(Λουκ. ιη΄, 18 - 27).

ΕΝΑ ΣΟΥ ΛΕΙΠΕΙ...

«Έτι εν σοι λείπει· πάντα όσα έχεις πώλησον

και διάδος πτωχοίς» (Λουκ. ιη΄, 22).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Ο άρχοντας του σημερινού Ευαγγελίου δεν ήταν κακών διαθέσεων. Πλησίασε το Χριστό ερευνητικά, προσκομίζοντάς Του την αγάπη του για τον Νόμο και τις εντολές Του, συνάμα και τις ανησυχίες του για την σωτηρία και αιώνιο Βασιλεία. Υποσυνείδητα θεωρώ πως θέλησε να εκμεταλλευτεί την συνάντησή του με τον «αγαθό διδάσκαλο», στοχεύοντας στον έπαινο και την δικαίωση μπροστά στα μάτια των συνανθρώπων του. Λυπήθηκε όμως, αλλά και εξεπλάγει σαν άκουσε τον ερευνητή των ψυχών να του λέει: «έτι εν σοι λείπει· πάντα όσα έχεις πώλησον και διάδος πτωχοίς» (Λουκ. ιη΄, 22).

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΤΟΝ ΧΡΥΣΟ Ή ΤΟΝ ΧΡΙΣΤΟ;

(Λουκ. ιβ΄, 16 - 21).

Η ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣΤΙΑΣ.

«καθελώ μου τας αποθήκας και μείζονας οικοδομήσω...» (Λουκ. ιβ΄, 18).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Βασανιστικό το ερώτημα πηγαινοερχόταν στη διάνοια του πλουσίου, όπως βλέπουμε στο σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα. «Τί ποιήσω...» (Λουκ. ιβ΄, 17), τί να κάνω με τα αγαθά που ξεχειλίζουν στις αποθήκες μου, πως να διαχειριστώ την πλησμονή της ύλης που συνέβη στην ζωή μου; Και να στο «κοφτερό» μυαλό του άστραψε η ιδέα: «τούτο ποιήσω· καθελώ μου τας αποθήκας και μείζονας οικοδομήσω, και συνάξω εκεί πάντα τα γενήματά μου και τα αγαθά μου» (Λουκ. ιβ΄, 18). Τί να κάνεις; Γράφει κάπου ο Ι. Χρυσόστομος: κοίτα γύρω σου την φτώχεια, την ορφάνια, την ζητιανιά, τον πόνο, την αδικία, την πείνα και κάθε δυστυχία και δώσε, δώσε απ’τις ευλογίες που έλαβες για να τα θεραπεύσεις... Μα ο πλούσιος ήταν αλλού, ήταν κυριευμένος από το πάθος της απληστίας.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΤΑ ΔΕΣΜΑ ΤΗΣ ΑΠΛΗΣΤΙΑΣ

* Φιλοσοφώντας ο Γκάντι θα γράψει τα εξής: «Ο κόσμος είναι αρκετά μεγάλος για να ικανοποιήσει τις ανάγκες κάθε ανθρώπου, αλλά πολύ μικρός για να ικανοποιήσει την ανθρώπινη απληστία». Και πράγματι το ψυχικό αυτό καταστροφικό συναίσθημα απασχόλησε εξαρχής την χριστιανική σκέψη σε τέτοιο βαθμό, όπου γρήγορα οι Πατέρες το τοποθέτησαν ανάμεσα στα επτά θανάσιμα αμαρτήματα.

*Στο σημερινό Ευαγγέλιο παρουσιάζεται η εντύπωση ότι η απληστία είναι «προνόμιο» των πλουσίων, αλλά νομίζω πως η άπληστη ψυχή βγάζει κατ’αναλογίαν τις ίδιες αντιδράσεις. Ουσιαστικά, αν το τοποθετήσουμε ως συνολική εικόνα θέλουμε ότι δεν έχουμε! Το κυνήγι του «ανικανοποίητου»... Ποτέ πλήρης, ποτέ ευχαριστημένος, ποτέ δοξολογικός απέναντι στις υπάρχουσες δωρεές του Θεού.

*Η ψυχανάλυση, τολμώντας να δυεισδύσει στο βάθος αυτής της ανθρώπινης συμπεριφοράς, θα μας πεί, ότι συνυπάρχουν στον ανθρώπινο ψυχισμό δύο ορμές που μας οδηγούν εκεί. Η μια πλευρά μας λοιπόν σαγηνεύεται από το πάθος για την ζωή και η άλλη μας πλευρά από τον θάνατο και την ανυπαρξία. Αυτή η διαρκής αντιπαλότητα των δύο δυνάμεων επεξηγεί ουσιαστικά την μανία για το κυνήγι κάθε απόλαυσης, αλλά και την αδυναμία να νιώσουμε πληρότητα και ικανοποίηση με όσα συμβαίνουν στην ζωή μας.

Β) Η ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΟΡΘΟΔΟΞΗ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

* Είναι αλήθεια ότι πολλές φορές επιχειρούμε να επαναφέρουμε τον εαυτό μας ή τους άλλους όταν διακρίνουμε αυτό το πάθος. Και αρχίζουμε τις επεμβάσεις με φράσεις του τύπου: «έχεις τόσα και παραπονιέσαι», «δεν βλέπεις πόσοι γύρω σου υποφέρουν»... Αλλά συνήθως οι υπενθυμίσεις αυτές δημιουργούν αποκλειστικά και μόνο ενοχές, που πολλές φορές καταργούν την αυτοεκτίμηση του προσώπου και το σπρώχνουν ουσιαστικά σε μεγαλύτερη απληστία για να πληρωθεί το ψυχικό κενό!

* «Ως μηδέν έχοντες και πάντα κατέχοντες» (Β΄ Κορ. 6, 10). Ορίστε αδελφοί μου η χριστιανική απάντηση. Πηγαίνεις στο μηδέν (ταπεινοφροσύνη) και ο Θεός σε ευλογεί και έχεις τα πάντα. «Και επί τίνα επιβλέψω, άλλ’ ή επί τον ταπεινόν και ησύχιον και τρέμοντα τους λόγους μου;» (Ησ. 66, 2). Ο ρηματικός τύπος επιβλέψω δεν έχει μόνο την έννοια έλξης της προσοχής εκ μέρους του Κυρίου, αλλά και την φροντίδα και πληρότητα που πηγάζει από την παρουσία του Αγ. Πνεύματος στην ανθρώπινη ύπαρξη.

* Ο άνθρωπος που αγαπά τον Θεό ευλογείται από Αυτόν και γίνεται ανεξάντλητη πηγή πλούτου και προσφοράς προς τον συνάνθρωπό του. Γεμίζει, αισθάνεται χαρά και πνευματική ικανοποίηση όταν μπορεί να μοιραστεί τα λίγα αγαθά που του έστειλε ο Θεός. Μην σταματάς λοιπόν άνθρωπε να ανάπτεις από το λυχνάρι της αγάπης σου τα σβηστά λυχνάρια των συνανθρώπων σου. Η φλόγα σου ποτέ δεν θα ελαττωθεί!

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Αδελφοί μου, η πλεονεξία είναι ειδωλολατρία! Ο άνθρωπος δεν είναι ποτέ ειρηνικός. Βρίσκεται σε διαρκή ταραχή, μηχανεύεται τρόπους, υποψιάζεται καχύποπτα ανθρώπους, δεν εμπιστεύεται οικείους ακόμα και συγγενείς. Δεν υπάρχει καθόλου στο μυαλό του η πρόνοια του Θεού, ακόμα δε και αυτή η ύπαρξή Του ως ρυθμιστή και των εδώ καταστάσεων. Ζώντας μια ψευδαίσθηση νομίζει πως έχει κάθε έλεγχο στα χέρια του. «Άφρον, ταύτη τη νυκτί την ψυχήν σου απαιτούσιν από σου· α δε ητοίμασας τίνι έσται;» (Λουκ. ιβ΄, 20). Ας μην ζήσουμε κάτι τέτοιο, αλλά νωρίτερα να διορθώσουμε την άπληστη ψυχή μας.

ΟΤΑΝ ΔΕΝ ΕΧΕΙΣ ΚΑΤΑΛΑΒΕΙ...

«και καταγέλων αυτού...» (Λουκ. η΄, 53).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Θέλησε ο Κύριός μας να έχει μάρτυρες στην σημερινή θαυματουργία (ανάσταση κόρης Ιαείρου) που παρουσιάζει το Άγ. Ευαγγέλιο. Στο σπίτι λοιπόν του Ιαείρου εκτός από τους γονείς μπαίνουν και «οι πρόκριτοι των μαθητών» Πέτρος, Ιάκωβος και Ιωάννης. Γεμάτοι θλίψη και χωρίς παρηγοριά οι γονείς, συναισθηματικά φορτισμένοι οι μαθητές. Σταθερός ο Ιησούς στη διδασκαλία Του περί του θανάτου: «ουκ απέθανεν αλλά καθεύδει» (Λουκ. η΄ 53). Έτσι ανάλογα μίλησε και για τον Λάζαρο πριν τον αναστήσει: «Λάζαρος ο φίλος ημών κεκοίμηται· αλλά πορεύομαι ίνα εξυπνήσω αυτόν» (Λουκ. ια΄, 11). Πως υποδέχθηκαν οι παρόντες τον λόγον; «Καταγέλων αυτού» (Λουκ. η΄ 53)! Το ρήμα καταγελώ έχει ορισμένες ερμηνείες όπως: περιπαίζω, λοιδορώ, σκώπτω, γελώ εις βάρος... Ναί, όλα αυτά και ο Κύριος τους έβγαλε όλους έξω!

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΥΣΠΛΑΓΧΝΙΑ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ

* Ακόμα και οι μαθητές Του δεν μπόρεσαν να καταλάβουν την αγάπη του Ιησού για τον άνθρωπο. Η ατελής και ατροφική γνώση για την παντοδυναμία του Διδασκάλου τους δεν άφηνε περιθώρια κατανόησης της θεϊκής αγάπης του Πλάστου για το πλάσμα Του. Ουσιαστικά ο Χριστός πήρε μαζί τους μαθητές και τους έφερε μέσα για να τους βγάλει έξω! Μόνο έτσι θα μπορούσαν να καταλάβουν γιατί δεν μπορούσαν να είναι παρόντες... Μήπως και εμείς δεν έχουμε μια ανάλογη σχέση με τον Ιησού; Τον καλούμε να αναλάβει τη διευθέτηση όλων των ουσιωδών ζητημάτων που μας απασχολούν. Και όταν Εκείνος εκτιμήσει τον βαθμό νεκρώσεως της ύπαρξής μας και τον τρόπο ζωοποίησής της, εμείς παντελώς ανίδεοι... γελάμε, καθώς το θεωρούμε ανέφικτο!

* Η αιμορροούσα όμως ήταν κάτι διαφορετικό. Επεδίωξε να «ακουμπήσει» τον Χριστό, να κάνει ουσιαστική και προσωπική την σχέση της με Αυτόν. Το διέγνωσε ο Κύριός μας· «Ήψατό μου τις» (Λουκ. η΄, 46). Ο όχλος συνέθλιβε τον Κύριο, αλλά το ιδιαίτερο και προσωποποιημένο άγγιγμα της ταλαίπωρης γυναίκας Τον έκανε να σταθεί και να «αναζητήσει» τον ανθρώπινο προορισμό της εξελθούσης δυναμικής ενέργειάς Του.

* Πόσες φορές λοιπόν, κατά τη διάρκεια του εκκλησιασμού μας, δεν γινόμαστε όχλοι, μάζα, απρόσωπο πλήθος; Να γιατί οι προσευχές, οι χιλιάδες προσευχές πέφτουν στο κενό. Αφού προσευχόμαστε αόριστα, γενικά και δεν επιλέγουμε σε ποιόν θα μιλήσουμε. «Κατευθυνθήτω η προσευχή μου ως θυμίαμα ενώπιόν Σου» (ψαλμ. 140, 2). Ο Χριστός όμως επιμένει να σε ονομάζει, μέσα από τα Μυστήριά του, να σε ξεχωρίζει προσωπικά και να απευθύνεται ιδιαιτέρως στο πρόσωπό σου, επιζητώντας ονομαστικά την σωτηρία σου.

Β) ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ ΣΤΟ ΒΑΘΟΣ

*Δεν είναι λίγοι εκείνοι που επιζητούν μια επιφανειακή σχέση με Τον Χριστό. Μια «τακτοποίηση» προσωπικών, οικογενειακών γιατί όχι και εργασιακών θεμάτων. Είναι σαν να καλούν με ένα μαγικό ραβδί (!) τον Θεό να αλλάξει (όπως αυτοί φυσικά επιθυμούν) την καθημερινότητά τους. Και «σκουντάμε» τον Χριστό και «συνθλίβουμε» τον Χριστό για να δούμε αποκλειστικά το παράδοξο και το θαυμαστό, από περιέργεια στηριγμένη στην κοντόφθαλμη λογική του συμφέροντος.

* Κάποτε ένας Ιερέας επέστρεφε στην βάση του σιδηροδρομικώς, ολοκληρώνοντας μια περιοδεία του ως Ιεροκήρυκας. Το τρένο καθώς ταξίδευε προς την Αθήνα σταμάτησε σε ένα χωριό, όπου σε μία ιερή εικόνα είχε συμβεί κάποιο θαύμα. Όλοι κατέβηκαν να προσκυνήσουν (σήμερα σταματούν στις καντίνες) εκτός από τον ιερέα. Ένας υπάλληλος τον ρώτησε: «Εσύ Πάτερ δεν θα κατεβείς;» και εκείνος απάντησε: «Όχι, δεν χρειάζεται να δω από κοντά εκείνο που πιστεύω ότι μπορεί να γίνει!».

* Μας λείπει ασφαλώς το βάθος της Πίστεως. Η γνώση της αγάπης, της πρόνοιας και παντοδυναμίας του Θεού. Γελάμε βυθισμένοι στην αβεβαιότητα. Σαν την Σάρρα όταν έμαθε ότι σε μεγάλη ηλικία θα φέρει τέκνο στον κόσμο· «εγέλασε δε Σάρρα εν εαυτή, λέγουσα· ούπω μεν μοι γέγονεν έως του νυν, ο δε κύριός μου πρεσβύτερος.» (Γεν. 18, 12). Έλαβε όμως αμέσως την βεβαίωση από τον Τριαδικό Θεό: «μη αδυνατήσει παρά τω Θεώ ρήμα;» (Γεν. 18, 14).

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Ο άνθρωπος της Πίστεως δεν εκπλήσσεται, καθώς γνωρίζει τις δυνατότητες του Θεού στον οποίο πιστεύει. Ζει την ευλογημένη «χριστοκοινωνία» που έχει άπειρες προεκτάσεις, ωραιότατες εμπειρίες και πάνω απ’όλα την υιική σχέση με κατεύθυνση την αιώνια Βασιλεία του Θεού.

(Λουκ. ιστ΄, 19 - 31).

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΙΣΟΤΗΤΑ.

«Άνθρωπος δε τις ην πλούσιος...πτωχός δε τις ην ονόματι Λάζαρος»

(Λουκ. ιστ΄, 19-20).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Όταν οι μαθητές και οι όχλοι είδαν την παροχή των αγαθών μέσα στην ερημιά (Ματθ. ιδ΄, 14-22) και την συλλογή κοφίνων περισσευμάτων σκέφτηκαν ενδομύχως πως Αυτός (ο Ιησούς) κάνει για ηγέτης και καθοδηγητής του εβραϊκού λαού. Η κατάργηση της φτώχειας… ένα πανανθρώπινο αίτημα. Ο Χριστός σε άλλο σημείο, γνωρίζοντας την δύναμη της αμαρτίας και της αδικίας, τους προσγειώνει κατάλληλα· «τους πτωχούς γαρ πάντοτε έχετε μεθ’εαυτών» (Ιω. 12, 8). Ας έχουμε πάντοτε υπόψιν μας ότι ο Κύριος δεν ήρθε ως κοινωνικός αναμορφωτής, αφού η διδασκαλία Του δεν «πέτυχε» δια επαναστάσεως αλλά δια Αναστάσεως!

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΑΚΡΑΙΕΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ: ΦΑΡΜΑΚΟ Η ΕΛΕΗΜΟΣΥΝΗ

*  Τόσο η πλησμονή των αγαθών, όσο και η παντελής έλλειψή τους αποτελούν ακραίες καταστάσεις για τον άνθρωπο. Πως να διαχειριστεί κάποιος τον πλούτο, αλλά και πως να υπομείνει ένας άλλος την ένδεια. Ο Κύριός μας δεν κάθισε στην μέση αυτών, ούτε προσπάθησε να αποσπάσει με την βία από τους έχοντας και να τα δώσει στους μη έχοντας. Αυτά στον δυτικό κόσμο με τις Γαλλικές Επαναστάσεις και τους Ρομπέν των Δασών. Ο Ιησούς θέλησε να δείξει την σωστή χρήση αυτών των μεγεθών που πηγάζει από την ευσπλαχνία της καρδιάς...

*  Πλούσιος υπήρξε και ο Αβραάμ, αλλά έγινε η αγκαλιά των δικαίων. Ονομαστός στην Π.Δ. (Γεν. 18, 1) για την ελεημοσύνη, την ευσπλαχνία, την φιλοξενία του. Αξιώθηκε να φιλοξενήσει την Αγία Τριάδα! Εδώ λοιπόν έχουμε σωστή χρήση του πλούτου. Ο Θεός του έδινε και εκείνος έδινε στους έχοντας ανάγκη. Το αντίθετο συμβαίνει με τον πλούσιο της σημερινής περικοπής, αγνοεί την ύπαρξη του Λαζάρου, αγνοεί τί συμβαίνει γύρω του αφού ζεί κλεισμένος στην αυτάρκειά του.

* Η Εκκλησία μας πάντοτε προτρέπει τα πιστά τέκνα της να εργάζονται την αρετή της ελεημοσύνης. Πρώτη και σπουδαιοτέρα πράξη ελεημοσύνης είναι αυτή του Θεού, αφού «πλούσιος ων εν ελέει» (Εφεσ. 2, 4) «επτώχευσεν» για να σώσει από αγάπη τον άνθρωπο. Ιδιαιτέρως κατά την διάρκεια της νηστείας δεν νοείται αυτή χωρίς τα καλά έργα της ελεημοσύνης· «ταύτα δε πάντα προς νουθεσία ημών γέγραπται, όπως νηστεύοντες χρηστότητα ποιήσωμεν» (Δοξαστικό Ε΄ Κυριακής των Νηστειών).

Β) ΦΤΩΧΕΙΑ: ΥΠΟΜΟΝΗ ΣΤΗΝ ΔΟΚΙΜΑΣΙΑ

* Ο Λάζαρος ζεί συνειδητοποιημένα την πτωχεία του. Δεν καταριέται, δεν βρίζει τον πλούσιο, δεν παίρνει μπογιά να γράψει συνθήματα εναντίον του στον τοίχο του αρχοντικού του... Γνωρίζει πως οι πειρασμοί και οι δοκιμασίες κάνουν τον άνθρωπο λαμπρότερο και επιπλέον έχει την εμπιστοσύνη του στον Θεόν! «Μακάριος ο άνθρωπος, όστις υπομένει πειρασμόν· διότι αφού δοκιμασθή, θέλει λάβει τον στέφανον της ζωής, τον οποίον υπεσχέθη ο Κύριος εις τους αγαπώντας αυτόν» (Ιακ. 1, 12).

