

* Θυμηθείτε οι μαθητές καθώς βρίσκονταν σε ταραχή θαλάσσης στην λίμνη της Γεννησαρέτ (Ματθ. 14, 22-34) είδαν τον Κύριο να μπαίνει στο πλοίο και να χαρίζει την ηρεμία υποτάσσοντας ακόμα και τα στοιχεία της φύσης! Κάλεσε λοιπόν και εσύ τον Κύριο, διά της προσευχής, των ζωοποιών Μυστηρίων, των αγαθών έργων να μπεί και στην δική σου ζωή. Όχι μόνο θα γαληνέψει η τρικυμία, αλλά ανώτερος από αυτήν θα περπατήσεις πάνω της εξουσιαστικά.

* Φυσικά υπάρχει και ανώτερη πνευματική ησυχαστική κατάσταση που περιγράφουν μεγάλοι Νηπτικοί Πατέρες (Όσιος Νικήτας Στηθάτος, Γρηγόριος Παλαμάς), μέσα από την οποία καθαρίζεται ο νούς και ορά τον Θεόν. Αυτά είναι υψηλές εμπειρίες που βιώνονται στην Ορθόδοξη ασκητική και χρειάζονται αγώνες ασταμάτητοι και έμπειρους καθοδηγητές. Ας πάρουμε μια νοσταλγική γεύση έστω και εξ ακοής: «μόνον σαν η μνήμη του Χριστού ενωθεί με την πνοή μας, μπορούμε να γνωρίσουμε την ωφέλεια της ησυχίας» (Ιω. Κλίμακος).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Φαίνονται μακρινά και ακατόρθωτα, μα στην πραγματικότητα η χάρις του Θεού και η δική μας αγωνιστικότητα μπορούν, ως ένα βαθμό, να τα πραγματώσουν στην ύπαρξή μας. Ας θυμηθούμε την στιγμή που μεταλαμβάνουμε και ακούμε τον ύμνον «είδομεν το φως...», νομίζω πως είναι μια μικρή ένδειξη της μεγάλης ησυχίας.

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                                (Λουκ. η΄, 5 - 15)

Η ΠΡΟΑΙΡΕΣΗ.

«ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω.» (Λουκ. η΄, 8).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Χάιδεψε με στοργή τον χρυσαφένιο καρπό στο ψάθινο κάνιστρο και με βλέμμα γεμάτο προσμονή και ελπίδα ξεκίνησε την ευλογημένη σπορά πάνω στην ανθρωπότητα. Άφθονος και εξαιρετικός ο σπόρος, χαρούμενος και καλοδιάθετος ο Γεωργός, δεν δίστασε να τον προσφέρει απλόχερα απ’ άκρη σ’ άκρη αυτής της γης. Δεν άργησε όμως με την εμπειρία του να διαπιστώσει πως τα τρία μέρη από τα τέσσερα συνολικά του σπόρου χάθηκαν σταδιακά, και ένα μόνο καρποφόρησε βρίσκοντας τις κατάλληλες συνθήκες.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ

* Πριν από λίγες ημέρες ακούσαμε σε Ευαγγέλιο της Κυριακής· «εί τις θέλει οπίσω μου ελθείν, απαρνησάσθω εαυτόν και αράτω τον σταυρόν αυτού και ακολουθείτω μοι» (Ματθ. 16, 24), φράση αγιοπνευματική που θεμελιώνει το αυτεξούσιο του ανθρώπου. Ο Χριστός προσκαλεί, δίνει την ευκαιρία, παρέχει τη δυνατότητα μα δεν επηρεάζει και κυρίως δεν βιάζει κανένα να Τον ακολουθήσει. Ανάλογα και ο σπόρος μπορεί να βρήκε έδαφος, αλλά τα αγκάθια του στέρησαν την ανάπτυξη και την ζωτικότητα. Αυτά υπερίσχυσαν... Έτσι είναι και οι επιλογές, σε τι κάνουμε χώρο στην ψυχή μας.

*Ποικίλες αντιδράσεις στον σπόρο του Θεού. Μα ακριβώς γι’αυτό ο άνθρωπος είναι πλασμένος κατ’εικόνα Θεού. Γιατί μπορεί να πεί το ναί, αλλά μπορεί να πεί και το όχι, όπως ανάλογα σέβεται ο Θεός τον άνθρωπο και δεν πιέζει τον βράχο να καρπίσει όσα σχέδια και να έχει κάνει ο Ίδιος. Αλλού βλέπει μέριμνες βιοτικές και δεν λέει εδώ θα κάνω κάτι αυτόματο να εξαφανιστούν, μα περιμένει ημέρες, χρόνια να γίνουν κατάλληλες οι συνθήκες της καρποφορίας.

* Ο Άγιος Νεκτάριος γράφει σχετικά με τα παραπάνω: «Ο άνθρωπος αφού πλάσθηκε για να εικονίζει σε μικρογραφία πάνω στην γη την άπειρη σε μέγεθος εικόνα του Θείου Δημιουργού, είναι αναγκαίο, τηρουμένων των αναλογιών, να φέρει μέσα του τις ιδιότητες του Θεού». Έτσι λοιπόν ο Θεός σε καμία περίπτωση δεν επιθυμεί να καταργήσει την ελευθερία του πλάσματός Του, γιατί τότε αυτομάτως παύει να είναι κατ’ Εικόνα του Θεού, γίνεται σαν ένα ζώο με λίγες δυνατότητες παραπάνω...από τα υπόλοιπα της γης.

Β) ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

* Αν θέλαμε να ορίσουμε την προαίρεση ως έννοια μπορούμε να πούμε ότι είναι η ψυχική τάση, η προδιάθεση που οδηγεί σε συγκεκριμένη επιλογή. Στην περίπτωσή μας δε η αποδοχή ή όχι του Λόγου του Θεού. Η επιστήμη της ψυχολογίας (και κυρίως της ψυχολογίας του βάθους) προσπαθεί να φωτίσει τα εσώτερα κίνητρα που κρύβονται πίσω από τις ανθρώπινες συμπεριφορές. Όμως η προαίρεση είναι κάτι βαθύτερο καθώς συνδέεται με την επιθυμία.

* «Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εν όλη τη καρδία σου και εν όλη τη ψυχή σου και εν όλη τη διανοία σου» (Μάρκ. 12, 30). Ψυχοσωματικά ο άνθρωπος πρέπει να κινηθεί προς τον Θεό, που σημαίνει ότι υπάρχουν πολλά στάδια ώστε ο «κληρονόμος της Βασιλείας» από «νήπιον» να μεταβληθεί σε «υιόν και κληρονόμον Θεού δια Χριστού» (Γαλ. 4, 7). Έτσι ενώ πολλές φορές εξομολογούμαστε τα ίδια πράγματα, δυσκολευόμαστε να τα διορθώσουμε γιατί απλά δεν αγαπάμε ολοκληρωτικά τον Χριστό.