* Σε αντίθεση με όσα περικλείει η διδασκαλία των Πατέρων αλλά και το Άγιον Ευαγγέλιον, εμείς που ευρισκόμαστε στην Εκκλησία, ικετεύουμε καθημερινά τον Θεό (με τα λόγια που μας δίδαξε) λέγοντας: «μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν» (Ματθ. 6, 13) και μάλιστα ενδομύχως έχουμε την πεποίθηση, ότι ως γνήσια τέκνα Του θα αποκρούσει για μας τα βέλη των δοκιμασιών. Νομίζω πως εδώ άθελά μας ίσως διαστρεβλώνουμε τα λόγια Του. Ουσιαστικά η Εκκλησία παρακαλεί να μην εισέλθει κάποιος σε πειρασμό και αυτός τον καταβάλει...

* Σήμερα ο κόσμος βιώνει το ήθος της ανέσεως και της ασφάλειας, ακόμα και οι πιστοί χριστιανοί εκφράζουν μία πίστη η οποία δεν αποπνέει κάτι το ουσιαστικό και σταυροαναστάσιμο. Οι Άγιοι Πατέρες της Εκκλησίας μας επιμένουν στο αγωνιστικό αυτό φρόνημα. «ουδείς απείραστος δυνήσεται εισελθείν εις την Βασιλεία των Ουρανών. Έπαρον γαρ, φησί, τους πειρασμούς και ουδείς ο σωζόμενος» ενώ ο γίγαντας των δοκιμασιών Ιωβ αποφαίνεται· «Πότερον ουχί πειρατήριόν εστί ο βίος του ανθρώπου επί της γης» (Ιωβ 7, 1).

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Σε κάτι τέτοιες συζητήσεις (που έχουν μεταφυσική χροιά) δέχομαι από τους δύσπιστους τον εξής συλλογισμό· «έλα καημένε ποιός πήγε και γύρισε να μας πεί τι γίνεται εκεί πάνω...». Γι’ αυτό και ο Κύριος προλαβαίνει την αγωνία του πλουσίου· «ει Μωσέως και των προφητών ουκ ακούουσιν, ουδέ εάν τις εκ νεκρών αναστή πεισθήσονται» (Λουκ. ιστ΄ 31) ή αλλιώς για τους ελληνολάτρες... «ου με πείσεις, καν με πείσης» (Αριστοφάνης).

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                                                       (Λουκ. η΄, 27 - 39)  

                                                                                    Η ΠΟΛΥΠΟΘΗΤΗ ΗΣΥΧΙΑ 

«Και εύρον καθήμενον τον άνθρωπο, αφ’ ου τα δαιμόνια εξεληλύθει,

ιματισμένον και σωφρονούντα παρά τους πόδας του Ιησού...» (Λουκ. η΄, 35).

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Σκέφτηκα σήμερα να παρατήσω την αναταραχή και το σάλο που έκανε ο ρακένδυτος δαιμονιζόμενος των Γαδαρηνών, την μακάβρια θέα των μνημάτων, τις λεγεώνες των δαιμόνων και να σταθώ στο β΄ μέρος της Ευαγγελικής περικοπής, εκεί που ο δύστυχος άνθρωπος, σαν αγρίμι που πρωτονιώθει ασφάλεια και σιγουριά, κάθεται στα πόδια του Ελευθερωτή του. Σαν να γίνεται μια απόδραση σήμερα από την πολύβουη ζωή της πόλης, σε ειδυλλιακά τοπία ησυχίας, γαλήνης και ηρεμίας. Ναί γι’αυτό ας μιλήσουμε, αυτό έχει ανάγκη ο σημερινός μας κόσμος...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΔΙΑΡΚΩΣ ΠΑΛΕΥΕΙ

* Πράγματι η καθημερινότητα του ανθρώπου είναι μια συνεχής πάλη. Από την στιγμή που ξυπνά μέχρι την ώρα που θα σφαλίσουν τα μάτια του για τον βραδινό ύπνο. Πάλη με τον χρόνο, την εργασία, τους συνανθρώπους, τις επικρατούσες κοινωνικές συμπεριφορές. Η γιγάντωση του κακού αλλά και η συνοίκηση μαζί του έκανε τον άνθρωπο πιότερο σκληρό, εγωκεντρικό, ψυχωτικό. Οι μεγαλύτερες τραγωδίες του πλανήτη μας περνούν απλά σαν ειδήσεις στο κινητό ή το tablet που νωθρά με το χέρι μας κινούμε στην οθόνη «χάριν ενημέρωσης».

* Και μετά η πάλη με τον εαυτό μας. Με τις τύψεις, τα ηθικά διλήμματα, τις αξίες, το καθήκον, το δίκαιο, το δικαίωμα... Μια αλυσίδα ατέλειωτη που δικαιωματικά περισφίγγει τον νού και την ύπαρξή μας, καθώς ατονίζει διαρκώς μέσα μας το γιατί ζούμε και που πάμε αλλά και ποιοί είμαστε. «Νούς αποστάς του Θεού ή κτηνώδης γίνεται ή δαιμονιώδης, και των όρων αποστατήσας της φύσεως επιθυμεί των αλλοτρίων και κόρον φιλοκερδίας ούκ οίδε, ταις σαρκικαίς επιθυμίαις έκδοτον εαυτόν ποιεί, και μέτρον ηδονής ου γιγνώσκει» (Γρηγ. Παλαμά, Ομιλ. 51, 6, Εκδ. Οικονόμου σ. 114).

* Για πολλούς αντίδοτο νομιζόμενο η ψυχαγωγία (πόσο η ψυχαγωγία σήμερα είναι αγωγή ψυχής;) από την οποία επιστρέφουν παντελώς καταβεβλημένοι, με επιβαρυμένη υγεία και ολέθρια ψυχοσωματικά αποτελέσματα. «Προσέχετε δε εαυτοίς μήποτε βαρηθώσιν υμών αι καρδίαι εν κραιπάλη και μέθη και μερίμναις βιωτικαίς, και αιφνίδιος εφ’ υμάς επιστή η ημέρα εκείνη» (Λουκ. 21, 34) προειδοποιεί ο Κύριος καθώς στην ψυχή σας μέριμνες κοσμικές, άγχη και αγωνίες θα βασιλεύουν συμπνίγοντας νού και καρδιά.

Β) ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΚΕΡΔΙΣΕΙΣ ΤΗΝ ΓΑΛΗΝΗ

* Δικαιολογημένα μπορείτε να αντιτείνετε τον ισχυρισμό: Και πως να τα αποφύγω όλα αυτά; Η ησυχία δεν είναι λουλούδι που ευδοκιμεί μόνο στις αυλές των μοναστηριών και των ασκητικών κελιών. Νομίζω πως σχετίζεται με την χάρη που λαμβάνουμε στο Άγιο Βάπτισμα αρκεί αυτή να μη μένει ανενεργή. Ελάβαμε αγία στολή κατά το εισαγωγικό μας Μυστήριο: «ενδύσασθε τον Κύριον Ιησούν Χριστόν και της σαρκός πρόνοιαν μή ποιείσθαι είς επιθυμίας» (Ρωμ. 13, 14), πως να ζούμε γυμνοί και στα μνήματα;

* Θυμηθείτε οι μαθητές καθώς βρίσκονταν σε ταραχή θαλάσσης στην λίμνη της Γεννησαρέτ (Ματθ. 14, 22-34) είδαν τον Κύριο να μπαίνει στο πλοίο και να χαρίζει την ηρεμία υποτάσσοντας ακόμα και τα στοιχεία της φύσης! Κάλεσε λοιπόν και εσύ τον Κύριο, διά της προσευχής, των ζωοποιών Μυστηρίων, των αγαθών έργων να μπεί και στην δική σου ζωή. Όχι μόνο θα γαληνέψει η τρικυμία, αλλά ανώτερος από αυτήν θα περπατήσεις πάνω της εξουσιαστικά.

* Φυσικά υπάρχει και ανώτερη πνευματική ησυχαστική κατάσταση που περιγράφουν μεγάλοι Νηπτικοί Πατέρες (Όσιος Νικήτας Στηθάτος, Γρηγόριος Παλαμάς), μέσα από την οποία καθαρίζεται ο νούς και ορά τον Θεόν. Αυτά είναι υψηλές εμπειρίες που βιώνονται στην Ορθόδοξη ασκητική και χρειάζονται αγώνες ασταμάτητοι και έμπειρους καθοδηγητές. Ας πάρουμε μια νοσταλγική γεύση έστω και εξ ακοής: «μόνον σαν η μνήμη του Χριστού ενωθεί με την πνοή μας, μπορούμε να γνωρίσουμε την ωφέλεια της ησυχίας» (Ιω. Κλίμακος).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Φαίνονται μακρινά και ακατόρθωτα, μα στην πραγματικότητα η χάρις του Θεού και η δική μας αγωνιστικότητα μπορούν, ως ένα βαθμό, να τα πραγματώσουν στην ύπαρξή μας. Ας θυμηθούμε την στιγμή που μεταλαμβάνουμε και ακούμε τον ύμνον «είδομεν το φως...», νομίζω πως είναι μια μικρή ένδειξη της μεγάλης ησυχίας.

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                                (Λουκ. η΄, 5 - 15)

Η ΠΡΟΑΙΡΕΣΗ.

«ο έχων ώτα ακούειν ακουέτω.» (Λουκ. η΄, 8).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Χάιδεψε με στοργή τον χρυσαφένιο καρπό στο ψάθινο κάνιστρο και με βλέμμα γεμάτο προσμονή και ελπίδα ξεκίνησε την ευλογημένη σπορά πάνω στην ανθρωπότητα. Άφθονος και εξαιρετικός ο σπόρος, χαρούμενος και καλοδιάθετος ο Γεωργός, δεν δίστασε να τον προσφέρει απλόχερα απ’ άκρη σ’ άκρη αυτής της γης. Δεν άργησε όμως με την εμπειρία του να διαπιστώσει πως τα τρία μέρη από τα τέσσερα συνολικά του σπόρου χάθηκαν σταδιακά, και ένα μόνο καρποφόρησε βρίσκοντας τις κατάλληλες συνθήκες.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) ΕΛΕΥΘΕΡΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ

* Πριν από λίγες ημέρες ακούσαμε σε Ευαγγέλιο της Κυριακής· «εί τις θέλει οπίσω μου ελθείν, απαρνησάσθω εαυτόν και αράτω τον σταυρόν αυτού και ακολουθείτω μοι» (Ματθ. 16, 24), φράση αγιοπνευματική που θεμελιώνει το αυτεξούσιο του ανθρώπου. Ο Χριστός προσκαλεί, δίνει την ευκαιρία, παρέχει τη δυνατότητα μα δεν επηρεάζει και κυρίως δεν βιάζει κανένα να Τον ακολουθήσει. Ανάλογα και ο σπόρος μπορεί να βρήκε έδαφος, αλλά τα αγκάθια του στέρησαν την ανάπτυξη και την ζωτικότητα. Αυτά υπερίσχυσαν... Έτσι είναι και οι επιλογές, σε τι κάνουμε χώρο στην ψυχή μας.

*Ποικίλες αντιδράσεις στον σπόρο του Θεού. Μα ακριβώς γι’αυτό ο άνθρωπος είναι πλασμένος κατ’εικόνα Θεού. Γιατί μπορεί να πεί το ναί, αλλά μπορεί να πεί και το όχι, όπως ανάλογα σέβεται ο Θεός τον άνθρωπο και δεν πιέζει τον βράχο να καρπίσει όσα σχέδια και να έχει κάνει ο Ίδιος. Αλλού βλέπει μέριμνες βιοτικές και δεν λέει εδώ θα κάνω κάτι αυτόματο να εξαφανιστούν, μα περιμένει ημέρες, χρόνια να γίνουν κατάλληλες οι συνθήκες της καρποφορίας.

* Ο Άγιος Νεκτάριος γράφει σχετικά με τα παραπάνω: «Ο άνθρωπος αφού πλάσθηκε για να εικονίζει σε μικρογραφία πάνω στην γη την άπειρη σε μέγεθος εικόνα του Θείου Δημιουργού, είναι αναγκαίο, τηρουμένων των αναλογιών, να φέρει μέσα του τις ιδιότητες του Θεού». Έτσι λοιπόν ο Θεός σε καμία περίπτωση δεν επιθυμεί να καταργήσει την ελευθερία του πλάσματός Του, γιατί τότε αυτομάτως παύει να είναι κατ’ Εικόνα του Θεού, γίνεται σαν ένα ζώο με λίγες δυνατότητες παραπάνω...από τα υπόλοιπα της γης.

Β) ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΠΡΟΑΙΡΕΣΗΣ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ

* Αν θέλαμε να ορίσουμε την προαίρεση ως έννοια μπορούμε να πούμε ότι είναι η ψυχική τάση, η προδιάθεση που οδηγεί σε συγκεκριμένη επιλογή. Στην περίπτωσή μας δε η αποδοχή ή όχι του Λόγου του Θεού. Η επιστήμη της ψυχολογίας (και κυρίως της ψυχολογίας του βάθους) προσπαθεί να φωτίσει τα εσώτερα κίνητρα που κρύβονται πίσω από τις ανθρώπινες συμπεριφορές. Όμως η προαίρεση είναι κάτι βαθύτερο καθώς συνδέεται με την επιθυμία.

* «Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εν όλη τη καρδία σου και εν όλη τη ψυχή σου και εν όλη τη διανοία σου» (Μάρκ. 12, 30). Ψυχοσωματικά ο άνθρωπος πρέπει να κινηθεί προς τον Θεό, που σημαίνει ότι υπάρχουν πολλά στάδια ώστε ο «κληρονόμος της Βασιλείας» από «νήπιον» να μεταβληθεί σε «υιόν και κληρονόμον Θεού δια Χριστού» (Γαλ. 4, 7). Έτσι ενώ πολλές φορές εξομολογούμαστε τα ίδια πράγματα, δυσκολευόμαστε να τα διορθώσουμε γιατί απλά δεν αγαπάμε ολοκληρωτικά τον Χριστό.

* Ίσως όμως αυτή η ανυπόκριτη διαπίστωση είναι και το δώρο του Θεού τελικά. Μια ευκαιρία που δεν πρέπει να μείνει ανεκμετάλλευτη από τον άνθρωπο, αφού θα μας δώσει τη δυνατότητα επιστροφής και διορθώσεως. Πάνω σε αυτή την γη οι άνθρωποι δίνουν εξετάσεις προαίρεσης και σύμφωνα με τα έργα τους κρίνονται. Είδαμε Αγίους από νηπιακή ηλικία να ακολουθούν τον Χριστό, πόρνες και Τελώνες να αλλάζουν πορεία στην ζωή τους, μαθητές να προδίδουν, να αρνούνται τον Διδάσκαλό τους... άλλοι να μετανοούν και άλλοι να τερματίζουν απελπισμένοι τον βίο τους.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Ο λόγος του Θεού αδελφοί μου είναι ο ίδιος ο Χριστός. Δεν είναι ένας ανθρώπινος επισφαλής λόγος αλλά η αλήθεια, η χαρμόσυνη αγγελία (ευ+αγγελία), η ελπιδοφόρα είδηση της σωτηρίας του ανθρωπίνου γένους. Τούτο τον λόγο προσπάθησαν να παραχώσουν, να αλλοιώσουν, να παρερμηνεύσουν, να καταργήσουν μα ποτέ δεν κατάφεραν την αγάπη, το νόημα και τον δυναμισμό του να περιορίσουν οι φιλόδοξοι της αθεΐας. Σαν μικρός σπόρος κρυμμένος στα σπλάγχνα της γης περιμένει την ανθρώπινη προαίρεση να βλαστήσει. Ο Μάρκος το περιγράφει καταπληκτικά: «Αυτομάτη γαρ η γη καρποφορεί, πρώτον χόρτον, είτα στάχυν, είτα πλήρη σίτον εν τω στάχυι» (Μάρκ. 4, 28).

 

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                          (Λουκ. ζ΄, 11 - 16).

 

ΤΟ ΣΚΛΗΡΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ

«εξεκομίζετο τεθνηκώς...» (Λουκ. ζ΄, 12).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Για άλλη μια φορά οι ιεροί Ευαγγελιστές φέρνουν τον λόγο τους στο βιολογικό αναπόδραστο (για τον άνθρωπο) γεγονός του θανάτου. Σαν άριστος σκηνοθέτης ο Λουκάς αποκρυσταλλώνει μέσα στο χρόνο το θλιβερό θέαμα της νεκρικής πομπής. Η χήρα της Ναΐν για δεύτερη φορά κατευθύνεται προς τον τόπο ταφής του μονάκριβου υιού της. Μέσα στο χρόνο είπα; Συγχωρήστε με για το επιπόλαιο... δεν μου επέτρεψε ο θρήνος και ο κοπετός να δω την μορφή ενός άνδρα ο οποίος σπεύδει προ της δικής Του Αναστάσεως να καταργήσει το κράτος του Θανάτου...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟΝ «ΖΩΟΔΟΤΗ»

* Προβαίνοντας σε μια υλιστική προσέγγιση του θανάτου, ο εφήμερος κόσμος διατείνεται ότι αποτελεί το τέλος της βιολογικής μας ζωής. Μιας ζωής που είναι ήδη διαποτισμένη με την «αποφορά» της σήψης και της νεκρώσεως. Ο άνθρωπος αναπνέοντας ακόμα δεν ξέρει (ή δεν θέλει) να αγαπά, να συγχωρεί, να συμπονά, να ερωτεύεται...να...να... δεν ξέρει δηλαδή ότι είναι άνθρωπος με ευγένεια και ήθος ψυχής! «Φάγωμεν και πίωμεν, αύριον γαρ αποθνήσκομεν» (Ησ. 22, 13).

*Ακόμα και σήμερα στον αιώνα της επιστήμης και της τεχνολογίας, ο ταλαίπωρος άνθρωπος προσκολλημένος στις προλήψεις και δεισιδαιμονίες του παρελθόντος προσπαθεί να ξορκίσει το βίαιο πρόσωπό του (του θανάτου) με λογής – λογής πρακτικές και μεθόδους, που προκαλούν γέλιο παρά την τραγικότητα της στιγμής... Ας απαριθμήσω ενδεικτικά: ορισμένοι καλύπτουν τα έπιπλα και τον καθρέπτη στο σπίτι του αποθανόντος, άλλοι σπάζουν και πιάτο πάνω στο τάφο (το συστήνει ο εργολάβος της κηδείας με επιστημονικό στόμφο), ενώ κακογραιίδια (ο όρος ανήκει στον Άγ. Νικόδημο) σαν γύπες καταφθάνουν από τις γειτονιές να «θρηνήσουν» την απώλεια του προσφιλούς προσώπου. Ας μην επεκταθώ...

*«Καταφέραμε» λοιπόν να «διώξουμε» τον θάνατο από την ζωή μας. Υψώσαμε μάντρες γύρω από τα νεκροταφεία, αφήσαμε τα παιδιά μας έξω από το πλέον σίγουρο γεγονός που μπορεί να μας συμβεί (!) για να μην «πέφτει» η ψυχολογία τους, αναζητώντας «θετική» ενέργεια για να μην μας συμβεί κάτι κακό στο μέλλον.

Β) Ο ΘΑΝΑΤΟΣ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗΝ «ΖΩΗ»

* «Ύπνος αναδέδεικται, των πιστευόντων ο θάνατος...» (Θεοφάνους υμνογράφου) ψάλλει στοχαστικά η Εκκλησία μας. Ένας άνδρας (ο Αδάμ) έφερε δια της παρακοής τον θάνατο στο κόσμο και ένας άλλος (ο Χριστός) πάνω στον Σταυρό τον νίκησε και τον συνέτριψε μαζί με τις καταχθόνιες δυνάμεις. «Που σου, θάνατε, το κέντρον; Που σου άδη, το νίκος;» θριαμβολογεί και θεολογεί ρητορικώτατα το πάγχρυσο στόμα του Λόγου.

* Άραγε ζούμε την Ανάσταση του Χριστού; Ζούμε την ανάμνηση του ζωηφόρου γεγονότος κάθε Κυριακή; Μεταλαμβάνουμε «εις άφεσιν αμαρτιών και εις ζωήν αιώνιον»; Πως χωρίς αυτά θα μεταστρέψουμε τον δικαιολογημένο φόβο (κατά το ανθρώπινο) σε χαρά συναντήσεως με τον Δημιουργό μας; Δεν αρκεί απλά να διώξεις αυτό το φόβο από την ψυχή σου, χρειάζεται να «πληρώσεις» αυτόν τον καρδιακό χώρο με κάτι πιο δυνατό και αληθινό. Αυτό κάνει η Ανάσταση του Χριστού!

* «Μη κλαίε» (Λουκ. ζ΄, 13). Αυτόκλητος ο Κύριος (από ευσπλαχνία) λέει ο Αγ. Γρηγόριος ο Παλαμάς, παρίσταται και καταπαύει τα δάκρυα της πενθούσης γυναικός. Σε όλους εμάς το ίδιο απευθύνει κατά την απώλεια προσφιλών προσώπων. Ο Παύλος εύστοχα το συνοψίζει: «ίνα μή λυπήσθε, ώσπερ οι λοιποί οι μη έχοντες ελπίδα» (Θεσ. Α΄ 4, 13). Πρέπει λοιπόν η στάση μας και το πένθος μας να αποπνέουν σεμνότητα και πίστη στην χριστιανική διδασκαλία.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Αν υπάρχει σε κάποιον μια ευρύτητα γνώσεων εύκολα μπορεί να διαπιστώσει πως κάθε φιλοσοφικό σύστημα (προϊόν ανθρώπινης συλλογιστικής) εγκαταλείπει τον άνθρωπο στην πόρτα του νεκροταφείου... Η Εκκλησία και ο Χριστός (ως διδασκαλία θεοκοινωνίας) δρέπουν ουσιαστικά από εκεί και πέρα τους καρπούς του πιστού τέκνου της, ενώ το ίδιο «μεταβαίνει εκ του θανάτου εις την ζωήν»!

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα              (Λουκ. στ΄, 31 - 36)

ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΤΟΥ ΜΟΙΑΣΕΙΣ...

«καθώς και ο Πατήρ υμών...» (Λουκ. στ΄, 36).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Συνήθως τα παιδιά μοιάζουν στους γονείς. Εμφανίζουν όπως θα λέγαμε κοινούς χαρακτήρες, οι οποίοι ανιχνεύονται τόσο στο σώμα, όσο και στην ψυχή. Αρκετές επίσης φορές τα παιδιά μιμούνται επαγγελματικά τους γονείς τους, ενώ πολλές φορές οι ιδέες με τις οποίες ξεκίνησαν από το πατρικό τους σπίτι διέπουν και χαρακτηρίζουν περαιτέρω την ζωή τους. Αλλά και όσοι βρίσκονται σε μια σχέση μαθητείας (καλλιτεχνική, επαγγελματική, πνευματική κ.λπ.), εμφανίζουν σε μεγάλο βαθμό τα δομικά στοιχεία που ενδεχομένως απέκτησαν μέσα σε αυτή. Έτσι ανάλογα και εμείς, παιδιά του Ουρανίου Πατέρα, επιδιώκουμε μέσα από την πατρική αυτή σχέση να εμφανίσουμε (όσο δυνατόν στο ανθρώπινο) τα αποτυπώματα που συνιστούν τον πραγματικό Χριστιανό.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΣΕ ΤΙ ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΜΙΜΗΘΩ ΤΟΝ ΘΕΟ

* «Θεός δε ανθρώπω ου μείγνυται» (Συμπόσιον 203a). Τούτα τα λόγια του Πλάτωνα αποτελούν και το ύψιστο σημείο της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφικής σκέψης, στο οποίο ο φιλόσοφος ανήλθε διανοητικά. «Τρομοκρατήθηκε» ο Πλάτων από το μέγεθος της Θεότητος και έβαλε ένα φραγμό στην σκέψη του και ασχολήθηκε με άλλα ζητήματα. Υπό τον φωτισμό του Αγ. Πνεύματος ο Ματθαίος θα διαφωνήσει και θα δώσει θάρρος και κατεύθυνση στον άνθρωπο: «έσεσθε ουν υμείς τέλειοι ως ο Πατήρ υμών ο Ουράνιος τέλειος εστίν» (Ματθ. 5, 48). Ατελής και τελεία σκέψη, δύο κόσμοι σε ευθεία ιδεολογική αντιπαράθεση. Άρα μπορεί ο άνθρωπος να μοιάσει του Θεού!

* Και μπορούμε να μοιάσουμε γιατί είναι ο Πλάστης μας και εμείς δημιουργήματά Του. Γιατί είμαστε παιδιά Του και Αυτός Πατέρας μας. Καλούμαστε λοιπόν όχι να τον μιμηθούμε στην παντοδυναμία, την υψηλή σοφία, ούτε στην θαυματουργική Του ικανότητα. Οφείλουμε να αρχίσουμε από την αγάπη που έχει, το εύσπλαγχνο, αλλά και την καλοσύνη προς τον άνθρωπο. Έχουμε πεδίο δράσης ένα κόσμο γεμάτο κακία, ασπλαγχνία και αδικία. Να οι επισημάνσεις στο σημερινό Ευαγγέλιο: «αγαπάτε τους εχθρούς υμών», «γίνεσθε ουν οικτίρμονες», «αγαθοποιείτε», «δανείζετε μηδέν απελπίζετε», «χρηστός επί τους αχαρίστους και πονηρούς»...

*Ας προσθέσουμε και μερικά που μπορούμε συχνά να εφαρμόσουμε. Ας μιλήσουμε για την σιωπή. Πόσα κάνουν οι άνθρωποι και μιλιά ο Θεός! Πόσες ύβρεις και βλασφημίες και καμία απόκριση από τον Αποδέκτη τους... Τι είπε στον προδότη μαθητή, τι είπε στην μοιχαλίδα, στην πόρνη που του έπλυνε τα πόδια λίγο πριν το πάθος, τι στον στρατιώτη που τον ράπισε... Ας αντιγράψουμε κάτι από την μεγαλειώδη στάση Του απέναντι στην αμαρτία και την κακία.

Β) Η ΑΜΑΡΤΙΑ ΑΛΛΟΙΩΝΕΙ ΚΑΘΕ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ

* Ναί, αυτό συμβαίνει με μας. Έχουμε θεωρητικά την γνώση την ευαγγελική (όσο είναι δυνατόν στον καθένα) και απουσιάζει η εφαρμογή. Σε όλες τις αρετές προς μίμηση του Πατέρα μεσολαβεί η πολυσχιδής αμαρτία. Εισέρχεται και διαλύει κάθε προαίρεση και προσπάθεια. Αυξάνει την αγάπη προς τον εαυτό μας (φιλαυτία) και μειώνει την αγάπη προς τον Θεό και τον συνάνθρωπο. Η υπερηφάνεια μας έκανε μισάνθρωπους, σύγχρονους «ανθρωποφάγους» έτοιμους να κατασπαράξουμε εχθρούς και «φίλους» (ο φθόνος είναι για τους φίλους πιό πολύ).

* Ο Χριστός, στην σημερινή περικοπή, τονίζει το φάρμακο κατά της αμαρτίας. Αγάπη και καλοσύνη, όπως έχει Εκείνος («χρηστός επί τους αχαρίστους και πονηρούς», Λουκ. στ΄, 35) και όχι μια διακριτική – αδιάφορη ίσως στάση. Ευεργέτης του αμαρτωλού! Αυτό πολλές φορές ο άνθρωπος το κοσκινίζει με «φτηνά» κριτήρια και σκανδαλίζεται με την βοήθεια και εύνοια που δείχνει ο Θεός στους αμαρτωλούς. Ο Προφ. Ιερεμίας εκφράζει χαρακτηριστικά την απορία του: «Τι ότι οδός ασεβών ευοδούται;» (Ιερεμ. 12, 1). Πράγματι πόσο σημαντικά είναι όλα αυτά και πόσο ξενίζουν την ακοή των σημερινών ανθρώπων, οι οποίοι κινούνται με μόνο γνώμονα το συμφέρον και την ασφάλεια του εαυτού τους;

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Ο άνθρωπος συχνά στο τέλος της ζωής του, αδύναμος σωματικά, αναπολεί, στοχάζεται και ανατρέχει στον παρελθόντα χρόνο και στις πράξεις του κατά την επίγεια πορεία του. Θα σχηματίσει έτσι μια εικόνα στην οποία σίγουρα θα δεσπόζουν επιτυχίες, αποτυχίες, όνειρα, επιτεύξεις η διαψεύσεις στόχων κ.ά. Συμπερασματικά θα διαπιστώσει πως κάθε τι (από αυτά που έπραξε) καλό και αγαθό μοιάζει του Θεού, κάθε τι κακό και αμαρτωλό του διαβόλου... Είναι παρήγορο το τελικό πρόσημο αυτής της «συλλογιστικής» να εμφανίζεται θετικό! Ειλικρινά πολύ παρήγορο...

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα           (Λουκ. ε΄, 1 - 11)

 

ΑΚΑΡΕΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ.

«...Επιστάτα, δι’όλης της νυκτός κοπιάσαντες ουδέν ελάβομεν·

επί δε τω ρήματί σου χαλάσω το δίκτυον» (Λουκ. ε΄, 5).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Ο Πέτρος δεν παραξενεύτηκε καθώς είδε τα δίχτυα άδεια. Είχαν προηγηθεί αρκετές φορές όπου η ανταμοιβή της κοπιαστικής νυχτερινής εργασίας υπήρξε ανάλογη... Σκέφτηκε όμως να τo κοινοποιήσει στον Ιησού που κήρυττε λίγο παραπέρα: «Επιστάτα, δι’όλης της νυκτός κοπιάσαντες ουδέν ελάβομεν» (Λουκ. ε΄, 5). Η πατρική ματιά του Ιησού έπεσε στο ταλαιπωρημένο πρόσωπο του φτωχού ψαρά και από εκείνη την στιγμή ξεκίνησε μια «θαυμαστή αλιεία» που δεν είχε να κάνει με δίχτυα και ψάρια, αλλά με πλήθος ανθρώπων: «από του νυν ανθρώπους έση ζωγρών» (Λουκ. ε΄, 10).

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η «ΕΞΩΣΗ» ΤΟΥ ΘΕΟΥ

* Η εποχή που διανύουμε κάνει το αντίθετο με τον Πέτρο. «Πετάει» τον Χριστό έξω από το πλοίο της υπάρξεως των ανθρώπων. Καθημερινές αντικρουόμενες απόψεις, ιδεολογίες, φιλοσοφικά και πολιτικά συστήματα γκρεμίζουν ήθη, αξίες, ιδανικά και το κυριότερο την πίστη του ανθρώπου στον αληθινό Θεό. Μια παραδοξολογία εμφανίζουν οι ημέρες που ζούμε: να μιλάει κανείς για ότι θέλει, με όποιο τρόπο θέλει, να αποφαίνεται δηλαδή «περί ανέμων και υδάτων» ΕΚΤΟΣ από την διδασκαλία του Χριστού και το Πρόσωπό Του. Σύνθημα και καύχημα αρχόντων και αρχομένων «η κατάργηση του Θεού», η «έξωση του Θεού» από την καθημερινότητά μας.

* Στα σαλόνια μας χωρούν τα ακριβότερα έπιπλα, τα πολυτιμότερα βάζα, οι σπουδαιότεροι ζωγραφικοί πίνακες, η τεχνολογία και η υψηλή διακόσμηση, όχι όμως και το Θεανδρικό πρόσωπο του Χριστού. Κηρύγματα «ανθρωπισμού» χωρίς ανθρωπιά, αγάπης χωρίς την Αγάπη, εμπιστοσύνη χωρίς την πίστη του Χριστού! Και οι νεόκοπες αυτές θεωρίες αφήνουν τα δίχτυα κενά, καθώς το σκοτάδι των παθών («δι’όλης της νυκτός») φέρνει στο φως της ημέρας άκαρπο το αποτέλεσμα της εργασίας και του μόχθου.

* Ο άνθρωπος μακριά από τον Ενανθρωπήσαντα Λόγο, γίνεται αντικείμενο του χρόνου και υπόδουλός του. Γυρνούν οι εποχές, περνά η καθημερινότητα και σκυμμένος σ’ αυτήν παράγει σαν ένα γρανάζι στο μηχάνημα της ύλης και της φθαρτότητας. Ασυνείδητα φιλοξενούμενος στο παρόν, το παρελθόν και το μέλλον. Ωραιότατα το συνοψίζει ο Μέγ. Βασίλειος: «η ουχί τοιούτος ο χρόνος, ού το μεν παρελθόν ηφανίσθη, το δε μέλλον ούπω πάρεστι, το δε παρόν πριν γνωσθήναι διαδιδράσκει την αίσθησιν;» (PG 29, 13B).

Β) Η «ΕΙΣΑΓΩΓΗ» ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ ΣΤΗΝ ΖΩΗ ΜΑΣ

* Ο Χριστός βρίσκει έναν παράδοξο τρόπο για να «μπει» στην ζωή των απλοϊκών ψαράδων και μετέπειτα μαθητών Του. Τους μιλάει στην γλώσσα τους, γι’ αυτό που τους απασχολεί σχετικά με την ιδιότητα και την εργασία τους. Μέχρις εδώ καλά! Από εδώ και πέρα αρχίζει η διαφοροποίηση: τους προτείνει κάτι εντελώς θα λέγαμε αντιεπαγγελματικό, καθώς τους παρακινεί να ρίξουν τα δίχτυα και πάλι σε ώρες που οι πολύπειροι ψαράδες γνώριζαν ότι δεν θα έπρεπε να αλιεύσουν...

* Έτσι αρκετές φορές εισέρχεται ο Χριστός στην ζωή μας. Ενάντια στην φύση, την λογική, την επιστήμη, το κοινωνικά αποδεκτό και η υπακοή του ανθρώπου («επί δε τω ρήματί σου» Λουκ. ε΄, 5) ανατρέπει την λογική και τα αναμενόμενα. Και έτσι συμβαίνει καθώς ο ενδιαφερόμενος έχει απογοητευθεί από κάθε ανθρώπινη βοήθεια, κοσμική σοφία και έχει στραφεί προς την προσευχή και την εξ ύψους δύναμη. Αφήνεται στη θάλασσα της αγάπης και της παντοδυναμίας του Θεού.

* «Και πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα» (Λειτουργική ευχή), προτρέπει ο Λειτουργός τους πιστούς κατά την Θεία Λειτουργία. Και αυτή η σύσταση δεν είναι μηχανιστική, δεν είναι αποτέλεσμα τεμπελιάς και αδιαφορίας. Είναι αποτέλεσμα μεγάλης ανδρείας! Είναι αποτέλεσμα μεγάλης και πλήρους εμπιστοσύνης στην πρόνοια και αγάπη του Θεού – Πατέρα. Ουσιαστικά έχουμε καταπατήσει την φιλαυτία, τον εγωισμό μας, την στείρα γνώση μας και έχουμε κάνει χώρο να εισχωρήσει η λυτρωτική χάρη του Χριστού στην ύπαρξή μας.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Κάποιοι ξεκίνησαν να χτίζουν ένα πέτρινο σπίτι και σαν άριστοι τεχνίτες επέλεγαν πέτρες κατάλληλες για την θέση και το μέγεθος της κατασκευής. Μια πέτρα ήταν μπροστά στα πόδια τους και είτε δεν την πρόσεχαν, είτε δεν ήθελαν να την χρησιμοποιήσουν. Ένας όμως την διέκρινε, την πήρε και όχι μόνο του φάνηκε χρήσιμη, αλλά την θεώρησε ως την πλέον κατάλληλη για ζωτικό σημείο της κατασκευής. Αναφώνησε με χαρά μεγάλη: «λίθον ον απεδοκίμασαν οι οικοδομούντες, ούτος εγενήθη εις κεφαλήν γωνίας» (Ψαλμ. 117, 22) και εγώ ταπεινά συμπληρώνω «η δε πέτρα ην ο Χριστός» (Α΄ Κορ. 10, 2). Ας εμπιστευτούμε σε κάθε μας ενέργεια τον Κύριο μας.

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                              (Μάρκ. η΄, 34 - θ΄ 1)

ΕΣΤΑΥΡΩΜΕΝΟΙ...

«απαρνησάσθω...αράτω...ακολουθήτω μοι».

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Δέος και συγκίνηση καταλαμβάνει τον ιερέα κατά την έναρξη της ακολουθίας της ιεράς Προθέσεως. Κρατώντας την Αγία Λόγχη και την ιερά Προσφορά την υψώνει έως του μετώπου του και ψελλίζει τούτα τα λόγια: «Εξηγόρασας ημάς εκ της κατάρας του νόμου, τω τιμίω σου αίματι· τω Σταυρώ προσηλωθείς και τη λόγχη κεντηθείς, την αθανασίαν επήγασας ανθρώποις· Σωτήρ ημών δόξα σοι.» (ακολουθία ι. Προθέσεως). Και είναι σαν να γίνεται αφετηρία όλης της εκκλησιαστικής μας ζωής ο πάντιμος Σταυρός, η θυσία του Ιησού στο Γολγοθά, το κέντρο του κόσμου και της υπάρξεώς μας. Κυριακή μετά την Ύψωση και το Ευαγγελικό ανάγνωσμα μας προτρέπει στην άρση του προσωπικού μας σταυρού μέσα από τρία ρήματα τα οποία θα δούμε διεξοδικότερα...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) «ΑΠΑΡΝΗΣΑΣΘΩ»

* «Τι να απαρνηθώ και τι να εγκαταλείψω σ’ αυτήν την ζωή;» διερωτάται γεμάτος απορία ο σύγχρονος άνθρωπος. Και πράγματι είναι αδύνατον η κοινωνία της απόλαυσης και της αφθονίας να κατανοήσει την ωφέλεια της στέρησης και της δοκιμασίας. Η φιλοσοφία του να κάνω εύκολη και απλή την ζωή μου (;) δεν θα επέτρεπαν να απαρνηθώ την φιλαυτία μου, τους εφήμερους στόχους μου και τα δεσμευτικά πλαίσια που άλογα «εκυοφόρησα» για να φυλακισθώ! Γι’ αυτό και όταν φτάνουν δοκιμασίες που μας ξεβολεύουν δεν έχουμε την δύναμη την ψυχική να τις αποδεχθούμε.

* Απαρνούμαι λοιπόν το προσωπικό φίλαυτο και φιλήδονο θέλημά μου και εναρμονίζομαι με αυτό του Θεού. Εξέρχομαι από την νομιζόμενη ασφάλεια που παρέχουν οι επιλογές μου και ενστικτωδώς αναζητώ την συμπόρευση με τον Ιησού στην οδό του Πάθους και του Σταυρού. Και ο κόσμος γύρω ξεκινάει την ειρωνεία... «με τις γιαγιάδες και τους παππούδες κατάντησες» (!) θα πουν πικρόχολα. Όχι! «Πιστεύω σ’Αυτόν που σταύρωσε την αμαρτία» (Γρηγ. Παλαμά, Ομιλία ια΄, PG 151, 125B), απαντάει μαζί με τον αγ. Ιγνάτιο τον Θεοφόρο ραπίζοντας τον διάβολο και το κοσμικό φρόνημα της γης που κατοικούμε...