* Ίσως όμως αυτή η ανυπόκριτη διαπίστωση είναι και το δώρο του Θεού τελικά. Μια ευκαιρία που δεν πρέπει να μείνει ανεκμετάλλευτη από τον άνθρωπο, αφού θα μας δώσει τη δυνατότητα επιστροφής και διορθώσεως. Πάνω σε αυτή την γη οι άνθρωποι δίνουν εξετάσεις προαίρεσης και σύμφωνα με τα έργα τους κρίνονται. Είδαμε Αγίους από νηπιακή ηλικία να ακολουθούν τον Χριστό, πόρνες και Τελώνες να αλλάζουν πορεία στην ζωή τους, μαθητές να προδίδουν, να αρνούνται τον Διδάσκαλό τους... άλλοι να μετανοούν και άλλοι να τερματίζουν απελπισμένοι τον βίο τους.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Ο λόγος του Θεού αδελφοί μου είναι ο ίδιος ο Χριστός. Δεν είναι ένας ανθρώπινος επισφαλής λόγος αλλά η αλήθεια, η χαρμόσυνη αγγελία (ευ+αγγελία), η ελπιδοφόρα είδηση της σωτηρίας του ανθρωπίνου γένους. Τούτο τον λόγο προσπάθησαν να παραχώσουν, να αλλοιώσουν, να παρερμηνεύσουν, να καταργήσουν μα ποτέ δεν κατάφεραν την αγάπη, το νόημα και τον δυναμισμό του να περιορίσουν οι φιλόδοξοι της αθεΐας. Σαν μικρός σπόρος κρυμμένος στα σπλάγχνα της γης περιμένει την ανθρώπινη προαίρεση να βλαστήσει. Ο Μάρκος το περιγράφει καταπληκτικά: «Αυτομάτη γαρ η γη καρποφορεί, πρώτον χόρτον, είτα στάχυν, είτα πλήρη σίτον εν τω στάχυι» (Μάρκ. 4, 28).

 

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                          (Λουκ. ζ΄, 11 - 16).

 

ΤΟ ΣΚΛΗΡΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

«εξεκομίζετο τεθνηκώς...» (Λουκ. ζ΄, 12).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Για άλλη μια φορά οι ιεροί Ευαγγελιστές φέρνουν τον λόγο τους στο βιολογικό αναπόδραστο (για τον άνθρωπο) γεγονός του θανάτου. Σαν άριστος σκηνοθέτης ο Λουκάς αποκρυσταλλώνει μέσα στο χρόνο το θλιβερό θέαμα της νεκρικής πομπής. Η χήρα της Ναΐν για δεύτερη φορά κατευθύνεται προς τον τόπο ταφής του μονάκριβου υιού της. Μέσα στο χρόνο είπα; Συγχωρήστε με για το επιπόλαιο... δεν μου επέτρεψε ο θρήνος και ο κοπετός να δω την μορφή ενός άνδρα ο οποίος σπεύδει προ της δικής Του Αναστάσεως να καταργήσει το κράτος του Θανάτου...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ «ΖΩΟΔΟΤΗ»

* Προβαίνοντας σε μια υλιστική προσέγγιση του θανάτου, ο εφήμερος κόσμος διατείνεται ότι αποτελεί το τέλος της βιολογικής μας ζωής. Μιας ζωής που είναι ήδη διαποτισμένη με την «αποφορά» της σήψης και της νεκρώσεως. Ο άνθρωπος αναπνέοντας ακόμα δεν ξέρει (ή δεν θέλει) να αγαπά, να συγχωρεί, να συμπονά, να ερωτεύεται...να...να... δεν ξέρει δηλαδή ότι είναι άνθρωπος με ευγένεια και ήθος ψυχής! «Φάγωμεν και πίωμεν, αύριον γαρ αποθνήσκομεν» (Ησ. 22, 13).

*Ακόμα και σήμερα στον αιώνα της επιστήμης και της τεχνολογίας, ο ταλαίπωρος άνθρωπος προσκολλημένος στις προλήψεις και δεισιδαιμονίες του παρελθόντος προσπαθεί να ξορκίσει το βίαιο πρόσωπό του (του θανάτου) με λογής – λογής πρακτικές και μεθόδους, που προκαλούν γέλιο παρά την τραγικότητα της στιγμής... Ας απαριθμήσω ενδεικτικά: ορισμένοι καλύπτουν τα έπιπλα και τον καθρέπτη στο σπίτι του αποθανόντος, άλλοι σπάζουν και πιάτο πάνω στο τάφο (το συστήνει ο εργολάβος της κηδείας με επιστημονικό στόμφο), ενώ κακογραιίδια (ο όρος ανήκει στον Άγ. Νικόδημο) σαν γύπες καταφθάνουν από τις γειτονιές να «θρηνήσουν» την απώλεια του προσφιλούς προσώπου. Ας μην επεκταθώ...

*«Καταφέραμε» λοιπόν να «διώξουμε» τον θάνατο από την ζωή μας. Υψώσαμε μάντρες γύρω από τα νεκροταφεία, αφήσαμε τα παιδιά μας έξω από το πλέον σίγουρο γεγονός που μπορεί να μας συμβεί (!) για να μην «πέφτει» η ψυχολογία τους, αναζητώντας «θετική» ενέργεια για να μην μας συμβεί κάτι κακό στο μέλλον.

Β) Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ «ΖΩΗ»

* «Ύπνος αναδέδεικται, των πιστευόντων ο θάνατος...» (Θεοφάνους υμνογράφου) ψάλλει στοχαστικά η Εκκλησία μας. Ένας άνδρας (ο Αδάμ) έφερε δια της παρακοής τον θάνατο στο κόσμο και ένας άλλος (ο Χριστός) πάνω στον Σταυρό τον νίκησε και τον συνέτριψε μαζί με τις καταχθόνιες δυνάμεις. «Που σου, θάνατε, το κέντρον; Που σου άδη, το νίκος;» θριαμβολογεί και θεολογεί ρητορικώτατα το πάγχρυσο στόμα του Λόγου.

* Άραγε ζούμε την Ανάσταση του Χριστού; Ζούμε την ανάμνηση του ζωηφόρου γεγονότος κάθε Κυριακή; Μεταλαμβάνουμε «εις άφεσιν αμαρτιών και εις ζωήν αιώνιον»; Πως χωρίς αυτά θα μεταστρέψουμε τον δικαιολογημένο φόβο (κατά το ανθρώπινο) σε χαρά συναντήσεως με τον Δημιουργό μας; Δεν αρκεί απλά να διώξεις αυτό το φόβο από την ψυχή σου, χρειάζεται να «πληρώσεις» αυτόν τον καρδιακό χώρο με κάτι πιο δυνατό και αληθινό. Αυτό κάνει η Ανάσταση του Χριστού!

* «Μη κλαίε» (Λουκ. ζ΄, 13). Αυτόκλητος ο Κύριος (από ευσπλαχνία) λέει ο Αγ. Γρηγόριος ο Παλαμάς, παρίσταται και καταπαύει τα δάκρυα της πενθούσης γυναικός. Σε όλους εμάς το ίδιο απευθύνει κατά την απώλεια προσφιλών προσώπων. Ο Παύλος εύστοχα το συνοψίζει: «ίνα μή λυπήσθε, ώσπερ οι λοιποί οι μη έχοντες ελπίδα» (Θεσ. Α΄ 4, 13). Πρέπει λοιπόν η στάση μας και το πένθος μας να αποπνέουν σεμνότητα και πίστη στην χριστιανική διδασκαλία.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Αν υπάρχει σε κάποιον μια ευρύτητα γνώσεων εύκολα μπορεί να διαπιστώσει πως κάθε φιλοσοφικό σύστημα (προϊόν ανθρώπινης συλλογιστικής) εγκαταλείπει τον άνθρωπο στην πόρτα του νεκροταφείου... Η Εκκλησία και ο Χριστός (ως διδασκαλία θεοκοινωνίας) δρέπουν ουσιαστικά από εκεί και πέρα τους καρπούς του πιστού τέκνου της, ενώ το ίδιο «μεταβαίνει εκ του θανάτου εις την ζωήν»!

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα              (Λουκ. στ΄, 31 - 36)

ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΤΟΥ ΜΟΙΑΣΕΙΣ...

«καθώς και ο Πατήρ υμών...» (Λουκ. στ΄, 36).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Συνήθως τα παιδιά μοιάζουν στους γονείς. Εμφανίζουν όπως θα λέγαμε κοινούς χαρακτήρες, οι οποίοι ανιχνεύονται τόσο στο σώμα, όσο και στην ψυχή. Αρκετές επίσης φορές τα παιδιά μιμούνται επαγγελματικά τους γονείς τους, ενώ πολλές φορές οι ιδέες με τις οποίες ξεκίνησαν από το πατρικό τους σπίτι διέπουν και χαρακτηρίζουν περαιτέρω την ζωή τους. Αλλά και όσοι βρίσκονται σε μια σχέση μαθητείας (καλλιτεχνική, επαγγελματική, πνευματική κ.λπ.), εμφανίζουν σε μεγάλο βαθμό τα δομικά στοιχεία που ενδεχομένως απέκτησαν μέσα σε αυτή. Έτσι ανάλογα και εμείς, παιδιά του Ουρανίου Πατέρα, επιδιώκουμε μέσα από την πατρική αυτή σχέση να εμφανίσουμε (όσο δυνατόν στο ανθρώπινο) τα αποτυπώματα που συνιστούν τον πραγματικό Χριστιανό.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΣΕ ΤΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΜΙΜΗΘΩ ΤΟΝ ΘΕΟ

* «Θεός δε ανθρώπω ου μείγνυται» (Συμπόσιον 203a). Τούτα τα λόγια του Πλάτωνα αποτελούν και το ύψιστο σημείο της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφικής σκέψης, στο οποίο ο φιλόσοφος ανήλθε διανοητικά. «Τρομοκρατήθηκε» ο Πλάτων από το μέγεθος της Θεότητος και έβαλε ένα φραγμό στην σκέψη του και ασχολήθηκε με άλλα ζητήματα. Υπό τον φωτισμό του Αγ. Πνεύματος ο Ματθαίος θα διαφωνήσει και θα δώσει θάρρος και κατεύθυνση στον άνθρωπο: «έσεσθε ουν υμείς τέλειοι ως ο Πατήρ υμών ο Ουράνιος τέλειος εστίν» (Ματθ. 5, 48). Ατελής και τελεία σκέψη, δύο κόσμοι σε ευθεία ιδεολογική αντιπαράθεση. Άρα μπορεί ο άνθρωπος να μοιάσει του Θεού!

* Και μπορούμε να μοιάσουμε γιατί είναι ο Πλάστης μας και εμείς δημιουργήματά Του. Γιατί είμαστε παιδιά Του και Αυτός Πατέρας μας. Καλούμαστε λοιπόν όχι να τον μιμηθούμε στην παντοδυναμία, την υψηλή σοφία, ούτε στην θαυματουργική Του ικανότητα. Οφείλουμε να αρχίσουμε από την αγάπη που έχει, το εύσπλαγχνο, αλλά και την καλοσύνη προς τον άνθρωπο. Έχουμε πεδίο δράσης ένα κόσμο γεμάτο κακία, ασπλαγχνία και αδικία. Να οι επισημάνσεις στο σημερινό Ευαγγέλιο: «αγαπάτε τους εχθρούς υμών», «γίνεσθε ουν οικτίρμονες», «αγαθοποιείτε», «δανείζετε μηδέν απελπίζετε», «χρηστός επί τους αχαρίστους και πονηρούς»...

*Ας προσθέσουμε και μερικά που μπορούμε συχνά να εφαρμόσουμε. Ας μιλήσουμε για την σιωπή. Πόσα κάνουν οι άνθρωποι και μιλιά ο Θεός! Πόσες ύβρεις και βλασφημίες και καμία απόκριση από τον Αποδέκτη τους... Τι είπε στον προδότη μαθητή, τι είπε στην μοιχαλίδα, στην πόρνη που του έπλυνε τα πόδια λίγο πριν το πάθος, τι στον στρατιώτη που τον ράπισε... Ας αντιγράψουμε κάτι από την μεγαλειώδη στάση Του απέναντι στην αμαρτία και την κακία.

Β) Η ΑΜΑΡΤΙΑ ΑΛΛΟΙΩΝΕΙ ΚΑΘΕ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ

* Ναί, αυτό συμβαίνει με μας. Έχουμε θεωρητικά την γνώση την ευαγγελική (όσο είναι δυνατόν στον καθένα) και απουσιάζει η εφαρμογή. Σε όλες τις αρετές προς μίμηση του Πατέρα μεσολαβεί η πολυσχιδής αμαρτία. Εισέρχεται και διαλύει κάθε προαίρεση και προσπάθεια. Αυξάνει την αγάπη προς τον εαυτό μας (φιλαυτία) και μειώνει την αγάπη προς τον Θεό και τον συνάνθρωπο. Η υπερηφάνεια μας έκανε μισάνθρωπους, σύγχρονους «ανθρωποφάγους» έτοιμους να κατασπαράξουμε εχθρούς και «φίλους» (ο φθόνος είναι για τους φίλους πιό πολύ).

* Ο Χριστός, στην σημερινή περικοπή, τονίζει το φάρμακο κατά της αμαρτίας. Αγάπη και καλοσύνη, όπως έχει Εκείνος («χρηστός επί τους αχαρίστους και πονηρούς», Λουκ. στ΄, 35) και όχι μια διακριτική – αδιάφορη ίσως στάση. Ευεργέτης του αμαρτωλού! Αυτό πολλές φορές ο άνθρωπος το κοσκινίζει με «φτηνά» κριτήρια και σκανδαλίζεται με την βοήθεια και εύνοια που δείχνει ο Θεός στους αμαρτωλούς. Ο Προφ. Ιερεμίας εκφράζει χαρακτηριστικά την απορία του: «Τι ότι οδός ασεβών ευοδούται;» (Ιερεμ. 12, 1). Πράγματι πόσο σημαντικά είναι όλα αυτά και πόσο ξενίζουν την ακοή των σημερινών ανθρώπων, οι οποίοι κινούνται με μόνο γνώμονα το συμφέρον και την ασφάλεια του εαυτού τους;

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Ο άνθρωπος συχνά στο τέλος της ζωής του, αδύναμος σωματικά, αναπολεί, στοχάζεται και ανατρέχει στον παρελθόντα χρόνο και στις πράξεις του κατά την επίγεια πορεία του. Θα σχηματίσει έτσι μια εικόνα στην οποία σίγουρα θα δεσπόζουν επιτυχίες, αποτυχίες, όνειρα, επιτεύξεις η διαψεύσεις στόχων κ.ά. Συμπερασματικά θα διαπιστώσει πως κάθε τι (από αυτά που έπραξε) καλό και αγαθό μοιάζει του Θεού, κάθε τι κακό και αμαρτωλό του διαβόλου... Είναι παρήγορο το τελικό πρόσημο αυτής της «συλλογιστικής» να εμφανίζεται θετικό! Ειλικρινά πολύ παρήγορο...

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα           (Λουκ. ε΄, 1 - 11)

 

ΑΚΑΡΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ.

«...Επιστάτα, δι’όλης της νυκτός κοπιάσαντες ουδέν ελάβομεν·

επί δε τω ρήματί σου χαλάσω το δίκτυον» (Λουκ. ε΄, 5).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Ο Πέτρος δεν παραξενεύτηκε καθώς είδε τα δίχτυα άδεια. Είχαν προηγηθεί αρκετές φορές όπου η ανταμοιβή της κοπιαστικής νυχτερινής εργασίας υπήρξε ανάλογη... Σκέφτηκε όμως να τo κοινοποιήσει στον Ιησού που κήρυττε λίγο παραπέρα: «Επιστάτα, δι’όλης της νυκτός κοπιάσαντες ουδέν ελάβομεν» (Λουκ. ε΄, 5). Η πατρική ματιά του Ιησού έπεσε στο ταλαιπωρημένο πρόσωπο του φτωχού ψαρά και από εκείνη την στιγμή ξεκίνησε μια «θαυμαστή αλιεία» που δεν είχε να κάνει με δίχτυα και ψάρια, αλλά με πλήθος ανθρώπων: «από του νυν ανθρώπους έση ζωγρών» (Λουκ. ε΄, 10).