Β) «ΑΡΑΤΩ»

* Η άρση του σταυρού σχετίζεται με την αποδοχή του θεϊκού θελήματος (εκ μέρους του ανθρώπου) όχι με μια απλή μοιρολατρική κατάφαση σε όσα συμβούν, αλλά με μία συνειδητή, γεμάτη χαρά και εμπιστοσύνη, εγκόλπωση που οδηγεί στην οικειοποίηση της χάριτος του Θεού. Πράγματι εκεί οδηγούμαστε, αφού μιμούμαστε την υπακοή του Ιησού προς τον Πατέρα Του: «γενόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δε σταυρού» (Φιλιπ. 2, 8).

* Τούτο το γνώρισμα αποτελεί στοιχείο γνησιότητας χριστιανικού ήθους. Κανένας δεν κατέκτησε τον ουρανό με άνεση και ευκολία. Οι στρατιές των Αγίων είναι η καλύτερη επιβεβαίωση των όσων παραπάνω είπαμε. Ιδιαιτέρως οι μάρτυρες απώλεσαν την ζωή τους κυριολεκτικά για να βρούν την ουσία της ζωής και του Ευαγγελίου.

Γ) «ΑΚΟΛΟΥΘΕΙΤΩ ΜΟΙ»

* Η πορεία αυτή έχει προορισμό, έχει πρότυπο, έχει χνάρια που ο άνθρωπος της πίστεως ακολουθεί με προσοχή και ευλάβεια. Το πρότυπο είναι ο Σταυρός του Χριστού. Ας θυμηθούμε πως πολλοί που σταυρώνονταν ήταν εγκληματίες, η σταύρωσή τους οφειλόταν δηλαδή στον διάβολο και την αποδοχή της αμαρτίας. Αντίθετα στον άνθρωπο μιλάμε για δοκιμασίες που οφείλονται στην τήρηση των εντολών του Χριστού, στην προσήλωσή μας στις κατευθύνσεις της χριστιανικής διδασκαλίας.

* Οι άνθρωποι μέσα από άστοχες επιλογές αφ’εαυτού τους δημιουργούν σταυρούς ποικίλων θλίψεων και στην συνέχεια με ευκολία κατηγορούν τον Θεόν που τις παραχώρησε... Τέτοιες συμφορές χαροποιούν τον διάβολο, αφού καταφέρνει να πλήξει το πλάσμα που αγάπησε τόσο πολύ ο Θεός. Ο Σταυρός του Χριστού κρύβει μέσα του την παντοδυναμία της χάριτός Του, γι’αυτό και ο Παύλος δεν θα διστάσει να ομολογήσει: «Εμοί δε μη γένοιτο καυχάσθαι ει μη εν τω σταυρώ του Κυρίου Ιησού Χριστού» (Γαλ. 6, 14).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Πριν το γεγονός της Αναστάσεως ο Σταυρός ήταν το ατιμωτικό μέσο για την πλέον επονείδιστη τιμωρία. Το άκουσμά του απέπνεε τρόμο, εξευτελισμό δημόσιο, φρίκη και αφόρητη οδύνη. Ο Χριστός μετέτρεψε όλα αυτά και έστρεψε όλη την οικουμένη σε μία εκ διαμέτρου αντίθετη θεώρησή του. Θυμηθείτε τι είπε ο άγγελος στις Μυροφόρες: «Ιησούν ζητείτε τον Ναζαρηνόν τον εσταυρωμένον· ηγέρθη, ουκ έστιν ώδε» (Μάρκ. 16, 6), δηλαδή την κατάρα την έκανε τιμητικό τίτλο Του, παράσημο αιώνιας θυσιαστικής αγάπης!

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                  (Ιω. γ΄, 13-17)

Η ΕΠΙΛΟΓΗ ΤΟΥ ΦΩΤΟΣ

«ότι το φως ελήλυθεν εις τον κόσμον, και ηγάπησαν

οι άνθρωποι μάλλον το σκότος ή το φως» (Ιω. γ΄, 19).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Η Εκκλησία μας, μια Κυριακή πριν το μεγάλο εόρτιο γεγονός της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, επιθυμεί να προετοιμάσει τα τέκνα της πνευματικά με στόχο να κατανοήσουν πληρέστερα το νόημα της εορτής. Ακούγοντας και εμείς λόγους που αφορούν το «ζωοποιόν ξύλον», αυτομάτως στρεφόμαστε διανοητικά στον Γολγοθά του Κυρίου και την πένθιμη ημέρα της Μεγ. Παρασκευής. Πένθιμη; Όχι! Διαφωνεί και στέκεται απέναντί μου ο Ι. Χρυσόστομος: «ο Χριστός επί του Σταυρού και ημείς εορτήν και πανήγυριν άγομεν» (ομιλία Β΄, PG 49, 407) και εγώ αναγκάζομαι να αναμοχλεύσω την σκέψη μου... Πράγματι, όπου υπάρχει γεγονός που συντελεί στην σωτηρία και μετάνοια του ανθρώπου μόνο χαρά μπορεί να πηγάζει. Η σημερινή Ευαγγελική περικοπή είναι μέρος του διαλόγου Χριστού – Νικοδήμου (κρυφού μαθητή του Κυρίου). Μεταξύ άλλων ο Κύριος μιλά για το Φως που έλαμψε στον κόσμο και την ελεύθερη επιλογή κάποιων να βρίσκονται στο σκοτάδι...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ ΕΙΝΑΙ ΦΩΣ

* Σε αρκετές εορτές η Εκκλησία μας κάνει λόγο για Φως. Γιατί πραγματικά η έλευση του Χριστού έγινε το πραγματικό φως που έβγαλε από το σκοτάδι της αμαρτίας την ανθρώπινη ύπαρξη. Στο εξαποστειλάριον της Βαπτίσεως: «Επεφάνη ο Σωτήρ... και τους εν σκότει και σκιά, καθεύδοντας εφώτισε...», σε αυτό της Πεντηκοστής: «Φως ο Πατήρ, Φως ο Λόγος, Φως και το Άγιον Πνεύμα... πας ο κόσμος φωταγωγείται...», αλλά και σε έτερον της Μεταμορφώσεως: «Φως αναλλοίωτον, Λόγε, φωτός Πατρός αγεννήτου, εν τω φανέντι φωτί σου σήμερον εν Θαβωρίω... φωταγωγούν πάσαν κτίσιν», η ορθόδοξη υμνολογία χρησιμοποιεί τη έννοια του φωτός που θα μας απασχολήσει σήμερα.

* Αλλά και ο ίδιος ο Κύριος μας μίλησε και έδωσε στην πλάση την ωραιότατη ρήση: «Εγώ ειμί το φως του κόσμου· ο ακολουθών εμοί ου μή περιπατήση εν τη σκοτία, αλλ’ έξει το φως της ζωής» (Ιω. η΄, 12). Πράγματι, ο Χριστός τούτο το φως δεν το κρατά αποκλειστικά για την Θεότητά Του, αλλά προσκαλεί τους ανθρώπους να λάβουν μέρος σε μια φωτεινή λαμπαδηδρομία, που αντί για δάδες φωτεινές θα σκορπούν φως τα ευλογημένα έργα της καλοσύνης: «Ούτω λαμψάτω το φως υμών έμπροσθεν των ανθρώπων, όπως ίδωσιν υμών τα καλά έργα και δοξάσωσι τον Πατέρα υμών τον εν τοις Ουρανοίς» (Ματθ. ε΄, 16).

* Έτσι και τώρα, λίγο πριν την Ύψωση, ο λόγος του Ιωάννη γίνεται συμβολικός: «και καθώς Μωυσής ύψωσε τον όφιν εν τη ερήμω, ούτω υψωθήναι δεί τον Υιόν του ανθρώπου» (Ιω. γ΄, 14). Το φωτεινότερο έργο, το σωτήριο για τους ανθρώπους (η Σταύρωση του Χριστού) υψώνεται, ξεχωρίζει απ’όλα τα επίγεια έργα, καθώς ο μονογενής Ιησούς θυσιάζεται με αγάπη για το πλάσμα Του. Αυτό μιμήθηκαν οι Άγιοι, αυτό το φωτεινό μονοπάτι ακολούθησαν, αφού η αγάπη τους για τον Χριστό είχε καταλάβει όλη την ύπαρξή τους.

Β) ΜΑ ΑΚΟΜΑ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΕΠΙΜΕΝΕΙ ΣΤΟ ΣΚΟΤΑΔΙ

* Πολλές φορές στην ζωή μας νιώθουμε ότι γύρω μας υπάρχει ψηλαφητό σκοτάδι. Αισθανόμαστε, ότι κινούμαστε διαρκώς σε μια ατέλειωτη ασέληνη νύχτα, την οποία οι σκιές που ανταμώνουμε την κάνουν να φαντάζει τρομακτική. Η πονηρία, το ψεύδος, η εκμετάλλευση και η εξαπάτηση είναι τα επικρατούντα στοιχεία μιας ζωής χωρίς φως, χωρίς Χριστό... Τόσα χρόνια μετά την εμφάνιση του Θεανθρώπου και οι άνθρωποι «ηγάπησαν μάλλον το σκότος ή το φως» αφού σύμφωνα με τον Κύριο «ην γαρ πονηρά αυτών τα έργα» (Ιω. γ΄, 19).

* Και αν το αισθητό φως λάμπει και φωτίζει τον υλικό κόσμο που κατοικούμε, η ουσία είναι ότι χάσαμε τον εσωτερικό φωτισμό του νοός. Εκείνον που ανάβει λύχνο διακρίσεως στις επιλογές και τις ενέργειές μας. Δεν ξέρουμε ή καλύτερα δεν μας ενδιαφέρει να προσευχηθούμε και να επικοινωνήσουμε με το φως. Τρωγλοδύτες, σαν εκείνους στο μύθο του Πλάτωνα, που δεν έμαθαν και δεν συνήθισαν ποτέ το φως. Ας ζηλώσουμε τον Μωυσή, που το πρόσωπό του έλαμψε («εν τω ομιλείν τω Θεώ» Εξ. 34, 29) κατά την διάρκεια της συνομιλίας του με το Θεό.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Τι λοιπόν λαμβάνουμε προσκυνητές του Εσταυρωμένου Ιησού; Ο Κύριός μας πάνω στο θρόνο της Δόξης Του πρόσφερε το Σώμα και το Αίμα Του. Ανάλογα και η Εκκλησία κατά την Θεία Λειτουργία δίδει τα Τίμια Δώρα στον πιστό και έπειτα από την γεύση της υπερφυσικής τροφής τον προτρέπει δοξολογικά να υμνήσει τον Δωρητή της μέγιστης δωρεάς: «Είδομεν το φως το αληθινόν, ελάβομεν Πνεύμα επουράνιον, εύρομεν Πίστιν αληθή, αδιαίρετον Τριάδα προσκυνούντες, αυτή γαρ ημάς έσωσε». Ακόμα εσύ θα επιμένεις να ζείς στο σκοτάδι;

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                                  (Ματθ. κβ΄, 35-46)

ΠΟΙΑ Η ΑΠΟΨΗ ΣΟΥ;

«τί υμίν δοκεί περί του Χριστού;» (Ματθ. κβ΄, 42).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Αρκετές φορές μέσα στο Ευαγγέλιο βλέπουμε τον Χριστό να δέχεται ερωτήσεις από τους «σοφούς» των Εβραίων, σχετικά με ερωτήματα που αφορούσαν τόσο την διδασκαλία όσο και την Θεότητά Του. Σκοπός τους αντικειμενικός δεν ήταν να φωτισθούν και να ξεδιαλύνουν τις όποιες απορίες τους, αλλά να Τον παγιδέψουν και να Τον οδηγήσουν σε διανοητικά αδιέξοδα. Δεν αντιλήφθηκαν ή καλύτερα δεν παραδέχθηκαν ποτέ την Θεότητα Του Ιησού... Ο Διδάσκαλός μας όμως πριν το Πάθος Του «επιθυμεί» να φανερώσει την Θεότητα Του, ως Υιός του επουρανίου Πατρός, αλλά και την ανθρώπινη γενεαλογία Του ως απόγονος του Δαυίδ.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Ο ΘΕΑΝΘΡΩΠΟΣ ΙΗΣΟΥΣ

* Η ενσάρκωση του Λόγου υπήρξε ένα μεγάλο μυστήριο. Θεία και ανθρώπινη φύση ενώθηκαν μεταξύ τους ασύγχυτα, αδιαίρετα και αδιάσπαστα. Η ολότητα αυτή παρουσιάζει το πρόσωπο του Εμμανουήλ. Έτσι δεν χωρίζουμε τον Χριστό σε άνθρωπο ή σε Θεό, αλλά «απολαμβάνουμε» αυτή την παράδοξη ένωση, η οποία δεν υπακούει σε ανθρώπινους νόμους. Την ημέρα της κατά σάρκα Γεννήσεως του Κυρίου ο υμνωδός ψάλλει περίφημα: «μέγα και παράδοξο θαύμα, τετέλεσται σήμερον! Παρθένος τίκτει και μήτρα ου φθείρεται· ο Λόγος σαρκούται, και του Πατρός ου κεχώρισται» (στιχηρό ιδιόμελο της λιτής των Χριστουγέννων).

* Υπερβάλλοντα πάντα νού ο τρόπος της συλλήψεως και γεννήσεώς Του από την Θεοτόκον. Γι’αυτό και ο Αρχάγγελος επεξηγεί στην ταπεινή κόρη της Ναζαρέτ: «Πνεύμα Άγιον επελεύσεται επί σε και δύναμις Υψίστου επισκιάσει σοι» (Λουκ. α΄, 35). Αναλαμβάνει λοιπόν το Άγ. Πνεύμα να διευθετήσει τα πάντα, να πραγματώσει τα αδύνατα για τους ανθρώπους μα δυνατά κατά τον Θεό. Ουσιαστικά η ανθρώπινη φύση έγινε το κάλυμμα της θεϊκής, όσον αφορά τον Χριστό. Κανείς από μας δεν θα μπορούσε να αντικρίσει με τα χοϊκά του μάτια την δόξα του Τριαδικού Θεού, καθώς συνομολογεί και ο Ευαγγελιστής Ιωάννης: «Θεόν ουδείς εώρακε πώποτε» (Ιω. α΄, 18).

* Οι Φαρισαίοι αναγνωρίζουν ότι είναι (κατά το ανθρώπινο) υιός «του Δαυίδ» (Ματθ. κβ΄, 42) και πάνω σ’αυτό ο Ιησούς καταρτίζει την επιχειρηματολογία Του: «πως ουν Δαυίδ εν Πνεύματι Κύριον αυτόν καλεί λέγων» (Ματθ. κβ΄, 43).Υιός του Δαυίδ και Κύριός του συγχρόνως, ο Οποίος συμβασιλεύει μετά του Θεού και απολαμβάνει τις ίδιες τιμές ως Θεός. Εδώ λοιπόν φανερώνονται και οι κοινές ενέργειες της Αγίας Τριάδος. Ο Ιησούς μέτοχος των τιμών του Πατέρα, αλλά και μέτοχος των αγαθών και δωρημάτων που διασκορπίζει ο Πατέρας στον κόσμο.

Β) ΤΟ ΘΕΑΝΔΡΙΚΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΟΥ ΙΗΣΟΥ ΠΛΗΤΤΕΤΑΙ

* «και ουδείς εδύνατο αυτώ αποκριθήναι λόγον» (Ματθ. κβ΄, 46). Οι Φαρισαίοι δεν μπορούσαν να αντιτείνουν κάτι στην σοφία του Ιησού. Σήμερα όμως οι άνθρωποι έχοντας απολέσει την πραγματική σοφία («αρχή σοφίας φόβος Κυρίου», Ψαλμ. 110, 10) και προκρίνοντας την στείρα γνώση και λογική θέτουν ερωτήματα περί της ανθρωπότητας και Θεότητας του Ιησού, χωρίς ερευνητικό στόχο παρά την μείωση και τον ευτελισμό της χριστιανικής πίστεως.

* Κατά καιρούς δημοσιεύματα επιστημονικών μελετών (!) έρχονται στο φως εντελώς «τυχαία» πριν από τις μεγάλες Δεσποτικές και Θεομητορικές πάνδημες εορτές της πίστεώς μας, με σκοπό να αποσπάσουν τους πιστούς από τις λατρευτικές ακολουθίες. Όλοι τούτοι όμως οι «σκαπανείς» του παρελθόντος αγνοούν πως η πίστη στην διδασκαλία του Χριστού δεν είναι μια απλή συστοίχηση με ένα σύστημα δογματικών εκκλησιαστικών κανόνων, αλλά ένας δρόμος βιωματικής εμπειρικής μετοχής στην αγαπητική κοινωνία του Θεού.

* Ο Χριστός δεν είναι απλά ένα πρόσωπο ιστορικό που εισήλθε μια δεδομένη στιγμή στο χώρο της ιστορίας. Είναι ο ίδιος ιστορία αγάπης, αφού σαρκώθηκε για να αναγεννήσει πνευματικά τον δέσμιο της αμαρτίας άνθρωπο. Ο πιστός, ο πνευματικά επικαιροποιημένος άνθρωπος, διακοινωνεί το Σώμα και το Αίμα Του ατενίζοντας την θεϊκή Του υπόσταση στα απλά υλικά που παράγει ο άνθρωπος, το ψωμί και το κρασί.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Ο Κύριός μας, ως πραγματικό θεϊκό και ανθρώπινο πρόσωπο, κάθεται στα δεξιά του Πατρός ως ο απόλυτος πρεσβευτής και σωτήρας του ανθρωπίνου γένους. «Εντυγχάνει υπέρ αυτών» (Εβρ. 7, 25), δηλαδή απλά μεσιτεύει για το κάθε τι που συμβαίνει στον άνθρωπο. Έτσι φυγαδεύεται η απελπισία και η δυσπιστία για τον κάθε αμαρτωλό και μετατρέπεται σε αισιοδοξία για την σωτηρία του. Ας το πιστέψουμε ουσιωδώς αυτό στην ζωή μας και στην πορεία μας πάνω στην γη.

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                    (Β΄ Κορ. α΄ 21-24, β΄ 1-4)

 

Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ

«Ίνα γνώτε την αγάπην, ην έχω περισσοτέρως εις υμάς» (Β΄ Κορ. β΄, 4).

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Στις ημέρες μας όλο και περισσότερο ο λόγος περιστρέφεται γύρω από την αξία και τα δικαιώματα του ανθρώπου. Μέσα από την επιστήμη της κοινωνιολογίας, επιστήμονες προσπαθούν να αναδείξουν το φαινόμενο του ανθρωπισμού ως μία έννοια ψυχρή και μηχανιστική, με σκοπό την βελτίωση των διαπροσωπικών σχέσεων. Πως όμως να εφαρμοστούν κανόνες σε μία κοινωνία με σαθρά θεμέλια, με βασιλεύουσα την αμαρτία και με «σαράκι» την ιδιοτέλεια και τον ατομισμό; Είτε ως κράτη, είτε ως κοινωνικές ομάδες το αμαρτωλό συμφέρον επικρατεί αφανίζοντας κάθε αισιόδοξη πρόβλεψη...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Ο ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΟΣ ΑΝΘΡΩΠΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΑΥΛΟΥ

*Μιλώντας και πάλι προς την Εκκλησία της Κορίνθου εκφράζει την θλίψη του για τις αδυναμίες και τις πτώσεις των συνανθρώπων του, αλλά και την χαρά του για την πρόοδο και την διόρθωσή τους. Πλήρη εφαρμογή της ρήσεώς του «χαίρειν μετά χαιρόντων και κλαίειν μετά κλαιόντων» (Ρωμ. 12, 15). Αυτή είναι η ευωδία μιας καρδιάς που κατοίκησε το Άγιο Πνεύμα και έδιωξε το φθόνο και τα συναφή πάθη της κακίας.