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η «ΕΞΩΣΗ» ΤΟΥ ΘΕΟΥ

* Η εποχή που διανύουμε κάνει το αντίθετο με τον Πέτρο. «Πετάει» τον Χριστό έξω από το πλοίο της υπάρξεως των ανθρώπων. Καθημερινές αντικρουόμενες απόψεις, ιδεολογίες, φιλοσοφικά και πολιτικά συστήματα γκρεμίζουν ήθη, αξίες, ιδανικά και το κυριότερο την πίστη του ανθρώπου στον αληθινό Θεό. Μια παραδοξολογία εμφανίζουν οι ημέρες που ζούμε: να μιλάει κανείς για ότι θέλει, με όποιο τρόπο θέλει, να αποφαίνεται δηλαδή «περί ανέμων και υδάτων» ΕΚΤΟΣ από την διδασκαλία του Χριστού και το Πρόσωπό Του. Σύνθημα και καύχημα αρχόντων και αρχομένων «η κατάργηση του Θεού», η «έξωση του Θεού» από την καθημερινότητά μας.

* Στα σαλόνια μας χωρούν τα ακριβότερα έπιπλα, τα πολυτιμότερα βάζα, οι σπουδαιότεροι ζωγραφικοί πίνακες, η τεχνολογία και η υψηλή διακόσμηση, όχι όμως και το Θεανδρικό πρόσωπο του Χριστού. Κηρύγματα «ανθρωπισμού» χωρίς ανθρωπιά, αγάπης χωρίς την Αγάπη, εμπιστοσύνη χωρίς την πίστη του Χριστού! Και οι νεόκοπες αυτές θεωρίες αφήνουν τα δίχτυα κενά, καθώς το σκοτάδι των παθών («δι’όλης της νυκτός») φέρνει στο φως της ημέρας άκαρπο το αποτέλεσμα της εργασίας και του μόχθου.

* Ο άνθρωπος μακριά από τον Ενανθρωπήσαντα Λόγο, γίνεται αντικείμενο του χρόνου και υπόδουλός του. Γυρνούν οι εποχές, περνά η καθημερινότητα και σκυμμένος σ’ αυτήν παράγει σαν ένα γρανάζι στο μηχάνημα της ύλης και της φθαρτότητας. Ασυνείδητα φιλοξενούμενος στο παρόν, το παρελθόν και το μέλλον. Ωραιότατα το συνοψίζει ο Μέγ. Βασίλειος: «η ουχί τοιούτος ο χρόνος, ού το μεν παρελθόν ηφανίσθη, το δε μέλλον ούπω πάρεστι, το δε παρόν πριν γνωσθήναι διαδιδράσκει την αίσθησιν;» (PG 29, 13B).

Β) Η «ΕΙΣΑΓΩΓΗ» ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΗΝ ΖΩΗ ΜΑΣ

* Ο Χριστός βρίσκει έναν παράδοξο τρόπο για να «μπει» στην ζωή των απλοϊκών ψαράδων και μετέπειτα μαθητών Του. Τους μιλάει στην γλώσσα τους, γι’ αυτό που τους απασχολεί σχετικά με την ιδιότητα και την εργασία τους. Μέχρις εδώ καλά! Από εδώ και πέρα αρχίζει η διαφοροποίηση: τους προτείνει κάτι εντελώς θα λέγαμε αντιεπαγγελματικό, καθώς τους παρακινεί να ρίξουν τα δίχτυα και πάλι σε ώρες που οι πολύπειροι ψαράδες γνώριζαν ότι δεν θα έπρεπε να αλιεύσουν...

* Έτσι αρκετές φορές εισέρχεται ο Χριστός στην ζωή μας. Ενάντια στην φύση, την λογική, την επιστήμη, το κοινωνικά αποδεκτό και η υπακοή του ανθρώπου («επί δε τω ρήματί σου» Λουκ. ε΄, 5) ανατρέπει την λογική και τα αναμενόμενα. Και έτσι συμβαίνει καθώς ο ενδιαφερόμενος έχει απογοητευθεί από κάθε ανθρώπινη βοήθεια, κοσμική σοφία και έχει στραφεί προς την προσευχή και την εξ ύψους δύναμη. Αφήνεται στη θάλασσα της αγάπης και της παντοδυναμίας του Θεού.

* «Και πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα» (Λειτουργική ευχή), προτρέπει ο Λειτουργός τους πιστούς κατά την Θεία Λειτουργία. Και αυτή η σύσταση δεν είναι μηχανιστική, δεν είναι αποτέλεσμα τεμπελιάς και αδιαφορίας. Είναι αποτέλεσμα μεγάλης ανδρείας! Είναι αποτέλεσμα μεγάλης και πλήρους εμπιστοσύνης στην πρόνοια και αγάπη του Θεού – Πατέρα. Ουσιαστικά έχουμε καταπατήσει την φιλαυτία, τον εγωισμό μας, την στείρα γνώση μας και έχουμε κάνει χώρο να εισχωρήσει η λυτρωτική χάρη του Χριστού στην ύπαρξή μας.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Κάποιοι ξεκίνησαν να χτίζουν ένα πέτρινο σπίτι και σαν άριστοι τεχνίτες επέλεγαν πέτρες κατάλληλες για την θέση και το μέγεθος της κατασκευής. Μια πέτρα ήταν μπροστά στα πόδια τους και είτε δεν την πρόσεχαν, είτε δεν ήθελαν να την χρησιμοποιήσουν. Ένας όμως την διέκρινε, την πήρε και όχι μόνο του φάνηκε χρήσιμη, αλλά την θεώρησε ως την πλέον κατάλληλη για ζωτικό σημείο της κατασκευής. Αναφώνησε με χαρά μεγάλη: «λίθον ον απεδοκίμασαν οι οικοδομούντες, ούτος εγενήθη εις κεφαλήν γωνίας» (Ψαλμ. 117, 22) και εγώ ταπεινά συμπληρώνω «η δε πέτρα ην ο Χριστός» (Α΄ Κορ. 10, 2). Ας εμπιστευτούμε σε κάθε μας ενέργεια τον Κύριο μας.

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                              (Μάρκ. η΄, 34 - θ΄ 1)

ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΙ...

«απαρνησάσθω...αράτω...ακολουθήτω μοι».

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Δέος και συγκίνηση καταλαμβάνει τον ιερέα κατά την έναρξη της ακολουθίας της ιεράς Προθέσεως. Κρατώντας την Αγία Λόγχη και την ιερά Προσφορά την υψώνει έως του μετώπου του και ψελλίζει τούτα τα λόγια: «Εξηγόρασας ημάς εκ της κατάρας του νόμου, τω τιμίω σου αίματι· τω Σταυρώ προσηλωθείς και τη λόγχη κεντηθείς, την αθανασίαν επήγασας ανθρώποις· Σωτήρ ημών δόξα σοι.» (ακολουθία ι. Προθέσεως). Και είναι σαν να γίνεται αφετηρία όλης της εκκλησιαστικής μας ζωής ο πάντιμος Σταυρός, η θυσία του Ιησού στο Γολγοθά, το κέντρο του κόσμου και της υπάρξεώς μας. Κυριακή μετά την Ύψωση και το Ευαγγελικό ανάγνωσμα μας προτρέπει στην άρση του προσωπικού μας σταυρού μέσα από τρία ρήματα τα οποία θα δούμε διεξοδικότερα...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) «ΑΠΑΡΝΗΣΑΣΘΩ»

* «Τι να απαρνηθώ και τι να εγκαταλείψω σ’ αυτήν την ζωή;» διερωτάται γεμάτος απορία ο σύγχρονος άνθρωπος. Και πράγματι είναι αδύνατον η κοινωνία της απόλαυσης και της αφθονίας να κατανοήσει την ωφέλεια της στέρησης και της δοκιμασίας. Η φιλοσοφία του να κάνω εύκολη και απλή την ζωή μου (;) δεν θα επέτρεπαν να απαρνηθώ την φιλαυτία μου, τους εφήμερους στόχους μου και τα δεσμευτικά πλαίσια που άλογα «εκυοφόρησα» για να φυλακισθώ! Γι’ αυτό και όταν φτάνουν δοκιμασίες που μας ξεβολεύουν δεν έχουμε την δύναμη την ψυχική να τις αποδεχθούμε.

* Απαρνούμαι λοιπόν το προσωπικό φίλαυτο και φιλήδονο θέλημά μου και εναρμονίζομαι με αυτό του Θεού. Εξέρχομαι από την νομιζόμενη ασφάλεια που παρέχουν οι επιλογές μου και ενστικτωδώς αναζητώ την συμπόρευση με τον Ιησού στην οδό του Πάθους και του Σταυρού. Και ο κόσμος γύρω ξεκινάει την ειρωνεία... «με τις γιαγιάδες και τους παππούδες κατάντησες» (!) θα πουν πικρόχολα. Όχι! «Πιστεύω σ’Αυτόν που σταύρωσε την αμαρτία» (Γρηγ. Παλαμά, Ομιλία ια΄, PG 151, 125B), απαντάει μαζί με τον αγ. Ιγνάτιο τον Θεοφόρο ραπίζοντας τον διάβολο και το κοσμικό φρόνημα της γης που κατοικούμε...

Β) «ΑΡΑΤΩ»

* Η άρση του σταυρού σχετίζεται με την αποδοχή του θεϊκού θελήματος (εκ μέρους του ανθρώπου) όχι με μια απλή μοιρολατρική κατάφαση σε όσα συμβούν, αλλά με μία συνειδητή, γεμάτη χαρά και εμπιστοσύνη, εγκόλπωση που οδηγεί στην οικειοποίηση της χάριτος του Θεού. Πράγματι εκεί οδηγούμαστε, αφού μιμούμαστε την υπακοή του Ιησού προς τον Πατέρα Του: «γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε σταυρού» (Φιλιπ. 2, 8).

* Τούτο το γνώρισμα αποτελεί στοιχείο γνησιότητας χριστιανικού ήθους. Κανένας δεν κατέκτησε τον ουρανό με άνεση και ευκολία. Οι στρατιές των Αγίων είναι η καλύτερη επιβεβαίωση των όσων παραπάνω είπαμε. Ιδιαιτέρως οι μάρτυρες απώλεσαν την ζωή τους κυριολεκτικά για να βρούν την ουσία της ζωής και του Ευαγγελίου.

Γ) «ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΤΩ ΜΟΙ»

* Η πορεία αυτή έχει προορισμό, έχει πρότυπο, έχει χνάρια που ο άνθρωπος της πίστεως ακολουθεί με προσοχή και ευλάβεια. Το πρότυπο είναι ο Σταυρός του Χριστού. Ας θυμηθούμε πως πολλοί που σταυρώνονταν ήταν εγκληματίες, η σταύρωσή τους οφειλόταν δηλαδή στον διάβολο και την αποδοχή της αμαρτίας. Αντίθετα στον άνθρωπο μιλάμε για δοκιμασίες που οφείλονται στην τήρηση των εντολών του Χριστού, στην προσήλωσή μας στις κατευθύνσεις της χριστιανικής διδασκαλίας.

* Οι άνθρωποι μέσα από άστοχες επιλογές αφ’εαυτού τους δημιουργούν σταυρούς ποικίλων θλίψεων και στην συνέχεια με ευκολία κατηγορούν τον Θεόν που τις παραχώρησε... Τέτοιες συμφορές χαροποιούν τον διάβολο, αφού καταφέρνει να πλήξει το πλάσμα που αγάπησε τόσο πολύ ο Θεός. Ο Σταυρός του Χριστού κρύβει μέσα του την παντοδυναμία της χάριτός Του, γι’αυτό και ο Παύλος δεν θα διστάσει να ομολογήσει: «Εμοί δε μη γένοιτο καυχάσθαι ει μη εν τω σταυρώ του Κυρίου Ιησού Χριστού» (Γαλ. 6, 14).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Πριν το γεγονός της Αναστάσεως ο Σταυρός ήταν το ατιμωτικό μέσο για την πλέον επονείδιστη τιμωρία. Το άκουσμά του απέπνεε τρόμο, εξευτελισμό δημόσιο, φρίκη και αφόρητη οδύνη. Ο Χριστός μετέτρεψε όλα αυτά και έστρεψε όλη την οικουμένη σε μία εκ διαμέτρου αντίθετη θεώρησή του. Θυμηθείτε τι είπε ο άγγελος στις Μυροφόρες: «Ιησούν ζητείτε τον Ναζαρηνόν τον εσταυρωμένον· ηγέρθη, ουκ έστιν ώδε» (Μάρκ. 16, 6), δηλαδή την κατάρα την έκανε τιμητικό τίτλο Του, παράσημο αιώνιας θυσιαστικής αγάπης!

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                  (Ιω. γ΄, 13-17)

Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

«ότι το φως ελήλυθεν εις τον κόσμον, και ηγάπησαν

οι άνθρωποι μάλλον το σκότος ή το φως» (Ιω. γ΄, 19).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Η Εκκλησία μας, μια Κυριακή πριν το μεγάλο εόρτιο γεγονός της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, επιθυμεί να προετοιμάσει τα τέκνα της πνευματικά με στόχο να κατανοήσουν πληρέστερα το νόημα της εορτής. Ακούγοντας και εμείς λόγους που αφορούν το «ζωοποιόν ξύλον», αυτομάτως στρεφόμαστε διανοητικά στον Γολγοθά του Κυρίου και την πένθιμη ημέρα της Μεγ. Παρασκευής. Πένθιμη; Όχι! Διαφωνεί και στέκεται απέναντί μου ο Ι. Χρυσόστομος: «ο Χριστός επί του Σταυρού και ημείς εορτήν και πανήγυριν άγομεν» (ομιλία Β΄, PG 49, 407) και εγώ αναγκάζομαι να αναμοχλεύσω την σκέψη μου... Πράγματι, όπου υπάρχει γεγονός που συντελεί στην σωτηρία και μετάνοια του ανθρώπου μόνο χαρά μπορεί να πηγάζει. Η σημερινή Ευαγγελική περικοπή είναι μέρος του διαλόγου Χριστού – Νικοδήμου (κρυφού μαθητή του Κυρίου). Μεταξύ άλλων ο Κύριος μιλά για το Φως που έλαμψε στον κόσμο και την ελεύθερη επιλογή κάποιων να βρίσκονται στο σκοτάδι...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΕΙΝΑΙ ΦΩΣ

* Σε αρκετές εορτές η Εκκλησία μας κάνει λόγο για Φως. Γιατί πραγματικά η έλευση του Χριστού έγινε το πραγματικό φως που έβγαλε από το σκοτάδι της αμαρτίας την ανθρώπινη ύπαρξη. Στο εξαποστειλάριον της Βαπτίσεως: «Επεφάνη ο Σωτήρ... και τους εν σκότει και σκιά, καθεύδοντας εφώτισε...», σε αυτό της Πεντηκοστής: «Φως ο Πατήρ, Φως ο Λόγος, Φως και το Άγιον Πνεύμα... πας ο κόσμος φωταγωγείται...», αλλά και σε έτερον της Μεταμορφώσεως: «Φως αναλλοίωτον, Λόγε, φωτός Πατρός αγεννήτου, εν τω φανέντι φωτί σου σήμερον εν Θαβωρίω... φωταγωγούν πάσαν κτίσιν», η ορθόδοξη υμνολογία χρησιμοποιεί τη έννοια του φωτός που θα μας απασχολήσει σήμερα.