*Είναι λοιπόν η αγάπη η αρετή εκείνη που υπαγορεύει στον Απόστολο μια τέτοια αντίδραση στα ανθρώπινα συμβαίνοντα. Μια αγάπη η οποία φτάνει μέχρι δακρύων («έγραψα υμίν δια πολλών δακρύων» Β΄ Κορ. 2, 4), μιας καρδιάς που πονά για την ηθική τελείωση του πιστού μέλους της Εκκλησίας του Ιησού. Αγαπάμε άραγε εμείς οι ποιμένες τα πρόβατα του Χριστού με ανάλογη θέρμη και ανύστακτη φροντίδα; Να η αληθινή ανθρωπιά, μακριά από τα φληναφήματα των υψηλών λόγων και των πολύωρων κούφιων συνδιαλέξεων!

Β) Ο ΠΑΥΛΟΣ: ΠΡΟΤΥΠΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΠΑΤΕΡΑ

*Είναι εύκολο αν καθίσεις σε μία καρέκλα να ξεκινήσεις το μυστήριο της Εξομολογήσεως, μα εκ διαμέτρου αντίθετα δύσκολο να αναπαύσεις και να στηρίξεις τον τετρωμένο από την αμαρτία άνθρωπο. Ο Παύλος με την θυσιαστική συμπεριφορά που εμφανίζει προς το ποίμνιό του γίνεται υπόδειγμα για τον κάθε πνευματικό πατέρα. Απαραίτητα (αυτός) να στολίζεται με υπομονή, ταπεινοφροσύνη και κυρίως με αγάπη.

*Ο Άγ. Αμβρόσιος τον ονομάζει «Επίτροπο της αγάπης του Χριστού», δεν βλέπει τους εξομολογούμενους ως ξένους, αλλά χειρίζεται τα ποικίλα προβλήματά τους σαν πραγματικά δικά του. «Τις ασθενεί, και ουκ ασθενώ; Τις σκανδαλίζεται, και ουκ εγώ πυρούμαι;» (Β΄ Κορ. 11, 29). Έτσι δέχεται όλους αδιακρίτως, δεν μεροληπτεί και καμία κοινωνική ή οικονομική κατάσταση του εξομολογούμενου επηρεάζει την κρίση του. Κρίνει, αλλά δεν επικρίνει. Συμβουλεύει αλλά δεν κατηγορεί. Αναζητά και δεν περιμένει να έρθουν να τον βρούν. Ο Ι. Χρυσόστομος ωραιότατα παρουσιάζει το παράδειγμα του Κυρίου: «ουκ εν Ιεροσολύμοις καθήμενος εκάλει προς εαυτόν τους αρρώστους, αλλά περιήγει πόλεις και κώμας, εκατέρων την αρρώστια θεραπεύων και την του σώματος και την της ψυχής».

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Ένα οξύμωρο σχήμα συναντάμε πολλές φορές στα δύσκολα χρόνια της έλλειψης πίστεως και αγάπης προς την λατρεία του Θεού. Βλέπουμε ναούς άδειους με απουσία πνευματικής ζωής και άλλους να σφύζουν από κόσμο κατά τις λατρευτικές συνάξεις. Νομίζω, (ταπεινή μου άποψη), πως η συμμετοχή ή η αδιαφορία έχει να κάνει σε μεγάλο ποσοστό και από το έργο, τον ζήλο που επιδεικνύει ο πνευματικός πατέρας εκάστου ιερού ναού προς τους προσερχομένους πιστούς.

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

(Α΄ Κορ. ιστ΄, 13-24)

 

Η ΑΠΑΞΙΩΣΗ ΕΝΟΣ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ

«ασπάζεται υμάς εν Κυρίω πολλά Ακύλας και Πρίσκιλλα

συν τη κατ’ οίκον αυτών εκκλησία».

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Στον επίλογο της επιστολής του ο Παύλος μεταξύ των άλλων ασπασμών, ασπάζεται και το αντρόγυνο Ακύλα και Πρίσκιλλα, δύο αγαπημένα του πρόσωπα που προβάλλουν την «κατ’ οίκον» εκκλησία, δηλαδή την οικογένεια μέσα από τα χριστιανικά πρότυπα. Σ’ εμάς δίνεται η αφορμή να αναφερθούμε στο γάμο, στην αξία του, στην κρίση που περνάει και να διατυπώσουμε ωφέλιμες σκέψεις πάνω σ’ αυτό. Σήμερα οι περισσότεροι από μας όταν βρισκόμαστε σ’ έναν γάμο μέσα μας μυστικά μας βασανίζει το ερώτημα... πόσο θα αντέξουν σαν ζευγάρι...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η ΙΕΡΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ

* Το Μυστήριο του Γάμου ανήκει στα επτά Μυστήρια της εκκλησίας και έχει την δική του σπουδαία θέση δίπλα στο Μυστήριο της Θ. Κοινωνίας, της Βαπτίσεως, του Αγ. Μύρου, του Αγ. Ευχελαίου, Ιερωσύνης, Εξομολόγησης. Μιά θέση την οποία τόνισε και υπογράμμισε ο Κύριός μας με το να κάνει το πρώτο Του Θαύμα σε μία τέτοια τελετή.

* Η Ορθόδοξη λατρεία αφιέρωσε μία όμορφη ακολουθία γι’ αυτή της τελετή γεμάτη αναγνώσματα, γεμάτη ευλογίες, παραδείγματα εναρέτων συζυγιών από την Παλαιά Διαθήκη, ώστε να δείξει το μέγεθος του Μυστηρίου. Δεσπόζει βεβαίως η φράση «ευλογημένη η Βασιλεία...» όπου δείχνει την ευαρέσκεια του Θεού μπροστά στην ένωση των δύο ανθρώπων.

*Κατά τον Απόστολο που διαβάζεται σπάνια προσέχουμε την θεμελιώδη φράση του Παύλου για τον γάμο. Συνήθως εκείνη την ώρα κοιτάμε αν η νύφη πατήσει το γαμπρό και ο γαμπρός μετά πατάει μια ζωή μετά την νύφη... Πρότυπο συζυγικής σχέσης είναι η αγάπη του Χριστού για την εκκλησία. Δηλαδή όχι η ανθρώπινη φυσική αγάπη αλλά η ουράνια, γιατί θα χρειαστεί και ο σύζυγος και η σύζυγος να κάνουν υπερβάσεις για να διαφυλάξουν τον ιερό γάμο. Εξάλλου μέσα στον γάμο σφυρηλατείται ο ψυχοσωματικός δεσμός του αντρογύνου και η «κατά Χριστόν» ανατροφή και αγωγή των παιδιών.

Β) ΚΡΙΣΗ – ΔΙΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ΓΑΜΟΥ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ.

* Δεν χρειάζονται ιδιαίτερα λόγια για να πείσουμε ότι ο γάμος περνάει κρίση. Μιά ματιά στα αρχεία των Μητροπόλεων καταδεικνύει το πρόβλημα και το μέγεθός του. Αυτό που μας ανατριχιάζει κυριολεκτικά είναι η συντομία τους. Η νομοθεσία της πολιτείας βοηθάει και προάγει την διάλυση της οικογένειας, αλλά και οι κοινωνικές καταστάσεις βάζουν και αυτές το λιθαράκι τους.

* Πέρα από τα θέματα ηθικής φύσεως, που είναι και τα δυσκολότερα, ακολουθούν οι καχυποψίες, οι ζήλιες, οι παράλογες απαιτήσεις, αλλά και ταπεινότερα ελατήρια όπως τα περιουσιακά στοιχεία, η πολυτελής ζωή, οι διασκεδάσεις. Πάνω απ’ όλα όμως πιστεύω είναι η πνευματική ανωριμότητα των συζύγων μπροστά σε τέτοιο σπουδαίο ζήτημα, που θεωρούν ότι η υπόσχεση μπροστά στον Θεό δεν διαφέρει από έναν παιδικό ή εφηβικό έρωτα που ζήσαμε στο παρελθόν.

* Ο γάμος είναι δώρο του Θεού στον άνθρωπο. Όταν η διάλυση ενός γάμου δεν στηρίζεται σε ευαγγελικό λόγο (πορνεία) και οι άλλοι συναπτόμενοι γάμοι είναι το ίδιο σαθροί, όπως ο πρώτος και καταλήγουν σε νέα διάλυση. Η χάρις του Θεού δεν πρέπει να περιφρονείται. Ο λόγος «πάντες τα εαυτών ζητούσιν» (Φιλ. 2, 21) φανερώνει και το φάρμακο το οποίο είναι η ταπείνωση και η αγάπη του διπλανού μας ανθρώπου χωρίς υστεροβουλία. Γι’ αυτό και είναι ωφέλιμο η οικογένεια να διατηρεί δεσμούς. Μέσα στην εκκλησία, με τα Άγια Μυστήρια, με τον εορτασμό των κοινών μεγάλων εορτών, με το κυριακάτικο τραπέζι. Όλα αυτά φανερώνουν ότι ο γάμος δεν είναι συμβίωση προσώπων κάτω από την ίδια στέγη.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Που και που συναντάμε σπάνιες περιπτώσεις πολύτεκνων οικογενειών. Και μόνο παρατηρητές για λίγο να γίνουμε θαυμάζουμε πως δύο άνθρωποι (Μάνα – Πατέρας) παλεύουν τόσες καταστάσεις. Βλέπεις εκεί πραγματικά τον Θεό να ευλογεί και να αγιάζει αυτά τα σπιτικά. Βλέπεις δύο ανθρώπους να μην γνωρίζουν διασκεδάσεις, να μην ξέρουν τι θα πεί ξεκούραση – ανάπαυση. Τούτοι όμως οι άνθρωποι είναι ευλογημένοι γιατί κάνουν ένα έργο για το οποίο πρέπει να σε έχει διαλέξει ο Θεός. Να είσαι δηλαδή εκλεκτός...

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα 

 

koimisi theotokou

 

Η ΧΑΡΑ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΑΠΟ ΤΟ ΠΕΝΘΟΣ.

«Ω του παραδόξου θαύματος! Η πηγή της ζωής εν

μνημείω τίθεται, και κλίμαξ προς ουρανόν ο τάφος γίνεται».

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Η ζωή της Παναγίας μας – όπως την παρουσιάζει η ορθόδοξος παράδοση – είναι ένα συνεχές θαύμα. Σύλληψη, γέννησις, μητρότητα, παρθενία, θάνατος, καταδεικνύουν στο πρόσωπό της την νίκη στους νόμους της φύσεως. Έτσι και στην σημερινή εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου η Εκκλησία μας δεν πενθεί μπροστά στον θάνατο αλλά πανηγυρίζει, χαίρεται, αγάλλεται, αφού ο θάνατος νικάται από την ζωή και δίνει ελπίδα αιωνιότητος σε όλους τους πιστούς που τιμούν και αγαπούν την Μητέρα και τον Υιόν της!

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΟΛΟΦΩΤΗ ΨΥΧΗ

* Όταν βασιλεύει ο ήλιος από το ημισφαίριον της γης αφήνει στον δυτικό ορίζοντα την αντανάκλαση των ηλιακών ακτίνων του, και από εκεί γνωρίζεται η παρουσία του πριν λίγη ώρα. Ολόφωτη η ψυχή της Θεοτόκου. Αν και βγήκε από το σώμα Της, σκόρπισε παντού το φως. Γέννησε το Φως που εξαπέστειλε ο Πατέρας για να φωτίσει τον κόσμο. «Φωταγώγησον συ φωτός ούσα δοχείον» (Παρακλ. κανών). Αυτό το φως καλούμαστε να πλημμυρίσει τον κόσμο και τις καρδιές μας και να διώξει τα σκοτάδια της αμαρτίας.

* Ώστε λοιπόν το σώμα της Θεοτόκου δεν είχε τα σημάδια του θανάτου. «Όχημα του νοητού φωτός», την ονομάζει ο Άγιος Ανδρέας Κρήτης. Έγινε το «κάτοπτρο» μέσα στο οποίο αντιφέγγισε το Φως του Θεού, το πατρικό απαύγασμα. Ακόμα και ο ήλιος φαινόταν πολύ λιγότερο λαμπερός μπροστά στο φως της Θεοτόκου. Το Σώμα της Θεοτόκου «υπέρ ημάς και ημέτερον», σαν το δικό μας σώμα, οδηγήθηκε σε μία υπέρ φύσιν κατάσταση. Το φως αυτό είναι το Φως της χάριτος του Θεού, των ακτίστων ενεργειών, της Αγίας Τριάδος, που είναι μεθεκτό από τους ανθρώπους.

* Μ’αυτό στην Παλαιά Διαθήκη έλαμψε ο Μωυσής φέρνοντας τον νόμο στους Ισραηλίτες (απεσταλμένος του Θεού). Μ’αυτό ο πρωτομάρτυρας Στέφανος, όταν λιθοβολούνταν, έλαμψε «ωσεί πρόσωπον αγγέλου» (πράξ. 6, 15), μ’ αυτό και ο Τάφος του Χριστού, που δέχθηκε το Δεσποτικό Σώμα, πολύ δε περισσότερο η Θεοτόκος, ο έμψυχος ναός Του. Αλλά και οι Άγιοι του Θεού έλαμψαν κατά το θάνατό τους κατά την εύρεση των λειψάνων τους.

 

Β) ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

* Ο Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης διασώζει την πληροφορία ότι ο Κύριος αυτοπροσώπως ήρθε να παραλάβει την ψυχή της Μητέρας Του. Έτσι η ορθόδοξη εικονογραφία παρουσιάζει τον Υιό να εναγκαλίζεται «υιοπρεπέστατα», την ψυχή της μητέρας Του, με την μορφή ενός μικρού βρέφους. Είναι η μεγαλύτερη τιμή για την Θεοτόκο. Μετέστη, μετετέθη εκ του θανάτου προς την ζωή.

* Και αν οι ψυχές των Δικαίων είναι «εν χειρί Θεού» όπως λέει ο ψαλμωδός, πολύ περισσότερο Εκείνος που «δανείστηκε» αίμα και σάρκα από την Πάναγνο Θεοτόκο επιλέγει να αγκαλιάσει την ψυχή Της τιμητικά. Η Μητέρα Του ήταν πάντοτε δίπλα Του και Τον φρόντιζε κατά το ανθρώπινο. Πως λοιπόν αυτή που γέννησε την Ζωή να υποστεί ήττα από τον θάνατο; Η αγνή ψυχή Της μετέστη στα καθαρώτατα σκηνώματα του Ουρανού.

* Η Παναγία μας δεν περίμενε τον θάνατο για να παραδώσει την ψυχή Της στο Χριστό. Σ’ όλη την ζωή Της είχε παραδώσει τον εαυτό Της στα χέρια Του. Μέσα στην Αγία γραφή βλέπουμε να τον ακολουθεί από την κυοφορία Του έως και την Ανάληψή Του. Προσφιλής έκφραση της Θεοτόκου: «Γένοιτό μοι κατά το ρήμα Σου» (Λουκ. 1, 38) . Η Παναγία έκανε ότι ήθελε ο Θεός. Το τραγικό στην ζωή μας είναι πως δεν έχουμε εμπιστοσύνη να τα αναθέσουμε όλα στον Θεό. Ούτε τα πράγματα της ζωής μας, ούτε την ζωή μας και πολύ περισσότερο την ψυχή μας. Γι’ αυτό ταλαιπωρούμαστε αφάνταστα.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Ευεργεσία ο θάνατος της Θεοτόκου για μας. Όταν ήταν στη γη, την έβλεπαν λίγοι άνθρωποι και σε ορισμένο τόπο. Από την στιγμή όμως που μετατέθηκε στον Ουρανό, όλος ο κόσμος την έχει σαν προστάτιδα και κοινό ιλαστήριο. Δίπλα στον Θεό δεόμενη για την σωτηρία του κόσμου. Ώστε ο θάνατός Της πανηγυρίζεται. Μέσα στην Εκκλησία ο θάνατος ωραΐζεται, καλλωπίζεται, «ξενευρώνεται», χάνει ουσιαστικά την τραγικότητά του, γίνεται «διαβατήριο» και όχι δεσμωτήριο ψυχών. Για τον πιστό χριστιανό ο θάνατος γίνεται ζωοποιός, αφού ο θάνατος του Υιού της Πανάγνου έκανε όλα τα πράγματα καινούρια. «Ιδού καινά ποιώ τα πάντα» (Αποκ. 21, 5).

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                                 (Α΄ Κορ. ιε΄, 1-11)

Η ΒΑΘΥΤΑΤΗ ΤΑΠΕΙΝΩΣΗ ΤΟΥ ΠΑΥΛΟΥ

« Έσχατον δε πάντων ωσπερεί τω εκτρώματι ώφθη καμοί» (Α΄ Κορ. 15, 8)

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο η μέριμνα του Παύλου και το κοπιώδες έργο του προκειμένου να ιδρύσει, στερεώσει και διαφυλάξει την Εκκλησία του Χριστού. Τούτα όμως τα κατορθώματα ο συνετός κήρυκας του Ευαγγελίου τα αποδίδει στην Χάρη του Θεού: «Χάριτι δε Θεού ειμί ο ειμί» (Α΄ Κορ. 15, 10), προφυλάσσοντας τον εαυτό του με την ταπεινοφροσύνη, παραδειγματίζοντας συνάμα και όλους εμάς τους ακροατές του λόγου του.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η ΑΡΜΟΝΙΑ ΤΟΥ ΤΑΠΕΙΝΟΥ ΛΟΓΟΥ

* Μία μουσική διαχέεται στην πλάση όλη. Ο ταπεινός λόγος του Παύλου ηδύνει πνευματικά τις ακοές μας: «έσχατον πάντων» (Α΄ Κορ. 15, 8), τελευταίος όλων, ο Πρωτοκορυφαίος, το σκεύος της εκλογής, ο θεσπέσιος Παύλος! Ω μυροβόλος ταπεινοφροσύνη, τώρα γίνεσαι άρωμα και μυρίζεις τις υπάρξεις μας. Η λέξη αυτή δεν είναι μόνο μια τροπική αναφορά (τελευταίο πρόσωπο), αλλά αποκαλύπτει το ταπεινό φρόνημα του Αποστόλου.

* «Ωσπερεί τω εκτρώματι» (Α΄ Κορ. 15, 8), προχωρεί ακόμα περισσότερο στην σκάλα που οδηγεί προς την ταπεινοφροσύνη. Έκτρωμα (= έμβρυο που αποβάλλει πρόωρα η γυναίκα) το οποίο υστερεί (από όλες τις απόψεις) και είναι κατώτερο του βρέφους που γεννάται στην ώρα του. Έτσι χαρακτηρίζει ο Παύλος τον εαυτό του σε σχέση με τους άλλους Αποστόλους. Φαίνεται στα μάτια μας υπερβολικός αυτός ο χαρακτηρισμός, αλλά δεν είναι καθόλου ανεδαφικός. Ο Παύλος θυμάται καλά και τον χρόνο και τον τρόπο με τον οποίο κλήθηκε να υπηρετήσει τον Χριστό.

Β) ΕΜΝΗΣΘΗΝ ΗΜΕΡΩΝ ΑΡΧΑΙΩΝ…

* «Εδίωξα την Εκκλησία του Χριστού» (Α΄ Κορ. 15, 9). Νιώθω τελευταίος των Αποστόλων γιατί κάποτε μέσα στο σκοτάδι της αγνωσίας πολέμησα τον Διδάσκαλο της Αγάπης. Ο Παύλος διατηρούσε μία συνεχή μνήμη για την προτέρα του κατάσταση, η οποία τον προστάτευε από την υπερηφάνεια των τωρινών του κατορθωμάτων. Έτσι απέδιδε τα πάντα ευγνωμόνως στο Θεό, ο οποίος του χορηγούσε πλούσια την χάρη Του.

* Μία λέξη νομίζουμε ότι αποδίδει πλήρως την στάση του Παύλου και αυτή είναι η αυτομεμψία (= κατηγορώ τον εαυτό μου). Η λειτουργία της είναι σπουδαία για τον πνευματικό άνθρωπο. Οδηγεί αρχικά στην λύπη (για προηγούμενα αμαρτήματα) και αυτή με την σειρά της στην μετάνοια. Δεν είναι μια ψυχική κατάσταση που οδηγεί στην απόγνωση, αλλά προέρχεται από την αυτογνωσία με πηγή την θεϊκή έμπνευση. Αυτή την αρετή καλλιέργησαν και οι Άγιοι του Θεού επιθυμώντας να καθαριστούν από τον παλαιό άνθρωπο και να λάμψει μέσα τους το φως της Χάριτος του Χριστού.

* Θυμηθείτε λοιπόν τον Προφήτη Ησαΐα όταν σε θεία οπτασία είδε την δόξα του Θεού. Έπεσε στην γη και ταπεινούμενος ψέλισσε μόλις και μετά βίας: «ω τάλας εγώ ότι κατανένυγμαι, ότι άνθρωπος ων και ακάθαρτα χείλη έχων εν μέσω λαού ακάθαρτα χείλη έχοντος εγώ οικώ και τον Βασιλέα Κύριον σαβαώθ είδον τοις οφθαλμοίς μου» (Ησ. 6, 5). Πράγματι όσο οι Άγιοι προχωρούσαν στην θέα του Θεού τόσο ελεεινολογούσαν τον εαυτό τους.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Η έννοια της αυτομεμψίας φανερώνει το ορθόδοξο ήθος σε έναν πιστό άνθρωπο. Δυστυχώς σπανίζει και πολλές φορές ζούμε με ψευδαισθήσεις, με μία αυτάρκεια που μας απομακρύνει από την κοινωνία με τον Θεό. Όχι μόνο δεν μεμφόμαστε τον εαυτό μας, αλλά «φορτώνουμε» επιδεικτικά ότι συμβαίνει στους συνανθρώπους. Η φωνή του Παύλου μαρτυρεί τον δρόμο προς την «όραση» και την γνώση του Θεού. Αυτός δεν είναι άλλος από την ταπεινοφροσύνη...

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

(Α΄ Κορ. θ΄, 2-12)

 

‘ΜΟΜΦΗ’ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟ ΠΑΥΛΟ

«Η εμή απολογία τοις εμέ ανακρίνουσιν αύτη εστί» (Α΄ Κορ. θ΄, 3)

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Πάντοτε το έργο των Αποστόλων (για την διάδοση του Ευαγγελίου) υπήρξε δύσκολο, κοπιώδες και γεμάτο πειρασμούς, τόσο εκ των κακεντρεχών ανθρώπων όσο και εκ των πανκακίστων δαιμόνων. Δεν ήταν μόνο οι ειρωνείες και συκοφαντίες που αντιμετώπιζαν, ούτε οι καταστάσεις φθόνου και διαχωρισμού του σώματος της Εκκλησίας, αλλά κυρίως οι ενέργειες των «ψευδαδέλφων» που τους πλαισίωναν. Έτσι έλεγαν ορισμένοι μαθητές του Παύλου δεικτικά για το πρόσωπό του: «αι επιστολαί μεν, βαρείαι και ισχυραί, η δε παρρησία του σώματος ασθενής και ο λόγος εξουθενωμένος» (β΄ Κορ. 10, 10). Ιδιαιτέρως κατά την σημερινή αποστολική περικοπή βλέπουμε τους χριστιανούς της Κορίνθου να ανακρίνουν τον Παύλο και να τον «αναγκάζουν» να απολογηθεί... Ας δούμε το θέμα πλατύτερα και διαχρονικά.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) Η ΑΠΟΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΠΑΥΛΟΥ

* Το έργο του Παύλου πέφτει στην κρησάρα των ψευδαδέλφων. Λίγα χρόνια πρωτύτερα είχε επικριθεί ο Διδάσκαλός Του από τους φθονερούς Γραμματείς και Φαρισαίους: «εν τω άρχοντι των δαιμονίων εκβάλλει τα δαιμόνια» (Ματθ. 9, 34). Πως είναι όμως δυνατόν εκεί που ενεργεί το Άγιο Πνεύμα να ισχύουν τα ανθρώπινα κριτήρια; Ένας άνθρωπος (όπως ο Παύλος) που ανήλθε έως τρίτου ουρανού, που άκουσε «άρρητα ρήματα» πως μπορεί να υπόκειται σε τέτοιους ανθρώπινους νόμους; Έτσι μπορούμε να πούμε, ότι οι Κορίνθιοι κάνουν ένα λάθος εξ ορισμού. «Παντρεύουν» τα ανθρώπινα με τα θεϊκά και επιχειρούν να ψυχολογήσουν, να ερμηνεύσουν, έναν Άγιο που βρίσκεται μακριά από το πνεύμα του κόσμου.

* Ο Παύλος με την δική του θέληση κατέβηκε στα του κόσμου τούτου πράγματα και υποθέσεις (μιμούμενος τον Χριστό). Ωραιότατα και με σαφήνεια το υποδηλώνει ο ίδιος: «και εγενόμην τοις Ιουδαίοις ως Ιουδαίος, ίνα Ιουδαίους κερδήσω· τοις ανόμοις ως άνομος, μη ων άνομος Θεώ, αλλ’ έννομος Χριστώ, ίνα κερδήσω ανόμους» (Α΄ Κορ. 9, 20-21).

 

Β) Ο ΧΑΡΑΚΤΗΡΑΣ ΤΗΣ ΑΠΟΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΠΑΥΛΟΥ

* Οι Απόστολοι ακολούθησαν τον τρόπο της απολογίας του Χριστού. Συνήθως υπέμεναν με σιωπή και καρτερία τα όσα συνέβαιναν και προσεύχονταν για την απομάκρυνση του πειρασμού και την αίσια έκβαση των πραγμάτων. Τρείς παραμέτρους μπορεί να διακρίνει κανείς στις όποιες αντικρούσεις των συκοφαντιών προς το πρόσωπό τους: α) Απολογούνταν σε εκείνους (τις περισσότερες φορές) που ανήκαν στο σώμα της Εκκλησίας και μπορούσαν να τους καταλάβουν και να διορθωθούν. β) Αυτό συνέβαινε όταν είχαν εξαντλήσει κάθε περιθώριο που είχαν. γ) Μιλούσαν όταν αντιλαμβάνονταν ότι είχαν δυνατότητα να τους καταλάβουν και να σώσουν την ψυχή τους (Ο Χριστός λ.χ. δεν απάντησε στον Πιλάτο ή στον Ηρώδη σε ερωτήσεις χωρίς αντίκρυσμα πνευματικό...).

* Έτσι λοιπόν όσο και αν είσαι στο σήμερα ιεροκήρυκας και οφείλεις να μιλάς συνέχεια για τον Χριστό, πρέπει παράλληλα να αντιληφθείς ότι σπουδαιότερο και καρποφόρο (στην κατάρτιση των πιστών) είναι να σιωπάς (η «εύλαλη σιωπή»), να προσεύχεσαι και να υπομένεις, εάν θέλεις να διορθώσεις τα «κακώς κείμενα» μέσα στην Εκκλησία, την ενορία, σε έναν πνευματικό χώρο της ευθύνης σου.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Είναι παρατηρημένο και εξακριβωμένο πως ένας άνθρωπος που δραστηριοποιείται στο χώρο της Εκκλησίας (κληρικός ή λαϊκός) δεν υποφέρει τόσο από αυτούς που βρίσκονται σε διαμάχη με την διδασκαλία του Χριστού. Αυτούς τους ξέρει, τους γνωρίζει... Περισσότερο υποφέρει από τους ευρισκομένους υποτίθεται «εις τας αυλάς του Κυρίου», καθώς πονάει για έναν επιπλέον λόγο: για το ότι δεν κατάλαβαν το νόημα της διδασκαλίας του Χριστού και το απολυτρωτικό έργο της αγάπης Του προς τον άνθρωπο.

 

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                                       (Α΄ Κορ. δ΄, 9-16)

 

ΤΟ «ΜΩΡΟ» (ΑΝΟΗΤΟ) ΤΟΥ ΘΕΟΥ ΕΙΝΑΙ ΣΟΦΟΤΕΡΟ

ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ (ΔΙΟΝΥΣΙΟΣ ΑΡΕΟΠΑΓΙΤΗΣ).

«...ημείς μωροί διά Χριστόν».

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Η φράση του Αποστόλου Παύλου συνοψίζει επακριβώς το χαρακτηρισμό που αποδίδουν οι εκτός της εκκλησίας άνθρωποι στους πιστούς ακολούθους του Ιησού. Έχοντας την αποστολική εμπειρία ο Παύλος καταθέτει την άποψή του με πικρία (λόγω των συκοφαντιών που έχει δεχθεί), αλλά και με ειρωνεία (βλέπει την υποκρισία των «φρονίμων» και «ισχυρών» και «ενδόξων» του κόσμου τούτου), παρηγορώντας συγχρόνως και τις μετέπειτα γενεές των χριστιανών. Αλλού θα γράψει: «Οι θέλοντες ευσεβώς ζην εν Χριστώ Ιησού διωχθήσονται» (Τιμ. 3, 12), προετοιμάζοντας όχι μόνο το Τιμόθεο, αλλά και κάθε χριστιανό για τους ποικίλους πειρασμούς που καλείται να αντιμετωπίσει ζώντας σε μία κοινωνία αθεΐας και αλλοτρίωσης...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) «ΠΑΛΑΙΟΘΕΝ» ΤΟ ΚΑΚΟ

*Ο άνθρωπος της χάριτος αποδέχεται τη κατηγορία αυτή (μωρία), την οποία όμως συνδέει αμέσως με το Χριστό. Είναι η ευλογημένη μωρία ή η «κατά Χριστόν μωρία», η οποία γίνεται ποθητή για το χριστιανό. Ένας ονειδισμός, μια κατηγορία ανάγκασε το Παύλο να διακηρύξει: «Ημείς δε κηρρύσσομεν Χριστό εσταυρωμένον, Ιουδαίοις μεν σκάνδαλο, Έλλησι δεν μωρίαν» (Α΄ Κορ. 1, 23). Ο Σταυρός του Χριστού έγινε για τον πολύ κόσμο ένα γεγονός χωρίς λογική και νόημα, για τους Ιουδαίους σκάνδαλο και απογοήτευση, αλλά για τους πρωτεργάτες του Ευαγγελίου δύναμη, ενέργεια, ευλογία.

*Ο αρχαίος φιλοσοφικός κόσμος καρτερούσε ένα Θεό «στολισμένο» με κοσμικά προτερήματα εξουσίας, επιβολής, στρατιωτικής δύναμης, ικανό να απαλλάξει τον άνθρωπο από τα προβλήματά του, χαρίζοντάς του καλύτερες συνθήκες ζωής. Έβλεπε, συγχρόνως τους Αποστόλους να κακοπαθούν, να συγκρούονται με τις επικρατούσες ηθικές αρχές - κοινωνικές δομές και το έργο αυτό φάνταζε (στα ορθολογικά τους μάτια) «τρελό», πέραν κάθε λογικής.

Β) Η ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΜΩΡΙΑ

* Όμως οι «χαριτωμένοι» άνθρωποι ζώντας την ευλογία της πίστεως μπόρεσαν κατ’ αρχάς να ισορροπήσουν ψυχικά, ενώ στη συνέχεια (και καθώς εξαπλωνόταν το αποστολικό κήρυγμα) να βιώσουν στις κατά τόπους Εκκλησίες τη δύναμη των ζωοποιών Μυστηρίων, μετέχοντας στη σοφία που χορηγεί η Άνωθεν Σοφία. «Τα μωρά του κόσμου εξελέξατο ο Θεός, ίνα τους σοφούς καταισχύνη» (Α΄ Κορ. 1, 27). Στο αμόνι της αληθινής πίστεως συντρίφθηκαν τυραννικές βασιλείες, φιλοσοφικά ρεύματα, υλιστικές και πολιτικές προπαγάνδες, επιστημονικές θεωρίες... Συντρίφθηκε η «παράλογη λογική» και κυριάρχησε η «μωρία» της γνώσεως του Θεού.

* Ενδεδυμένοι αυτή την «εν Χριστώ μωρία», οι Άγιοι του Θεού, περιγέλασαν τους κατηγόρους και συκοφάντες τους, αλλά και αυτόν τον διάβολο. Υπερφυσικά τα αγωνίσματα και τρόπαιά τους, κινήθηκαν ενάντια στη λογική και υποκρισία των διωκτών τους. Αυτό κάνει η «αγία τρέλα» μπορεί να ξεσκεπάζει την υποκρισία και να διαλύει την επιφάνεια. Ερχόμενοι στη σημερινή κατάσταση θα δούμε και τον πιστό με τη ζωή του να ελέγχει την απόκλιση του κοσμικού ανθρώπου από το νόμο του Θεού. Η νηστεία και η πνευματική ζωή αντιτίθονται στην απόλαυση και τον υλιστικό τρόπο ζωής. Έτσι οι άνθρωποι δεν έχουν άλλο επιχείρημα από το να χαρακτηρίζουν τους Χριστιανούς ως παράλογους, ευκολόπιστους, πλανεμένους...

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Όσοι αγαπούν το Χριστό κάνουν τρελά πράγματα! Όσοι ασπάζονται την ευαγγελική πίστη χαρακτηρίζονται ως παράλογοι. Μέσα από αυτόν τον «παραλογισμό» όμως μπορούν να υπερισχύσουν της «αλογίας» των παθών, των υπαρξιακών αδιεξόδων της ζωής, της σκληροκαρδίας και του επάρατου εγωισμού, που κατασκευάζει ένα ψεύτικο και φθειρόμενο κόσμο. Είδαμε σε πιο σημείο παραλογισμού οδήγησε η «λογική» τους πολιτισμούς του κόσμου τούτου… Καιρός να ανακαλύψουμε που οδηγεί η ευαγγελική «μωρία» τον άνθρωπο μέσα από την διδασκαλία και το παράδειγμα του Ιησού!

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

(Α΄ Κορ. γ΄, 9-17)

Η ΑΓΙΑ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

«Θεού γαρ έσμεν συνεργοί»

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Η θεολογική σκέψη του Παύλου πάνω στο θέμα της σωτηρίας του ανθρώπου μας δίνει την ευκαιρία να «γαντζωθούμε» κυριολεκτικά από μία φράση – «Θεού γαρ έσμεν συνεργοί» - κάνοντας αναλύσεις και προσεγγίζοντας με ερευνητική διάθεση το όλο θέμα. Πράγματι ο Θεός είναι ο ΕΝΕΡΓΩΝ και ο άνθρωπος ο ΣΥΝΕΡΓΩΝ. Η πνευματική αυτή διεργασία ονομάζεται συνέργια.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΕΣ ΑΝΤΙΛΗΨΕΙΣ

* Συνήθως εμείς οι άνθρωποι ότι καλό μας συμβαίνει το αποδίδουμε στον εαυτό μας, στα χαρίσματά μας, στις φυσικές μας ικανότητες. Λέμε λ.χ. «πήρα το πτυχίο της νομικής». Αντίθετα κάθε τι κακό, ανάποδο, οδυνηρό το αποδίδουμε στο Θεό. Λέμε λ.χ. «γιατί μου έστειλε ο Θεός αρρώστια, φτώχια κλπ…» και οι δύο θέσεις φυσικά είναι λάθος.

*Ζούμε γενικά μια ζωή αυτονομημένη από την Θεία Πρόνοια και την Θεία Δικαιοσύνη. Ποτέ δεν κάνουμε μία αναγωγή των πραγμάτων ή μία έρευνα για να βρούμε την πηγή σε κάθε τι που συμβαίνει γύρω μας. «Θεοποιούμε» την ύπαρξή μας και βιώνουμε μέσα μας τις συνέπειες.

* Έρχεται λοιπόν η στιγμή που η ομορφιά λόγω ηλικίας μας αφήνει, η οικονομική ασφάλεια λόγω κρίσεως πέφτει σε ποσοστά, τα χαρίσματά μας δεν είναι αρκετά μπροστά στις νέες προκλήσεις και ίσως τότε να θυμηθούμε ότι υπάρχει και ο Θεός. Το άκουσα πρόσφατα: «Θα εξομολογηθώ, θα εκκλησιάζομαι όταν γίνω… συνταξιούχος!» Ο χριστιανισμός δεν έχει συνταξιούχους. Ο χριστιανισμός έχει ανθρώπους που αγωνίζονται στο δικό τους μετερίζι από μικρά παιδιά έως και το έσχατο γήρας.

 

Β) ΘΕΟΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

* Πρώτη και κύρια συνεργασία οι θεολόγοι Πατέρες προβάλλουν το παράδειγμα της Παναγίας με τον Θεό. Η Θεοτόκος δέχεται («Ιδού η δούλη Σου γένοιτό μοι κατά το ρήμα Σου», Λουκ. 1,38) με ταπείνωση την ύψιστη διάκριση να γίνει Μητέρα του Θεού και να γεννήσει τον Ιησού που έγινε και είναι η σωτηρία και ο δρόμος για κάθε άνθρωπο. Αυτή η συνεργασία δεσπόζει μέσα στην ανθρώπινη ιστορία και ήταν τόσο δυνατή που συνέτριψε την «κάκιστη» συνεργασία διαβόλου – Εύας μέσα στον Παράδεισο.

* Στην ύπαρξή μας λοιπόν τίποτε δεν γίνεται μηχανικά και εκβιαστικά. Η πορεία του ανθρώπου δεν εκβιάζεται από τον Θεό. Μπορεί να υποδεικνύεται, να γίνονται οι προτάσεις, αλλά ο Θεός αναμένει την δική του πρωτοβουλία (του ανθρώπου) για να προχωρήσει στην μέθοδο σωτηρίας και θεώσεως. Γι’ αυτό το Άγιον Πνεύμα στέλνεται στην ύπαρξή μας και διδάσκει και προτρέπει, αλλά όλα εξαρτώνται από την διάθεση του ανθρώπου και τις επιλογές του.

 

Γ) ΟΙ ΤΡΕΙΣ ΓΕΝΝΗΣΕΙΣ

* Έτσι ο άνθρωπος, για να ενισχύσουμε τα παραπάνω, σύμφωνα με την άποψη του Αγ. Γρηγορίου του Θεολόγου βιώνει τρείς γεννήσεις.

α) τη βιολογική, που προέρχεται από τους γονείς.

β) τη διά του Αγίου Βαπτίσματος, με Πατέρα τον Θεόν.

γ) τη διά μετανοίας και δακρύων, που προέρχεται από εμάς.