* Αλλά και ο ίδιος ο Κύριος μας μίλησε και έδωσε στην πλάση την ωραιότατη ρήση: «Εγώ ειμί το φως του κόσμου· ο ακολουθών εμοί ου μή περιπατήση εν τη σκοτία, αλλ’ έξει το φως της ζωής» (Ιω. η΄, 12). Πράγματι, ο Χριστός τούτο το φως δεν το κρατά αποκλειστικά για την Θεότητά Του, αλλά προσκαλεί τους ανθρώπους να λάβουν μέρος σε μια φωτεινή λαμπαδηδρομία, που αντί για δάδες φωτεινές θα σκορπούν φως τα ευλογημένα έργα της καλοσύνης: «Ούτω λαμψάτω το φως υμών έμπροσθεν των ανθρώπων, όπως ίδωσιν υμών τα καλά έργα και δοξάσωσι τον Πατέρα υμών τον εν τοις Ουρανοίς» (Ματθ. ε΄, 16).

* Έτσι και τώρα, λίγο πριν την Ύψωση, ο λόγος του Ιωάννη γίνεται συμβολικός: «και καθώς Μωυσής ύψωσε τον όφιν εν τη ερήμω, ούτω υψωθήναι δεί τον Υιόν του ανθρώπου» (Ιω. γ΄, 14). Το φωτεινότερο έργο, το σωτήριο για τους ανθρώπους (η Σταύρωση του Χριστού) υψώνεται, ξεχωρίζει απ’όλα τα επίγεια έργα, καθώς ο μονογενής Ιησούς θυσιάζεται με αγάπη για το πλάσμα Του. Αυτό μιμήθηκαν οι Άγιοι, αυτό το φωτεινό μονοπάτι ακολούθησαν, αφού η αγάπη τους για τον Χριστό είχε καταλάβει όλη την ύπαρξή τους.

Β) ΜΑ ΑΚΟΜΑ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΕΠΙΜΕΝΕΙ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ

* Πολλές φορές στην ζωή μας νιώθουμε ότι γύρω μας υπάρχει ψηλαφητό σκοτάδι. Αισθανόμαστε, ότι κινούμαστε διαρκώς σε μια ατέλειωτη ασέληνη νύχτα, την οποία οι σκιές που ανταμώνουμε την κάνουν να φαντάζει τρομακτική. Η πονηρία, το ψεύδος, η εκμετάλλευση και η εξαπάτηση είναι τα επικρατούντα στοιχεία μιας ζωής χωρίς φως, χωρίς Χριστό... Τόσα χρόνια μετά την εμφάνιση του Θεανθρώπου και οι άνθρωποι «ηγάπησαν μάλλον το σκότος ή το φως» αφού σύμφωνα με τον Κύριο «ην γαρ πονηρά αυτών τα έργα» (Ιω. γ΄, 19).

* Και αν το αισθητό φως λάμπει και φωτίζει τον υλικό κόσμο που κατοικούμε, η ουσία είναι ότι χάσαμε τον εσωτερικό φωτισμό του νοός. Εκείνον που ανάβει λύχνο διακρίσεως στις επιλογές και τις ενέργειές μας. Δεν ξέρουμε ή καλύτερα δεν μας ενδιαφέρει να προσευχηθούμε και να επικοινωνήσουμε με το φως. Τρωγλοδύτες, σαν εκείνους στο μύθο του Πλάτωνα, που δεν έμαθαν και δεν συνήθισαν ποτέ το φως. Ας ζηλώσουμε τον Μωυσή, που το πρόσωπό του έλαμψε («εν τω ομιλείν τω Θεώ» Εξ. 34, 29) κατά την διάρκεια της συνομιλίας του με το Θεό.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Τι λοιπόν λαμβάνουμε προσκυνητές του Εσταυρωμένου Ιησού; Ο Κύριός μας πάνω στο θρόνο της Δόξης Του πρόσφερε το Σώμα και το Αίμα Του. Ανάλογα και η Εκκλησία κατά την Θεία Λειτουργία δίδει τα Τίμια Δώρα στον πιστό και έπειτα από την γεύση της υπερφυσικής τροφής τον προτρέπει δοξολογικά να υμνήσει τον Δωρητή της μέγιστης δωρεάς: «Είδομεν το φως το αληθινόν, ελάβομεν Πνεύμα επουράνιον, εύρομεν Πίστιν αληθή, αδιαίρετον Τριάδα προσκυνούντες, αυτή γαρ ημάς έσωσε». Ακόμα εσύ θα επιμένεις να ζείς στο σκοτάδι;

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                                  (Ματθ. κβ΄, 35-46)

ΠΟΙΑ Η ΑΠΟΨΗ ΣΟΥ;

«τί υμίν δοκεί περί του Χριστού;» (Ματθ. κβ΄, 42).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Αρκετές φορές μέσα στο Ευαγγέλιο βλέπουμε τον Χριστό να δέχεται ερωτήσεις από τους «σοφούς» των Εβραίων, σχετικά με ερωτήματα που αφορούσαν τόσο την διδασκαλία όσο και την Θεότητά Του. Σκοπός τους αντικειμενικός δεν ήταν να φωτισθούν και να ξεδιαλύνουν τις όποιες απορίες τους, αλλά να Τον παγιδέψουν και να Τον οδηγήσουν σε διανοητικά αδιέξοδα. Δεν αντιλήφθηκαν ή καλύτερα δεν παραδέχθηκαν ποτέ την Θεότητα Του Ιησού... Ο Διδάσκαλός μας όμως πριν το Πάθος Του «επιθυμεί» να φανερώσει την Θεότητα Του, ως Υιός του επουρανίου Πατρός, αλλά και την ανθρώπινη γενεαλογία Του ως απόγονος του Δαυίδ.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Ο ΘΕΑΝΘΡΩΠΟΣ ΙΗΣΟΥΣ

* Η ενσάρκωση του Λόγου υπήρξε ένα μεγάλο μυστήριο. Θεία και ανθρώπινη φύση ενώθηκαν μεταξύ τους ασύγχυτα, αδιαίρετα και αδιάσπαστα. Η ολότητα αυτή παρουσιάζει το πρόσωπο του Εμμανουήλ. Έτσι δεν χωρίζουμε τον Χριστό σε άνθρωπο ή σε Θεό, αλλά «απολαμβάνουμε» αυτή την παράδοξη ένωση, η οποία δεν υπακούει σε ανθρώπινους νόμους. Την ημέρα της κατά σάρκα Γεννήσεως του Κυρίου ο υμνωδός ψάλλει περίφημα: «μέγα και παράδοξο θαύμα, τετέλεσται σήμερον! Παρθένος τίκτει και μήτρα ου φθείρεται· ο Λόγος σαρκούται, και του Πατρός ου κεχώρισται» (στιχηρό ιδιόμελο της λιτής των Χριστουγέννων).

* Υπερβάλλοντα πάντα νού ο τρόπος της συλλήψεως και γεννήσεώς Του από την Θεοτόκον. Γι’αυτό και ο Αρχάγγελος επεξηγεί στην ταπεινή κόρη της Ναζαρέτ: «Πνεύμα Άγιον επελεύσεται επί σε και δύναμις Υψίστου επισκιάσει σοι» (Λουκ. α΄, 35). Αναλαμβάνει λοιπόν το Άγ. Πνεύμα να διευθετήσει τα πάντα, να πραγματώσει τα αδύνατα για τους ανθρώπους μα δυνατά κατά τον Θεό. Ουσιαστικά η ανθρώπινη φύση έγινε το κάλυμμα της θεϊκής, όσον αφορά τον Χριστό. Κανείς από μας δεν θα μπορούσε να αντικρίσει με τα χοϊκά του μάτια την δόξα του Τριαδικού Θεού, καθώς συνομολογεί και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης: «Θεόν ουδείς εώρακε πώποτε» (Ιω. α΄, 18).

* Οι Φαρισαίοι αναγνωρίζουν ότι είναι (κατά το ανθρώπινο) υιός «του Δαυίδ» (Ματθ. κβ΄, 42) και πάνω σ’αυτό ο Ιησούς καταρτίζει την επιχειρηματολογία Του: «πως ουν Δαυίδ εν Πνεύματι Κύριον αυτόν καλεί λέγων» (Ματθ. κβ΄, 43).Υιός του Δαυίδ και Κύριός του συγχρόνως, ο Οποίος συμβασιλεύει μετά του Θεού και απολαμβάνει τις ίδιες τιμές ως Θεός. Εδώ λοιπόν φανερώνονται και οι κοινές ενέργειες της Αγίας Τριάδος. Ο Ιησούς μέτοχος των τιμών του Πατέρα, αλλά και μέτοχος των αγαθών και δωρημάτων που διασκορπίζει ο Πατέρας στον κόσμο.

Β) ΤΟ ΘΕΑΝΔΡΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΠΛΗΤΤΕΤΑΙ

* «και ουδείς εδύνατο αυτώ αποκριθήναι λόγον» (Ματθ. κβ΄, 46). Οι Φαρισαίοι δεν μπορούσαν να αντιτείνουν κάτι στην σοφία του Ιησού. Σήμερα όμως οι άνθρωποι έχοντας απολέσει την πραγματική σοφία («αρχή σοφίας φόβος Κυρίου», Ψαλμ. 110, 10) και προκρίνοντας την στείρα γνώση και λογική θέτουν ερωτήματα περί της ανθρωπότητας και Θεότητας του Ιησού, χωρίς ερευνητικό στόχο παρά την μείωση και τον ευτελισμό της χριστιανικής πίστεως.

* Κατά καιρούς δημοσιεύματα επιστημονικών μελετών (!) έρχονται στο φως εντελώς «τυχαία» πριν από τις μεγάλες Δεσποτικές και Θεομητορικές πάνδημες εορτές της πίστεώς μας, με σκοπό να αποσπάσουν τους πιστούς από τις λατρευτικές ακολουθίες. Όλοι τούτοι όμως οι «σκαπανείς» του παρελθόντος αγνοούν πως η πίστη στην διδασκαλία του Χριστού δεν είναι μια απλή συστοίχηση με ένα σύστημα δογματικών εκκλησιαστικών κανόνων, αλλά ένας δρόμος βιωματικής εμπειρικής μετοχής στην αγαπητική κοινωνία του Θεού.

* Ο Χριστός δεν είναι απλά ένα πρόσωπο ιστορικό που εισήλθε μια δεδομένη στιγμή στο χώρο της ιστορίας. Είναι ο ίδιος ιστορία αγάπης, αφού σαρκώθηκε για να αναγεννήσει πνευματικά τον δέσμιο της αμαρτίας άνθρωπο. Ο πιστός, ο πνευματικά επικαιροποιημένος άνθρωπος, διακοινωνεί το Σώμα και το Αίμα Του ατενίζοντας την θεϊκή Του υπόσταση στα απλά υλικά που παράγει ο άνθρωπος, το ψωμί και το κρασί.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Ο Κύριός μας, ως πραγματικό θεϊκό και ανθρώπινο πρόσωπο, κάθεται στα δεξιά του Πατρός ως ο απόλυτος πρεσβευτής και σωτήρας του ανθρωπίνου γένους. «Εντυγχάνει υπέρ αυτών» (Εβρ. 7, 25), δηλαδή απλά μεσιτεύει για το κάθε τι που συμβαίνει στον άνθρωπο. Έτσι φυγαδεύεται η απελπισία και η δυσπιστία για τον κάθε αμαρτωλό και μετατρέπεται σε αισιοδοξία για την σωτηρία του. Ας το πιστέψουμε ουσιωδώς αυτό στην ζωή μας και στην πορεία μας πάνω στην γη.

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                    (Β΄ Κορ. α΄ 21-24, β΄ 1-4)

 

Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

«Ίνα γνώτε την αγάπην, ην έχω περισσοτέρως εις υμάς» (Β΄ Κορ. β΄, 4).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Στις ημέρες μας όλο και περισσότερο ο λόγος περιστρέφεται γύρω από την αξία και τα δικαιώματα του ανθρώπου. Μέσα από την επιστήμη της κοινωνιολογίας, επιστήμονες προσπαθούν να αναδείξουν το φαινόμενο του ανθρωπισμού ως μία έννοια ψυχρή και μηχανιστική, με σκοπό την βελτίωση των διαπροσωπικών σχέσεων. Πως όμως να εφαρμοστούν κανόνες σε μία κοινωνία με σαθρά θεμέλια, με βασιλεύουσα την αμαρτία και με «σαράκι» την ιδιοτέλεια και τον ατομισμό; Είτε ως κράτη, είτε ως κοινωνικές ομάδες το αμαρτωλό συμφέρον επικρατεί αφανίζοντας κάθε αισιόδοξη πρόβλεψη...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΑΥΛΟΥ

*Μιλώντας και πάλι προς την Εκκλησία της Κορίνθου εκφράζει την θλίψη του για τις αδυναμίες και τις πτώσεις των συνανθρώπων του, αλλά και την χαρά του για την πρόοδο και την διόρθωσή τους. Πλήρη εφαρμογή της ρήσεώς του «χαίρειν μετά χαιρόντων και κλαίειν μετά κλαιόντων» (Ρωμ. 12, 15). Αυτή είναι η ευωδία μιας καρδιάς που κατοίκησε το Άγιο Πνεύμα και έδιωξε το φθόνο και τα συναφή πάθη της κακίας.

*Είναι λοιπόν η αγάπη η αρετή εκείνη που υπαγορεύει στον Απόστολο μια τέτοια αντίδραση στα ανθρώπινα συμβαίνοντα. Μια αγάπη η οποία φτάνει μέχρι δακρύων («έγραψα υμίν δια πολλών δακρύων» Β΄ Κορ. 2, 4), μιας καρδιάς που πονά για την ηθική τελείωση του πιστού μέλους της Εκκλησίας του Ιησού. Αγαπάμε άραγε εμείς οι ποιμένες τα πρόβατα του Χριστού με ανάλογη θέρμη και ανύστακτη φροντίδα; Να η αληθινή ανθρωπιά, μακριά από τα φληναφήματα των υψηλών λόγων και των πολύωρων κούφιων συνδιαλέξεων!

Β) Ο ΠΑΥΛΟΣ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΠΑΤΕΡΑ

*Είναι εύκολο αν καθίσεις σε μία καρέκλα να ξεκινήσεις το μυστήριο της Εξομολογήσεως, μα εκ διαμέτρου αντίθετα δύσκολο να αναπαύσεις και να στηρίξεις τον τετρωμένο από την αμαρτία άνθρωπο. Ο Παύλος με την θυσιαστική συμπεριφορά που εμφανίζει προς το ποίμνιό του γίνεται υπόδειγμα για τον κάθε πνευματικό πατέρα. Απαραίτητα (αυτός) να στολίζεται με υπομονή, ταπεινοφροσύνη και κυρίως με αγάπη.