Γινόμαστε λοιπόν, σύμφωνα με την γ΄ εκδοχή, «πατέρες» στην ίδια μας την ύπαρξη. Πράγματι, αμαρτάνουμε, λερώνουμε τον χιτώνα μας και γι’ αυτό εάν το επιλέξουμε, φυσικά με την χάρη του Θεού, μετανοούμε και προσπαθούμε για την σωτηρία μας.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Ο άνθρωπος οφείλει να επιζητεί την αγάπη και την συνεργασία του Θεού. «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν» 9Ιω. 15, 5). Ο Θεός αναμένει αυτή την διάθεση (εκ μέρους του ανθρώπου) για να προχωρήσει τα σχέδιά Του. Ξέρετε, σκέφτομαι πόσο χρόνο έχουμε χάσει και χάνουμε κάνοντας το δικό μας θέλημα, έξω από την αγάπη και σοφία του Θεού. Παρ’όλα αυτά ο Κύριος μας περιμένει και ευελπιστεί να προχωρήσουμε την συνεργασία αυτή και να την επεκτείνουμε στην οικογένειά μας, στην εργασία μας, στον κοινωνικό μας περίγυρο...

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα               (Τίτου γ΄, 8-15)

«μωράς δε ζητήσεις και γενεαλογίας και έρεις και μάχας νομικάς

περιίστασο εισί γαρ ανωφελείς και μάταιοι.» (Τιτ. 3,9)

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

 

Πανηγυρίζοντας η Εκκλησία σήμερα την μνήμη των Θεοφόρων Πατέρων της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου, εκείνων που εύστοχα η υμνολογία ονομάζει «πάγχρυσα στόματα του Λόγου», το αποστολικό ανάγνωσμα, η επιστολή του Παύλου προς τον Τίτο τον μαθητή του, προσφέρει αφορμή για να διατυπώσουμε σκέψεις πάνω στην διαλογική συζήτηση αλλά και στην επουσιώδη χρήση του διαλόγου. Είναι παραπάνω από διαπιστωμένο ότι κατά κανόνα εμείς οι άνθρωποι δεν ξέρουμε να συζητήσουμε...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

 

Α) ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΔΙΑΛΟΓΟ

* Το να γνωρίζει κάποιος να συζητήσει είναι πολιτισμός, είναι δείγμα εσωτερικής καταστάσεως και ψυχικής καλλιέργειας, γνώρισμα δομημένης προσωπικότητος. Δείτε στο άμεσο περιβάλλον μας τί γίνεται, πως συζητούν, με ποιό τρόπο εκφράζονται. Δείτε στα «πρωινάδικα» και «μεσημεριανά» και «απογευματινά» δελτία ειδήσεων και θαυμάστε προϋποθέσεις γόνιμου διαλόγου, μορφώσεως, ευστροφίας, βάθους και επιπέδου! Ο Έλληνας είναι ικανός να μιλάει με διαφορά «ψηγμάτων» χρόνου για μόδα και μόντελινγκ, παράλληλα με την οικονομική κρίση και οικογενειακά προβλήματα στο γάμο... είναι «παντογνώστης», είναι «φαφλατάς», και συνήθως ο λόγος του «στρατευμένος» σε κάποια ιδεολογία.

*«Προσόν» για να κάνεις διάλογο είναι να φωνάζεις περισσότερο (!), να λες τα πιό πετυχημένα ευφυολογήματα (!), να ειρωνεύεσαι (!), να διακόπτεις το συνομιλητή σου αλλεπάλληλες φορές (!) και να κλέβεις τον χρόνο του (!) διαμαρτυρόμενος… ότι δεν πρόλαβες να μιλήσεις (!), παρόλο που το στόμα σου έχει «ανάψει» και χρειάζεται ανεμιστήρα...

* Με τέτοιο περιβάλλον ο γνώστης του θέματος καταποντίζεται, ο φρόνιμος άνθρωπος σιωπά, ο σιωπηλός περνιέται για κουτός, και η επιστημονική άποψη πηγαίνει στο περιθώριο. Την θέση της λαμβάνει η προχειρολογία, η αοριστολογία, το συμφέρον, η ιδιοτέλεια, τα λάθος συμπεράσματα... Μήπως αδελφοί μου, χωρίς να έχω στόχο «σκιαγράφησα» τον πολιτικό λόγο, τις πολιτικές διαμάχες, τις ανώφελες πολιτικές κόντρες; Εσείς θα το κρίνετε...

Β) Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΠΑΥΛΟ

* Γνωρίζει ο Απόστολος πως ο μαθητής του θέλοντας να εδραιώσει την αληθινή διδασκαλία του χριστιανισμού «αντιπαλεύει» και «μάχεται» με αιρετικούς, με ανθρώπους που διαστρέφουν την αλήθεια. Συγκρούεται λοιπόν η αλήθεια με το ψέμα, το φως με το σκοτάδι, και θέλει να του δώσει (Ο Παύλος) μέθοδο, ώστε να είναι σωστός και τίμιος σ’αυτόν τον αγώνα.

* Να οι συστάσεις του Παύλου: 1) Αποφυγή μάταιων και ανώφελων συζητήσεων που φανερώνουν εγωισμό, αντιπαλότητα, επίδειξη. 2) Παραίνεση και νουθεσία του αιρετικού το οποίο δηλώνει πρόσκληση αγάπης για «εν Χριστώ» αληθινή συνεργασία με σκοπό τον εντοπισμό του λάθους και την διόρθωση. 3) Παραίτηση από αυτήν (την νουθεσία) όταν δεν υπάρχει ωφέλεια και αποτέλεσμα.

* Άρα μένει ανενεργή η προσπάθεια; Όχι! Ο πνευματικός άνθρωπος κάνει όπλο του την προσευχή, διαλέγεται με τον ουρανό και παρακαλεί να φωτίσει τον συζητητή, τον συνομιλητή και να τον οδηγήσει σε κοινωνία αγάπης εν Χριστώ! Στην Εκκλησία σήμερα επιχειρείται προσέγγιση στους αιρετικούς και διάλογος χωρίς βάση αληθείας και αγάπης, αλλά σκοπός είναι η κυριαρχία και το συμφέρον!

* Τί κρατάμε λοιπόν αδελφοί μου σήμερα από τον Απόστολο για την σκληρή και τραχιά πραγματικότητα που έχουμε γύρω μας; Όπου βλέπουμε ότι υπάρχει αντιπαλότητα, σύγκρουση και διάσταση απόψεων, αντιμαχόμενα στρατόπεδα να καταφεύγουμε στην μυστική δύναμη της προσευχής. Εκεί που ο άνθρωπος απευθύνεται σε Αυτόν που γνωρίζει τι θέλουμε πριν μιλήσουμε. Με αγάπη και ευσπλαχνία με γνώμονα την αλήθεια να κατευθύνουμε την σκέψη μας και τα λόγια μας.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

 

Βαδίζοντας αυτά τα μονοπάτια και κάνοντας τέτοιες επιλογές ο άνθρωπος ειρηνεύει και μαλακώνει. Φωτίζεται από τον Θεό και ενώνεται με τα δεσμά της κατά Θεόν αγάπης και φιλίας με το συνάνθρωπό του. Τότε θα μπορεί να πεί σαν τον Παύλο το σημερινό όμορφο χωρίο που είναι και ο επίλογος στην περικοπή που αναλύσαμε:

«Σε χαιρετούν όσοι είναι μαζί μου. Χαιρέτισε εκείνους που μας αγαπούν με την αγάπη και την πίστη του Χριστού. Η χάρις να είναι πάντα μαζί με όλους σας». ΑΜΗΝ.

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα        (Ρωμ. 15, 1-7)

Ο ΕΑΥΤΟΣ ΜΑΣ ΚΑΙ ΜΟΝΟ...

«...και μη εαυτοίς αρέσκειν» (Ρωμ. 15, 1)

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Ο Απόστολος Παύλος στην προς Ρωμαίους επιστολή, της οποίας ένα απόσπασμα σήμερα ακούσαμε, κάνει λόγο για το πάθος της φιλαυτίας. Όπως δηλώνει και ο όρος (φίλαυτος = φίλος + εαυτού = υπερβολική αγάπη για τον εαυτό μας, ατομισμός, εγωισμός) είναι ψυχικό πάθος με κύριο στοιχείο τον εγωισμό. Πολύ σοφά ο Άγ. Μάξιμος ο Ομολογητής στα κεφάλαια περί Αγάπης την ονομάζει «μητέρα των παθών» θέλοντας να δείξει την ζημία που μπορεί να επιφέρει τόσο στον εαυτό μας όσο και στους συνανθρώπους μας η άλογη αγάπη προς το σώμα μας.

 

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) ΟΙ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΠΟΥ ΖΟΥΜΕ

*Αν εξετάσουμε προσεκτικά το πνεύμα που διέπει την εποχή μας θα δούμε πως όλα συγκλίνουν στην καλοπέραση, το βόλεμα, την ανάπαυση του ανθρώπου με οποιοδήποτε κόστος. Η ψυχή ακαλλιέργητη, αδιαφορία προς τον πλησίον, έλλειψη επικοινωνίας, ατομισμός μόνο και μόνο για να είναι... ο άνθρωπος ευτυχισμένος. Κάθε συζήτηση, για να γίνει κατανοητή και ενδιαφέρουσα, «οφείλει» να εδράζεται επί του συμφέροντος (νόμιμου και άνομου), του κέρδους, της εξύψωσης του ανθρώπου στην κοινωνία και την εργασία.

* Η φιλαυτία δεν είναι (κατά τους Πατέρες) φυσική επιθυμία, αλλά οδηγεί στον εγωισμό και την καταστροφή. Προτεραιότητα γίνεται ο εαυτός μας, τα προβλήματά μας, οι επιθυμίες μας, οι φαντασιώσεις μας. Η αγάπη (γενική αρετή) φυγαδεύεται, αφού ο φίλαυτος δεν μπορεί να αγαπήσει κανένα παρά μόνο τον εαυτό του! Έτσι ο άνθρωπος ξεχνά τον Θεό και θυμάται μόνο τον εαυτό του. Να πως συνοψίζει τα παραπάνω ο Όσιος Θεόδωρος Εδέσσης: «Η φιλαυτία, η φιληδονία και η φιλοδοξία διώχνουν από την ψυχή την μνήμη του Θεού. Η φιλαυτία γεννά αφάνταστα κακά και όταν λείψει η μνήμη του Θεού, τότε σηκώνεται μέσα μας η ταραχή των παθών» (φιλοκαλία Νηπτικών, 6, 24, 30).

Β) ΜΟΡΦΕΣ ΦΙΛΑΥΤΙΑΣ

* Είναι πολλές οι μορφές φιλαυτίας που δηλητηριάζουν τον άνθρωπο. Επιζητεί, αυτός που καταλαμβάνεται από το συγκεκριμένο πάθος, να γίνεται το κέντρο προσοχής όλων, να εγκωμιάζεται από όλους, να προσβλέπουν όλοι σε αυτόν και οι πάντες να τον αποδέχονται. Έτσι δημιουργεί φίλους και εχθρούς γύρω του ενώ μέσα του συσσωρεύει θυμό και οργή που οδηγούν σε πράξεις χωρίς λογική διεκδικώντας πάντοτε τα συμφέροντα προς τον εαυτό του.

* Απουσιάζει επίσης από αυτόν τον άνθρωπο: η παραδοχή του λάθους, η ανάληψη των ευθυνών που του αναλογούν και επιθυμεί όλοι να τον υπηρετούν. Ας γίνει πέρα όμως από ψυχοθεραπευτικός ο λόγος και πνευματικός. Ο φίλαυτος παραθεωρεί τον Θεό και την ύπαρξή Του. Αποθεώνει το αυτοείδωλό του και ο διάβολος κατασκηνώνει στο κέντρο της υπάρξεώς του. Δεν μπορεί να συνυπάρξει ειρηνικά με κανέναν, αφού σκοπός του είναι να κυριαρχεί στους άλλους.

* Η θεραπεία αυτού του πάθους είναι δύσκολη αλλά όχι ακατόρθωτη. Ας τρέξουμε σε έμπειρο πνευματικό (αν μας φωτίσει η χάρις του Θεού και αντιληφθούμε το πρόβλημά μας) και ας ζητήσουμε ταπεινά την βοήθεια του Θεού μέσα από την προσευχή μας. Τα κατορθώματα των Αγίων της Εκκλησίας ας γίνουν πρότυπα που θα καταισχύνουν τις όποιες «επιτυχίες» στην ζωή μας. Ας νιώσουμε ότι τόσα χρόνια ήμασταν «κύμβαλο αλαλάζον» (Α΄ Κορ. 13, 1) και οι πράξεις κούφιες και επιφανειακές. Να διώξουμε την δικαιολογία και την αυτοδικαίωση και να αγαπήσουμε την αυτομεμψία και την συντριβή.

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Το φοβερό αυτό πάθος είναι η μάστιγα της εποχής μας. Τα ολέθρια λάθη της ανθρωπότητας έχουν όλα μα όλα την ρίζα τους σε αυτό. Το τραγικότερο όμως είναι ότι ο άνθρωπος βιώνει το μοναδικό και ανεπανάληπτο βιολογικό πέρασμά του από αυτήν εδώ την γη ξένος (από την χάρη του Θεού) μεταξύ ξένων (της αγάπης των ανθρώπων). Και αν ζωή χωρίς αγάπη δεν υπάρχει τότε είμαστε νεκροί πριν τον βιολογικό μας θάνατο!

(Ρωμ. ιβ΄, 6-14)

ΧΑΡΙΣΜΑΤΑ: ΤΑ ΔΩΡΑ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

«έχομεν χαρίσματα»

 

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Τις περισσότερες φορές οι άνθρωποι προσέχουν και παρατηρούν τον διπλανό τους και ελάχιστα τον εαυτό τους. Σπάνια πραγματοποιούν στροφή προς τον εσώτερο άνθρωπο για διόρθωση, εκτίμηση και αξιοποίηση των όσων συμβαίνουν μέσα τους. Συνήθως συγκρίνουν τα χαρίσματα και τα προτερήματα του πλησίον με τα δικά τους και αρχίζει ένα παράπονο για κάτι που δεν έχουν ή που είναι λιγότερο ως χάρισμα στην ύπαρξή τους. Ο Απόστολος μας δίνει σήμερα την αφορμή να ερευνήσουμε τα χαρίσματα, ως δώρα (= χάρισμα – χάρη) και να βγάλουμε κάποια σημαντικά συμπεράσματα...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΧΑΡΙΣΜΑΤΩΝ

* Έχουμε τα φυσικά χαρίσματα, οι διάφορες ικανότητες που διαθέτει κάθε άνθρωπος και έχουν δοθεί από τον Θεό σαν όπλα του στην καθημερινότητα. Αυτά δεν σώζουν από μόνα τους, αλλά θα πρέπει να προσφερθούν στο Θεό για να εξαγιασθούν. Κάποιος έχει το χάρισμα της ομιλίας, των επιχειρημάτων, των αποδείξεων. Αν είναι δικηγόρος μπορεί να βοηθήσει στην αθώωση ή καταδίκη των κατηγορουμένων. Αν το χρησιμοποιήσει για την δόξα του Θεού σώζει κόσμο, βοηθάει πνευματικά τους πιστούς...

*Έχουμε και τα πνευματικά χαρίσματα, τους καρπούς του Αγ. Πνεύματος. Τέτοια είναι η μετάνοια, η διάκριση, η αγιότητα και δίνονται στο χώρο της Εκκλησίας, στα πιστά τέκνα της. Το μεγαλύτερο χάρισμα είναι να ανήκουμε στο «Σώμα του Χριστού» και να έχουμε ελπίδα σωτηρίας. Μέσα σ’αυτό ποιμήν και ποιμενόμενοι απολαμβάνουν τις δωρεές του Αγ. Πνεύματος που οδηγούν στην σωτηρία. Μέσα στην Εκκλησία δεν ζούμε παθητικά, αλλά δεχόμαστε την επενέργεια της Θ. Χάριτος και λαμβάνουμε τα δώρα εκείνα που συντελούν στην σωτηρία μας.

*Ασφαλώς το «πλήρωμα» των χαρισμάτων είναι ο Ίδιος ο Κύριος που λαμβάνουμε στην Θ. Ευχαριστία. Γι’ αυτό ο άνθρωπος έχει τόσο μεγάλο πνευματικό πόλεμο να έρθει στην Θ. Κοινωνία, όχι μόνο εξαιτίας αμαρτημάτων και αναξιότητας του, αλλά ακόμα και από άγνοια, απαξίωση του μεγέθους αυτού του Μυστηρίου. Πόσο διαφορετική θα ήταν η ζωή μας αν βάζαμε μέσα το «πλήρωμα» των χαρισμάτων, Αυτόν τον Κύριο να κατευθύνει και να αγιάζει κάθε μας εκδήλωση και ενέργεια…

Β) ΣΚΟΠΟΣ ΤΩΝ ΧΑΡΙΣΜΑΤΩΝ

* Και αν τα χαρίσματα τα φυσικά μας δίνουν πολλές φορές υπεροχή και διάκριση σε σχέση με τους συνανθρώπους μας, διαφέρουν κατά πολύ από τα πνευματικά χαρίσματα τα οποία οδηγούν και αυτόν που τα έχει και αυτούς που ωφελούνται και λαμβάνουν στο δρόμο της σωτηρίας.

* Αυτό σημαίνει ότι για να καλλιεργηθούν χρειάζονται το εύκρατο κλίμα της αγάπης και της συνεργασίας, αλλά και της κατανοήσεως απ’όλους. Μπορεί να προσφέρονται διαφορετικά στον καθένα από το Άγιο Πνεύμα, αλλά έχουν σκοπό να ενωθούν. Είναι εξάλλου δώρα ενός Αγίου Πνεύματος. Όλα αυτά συγκροτούν πρώτα τον Θεσμό της Εκκλησίας, αλλά και κρατούν άρρηκτα συνδεδεμένο κάθε είδους δεσμό.

(Ρωμ. Ι΄, 1-10)                                               ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα

 

Η ΣΩΣΤΗ ΜΕΘΟΔΟΣ

«Ζήλος ου κατ’ επίγνωση»

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Απευθυνόμενος ο Παύλος σε έναν χώρο όπου ανήκε στον παρελθόν, τους Ιουδαίους, βρίσκει αφορμή να μας μιλήσει για τον σωστό τρόπο αγάπης και διδασκαλίας προς τους ανθρώπους που δεν γνωρίζουν (η Τον γνωρίζουν λανθασμένα) τον αληθινό Θεό. Οι Ιουδαίοι ήταν ζηλωταί του Μωσαϊκού Νόμου, ακριβείς τηρειταί του. Και όμως όλα αυτά τα έκαναν με φανατισμό και υποκρισία, όχι για την αγάπη τους στον Θεό, αλλά για ιδιοτελή σκοπό ικανοποιώντας κυρίως τον εγωισμό τους. Ουσιαστικά οι ομοεθνείς Ιουδαίοι του Παύλου «αγαπούσαν» τον Θεόν με αρρωστημένο τρόπο και η λανθασμένη αυτή οδός δεν οδηγούσε στην αληθινή γνώση του Θεού ούτε πρόσφερε κάτι ωφέλιμο στην ύπαρξη τους…

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) ΖΗΛΟΣ ΑΜΑΘΕΙΑΣ

* Όσοι αγωνίζονται και προσπαθούν να πλησιάσουν τον Κύριο, διατρέχουν πολλές φορές τον κίνδυνο να γίνουν «ζηλωταί ου κατ’επίγνωση». Το πρώτο βοηθητικό στοιχείο γι’ αυτό είναι η αμάθεια. Ακούνε κάτι από τον ιεροκήρυκα, διαβάζουν κάτι από την Αγία Γραφή ( «γινώσκεις α αναγινώσκεις» Πραξ. 8, 30), μαθαίνουν κάτι από μία πνευματική συζήτηση και δίχως ευελιξία και προσαρμοστικότητα το κάνουν σημαία και φλάμπουρο στο γύρω τους περιβάλλον.