*Ο Άγ. Αμβρόσιος τον ονομάζει «Επίτροπο της αγάπης του Χριστού», δεν βλέπει τους εξομολογούμενους ως ξένους, αλλά χειρίζεται τα ποικίλα προβλήματά τους σαν πραγματικά δικά του. «Τις ασθενεί, και ουκ ασθενώ; Τις σκανδαλίζεται, και ουκ εγώ πυρούμαι;» (Β΄ Κορ. 11, 29). Έτσι δέχεται όλους αδιακρίτως, δεν μεροληπτεί και καμία κοινωνική ή οικονομική κατάσταση του εξομολογούμενου επηρεάζει την κρίση του. Κρίνει, αλλά δεν επικρίνει. Συμβουλεύει αλλά δεν κατηγορεί. Αναζητά και δεν περιμένει να έρθουν να τον βρούν. Ο Ι. Χρυσόστομος ωραιότατα παρουσιάζει το παράδειγμα του Κυρίου: «ουκ εν Ιεροσολύμοις καθήμενος εκάλει προς εαυτόν τους αρρώστους, αλλά περιήγει πόλεις και κώμας, εκατέρων την αρρώστια θεραπεύων και την του σώματος και την της ψυχής».

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Ένα οξύμωρο σχήμα συναντάμε πολλές φορές στα δύσκολα χρόνια της έλλειψης πίστεως και αγάπης προς την λατρεία του Θεού. Βλέπουμε ναούς άδειους με απουσία πνευματικής ζωής και άλλους να σφύζουν από κόσμο κατά τις λατρευτικές συνάξεις. Νομίζω, (ταπεινή μου άποψη), πως η συμμετοχή ή η αδιαφορία έχει να κάνει σε μεγάλο ποσοστό και από το έργο, τον ζήλο που επιδεικνύει ο πνευματικός πατέρας εκάστου ιερού ναού προς τους προσερχομένους πιστούς.

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

(Α΄ Κορ. ιστ΄, 13-24)

 

Η ΑΠΑΞΙΩΣΗ ΕΝΟΣ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ

«ασπάζεται υμάς εν Κυρίω πολλά Ακύλας και Πρίσκιλλα

συν τη κατ’ οίκον αυτών εκκλησία».

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Στον επίλογο της επιστολής του ο Παύλος μεταξύ των άλλων ασπασμών, ασπάζεται και το αντρόγυνο Ακύλα και Πρίσκιλλα, δύο αγαπημένα του πρόσωπα που προβάλλουν την «κατ’ οίκον» εκκλησία, δηλαδή την οικογένεια μέσα από τα χριστιανικά πρότυπα. Σ’ εμάς δίνεται η αφορμή να αναφερθούμε στο γάμο, στην αξία του, στην κρίση που περνάει και να διατυπώσουμε ωφέλιμες σκέψεις πάνω σ’ αυτό. Σήμερα οι περισσότεροι από μας όταν βρισκόμαστε σ’ έναν γάμο μέσα μας μυστικά μας βασανίζει το ερώτημα... πόσο θα αντέξουν σαν ζευγάρι...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η ΙΕΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ

* Το Μυστήριο του Γάμου ανήκει στα επτά Μυστήρια της εκκλησίας και έχει την δική του σπουδαία θέση δίπλα στο Μυστήριο της Θ. Κοινωνίας, της Βαπτίσεως, του Αγ. Μύρου, του Αγ. Ευχελαίου, Ιερωσύνης, Εξομολόγησης. Μιά θέση την οποία τόνισε και υπογράμμισε ο Κύριός μας με το να κάνει το πρώτο Του Θαύμα σε μία τέτοια τελετή.

* Η Ορθόδοξη λατρεία αφιέρωσε μία όμορφη ακολουθία γι’ αυτή της τελετή γεμάτη αναγνώσματα, γεμάτη ευλογίες, παραδείγματα εναρέτων συζυγιών από την Παλαιά Διαθήκη, ώστε να δείξει το μέγεθος του Μυστηρίου. Δεσπόζει βεβαίως η φράση «ευλογημένη η Βασιλεία...» όπου δείχνει την ευαρέσκεια του Θεού μπροστά στην ένωση των δύο ανθρώπων.

*Κατά τον Απόστολο που διαβάζεται σπάνια προσέχουμε την θεμελιώδη φράση του Παύλου για τον γάμο. Συνήθως εκείνη την ώρα κοιτάμε αν η νύφη πατήσει το γαμπρό και ο γαμπρός μετά πατάει μια ζωή μετά την νύφη... Πρότυπο συζυγικής σχέσης είναι η αγάπη του Χριστού για την εκκλησία. Δηλαδή όχι η ανθρώπινη φυσική αγάπη αλλά η ουράνια, γιατί θα χρειαστεί και ο σύζυγος και η σύζυγος να κάνουν υπερβάσεις για να διαφυλάξουν τον ιερό γάμο. Εξάλλου μέσα στον γάμο σφυρηλατείται ο ψυχοσωματικός δεσμός του αντρογύνου και η «κατά Χριστόν» ανατροφή και αγωγή των παιδιών.

Β) ΚΡΙΣΗ – ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ.

* Δεν χρειάζονται ιδιαίτερα λόγια για να πείσουμε ότι ο γάμος περνάει κρίση. Μιά ματιά στα αρχεία των Μητροπόλεων καταδεικνύει το πρόβλημα και το μέγεθός του. Αυτό που μας ανατριχιάζει κυριολεκτικά είναι η συντομία τους. Η νομοθεσία της πολιτείας βοηθάει και προάγει την διάλυση της οικογένειας, αλλά και οι κοινωνικές καταστάσεις βάζουν και αυτές το λιθαράκι τους.

* Πέρα από τα θέματα ηθικής φύσεως, που είναι και τα δυσκολότερα, ακολουθούν οι καχυποψίες, οι ζήλιες, οι παράλογες απαιτήσεις, αλλά και ταπεινότερα ελατήρια όπως τα περιουσιακά στοιχεία, η πολυτελής ζωή, οι διασκεδάσεις. Πάνω απ’ όλα όμως πιστεύω είναι η πνευματική ανωριμότητα των συζύγων μπροστά σε τέτοιο σπουδαίο ζήτημα, που θεωρούν ότι η υπόσχεση μπροστά στον Θεό δεν διαφέρει από έναν παιδικό ή εφηβικό έρωτα που ζήσαμε στο παρελθόν.

* Ο γάμος είναι δώρο του Θεού στον άνθρωπο. Όταν η διάλυση ενός γάμου δεν στηρίζεται σε ευαγγελικό λόγο (πορνεία) και οι άλλοι συναπτόμενοι γάμοι είναι το ίδιο σαθροί, όπως ο πρώτος και καταλήγουν σε νέα διάλυση. Η χάρις του Θεού δεν πρέπει να περιφρονείται. Ο λόγος «πάντες τα εαυτών ζητούσιν» (Φιλ. 2, 21) φανερώνει και το φάρμακο το οποίο είναι η ταπείνωση και η αγάπη του διπλανού μας ανθρώπου χωρίς υστεροβουλία. Γι’ αυτό και είναι ωφέλιμο η οικογένεια να διατηρεί δεσμούς. Μέσα στην εκκλησία, με τα Άγια Μυστήρια, με τον εορτασμό των κοινών μεγάλων εορτών, με το κυριακάτικο τραπέζι. Όλα αυτά φανερώνουν ότι ο γάμος δεν είναι συμβίωση προσώπων κάτω από την ίδια στέγη.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Που και που συναντάμε σπάνιες περιπτώσεις πολύτεκνων οικογενειών. Και μόνο παρατηρητές για λίγο να γίνουμε θαυμάζουμε πως δύο άνθρωποι (Μάνα – Πατέρας) παλεύουν τόσες καταστάσεις. Βλέπεις εκεί πραγματικά τον Θεό να ευλογεί και να αγιάζει αυτά τα σπιτικά. Βλέπεις δύο ανθρώπους να μην γνωρίζουν διασκεδάσεις, να μην ξέρουν τι θα πεί ξεκούραση – ανάπαυση. Τούτοι όμως οι άνθρωποι είναι ευλογημένοι γιατί κάνουν ένα έργο για το οποίο πρέπει να σε έχει διαλέξει ο Θεός. Να είσαι δηλαδή εκλεκτός...

Περισσότερα Άρθρα...

Joomla SEF URLs by Artio