* Ο εγωισμός. Υπάρχει και εδώ αυτός ο καταστροφικός παράγοντας. Επιλέγουμε αυτά που μας ταιριάζουν – εκπροσωπούν τον χαρακτήρα μας, ταυτιζόμαστε γιατί μας αρέσουν και ικανοποιούν προσωπικά συναισθήματα και υποσυνείδητες καταστάσεις. Απλά βρίσκουμε και κολλάμε σε μία διδασκαλία που την έχουμε λάθος αντιληφθεί και αντί να δοξάζεται ο Θεός, υμνείται η τρέλα μας. Ένας θεολόγος εύστοχα χαρακτήρισε αυτή την κατηγορία ανθρώπων ως «ευλαβείς, βλαμμένους»!!!

* Τώρα δικαιολογημένα θα μου πείτε: και οι υπεύθυνοι, οι ηγέτες, οι αρχηγοί τι κάνουν; Εν πολλοίς εξυπηρετούνται απ’ αυτές τις καταστάσεις για να ελέγχουν τις μάζες, τον όχλο και να περνούν τα σχέδιά τους για επικράτηση και προβολή (π.χ. το κοράνιο ικανοποιεί το φυλετικό μίσος των Ισλαμιστών κατά των άλλων λαών, γεγονός που βολεύει αρκετούς πολιτικούς ηγέτες). Έχει λοιπόν το φαινόμενο κοινωνικές και πολιτικές προεκτάσεις, αλλά καταδεικνύει επακριβώς και την βλάβη του μυαλού που υπάρχει σε όσους ενστερνίζονται κάποιες ανάλογες απόψεις και θέσεις. Φανταστείτε λοιπόν στο Ευαγγέλιο της αγάπης και της συγχωρητικότητος να αναπτύσσονται τέτοιου είδους ισχυρισμοί από ανθρώπους «της πίστεως».

Β) ΖΗΛΟΣ ΑΛΗΘΙΝΗΣ ΓΝΩΣΕΩΣ

* Υπάρχει λοιπόν και ο «κατά Θεόν ζήλος» που φύτεψε ο Δημιουργός στις καρδιές των ανθρώπων, αυτός που έχει ρίζα την πραγματική Αγάπη. Η αληθινή γνώση του Θεού έρχεται να απαντήσει στην αμάθεια. Η γνώση = είναι εμπειρία Θεού. Ο πιστός έχει πληροφορία εσωτερική για τον Θεό και πως πρέπει να τον ομολογήσει και να τον κηρύξει. Αυτό που είπε ο Πέτρος όταν το συνέδριο των Αρχιερέων του απαγόρευσε να ομιλεί: «ου δυνάμεθα γαρ ημείς α είδομεν και ηκούσαμεν μη λαλείν» (Πραξ. 4, 20). Άρα οφείλει να είναι κατατοπισμένος, φωτισμένος, γεμάτος επιχειρήματα και έτοιμος για σωστό διάλογο ο πιστός και ζηλωτής χριστιανός.

* Όλα όσα θα πούμε υπερασπίζοντας τον Χριστό, κηρύττοντας τα δόγματα και τις αρχές της Ορθοδοξίας, θα πρέπει να έχουν κίνητρο την αγάπη. Σε αγαπάω και θέλω να σε βοηθήσω. Να σου δώσω κάτι καλύτερο απ’ αυτό που έχεις μέσα σου, από αυτό που ακολουθείς. Η αγάπη αυτή γίνεται ο καλύτερος «πληροφοριοδότης» για τον διπλανό μας συναμαρτωλό. (Ας θυμηθούμε πως ο Χριστός διόρθωσε την πόρνη γυναίκα, προτού γίνει «σωρός» από πέτρες, αλλά και τους επίδοξους κατηγόρους της. Δεν αμνήστευσε την αμαρτία, δεν ισοπέδωσε τα πάντα, αλλά με αγάπη και ταπεινότητα της υπέδειξε το σφάλμα της).

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Από τον τρόπο μας, τις πράξεις μας, την εφαρμογή ή όχι των εντολών του Θεού στην ύπαρξή μας διαφημίζεται ή δυσφημίζεται ο Χριστός. «Ο πράος και ταπεινός» που με αγάπη άλλαξε την ιστορία σε π.Χ. και μ.Χ.. Η εμμονή μας στα θεϊκά Του λόγια ίσως μας φέρει αντιμέτωπους με τους συνανθρώπους μας, αλλά και με τους οικείους μας. Θα μας ειρωνευτούν και θα μας απορρίψουν. Το κλειδί είναι η γνώση και η αγάπη, ποτέ το μίσος και ο φανατισμός. Η ακριβής γνώση και εφαρμογή της Πίστεως και όχι οι κοκορομαχίες και οι εγωισμοί. Έτσι θα δημιουργήσουμε οδό σωτηρίας και προϋποθέσεις επιστροφής για όσους άθελα ή ηθελημένα άφησαν την αγκαλιά του Χριστού!

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων

 (Ρωμ. ε΄, 1-10)

Αγιαννανιτών Πατέρων

Η ΑΛΗΘΙΝΗ ΑΓΑΠΗ

«ότι έτι, αμαρτωλών όντων ημών Χριστός υπέρ ημών απέθανεν».

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Στις μέρες που διανύουμε υπάρχουν τα δείγματα εκείνα τα οποία με ευκολία οδηγούν τον κάθε ανθρώπινο παρατηρητή να διαπιστώσει πως η λέξη «ΑΓΑΠΗ», όχι μόνο έχει χάσει το νόημά της, αλλά έχει υποστεί κατάχρηση ίσως και κακοποίηση. Και ενώ, στίχοι χιλιάδες γράφονται στον ποιητικό λόγο γι’ αυτήν, η ίδια (η αγάπη) παραμένει το πολύτιμο ζητούμενο στις συναισθηματικές πλευρές της ανθρώπινης ζωής. Θεωρώ ότι κάθε μέρα ξεμακραίνουμε απ’ αυτήν όλο και περισσότερο, κάθε στιγμή προβάλλουμε ένα κακέκτυπο ένα αποτυχημένο αντίγραφο της όπου απαιτηθεί... Ο Απ. Παύλος μας βοηθάει να κατανοήσουμε, στην περικοπή που ακούσαμε, το νόημα της αγάπης, παρουσιάζοντας το πρότυπο της θυσιαστικής αγάπης του Ιησού για μας τους αμαρτωλούς. Υπάρχουν λοιπόν κρυμμένες στα λόγια του Αποστόλου θέσεις, που καλόν είναι να τις φέρουμε στο σήμερα και στις δικές μας υποθέσεις.

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) ΤΟ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ

* Τι υψηλότερο, άγιο, αγαθό, αληθινό για τον Παύλο, παρά η αγάπη του Θεού προς τον αμαρτωλό άνθρωπο. Τούτη η πράξη Του συγκινεί και δονεί συναισθηματικά την ψυχή του. Είχαμε απομακρυνθεί από τον Θεό, τον αφήσαμε, τον βγάλαμε από την ζωή μας και Εκείνος έστειλε τον μονογενή Του Υιό, τον οποίο καταδικάσαμε σε Θάνατο και ενώ Αυτός μας καταδίκαζε σε Αθανασία (Ι. Πόποβιτς).

* Ως οδυνηρή συνέπεια της παρακοής μας στον Παράδεισο επήλθε ο ψυχικός και σωματικός θάνατος. Όμως ο Χριστός έφερε με τον Σταυρό και την Ανάστασή Του την ΖΩΗ και μας απάλλαξε από την φθορά και την θνητότητα, δείχνοντας με την δική Του Ανάσταση την δική μας ανάσταση κατά την Δευτέρα Παρουσία Του.

* Θυσιάστηκε λοιπόν ο Θεός για εμάς τους αμαρτωλούς. Θυσία, το τεκμήριο της αγάπης. Όποιος αγαπά θυσιάζεται! Αυτό λείπει από τις σχέσεις των ανθρώπων. Λέμε λόγια αλλά η καρδιά είναι μακριά από αυτά... Γράφουμε μηνύματα στα κινητά, αλλά το μόνο που με σιγουριά κάνουμε είναι να προσφέρουμε κέρδη στις εταιρείες κινητής τηλεφωνίας. Να πως διαλύουν οι σχέσεις που ίσως θαυμάζουμε...

Β) ΟΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ ΜΑΣ ΑΠΕΝΑΝΤΙ ΣΤΗΝ ΑΓΑΠΗ ΤΟΥ ΘΕΟΥ

* Ας γυρίσουμε λοιπόν πίσω στην αγάπη του Θεού. «Πρώτος ηγάπησεν ημάς» (Α΄ Ιωάν.). Εμείς τον βρίζαμε, τον σταυρώναμε, αλλά ο Τριαδικός Θεός φύσει αγαθός και ανεξίκακος μας αγαπούσε. Απ’αυτό το ύψος της αγάπης, απ’αυτό το μεγαλείο καλούμαστε να αντλήσουμε και να φέρουμε στο προσωπικό μας επίπεδο και στις δικές μας ανθρώπινες σχέσεις.

* Έχουμε υποχρέωση λοιπόν να υπομένουμε τις θλίψεις και τις δοκιμασίες ως μέλη Χριστού, μιμούμενοι την κεφαλή που είναι ο Χριστός. Εκείνος υπέφερε για μας τους αμαρτωλούς και αχάριστους, ενώ εμείς «υπέρ ευεργέτου και ελευθερωτού»· Και γίνονται ευχάριστες οι δοκιμασίες, διότι «η θλίψις υπομονή κατεργάζεται» (Ρωμ. 5, 3). Αυτός ο συλλογισμός θα μας ανακουφίσει και θα μας δώσει νόημα και διάθεση στον αγώνα μας. Έτσι και η νηστεία και οι εντολές Του και ο πόνος γίνονται αποδεκτά και η ειρωνεία του κόσμου γίνεται ασήμαντη (!)

* Ας σκεφτούμε επίσης την καθολικότητα που έχει αυτή η αγάπη. Ο Άγ. Μάξιμος γράφει κάπου «υπέρ όλης της ανθρωπότητος έπαθεν». Αδιάκριτα αγάπησε και θυσιάστηκε. Όπως στέλνει τα ευεργετικά του δώρα (ήλιος, βροχή) από τον ουρανό για δίκαιους και πονηρούς. Έτσι θα πρέπει να αγαπάμε και να παρέχουμε συγχωρητικότητα μακροθυμόντας προς όλους για όσα μας προκαλούν. Αλλά και όταν αμαρτάνουμε ποτέ ας μην περιπέσουμε στην απελπισία. Δεν χωρεί αυτή στο πέλαγος της Τριαδικής αγάπης.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Έχουν σημασία τα λόγια του Παύλου. Μιλάει έχοντας διώξει τον Ιησού και έχοντας πέσει ο ίδιος στην «παγίδα» της αγάπης του Θεού. Ο Μέγας Φώτιος βάζει στο μικροσκόπιό του τις λέξεις που χρησιμοποιεί ο Απόστολος για τον Θάνατο. Όταν μιλάει για απλούς ανθρώπους χρησιμοποιεί την λέξη «κοίμησιν», όπως πολλές φορές λέμε αν έχουμε γνώσεις της χριστιανικής διδασκαλίας. Για τον Ιησού λέγει την λέξη «απέθανεν» για να δημοσιοποιήσει με αυτό τον τρόπο το πέλαγος της αγάπης Του, καθώς μας ελευθέρωσε με την νίκη Του επί του αδυσώπητου θανάτου...τυχαίο; Δε νομίζω...

ὑπό τοῦ Θεοφιλεστάτου Ἐπισκόπου Κυκλάδων κ. Σάββα                      (Εβρ. 11, 33-12, 2)

ΣΤΗΝ ΣΚΙΑ ΤΟΥ ΝΟΜΟΥ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Σε μία επιστολή του ο Παύλος έγραφε: «εν παντί θλιβόμενοι, αλλ’ου στενοχωρούμενοι» (Β΄ Κορ. 4, 8), μιλώντας για την ζωή του και για την ιερά περιπέτεια του στον αμπελώνα του Χριστού. Έβλεπε τις διάφορες θλίψεις να πλαισιώνουν κάθε πτυχή της ζωής του, δοκίμαζε συχνά – πυκνά τα βέλη των θλίψεων και πειρασμών, αλλά είχε την επίγνωση ότι όλα οδηγούν στην σωτηρία και στην επικράτηση του θελήματος του Θεού στην ζωή του. Γι’ αυτό έδιωχνε την χωρίς νόημα στενοχώρια, δηλαδή την απελπισία. Και θέλοντας να δείξει ότι θλίψη και πνευματική ζωή ταυτίζονται, αγώνας και πειρασμός εναρμονίζονται, παραθέτει σε μας τους αγώνες των ευλαβών και εναρέτων της Π.Δ.. Γνωρίζουμε τα κατορθώματα των Αγίων, των Μαρτύρων και τα θαυμάζουμε, ίσως όμως σπάνια να ανατρέχουμε στα «της ευσεβείας αρχέτυπα», που δηλώνουν την διαχρονική αξία και το δυναμισμό της Πίστεως...

ΚΥΡΙΩΣ ΘΕΜΑ

Α) Ο ΑΣΑΡΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΝΙΣΧΥΕΙ ΤΟΥΣ ΜΑΡΤΥΡΑΣ ΤΗΣ Π.Δ

* Οι Πατέρες της Εκκλησίας μας λέγουν ξεκάθαρα ότι οι θεοφανείες και οι θαυμαστές ενέργειες στην Π.Δ. ήταν του Υιού. Ήταν εμφανίσεις του Άσαρκου Λόγου που δήλωνε την παρουσία και την πνευματική Του βοήθεια. Ας αναφέρουμε τους Ισραηλίτες και την ταλαιπωρία τους μέσα στην έρημο. Ο Θεός τους έστελνε τροφή, τους σκέπαζε με νεφέλη, τους οδηγούσε πύρινος στύλος και τους ξεδίψαγε με νερό μέσα από την πέτρα. Τί ερμηνεύει ο Παύλος; «έπινον εκ της πνευματικής ακολουθούσης πέτρας∙ η δε πέτρα ην ο Χριστός» (Α΄ Κορ. 10, 4). Εκείνος λοιπόν, κατ’ εντολή του Θεού, παρακολουθούσε και βοηθούσε τον εκλεκτό Ισραήλ.

* Αλλά και οι Τρείς Παίδες που ρίχθηκαν στην κάμινο που είχε επταπλασίως καεί και διεφυλάχθησαν υπό Αγίου Αγγέλου σώοι και αβλαβείς, ποιός ήταν ο θαυμάσια και τεράστια ποιών; Ακούστε το γνωστότατο τροπάριον: «Παίδας ευαγείς εν τη καμίνω, ο τόκος της Θεοτόκου διεσώσατο, τότε προτυπούμενος» (υμνολογία). Αυτός λοιπόν ο Άσαρκος Λόγος «διέτρεχε» πνευματικά την οικουμένη και τελούσε θαυμαστά τα οποία οι καθαροί στη διάνοια κατανοούσαν. Τέτοιοι ήταν οι Προφήτες, οι Δίκαιοι, ο Ιώβ, που έδωσαν με διαφόρους τρόπους τη μαρτυρία τους στο χώρο της Π.Δ. ενισχυόμενοι από τον Χριστόν. Ο Ι. Χρυσόστομος θα πεί χαρακτηριστικά: «νέους και παλαιούς έχων μαργαρίτας∙ αλλ’εν απάντων το κάλλος». Ο χώρος δηλαδή της Εκκλησίας έχει μαργαριτάρια παλαιά και νέα των οποίων το κάλλος, η ομορφιά είναι όμοια και ισάξια.

Β) ΤΙ ΟΜΟΛΟΓΗΣΑΝ ΟΙ ΜΑΡΤΥΡΕΣ

* Αυτό που πρέπει να μας μείνει σήμερα Κυριακή των Αγ. Πάντων, είναι το σταθερό, αμετακίνητο και καρτερικό φρόνημά τους. Στην εποχή της αστάθειας και αβεβαιότητας, της ευκολίας και της επιπόλαιας αλλαγής επιλογών, έρχονται οι Άγιοι να μας δώσουν το μήνυμα της σταθεράς επιμονής, σε δοκιμασμένες αξίες και ήθη χρηστά. Σε πεπατημένα μονοπάτια έμπειρων και εναρέτων ανθρώπων. Στην τοποθέτηση του Θεού στην ζωή μας ως Πρώτου και Μοναδικόυ. Αυτό έκαναν οι Άγιοι, έδωσαν «πρωτιά» στον Θεό, Τον θεώρησαν πολύτιμο γι’ αυτό και έδωσαν ότι πολυτιμότερο είχαν, το ίδιο τους το αίμα, την ίδια τους την ζωή! Πάνω από συγγενείς, φίλους, συμφέροντα κοσμικά, επιδιώξεις. Είναι μήνυμα στην τόσο αποχρωματισμένη ιδεολογικά και πνευματικά εποχή μας.

* Ομολόγησαν την πίστη στον Χριστό και την δύναμη που έχει αυτή η πίστη. Γι’ αυτό και μαρτύρησαν γέροντες, παιδιά, γυναίκες με ασθενική φύση. Η χάρις ήταν ικανή να επισκιάσει την οποιαδήποτε αδυναμία. Γιατί υπήρχε η αγάπη του Θεού που υπερνικούσε για χάρη τους κάθε δυσκολία. Ο Νικόλαος Καβάσιλας θα πεί πως οι αθλήσεις και οι δοκιμασίες κάθε Μάρτυρα και κάθε Αγίου ήταν «πόνοι ερώτων», δηλαδή ανθρώπων που είχαν στην καρδιά τους την αγάπη και τον έρωτα του Θεού. Έτσι έκαναν την όποια θαυμαστή υπέρβαση.

* Όμως σύμφωνα με τους Πατέρες Άγιοι και Μάρτυρες δεν είναι μόνο όσοι έδωσαν το αίμα τους στο Θεό, αλλά και όσοι υπέμειναν και δοκιμάστηκαν για να τηρήσουν τις εντολές του. Και πραγματικά αυτό το καταλαβαίνουμε στην πραγματικότητα που ζούμε. Πόσο δύσκολο είναι να ακολουθήσουμε τα προστάγματα του Θεού στην σημερινή καταλυτική κοινωνία που βρισκόμαστε. Κάθε τι στο παρόντα κόσμο είναι δηλητηριασμένο από την αλόγιστη βουλιμία της απόλαυσης, του εύκολου κέρδους, της εγωκεντρικής διάθεσης του εσώτερου ανθρώπου. «Λαμπροί φανώμεν επί των σκαμμάτων» προτρέπει ανατρεπτικά ο Αγ. Συμεών ο νέος Θεολόγος.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Είδατε το τέλος της επιστολής και ακούσατε τον Απ. Παύλο να μιλάει για «νέφος» Μαρτύρων. Αυτή η φράση αποτέλεσε έμπνευση και για τον Μέγα Αθανάσιο σε ένα λόγο για τους Μάρτυρες της Πίστεώς μας. Λέει λοιπόν ο Άγιος του Θεού: «Η αμαρτία ξηραίνει την καρδιά μας. Το έδαφος της ψυχής μας κάνει ρωγμές και η χάρις του Θεού απομακρύνεται». Τότε η ζωή, ο αγώνας των Αγίων και Μαρτύρων της Πίστεώς μας, το παράδειγμα τους, σαν «νέφος δροσώδες» καταφθάνει και απαλύνει κάθε τι αρνητικό και δίνει ελπίδα ζωής και επιβίωσης στην ταλαιπωρημένη υπό του «καύσωνος» της αμαρτίας υπάρξής μας.

Περί των κηρυγματικών σχεδιαγραμμάτων


Περισσότερα Άρθρα...

Joomla SEF URLs by Artio